Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng và làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Nhật Bản vào Việt Nam tiếp tục bùng nổ tại năm 2026, nhu cầu nhân sự am hiểu từ vựng tiếng Nhật chuyên ngành sản xuất chưa bao giờ lớn đến thế. Không chỉ dừng lại ở việc giao tiếp hàng ngày, việc nắm vững thuật ngữ kỹ thuật (専門用語 – senmon yougo) là chìa khóa quyết định năng suất làm việc, an toàn lao động và khả năng thăng tiến trong môi trường làm việc kiểu Nhật (日系企業 – nikkei kigyou).
Bài viết này được biên soạn dựa trên thực tế làm việc tại các nhà máy, xưởng sản xuất tại Việt Nam và Nhật Bản cập nhật đến năm 2026, cung cấp hệ thống từ vựng đầy đủ, phân loại khoa học kèm theo ngữ cảnh sử dụng thực tế, giúp bạn từ người mới bắt đầu (新入社員 – shinnyuushain) đến quản lý cấp trung (管理職 – kanrishoku) đều có thể áp dụng ngay lập tức.
PHẦN 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA TIẾNG NHẬT CHUYÊN NGÀNH SẢN XUẤT TẠI VIỆT NAM NĂM 2026
1.1. Bối cảnh thị trường lao động năm 2026
Đến năm 2026, Nhật Bản tiếp tục duy trì vị trí là một trong những quốc gia đầu tư lớn nhất tại Việt Nam, đặc biệt tập trung vào ngành sản xuất điện tử, ô tô, cơ khí chính xác, nhựa, dệt may và thực phẩm. Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cập nhật quý 1/2026), số lượng dự án mới đăng ký từ Nhật Bản tăng trưởng ổn định, tập trung vào mô hình “China Plus One” và chuỗi cung ứng bền vững (サステナブルなサプライチェーン – sasutainaburu na sapuraincheen).
Điều này tạo ra khát khao khổng lồ đối với nhân sự “Kỹ sư cầu nối” (ブリッジエンジニア – burijji enjinia) hoặc “Nhân viên sản xuất có trình độ tiếng Nhật N3 – N2”. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiếng Nhật giao tiếp (日常会話 – nichijou kaiwa) và tiếng Nhật chuyên ngành xưởng (現場日本語 – genba nihongo) vẫn là rào cản lớn nhất khiến nhiều ứng viên bị loại ở vòng phỏng vấn kỹ thuật hoặc gặp khó khăn trong 3-6 tháng đầu làm việc (試用期間 – shiyou kikan).
1.2. Đặc thôn của “Genba Nihongo” (Tiếng Nhật hiện trường)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành Nông Nghiệp 2026: Bộ Từ Điển Toàn Diện, Phân Loại Chi Tiết Và Hướng Dẫn Học Tập Hiệu Quả Nhất
Khác với tiếng Nhật văn viết (文語 – bungo) hay tiếng Nhật kinh doanh thông thường (ビジネス日本語 – bijinesu nihongo), tiếng Nhật tại xưởng sản xuất có đặc điểm:
- Tần suất sử dụng Kanji (漢字) cao: Các bảng hiệu, chỉ dẫn làm việc (作業指示書 – sagyou shijisho), bản vẽ kỹ thuật (図面 – zumen) 거의 đều dùng Kanji.
- Ngữ pháp văn nói nhưng chuyên nghiệp: Sử dụng dạng Te-form (～てください), Command form (～ろ/よ) cho chỉ dẫn cấp bách, Keigo (敬語) khi báo cáo cấp trên.
- Viết tắt & Mã code (記号・コード – kigou/koodo): Rất nhiều từ được viết tắt từ tiếng Anh hoặc tiếng Nhật (VD: QC, NG, OK, CTQ, 4M, 5S, 3M, 3G, 5Why).
- An toàn tuyệt đối (安全第一 – anzen daiichi): Từ vựng an toàn là ưu tiên số 1, hiểu nhầm có thể dẫn đến tai nạn lao động (労働災害 – roudou saigai).
PHẦN 2: HỆ THỐNG TỪ VỰNG THEO CÁC QUY TRÌNH CỐT LÕI (CORE PROCESS)
Chúng ta sẽ phân loại từ vựng theo luồng giá trị (Value Stream) của một nhà máy tiêu chuẩn: Nhập kho (受入) → Sản xuất (製造/加工) → Kiểm tra/Chất lượng (検査/品質) → Đóng gói/Xuất kho (梱包/出荷) → Bảo trì/Đảm bảo (保全/保守) → Quản trị/5S/Kaizen (管理/改善).
2.1. Khu vực Nhập kho & Quản lý vật liệu (受入・資材管理 – Ukeire / Shizai Kanri)
Đây là cửa ngõ đầu tiên, sai sót ở đây lan truyền đến dây chuyền.
| Từ vựng (Kanji) | Đọc (Hiragana/Romaji) | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ ngữ cảnh / Cụm từ đi kèm (2026) |
|---|---|---|---|
| 受入検査 | うけいれけんさ / Ukeire kensa | Kiểm tra nhập (IQC – Incoming Quality Control) | 受入検査成績書 (Ukeire kensa seiseisho): Báo cáo kết quả kiểm tra nhập. |
| 入荷検品 | にゅうかけんぴん / Nyuuka kenpin | Kiểm tra hàng nhập kho (thường dùng cho vật tư, phụ kiện) | 入荷数量確認 (Nyuuka suuryou kakunin): Xác nhận số lượng nhập. |
| 納入仕様書 | のうにゅうしようしょ / Nounyuu shiyousho | Bản vẽ/Thông số kỹ thuật 납품 (do nhà cung cấp cung cấp) | Phải đối chiếu với 図面 (Zumen) trước khi sản xuất. |
| ロット管理 | Rotto kanri | Quản lý theo lô (Lot control) | ロットトレーサビリティ (Rotto toreesabiriti): Truy xuất nguồn gốc lô hàng (bắt buộc ngành ô tô/y tế 2026). |
| 先入れ先出し | さきいれさきだし / Sakiire sakidashi | Vào trước ra trước (FIFO – First In First Out) | Quy tắc vàng quản lý kho (倉庫管理 – Souko kanri). |
| 不良品隔離 | ふりょうひんかくり / Furyouhin kakuri | Cách ly hàng lỗi (Quarantine) | Dán tem 保留 (Horyuu – Tạm giữ) / 不合格 (Fugoukaku – Không hợp격). |
| 資材手配 | しざいてはい / Shizai tehai | Đặt hàng/Phối hợp vật tư | 発注書 (Hacchusho): Đơn đặt hàng. 納期 (Nouki): Hạn giao hàng. |
| 棚卸し | たなおろし / Tanaoroshi | Kiểm kê hàng tồn kho | Thường làm cuối tháng/quý/năm. 実地棚卸し (Jitchi tanaoroshi): Kiểm kê thực tế. |
| トレーサビリティ | Toreesabiriti | Truy xuất nguồn gốc (Traceability) | Yêu cầu bắt buộc ロット番号管理 (Rotto bangou kanri) – Quản lý số lô. |
| MSDS / SDS | Emu Esu Di Esu / Esu Di Esu | Bảng dữ liệu an toàn chất hóa học (Material Safety Data Sheet) | Bắt buộc có tại khu vực lưu trữ hóa chất (化学物質保管 – Kagaku busshitsu hokan). |
💡 Mẹo thực tế 2026: Nhiều nhà máy áp dụng WMS (Warehouse Management System – 倉庫管理システム). Bạn cần quen thao tác trên máy quét mã vạch (ハンディターミナル – Handi taaminal) để Picking (ピッキング – Lấy hàng) và Put away (格納 – Kakunou – Đưa vào kệ).
2.2. Khu vực Sản xuất & Gia công (製造・加工現場 – Seizou / Kakou Genba)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành Nhà Hàng Khách Sạn 2026: Bí Kíp Thông Thạo Từ A-Z Cho Người Mới Bắt Đầu Và Nhân Viên Đang Làm Việc
Đây là “trái tim” của nhà máy, nơi mật độ từ vựng chuyên ngành dày đặc nhất.
A. Chuẩn bị & Thiết lập (段取り – Dandori – Setup/Changeover)
- 段取り替え (Dandorigae): Đổi dây chuyền/Chuyển model (Changeover). Mục tiêu 2026: 一桁段取り (Hitoketa dandori) – Setup dưới 10 phút (Single Minute Exchange of Die – SMED).
- 治具 (Jigu): Khuôn/Kìm/Gia công (Jig/Fixture). Phân loại: 溶接治具 (Yousetsu jigu – Khuôn hàn), 組立治具 (Kumitate jigu – Khuôn lắp ráp), 検査治具 (Kensa jigu – Khuôn kiểm tra).
- 金型 (Kanagata / Kane-gata): Khuôn đúc/Khuôn dập (Die/Mold). 金型保全 (Kanagata hozen): Bảo dưỡng khuôn.
- 条件出し (Jouken dashi): Thử máy/Tìm thông số (Trial run/Parameter setting). 初期条件 (Shoki jouken): Thông số khởi tạo.
- 初品確認 (Shohin kakunin): Xác nhận sản phẩm đầu tiên (First Article Inspection – FAI). Bắt buộc ký tên trên 初品検査記録 (Shohin kensa kiroku).
B. Quy trình Gia công cơ khí (機械加工 – Kikai Kakou)
| Từ vựng | Đọc | Nghĩa | Ghi chú kỹ thuật |
|---|---|---|---|
| 旋盤 | せんばん / Senban | Máy tiện (Lathe) | NC旋盤 (Enu Shii Senban – CNC Lathe), 複合加工機 (Fukugou kakouki – Máy đa nhiệm Mill-Turn). |
| フライス盤 | Furaisuban | Máy phay (Milling machine) | マシニングセンタ (Mashiningu sentaa – Machining Center – MC). 5軸 (Go-jiku – 5 trục). |
| 研削盤 | けんさくばん / Kensakuban | Máy mài (Grinding machine) | 平面研削 (Heimen kensaku – Mài mặt phẳng), 円筒研削 (Entou kensaku – Mài trụ). |
| 放電加工 | ほうでんかこう / Houden kakou | Gia công phóng điện (EDM) | ワイヤーカット (Waiyaa katto – Wire cut), 型彫り放電 (Katahori houden – Die sinking). |
| 公差 | こうさ / Kousa | Dung sai (Tolerance) | 幾何公差 (Kika kousa – Dung sai hình học – GD&T). 公差域 (Kousaiki – Vùng dung sai). |
| 寸法検査 | すんぽうけんさ / Sunpou kensa | Kiểm tra kích thước | Sử dụng ノギス (Nogisu – Thước vernier), マイクロ (Maikuro – Micrometer), 三次元測定機 (Sanjigen sokuteiki – CMM). |
| バリ取り | Bari tori | Gỡ rào/Gỡ gai (Deburring) | 手仕上げ (Te shiage – Thủ công), バレル研磨 (Bareru kenma – Mài thùng/Burrel). |
| 熱処理 | ねつしょり / Netsushori | Xử lý nhiệt (Heat treatment) | 焼入れ (Yakiire – Luyện/Quenching), 焼戻し (Yakimodoshi – Khử ứng lực/Tempering), 浸炭 (Shintan – Cémentation/Carburizing). |
| 表面処理 | ひょうめんしょり / Hyousmen shori | Xử lý bề mặt | メッキ (Mekki – Mạ), アルマイト (Arumaito – Anodize/Oxi hóa), 塗装 (Tosou – Sơn/Phun bột), ショットブラスト (Shotto burasuto – Phun cát/Shot blasting). |
C. Quy trình Đúc & Dập (鋳造・プレス – Chuuzou / Puresu)
- 鋳造 (Chuuzou): Đúc (Casting). 砂型鋳造 (Sunagata chuuzou – Đúc cát), ダイカスト (Daikyasuto – Die casting/Đúc khuôn áp lực cao).
- プレス加工 (Puresu kakou): Dập/Press. 順送プレス (Junsou puresu – Dập tiến/Progressive die), トランスファープレス (Toransufaa puresu – Transfer press).
- 湯道 (Yumichi / Touro): Đường đúc/Runner. ゲート (Geeto – Gate/Cổng đúc).
- 湯口 (Yuguchi / Sprue): Cối đúc/Sprue.
- 巣 (Su): Lỗ hổng/Porosity (Khuyết tật đúc). ガス巣 (Gas su – Lỗ khí), 収縮巣 (Shuushuku su – Lỗ co ngót).
D. Quy trình Hàn & Lắp ráp (溶接・組立 – Yousetsu / Kumitate)
- 溶接 (Yousetsu): Hàn (Welding). アーク溶接 (Aaku yousetsu – Hàn Arc), CO2溶接 (Shi O Tsu yousetsu – Hàn CO2/MIG), TIG溶接 (Tigu yousetsu – Hàn TIG), スポット溶接 (Supotto yousetsu – Hàn điểm/Spot welding), レーザー溶接 (Reezaa yousetsu – Hàn Laser – xu hướng 2026).
- 組立 (Kumitate): Lắp ráp (Assembly). 仮組み (Kari-gumi – Lắp thử), 本組み (Hon-gumi – Lắp chính thức).
- 締め付けトルク (Shimezuke toruku): Mô men vặn/Clamping torque. トルクレンチ (Toruku renchi – Cây vặn mô men/Torque wrench). 締め付け順序 (Shimezuke junjo – Thứ tự vặn – Cross pattern/X hình).
- 接着 (Setchaku): Dán keo/Bonding. 瞬間接着剤 (Shunkan setchakuzai – Keo 502/Super glue), エポキシ (Epokishi – Epoxy).
- ネジ締め (Neji shime): Vặn vít. ねじ山 (Neji yama – Răng vít), なめる (Nameru – Trơn răng vít/Stripped thread).
2.3. Quản trị Chất lượng (品質管理 – Hinshitsu Kanri / QC)
Đây là bộ phận dùng thuật ngữ chuyên sâu nhất, gắn liền với các chuẩn ISO 9001, IATF 16949 (ô tô), ISO 13485 (y tế).
A. 7 Công cụ QC cổ điển (QC七つ道具 – QC Nanatsu Dougu) & 7 Công cụ mới
| Tên công cụ | Tiếng Nhật | Romaji | Ứng dụng năm 2026 |
|---|---|---|---|
| Biểu đồ Pareto | パレート図 | Pareeto zu | Xác định 20% nguyên nhân gây 80% lỗi (Vital few). |
| Biểu đồ nguyên nhân – kết quả (Cá xương) | 特性要因図 / 魚骨図 | Tokusei youin zu / Gyokotsu zu | Phân tích nguyên nhân gốc (Root Cause – 真因 – Shin-in). Phân nhánh 4M (Man, Machine, Material, Method) + Environment, Management. |
| Biểu đồ kiểm soát | 管理図 | Kanri zu | SPC (Statistical Process Control). Theo dõi 工程能力指数 (Koutei nouryoku shisuu – Cp, Cpk, Pp, Ppk). Năm 2026: Tích hợp IoT tự động vẽ Real-time Kanri-zu. |
| Histogram | ヒストグラム | Hisutoguramu | Phân bố tần suất dữ liệu kích thước. |
| Biểu đồ phân tán | 散布図 | Sanpu zu | Mối quan hệ 2 biến số (VD: Nhiệt độ hàn vs Độ bền). |
| Biểu đồ đồ thị | グラフ / 線グラフ | Gurafu / Sen gurafu | Theo dõi xu hướng theo thời gian. |
| Check sheet | チェックシート | Chekku shiito | Phiếu kiểm tra/Thu thập dữ liệu. Hiện nay nhiều nơi dùng 電子チェックシート (Denshi chekku shiito – e-Checksheet trên Tablet). |
B. Từ vựng cốt lõi Chất lượng (QC Core Vocabulary)
| Từ vựng | Đọc | Nghĩa | Phân biệt quan trọng |
|---|---|---|---|
| 不良 | ふりょう / Furyou | Lỗi/Defect (Tính từ/Danh từ) | 不良品 (Furyouhin – Sản phẩm lỗi), 不良率 (Furyouritsu – Tỷ lệ lỗi/PPM). |
| 不具合 | ふぐあい / Fuguai | Sự cố/Khiếu nại/Vấn đề (Rộng hơn Furyou) | Dùng cho 市場不具合 (Shijou fuguai – Khiếu nại từ thị trường/Khách hàng). |
| NG (エヌジー) | Enu Jii | Không đạt/Failed | Đối lập OK. NG品 (Enu Jii hin – Hàng lỗi). |
| 合格 | ごうかく / Goukaku | Hợp格/Passed | 合格印 (Goukakuin – Dấu kiểm tra hợp格). |
| 判定 | はんてい / Hantei | Phán định (OK/NG) | 自主検査 (Jishu kensa – Tự kiểm tra), 相互検査 (Sogo kensa – Kiểm tra lẫn nhau), 専門検査 (Senmon kensa – Kiểm tra chuyên môn/QC). |
| 特采 | とくさい / Tokusai | Đặc采/Chấp nhận có điều kiện (Concession) | 特采申請書 (Tokusai shinseisho). Cần sự đồng ý của khách hàng (客先承認 – Kyakusaki shounin). |
| 変更管理 | へんこうかんり / Henkou kanri | Quản lý thay đổi (Change Control – ECR/ECN) | 4M変更 (Yon Emu henkou – Thay đổi 4M: Người, Máy, Vật liệu, Phương pháp) bắt buộc báo khách hàng. |
| 工程能力 | こうていのうりょく / Koutei nouryoku | Năng lực quá trình (Process Capability) | Cp ≥ 1.33, Cpk ≥ 1.33 (Yêu cầu chung ô tô). 工程能力指数 (Koutei nouryoku shisuu). |
| なぜなぜ分析 | Naze naze bunseki | Phân tích 5 Why (5 Why Analysis) | Kỹ thuật tìm 真因 (Shin-in – Nguyên nhân gốc rễ). |
| 再発防止 | さいはつぼうし / Saihatsu boushi | Phòng ngừa tái phát (Recurrence Prevention) | Bước cuối cùng của 8D Report (8D報告書 – Hachi Di Houkokusho). |
| 横展開 | よこてんかい / Yoko tenkai | Triển khai ngang (Horizontal Deployment) | Áp dụng biện pháp sửa lỗi cho các dòng sản phẩm/quy trình tương tự. |
C. Khiếu nại & Phản hồi khách hàng (クレーム対応 – Kureemu Taiou)
- クレーム (Kureemu): Khiếu nại/Claim (Từ Claim nhưng nghĩa trong Nhật là “Khiếu nại”, không phải “Yêu cầu bồi thường” như tiếng Anh).
- 市場不具合 (Shijou fuguai): Lỗi tại thị trường (Field failure).
- 初期不良 (Shoki furyou): Lỗi sơ sinh (Early life failure / Infant mortality).
- 8D報告書 (Hachi Di Houkokusho): Báo cáo 8D (8 Disciplines). Bắt buộc đối với ngành ô tô.
- 暫定対策 (Zantei taisaku): Biện pháp tạm thời (Containment action – 3D).
- 恒久対策 (Kyuukyuu taisaku): Biện pháp vĩnh viễn (Permanent corrective action – 5D/6D).
- 効果確認 (Kouka kakunin): Xác nhận hiệu quả (7D).
- 再発防止・横展開 (Saihatsu boushi / Yoko tenkai): Phòng ngừa tái phát & Triển khai ngang (8D).
2.4. Bảo trì & Bảo dưỡng (保全・保守 – Hozen / Hoshu)
Năm 2026, xu hướng chuyển từ BM (Breakdown Maintenance – 事後保全 – Jigo Hozen) sang PM (Preventive Maintenance – 予防保全 – Yobou Hozen) và CBM/PdM (Condition Based / Predictive Maintenance – 状態基準保全 / 予知保全 – Joutai Kijun Hozen / Yochi Hozen) với hỗ trợ AI/IoT.
| Từ vựng | Đọc | Nghĩa | Phân loại |
|---|---|---|---|
| 保全 | ほぜん / Hozen | Bảo trì/Bảo dưỡng (Maintenance) | Tổng gọi. 保全課 (Hozen-ka – Phòng Bảo trì). |
| 予防保全 | よぼうほぜん / Yobou hozen | Bảo dưỡng dự phòng (PM) | Lịch định kỳ: 日常点検 (Nichijou tenken – Điểm검 hàng ngày), 定期点検 (Teiki tenken – Điểm검 định kỳ). |
| 事後保全 | じごほぜん / Jigo hozen | Sửa chữa sau hỏng (BM/Corrective) | 故障対応 (Koshou taiou – Xử lý sự cố). |
| 予知保全 | よちほぜん / Yochi hozen | Bảo dưỡng dự báo (PdM) | Dùng 振動診断 (Shindou shindan – Chẩn đoán rung), 油分析 (Yubunseki – Phân tích dầu), 赤外線サーモグラフィ (Sekigaisen saamogurafii – Nhiệt ảnh hồng ngoại). |
| 自主保全 | じしゅほぜん / Jishu hozen | Tự chủ bảo trì (AM – Autonomous Maintenance) | Cột trụ TPM (Total Productive Maintenance). Nhân viên vận hành (オペレーター – Operettaa) tự làm: Làm sạch, Bôi trơn, Siết vít, Phát hiện dị thường. |
| 点検 | てんけん / Tenken | Điểm검/Inspection | 外観点検 (Gaikan tenken – Điểm검 ngoại quan), 動作確認 (Dousa kakunin – Kiểm tra động tác). |
| 給油・注油 | きゅうゆ・ちゅうゆ / Kyuuyu / Chuuuyu | Bôi trơn/Lubrication | グリスアップ (Gurisu appu – Bôi grease), オイル交換 (Oiru koukan – Thay dầu). |
| 消耗品交換 | しょうもうひんこうかん / Shoumouhin koukan | Thay vật tư tiêu hao | フィルター (Firutaa – Lọc), ベルト (Beruto – Đai), ブラシ (Burashi – Chổi than), シール Shiiru – Mực/Seal). |
| オーバーホール | Oobaahooru | Đại tu/Overhaul (OH) | Tháo máy hoàn toàn, kiểm tra, thay thế bộ phận hao mòn. |
| スペアパーツ | Supea paatsu | Phụ tùng dự trữ (Spare parts) | 必須スペア (Hissu supea – Bắt buộc phải có), 推奨スペア (Suishou supea – Khuyến nghị). |
| MTBF / MTTR | Emu Ti Bi Ef / Emu Ti Ti Aru | Thời gian trung bình giữa 2 sự cố / Thời gian sửa chữa TB | Chỉ số KPI quan trọng của bộ phận Bảo trì. MTBF = Mean Time Between Failures. MTTR = Mean Time To Repair. |
| 異音・異臭・異振動 | いおん・いしゅう・いしんどう / Ion / Ishuu / Ishindou | Tiếng lạ / Mùi lạ / Rung lạ | 3 “Dị” (3I) cần phát hiện sớm trong 日常点検. |
2.5. An Toàn Lao Động & Môi Trường (安全・環境 – Anzen / Kankyou)
An toàn là trên hết (安全第一 – Anzen Daiichi). Vi phạm từ vựng an toàn có thể dẫn đến sa thải (懲戒解雇 – Choukai kaiko) hoặc kiện tụng.
| Từ vựng | Đọc | Nghĩa | Quy định/Chứng chỉ 2026 |
|---|---|---|---|
| KY活動 | Kei Wai Katsudou | Hoạt động KY (Kiken Yochi – Dự báo nguy hiểm) | Làm trước khi bắt đầu ca làm việc (作業前 – Sagyou mae). 指差呼称 (Yubisashi koshou – Chỉ ngón ngón và hô to tên động tác). |
| リスクアセスメント | Risuku Asesumento | Đánh giá rủi ro (Risk Assessment) | Bắt buộc theo Luật An toàn lao động Nhật (労働安全衛生法 – Roudou Anzen Eisei Hou). 危険性・有害性調査 (Kikensei Yuugaisei Chousa). |
| ヒヤリハット | Hiyari Hatto | Gầnmiss/Nh险些 tai nạn (Near miss) | ヒヤリハット報告書 (Hiyari Hatto Houkokusho). Thu thập để ngăn chặn tai nạn lớn (Heinrich’s Law: 1:29:300). |
| 労働災害 | ろうどうさいがい / Roudou saigai | Tai nạn lao động | 休業災害 (Kyugyou saigai – Tai nạn nghỉ việc/Lost Time Injury – LTI), 不休業災害 (Fukyugyou saigai – Tai nạn không nghỉ việc). |
| 保護具 | ほごぐ / Hogogu | Đồ bảo hộ (PPE – Personal Protective Equipment) | ヘルメット (Herumetto – Mũ bảo hiểm), 安全靴 (Anzen kutsu – Giày bảo hộ), 保護メガネ (Hogo megane – Kính bảo hộ), 耳栓 (Mimisen – Nút tai), 手袋 (Tebukuro – Găng tay – 耐切創手袋 Taiseishou tebukuro – Găng chống cắt). |
| ロックアウト・タグアウト | Rokkuauto Tagguauto | Khóa – Gắn thẻ (LOTO – Lockout/Tagout) | BẮT BUỘC khi bảo trì, sửa chữa, dọn rác máy. 電源遮断 (Dengen shadan – Ngắt nguồn), 残圧除去 Zanatsu jokyо – Xả áp suất dư). |
| 作業許可証 | さぎょうきょかしょう / Sagyou kyokasho | Giấy phép làm việc (Permit to Work) | 高所作業 (Koukyo sagyou – Làm việc ở cao), 密閉空間作業 (Mitsupei kuukan sagyou – Không gian kín), 火気作業 (Kaki sagyou – Làm việc nóng/Hàn/Cắt). |
| SDS (旧MSDS) | Esu Di Esu | Bảng dữ liệu an toàn hóa chất | Phải có sẵn tại nơi chứa hóa chất. 第2類・第3類有機溶剤 (Dai 2 rui / Dai 3 rui yuuki youzai – Hữu cơ dung môi loại 2/3 – quản lý nghiêm ngặt). |
| 特定化学物質 | とくていかがくぶっしつ / Tokutei kagaku busshitsu | Chất hóa học đặc định | Cần 作業主任者 (Sagyu shuninsha – Người chủ nhiệm công việc) có chứng chỉ. |
| 熱中症対策 | ねっちゅうしょうたいさく / Netchuusho taisaku | Đối phó say nắng/Đau nhiệt | Năm 2026: Nóng kỷ lục. Bắt buộc WBGT指数 (Daburu Bii Jii Ti Shisuu – Chỉ số WBGT) đo liên tục, nghỉ ngơi theo quy định, uống nước/ion (経口補水液 – Keikou hosui eki). |
2.6. 5S, Kaizen & Quản trị Xưởng (5S・改善・現場管理)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành Nhà Hàng 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Bí Quyết Làm Việc Hiệu Quả Tại Nhật Bản
Đây là văn hóa cốt lõi của sản xuất Nhật (Monozukuri – ものづくり).
A. 5S (Ngũ S – 基本の5S)
| S | Tiếng Nhật (Kanji) | Đọc | Hành động cốt lõi | Mức độ 2026 (Visual Management – 見える化 – Mieruka) |
|---|---|---|---|---|
| 1. Seiri | 整理 | Seiri | Phân loại (Sort) | 必要・不要 (Hitsuyou / Fuyou). Dán 赤札 (Akasatsu – Thẻ đỏ) cho vật không cần -> 廃棄 (Haiki – Vứt) hoặc 移動 (Idou – Chuyển). |
| 2. Seiton | 整頓 | Seiton | Sắp xếp (Set in order) | 定位置・定品・定量 (Teiichi – Teihin – Teiryou – Đúng vị trí, Đúng vật, Đúng số lượng). 影絵管理 (Kagee kanri – Quản lý bóng hình/Outline trên kệ/bàn). カンカン (Kankan – Đặt hộp trong hộp). |
| 3. Seisou | 清掃 | Seisou | Dọn dẹp/Lao động vệ sinh (Shine) | 点検を兼ねた清掃 (Tenken o kaneta seisou – Dọn dẹp kèm điểm검). Không chỉ quét dọn, mà 磨く (Migaku – lau chùi để phát hiện dị thường: dầu rò rỉ, vít lỏng, nứt vỡ). |
| 4. Seiketsu | 清潔 | Seiketsu | Vệ sinh/Cái thợ (Standardize) | 維持管理 (Iji kanri – Duy trì 3S đầu). チェックリスト (Chekku risuto) kiểm tra 5S hàng ngày/tuần. 5Sパトロール (Go Esu Patorooru – Tuần tra 5S). |
| 5. Shitsuke | 躾 | Shitsuke | Tự giác/Đạo đức nghề nghiệp (Sustain) | ルール遵守 (Ruuru junshu – Tuân thủ quy tắc). 朝礼 (Chourei – Hội nghị sáng), 報連相 (Hourensou – Báo – Liên – Thảo). Văn hóa すぐやる・きっとやる・最後までやる (Sugu yaru – Kitto yaru – Saigo made yaru – Làm ngay – Làm chắc – Làm xong). |
B. Kaizen (改善 – Cải tiến liên tục) & 3M, 3G, 5Why
- 改善 (Kaizen): Cải tiến (Khác với Innovation – 革新 – Kakushin là đổi mới lớn). Kaizen = nhỏ, liên tục, mọi người tham gia.
- ムダ・ムラ・ムリ (Muda – Mura – Muri) – 3M (3种浪费/不合理):
- ムダ (Muda): Phí/Lãng phí (7 loại: Sản xuất quá mức, Chờ đợi, Vận chuyển, Gia công thừa, Tồn kho, Chuyển động, Lỗi/Phí sửa chữa). Năm 2026 thêm: 才能のムダ (Sainou no muda – Lãng phí tài năng/không khai thác sáng tạo nhân viên).
- ムラ (Mura): Biến động/Chênh lệch (Un-evenness). Gây ra Muda. Cần 平準化 (Heijunka – Cân bằng sản xuất).
- ムリ (Muri): Quá tải/Giựng ép (Overburden). Gây mỏi, tai nạn, hỏng máy. Cần 標準作業 (Hyoujun sagyou – Công việc chuẩn).
- 3G (San Gen Shugi – 三現主義) – Nguyên tắc 3 Thực:
- 現場 (Genba): Nơi thật (Xưởng).
- 現物 (Genbutsu): Vật thật (Sản phẩm lỗi, máy hỏng, bản vẽ thật).
- 現実 (Genjitsu): Thực tế (Dữ liệu thực, không phải báo cáo giấy tờ).
- Triết lý: “Genba ni ike, Genbutsu o mire, Genjitsu o shire” (Đi đến hiện trường, Nhìn vật thật, Hiểu thực tế).
- 標準作業 (Hyoujun Sagyou): Standardized Work. 3 yếu tố: タクトタイム (Takuto taimu – Takt time), 作業順序 (Sagyou junjo – Thứ tự làm), 標準在庫 (Hyounjun zaiko – Tồn kho chuẩn/WIP).
- 見える化 (Mieruka): Trực quan hóa (Visual Management). Biển báo, đèn Andon, biểu đồ KPI, đường kẻ sàn, thẻ Kanban… ai nhìn cũng hiểu ngay trạng thái.
C. Hệ thống Kanban & JIT (看板・ジャストインタイム)
- かんばん / カンバン (Kanban): Thẻ Kanban / Biển hiệu. 引き取り看板 (Hikitari kanban – Kanban سحب/Withdrawal), 生産指示看板 (Seisan shiji kanban – Kanban chỉ thị sản xuất). Năm 2026: 電子看板 (Denshi kanban – E-Kanban) trên màn hình/Tablet.
- ジャストインタイム (JIT) (Jasuto In Taimu): Đúng thời điểm (Just In Time). Chỉ sản xuất 必要なものを、必要なときに、必要な量だけ (Hitsuyou na mono o, hitsuyou na toki ni, hitsuyou na ryou dake – Đồ cần, lúc cần, lượng cần).
- スーパーマーケット方式 (Suupaa maaketto houshiki): Cửa hàng tự chọn (Supermarket system) – Kho trung gian giữa các quy trình.
- アンダン (Andon) (Andon): Đèn báo/Tháp tín hiệu. 異常時にラインを止める (Ijou toki ni rain o tomeru – Dừng dây chuyền khi có dị thường – Jidoka/自働化).
PHẦN 3: GIAO TIẾP THỰC TẾ TẠI XƯỞNG (COMMUNICATION PATTERNS) – CẬP NHẬT 2026
Học từ vựng đơn lẻ chưa đủ, bạn phải biết “ghép” chúng thành câu nói chuẩn mực môi trường Nhật.
3.1. Báo cáo – Liên lạc – Thảo luận (報連相 – Hourensou) – Chuẩn Keigo (敬語)
| Tình huống | Câu nói sai (Thô/Thân mật) | Câu nói CHUẨN (Keigo/Professional) – Dùng năm 2026 |
|---|---|---|
| Báo cáo tiến độ cho Sếp (上司 – Joushi) | 「今、やってます。」 (Đang làm.) |
「現在、○○の工程を進行中です。進捗率は約○％です。完了予定は○時です。」 (Hiện tại đang tiến hành quy trình XXX. Tiến độ ~XX%. Dự kiến xong lúc XX giờ.) |
| Báo cáo sự cố/NG (異常報告 – Ijou houkoku) | 「機械が壊れた。」 (Máy hỏng.) |
「○○号機で異常が発生しました。エラーコードは○○です。現在、原因調査中です。復旧見込みは○時頃です。ご報告まで。」 (Tại máy số XX phát sinh dị thường. Mã lỗi XX. Đang điều tra nguyên nhân. Dự kiến khôi phục lúc XX giờ. Báo cáo trước.) |
| Xin ý kiến/Chỉ dẫn (相談 – Soudan) | 「これ、どうすればいい？」 (Cái này làm sao?) |
「○○について、ご指示をいただきたく存じます。案としてはA案とB案がありますが、ご判断をお願いいたします。」 (Về vấn đề XX, xin nhận chỉ đạo. Có 2 án A và B, xin nhờ sếp phán đoán.) |
| Yêu cầu hỗ trợ khẩn (応援要請 – Ou-en yousei) | 「手伝って！」「人足りない！」 | 「現在、○○工程でトラブルにより、マンパワーが不足しております。応援を○名、至急いただけますでしょうか。」 (Hiện tại quy trình XX do sự cố thiếu nhân lực. Xin nhờ hỗ trợ gấp XX người.) |
| Xác nhận thông số/Điều kiện (条件確認 – Jouken kakunin) | 「この温度でいい？」 | 「設定温度は○○℃でよろしいでしょうか。図面指示は○○℃となっておりますが、実績値は○○℃です。変更の要否、ご判断ください。」 (Nhiệt độ cài đặt XX℃ có ổn không? Bản vẽ chỉ định XX℃ nhưng thực tế XX℃. Xin phán đoán có cần thay đổi không.) |
3.2. Ngôn ngữ “Dấu hiệu” & “Thông minh” tại Genba (Visual & Verbal Signals)
- ヨシ！ / よし！ (Yoshi!): “Được rồi / OK / Xong bước này” (Dùng khi hoàn thành một thao tác an toàn, xác nhận vị trí).
- 危ない！ (Abunai!): “Nguy hiểm!” (Cảnh báo tức thì, lớn tiếng).
- 止めて！ / ストップ！ (Tomete! / Sutoppu!): “Dừng lại!” (Cấp bách).
- 確認ヨシ！ (Kakunin Yoshi!): “Xác nhận OK!” (Dùng trong Yubisashi Koshou – Chỉ ngón hô to).
- 段取りヨシ！ (Dandori Yoshi!): “Setup xong/Chuẩn bị xong, cho chạy thử.”
- 初品ヨシ！ (Shohin Yoshi!): “Sản phẩm đầu tiên OK, cho chạy dây chuyền.”
- NG出し！ (Enu Jii dashi!): “Phát hiện lỗi! / Ra lỗi!” (Hành động tách hàng lỗi).
- チョコ停 (Choko Tei): “Dừng máy chập chờn / Micro stop” (Dưới 5-10 phút, không gọi bảo trì). Ghi nhận để Kaizen.
- ポカヨケ (Poka Yoke): “Chống lỗi lầm / Fool-proofing” (Cơ chế ngăn không cho làm sai được). VD: Khuôn chỉ lắp được 1 chiều, cảm biến kiểm tra có/vắng bộ phận.
PHẦN 4: XU HƯỚNG TỪ VỰNG MỚI NĂM 2026 – CHUYỂN ĐỔI SỐ & XANH (DX & GX)
Môi trường sản xuất năm 2026 thay đổi nhanh chóng, từ vựng cũng “cập nhật phiên bản” liên tục.
4.1. Digital Transformation (DX – デジタルトランスフォーメーション / DX)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành May Mặc 2026: Tổng Hợp Đầy Đủ Nhất Cho Người Làm Nghề, Du Học Sinh Và Thực Tập Sinh
| Từ khóa 2026 | Đọc | Ý nghĩa thực tế tại xưởng |
|---|---|---|
| スマートファクトリー | Sumaato Fakutorii | Nhà máy thông minh (Smart Factory). Tích hợp IT/OT. |
| デジタルツイン | Dejitaru Tsuin | Digital Twin (Bản sao số). Mô phỏng quy trình, tối ưu layout, dự báo bảo trì. |
| IoTセンサ / エッジコンピューティング | Ai O Ti Sensaa / Ejji Konpyuutingu | Cảm biến IoT / Edge Computing. Thu thập dữ liệu real-time tại máy (振動, 温度, 電流, 圧力). |
| 生産管理システム (MES) | Seisan Kanri Shisutemu / Emu Ii Esu | Hệ thống thực thi sản xuất (Manufacturing Execution System). Quản lý chỉ thị, thực績, truy xuất. |
| ペーパーレス / 脱ハンコ | Peeparesu / Datsu Hanko | Vô giấy / Bỏ dấu con (Hanko). Ký điện tử (電子承認 – Denshi Shounin), Tablet thay giấy kiểm tra. |
| AI外観検査 | Ei Ai Gaiken Kensa | AI kiểm tra ngoại quan (AOI – Automated Optical Inspection). Thay thế mắt người. |
| AGV / AMR / 自動搬送ロボット | Ee Jii Bui / Ei Emu Aru / Jidou Hansou Robotto | Xe tự hành (AGV/AMR) / Robot vận chuyển tự động. Thay thế xe tay/người đẩy. |
| 協働ロボット (コボット) | Kyouryoku Robotto / Kobotto | Cobot (Robot cộng tác). Làm việc cùng người không cần rào chắn an toàn. Xử lý vật liệu, lắp ráp nhẹ. |
| サイバーセキュリティ | Saibaa Sekyuriti | An ninh mạng. Bảo vệ PLC, HMI, MES khỏi tấn công. Yêu cầu OTセキュリティ (O Ti Sekyuriti). |
4.2. Green Transformation (GX – グリーントランスフォーメーション / GX) & Carbon Neutral (カーボンニュートラル)
Nhật Bản cam kết Carbon Neutral 2050. Năm 2026 là giai đoạn triển khai mạnh mẽ tại các nhà máy tại VN.
| Từ khóa | Đọc | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| カーボンニュートラル | Kaabon Nyuutoralu | Trung hòa Carbon (Net Zero). |
| スコープ1・2・3 | Sukoopu Wan / Tsuu / Surii | Phạm vi phát thải 1, 2, 3 (Scope 1, 2, 3). Nhà máy phải báo cáo 排出量算定 (Haishutsuyouryou santei – Tính toán lượng phát thải). |
| 省エネ・創エネ・蓄エネ | Shouene / Souene / Chikuene | Tiết kiệm năng lượng / Tự tạo năng lượng (Năng lượng mặt trời) / Tích trữ năng lượng (Pin). |
| 再エネ電力導入 | Sai-ene denryoku dounyuu | Dẫn nhập điện năng lượng tái tạo (PPC, Green Power Certificate). |
| LCA (ライフサイクルアセスメント) | Raifu Saikuru Asesumento | Đánh giá vòng đời sản phẩm. Khách hàng Nhật yêu cầu data LCA cho từng bộ phận (部品単位 – Buhin tan-i). |
| グリーン調達 | Guriin Choutatsu | Mua sắm xanh. Yêu cầu nhà cung cấp (Tier 2, Tier 3) cung cấp báo cáo CO2, không sử dụng chất cấm (chemSHERPA, IMDS). |
| 廃棄物ゼロエミッション | Haikibutsu Zero Emisshon | Zero Emission rác thải (Tái chế 100%, không chôn lấp). サーキュラーエコノミー (Saakyyuraa Ekonomii – Kinh tế tuần hoàn). |
PHẦN 5: CHIẾN LƯỢC HỌC TẬP VÀ ÔN TẬP HIỆU QUẢ CHO NGƯỜI VIỆT NAM (2026 EDITION)
5.1. Phương pháp “3 Bước” chinh phục từ vựng chuyên ngành
- Bước 1: Kanji + Âm Hán Việt + Nghĩa (Kanji – On’yomi – Viet).
- Tận dụng lợi thế người Việt biết Hán Việt. VD: 生産 (Seisan – Sản xuất), 管理 (Kanri – Quản lý), 検査 (Kensa – Kiểm tra), 不良 (Furyou – Không tốt/Lỗi).
- Lưu ý: Có từ âm Hán Việt khác tiếng Nhật (VD: 手配 Tehai – Phối hợp/Đặt hàng, không phải “Thủ bài”; 段取り Dandori – Chuẩn bị/Setup).
- Bước 2: Học theo “Cặp” (Collocation) & “Ngữ cảnh” (Context).
- Không học đơn lẻ “Kensa”. Học: 受入検査 (Ukeire kensa), 工程内検査 (Kouteinai kensa), 出荷検査 (Shukka kensa), 初品検査 (Shohin kensa).
- Học đi kèm động từ: 検査する (Kensa suru), 検査に合格する (Kensa ni goukaku suru), 検査成績書を提出する (Kensa seiseisho o teishutsu suru).
- Bước 3: “Đổ” vào thực tế (Output).
- Viết 日報 (Nippou – Nhật báo) bằng tiếng Nhật mỗi ngày.
- Đọc 作業指示書 (Sagyou shijisho), 図面 (Zumen), マニュアル (Manyuaru) tại xưởng.
- Tham gia 朝礼 (Chourei), 夕礼 (Yuurei), 改善提案 (Kaizen teian) bằng tiếng Nhật.
5.2. Tài nguyên & Công cụ hỗ trợ năm 2026
- Từ điển chuyên ngành: 日越・越日 工業用語辞典 (Các bản cập nhật mới nhất có thêm thuật ngữ DX/GX).
- App/Plugin: Yomichan (Rikaikun) trên trình duyệt đọc báo cáo kỹ thuật PDF. Anki/AnkiDroid (Spaced Repetition) với deck “Japanese Manufacturing Vocab 2026”.
- Kênh YouTube/Podcast: Tìm từ khóa “工場見学” (Koujou kengaku – Tham quan nhà máy), “ものづくり” (Monozukuri), “現場改善” (Genba kaizen). Nghe tiếng Nhật thật của kỹ sư, ông quản lý (Kacho/Bucho).
- Chứng chỉ mục tiêu: JLPT N3/N2 (Cơ sở), 技能検定 (Ginou Kentei – Kỹ năng) các nghề: Cơ khí, Hàn, Điện, Bảo trì. QC検定 (QC Kentei – Chứng chỉ QC) Level 3, 2 (Rất được quý ở Nhật).
5.3. “Cạm bẫy” thường gặp của người Việt (Common Mistakes 2026)
| Sai lầm | Nguyên nhân | Cách sửa |
|---|---|---|
| Dùng “Anzen” (An toàn) cho mọi trường hợp. | Dịch đen “Safe”. | Phân biệt: Anzen (An toàn lao động), Hoshou (保証 – Bảo hành/Đảm bảo chất lượng), Anshin (安心 – Yên tâm/Tâm lý). |
| Nhầm “Seisan” (生産 – Sản xuất) vs “Seizou” (製造 – Chế tạo/Gia công). | Cùng nghĩa “Sản xuất”. | Seisan = Tổng quát (Kế hoạch, quản lý, sản lượng). Seizou = Quy trình gia công vật lý (Đúc, dập, tiện, hàn). 製造現場 (Seizou genba) = Xưởng gia công. |
| Dùng “Naosu” (直す – Sửa chữa/Sửa lại) cho máy hỏng. | Từ điển cơ bản. | Máy hỏng dùng 修理する (Shuuri suru – Sửa chữa chuyên nghiệp), 修繕する (Shuuzen suru – Sửa chữa lớn/Đại tu). Naosu dùng cho sai sót nhỏ, chương trình, cài đặt. |
| Gọi Manager/Trưởng phòng là “Shacho” (社長 – Tổng giám đốc). | Không hiểu chức danh. | 社長 (Shacho) = Tổng Giám đốc. 部長 (Bucho) = Trưởng phòng/Bo长. 課長 (Kacho) = Trưởng nhóm/Trưởng khoa. 係長 (Kakarichou) = Trưởng tổ/Trưởng nhóm nhỏ. 主任 (Shunin) = Nhóm trưởng/Team Leader. |
| Viết Kanji sai nét trên bản vẽ/phiếu kiểm tra (VD: 円 vs 丸, 末 vs 未). | Thông thạo chữ in nhưng lơ là chữ viết tay/Kanji phức tạp. | Tập viết Kanji đúng trình tự nét (書き順 – Kakijun). Sai 1 nét trên bản vẽ kỹ thuật = Sai thông số = Tai nạn. |
PHẦN 6: BỘ TỪ VỰNG “SỐNG SÓT” – 100 TỪ KHÔNG THỂ KHÔNG BIẾT (CHEAT SHEET 2026)
Dành cho bạn in ra, dán ở bàn làm việc hoặc lưu vào điện thoại để tra cứu nhanh.
A. Chỉ tiêu & KPI (指標・KPI)
- 生産計画 (Seisan keikaku) – Kế hoạch SX
- 実績 (Jisseki) – Thực tế/Thực績
- 達成率 (Tasseiritsu) – Tỷ lệ đạt
- 稼働率 (Kadou ritsu) – Tỷ lệ gả máy/OEE Availability
- 良品率 (Ryouhin ritsu) – Tỷ lệ phẩm chất/Quality Rate
- 歩留まり (Budomari) – Tỷ suất thành phẩm/Yield (Rất quan trọng ngành bán dẫn, đúc)
- タクトタイム (Takuto taimu) – Takt Time
- サイクルタイム (Saikuru taimu) – Cycle Time
- リードタイム (Riido taimu) – Lead Time
- 在庫回転率 (Zaiko kaiten ritsu) – Vòng quay tồn kho
B. Chất lượng & Lỗi (品質・不良)
- 不良モード (Furyou moodo) – Chế độ lỗi/Loại lỗi (Crack, Burr, Dent, Scratch, Short shot, Flash, Warpage, Sink mark).
- 不良現象 (Furyou genshou) – Hiện tượng lỗi.
- 要因 (Youin) – Nguyên nhân (Yếu tố).
- 真因 (Shin-in) – Nguyên nhân gốc rễ.
- 対策 (Taisaku) – Biện pháp đối phó.
- 暫定対策 (Zantei taisaku) – Biện pháp tạm thời.
- 恒久対策 (Kyuukyuu taisaku) – Biện pháp vĩnh viễn.
- 再発防止 (Saihatsu boushi) – Phòng ngừa tái phát.
- 横展開 (Yoko tenkai) – Triển khai ngang.
- 変更点管理 (Henkou ten kanri) – Quản lý điểm thay đổi.
- 初期流出 (Shoki ryuushutsu) – Chảy ra đầu kỳ (Lỗi lọt ra ngoài ngay đầu sản xuất).
- 市場クレーム (Shijou kureemu) – Khiếu nại thị trường.
- PPM (Parts Per Million) – Số lỗi trên 1 triệu.
- CPK / PPK – Chỉ số năng lực quá trình.
- 特采 (Tokusai) – Đặc采 (Chấp nhận có điều kiện).
- 選別 (Senbetsu) – L별/Phân loại hàng OK/NG (100% inspection).
- リワーク (Riwaaku) – Sửa chữa/Rework (Làm lại hàng lỗi thành OK).
- リペア (Ripia) – Repair (Sửa chữa hỏng hóc, thường dùng cho PCB, khuôn).
- スクラップ (Sukurappu) – Phá hủy/Scrap (Hủy hủy hoàn toàn).
- トレーサビリティ (Toreesabiriti) – Truy xuất.
C. Máy móc & Thiết bị (設備・機械)
- 工作機械 (Kousaku kikai) – Máy công cụ (Machine tool).
- 専用機 (Senyouki) – Máy chuyên dụng.
- 汎用機 (Hanyouki) – Máy phổ dụng (Manual lathe/mill).
- NC装置 (Enu Shii Souchi) – Bộ điều khiển NC/CNC.
- プログラム (Puroguramu) – Chương trình gia công (G-code/M-code).
- 工具 (Kougu) – C dao/Tool (Drill, Endmill, Insert, Tap).
- 工具寿命 (Kougu jumyou) – Tuổi thọ c dao.
- 工具補正 (Kougu hosei) – Bù công cụ (Tool offset – H, D).
- ワーク / 被削材 (Waaku / Hisakuzai) – Khối gia công/Workpiece.
- 治具 (Jigu) – Khuôn/Kìm/Jig/Fixture.
- チャック (Chakku) – Khay kìm/Chuck.
- センタリング (Sentaringu) – Căn tâm/Centering.
- 原点復帰 (Genten fukki) – Về gốc/Home position.
- 非常停止 (Hijou teishi) – Dừng khẩn cấp/E-Stop.
- インターロック Intaarokku – Interlock (Khóa an toàn).
- 予防保全 (Yobou hozen) – PM (Bảo dưỡng định kỳ).
- 故障 (Koshou) – Sự cố/Hỏng hóc.
- 修理 (Shuuri) – Sửa chữa.
- オーバーホール (Oobaahooru) – Đại tu/OH.
- スペアパーツ (Supea paatsu) – Phụ tùng dự trữ.
D. Vật liệu & Quản lý kho (材料・在庫・物流)
- 原材料 (Genzairyou) – Nguyên liệu thô.
- 部品 (Buhin) – Bộ phận/Phụ tùng.
- 半製品 (Hanseihin) – Bán thành phẩm/WIP.
- 完成品 (Kanseihin) – Thành phẩm.
- 仕様書 (Shiyousho) – Thông số kỹ thuật/Spec.
- 図面 (Zumen) – Bản vẽ kỹ thuật.
- 公差 (Kousa) – Dung sai.
- 材質 (Zaishitsu) – Chất liệu (Material).
- 熱処理 (Netsushori) – Xử lý nhiệt.
- 表面処理 (Hyousmen shori) – Xử lý bề mặt.
- ロット (Rotto) – Lô/Lot.
- シリアル番号 Shiriaru bangou – Số serial.
- 先入れ先出し (FIFO) (Sakiire sakidashi) – Vào trước ra trước.
- 後入れ先出し (LIFO) (Atoire sakidashi) – Vào sau ra trước.
- 安全在庫 (Anzen zaiko) – Tồn kho an toàn/Safety stock.
- 欠品 (Keppin) – Hết hàng/Stock out.
- 過剰在庫 (Kajou zaiko) – Tồn kho quá mức/Excess inventory.
- 棚卸し (Tanaoroshi) – Kiểm kê.
- 入庫 / 出庫 (Nyuuko / Shukko) – Nhập kho / Xuất kho.
- ピッキング (Pikkingu) – Lấy hàng/Picking.
- 梱包 (Konpou) – Đóng gói/Packing.
- パレット Paretto – Pallet.
- ケース / 箱 (Keesu / Hako) – Thùng/Carton.
- 表示ラベル Hyoji raberu – Tem nhãn/Label.
- QRコード / バーコード Kyuu Aru Koodo / Baa Koodo – Mã QR / Vạch.
E. An toàn & Môi trường (安全・環境)
- 安全第一 (Anzen daiichi) – An toàn thứ nhất.
- KY (危険予知) Kei Wai – Dự báo nguy hiểm.
- ヒヤリハット (Hiyari Hatto) – Near miss.
- リスクアセスメント (Risuku Asesumento) – Đánh giá rủi ro.
- 保護具 (Hogogu) – PPE.
- ロックアウト・タグアウト (LOTO) Rokkuauto Tagguauto – Khóa/Gắn thẻ.
- 作業許可証 (Sagyou kyokasho) – Permit to work.
- 熱中症 (Netchuusho) – Say nắng/Đau nhiệt.
- SDS Esu Di Esu – Bảng dữ liệu an toàn hóa chất.
- 有機溶剤 (Yuuki youzai) – Hữu cơ dung môi.
- 特定化学物質 (Tokutei kagaku busshitsu) – Chất hóa học đặc định.
- 排水処理 (Haisui shori) – Xử lý nước thải.
- 廃棄物 (Haikibutsu) – Chất thải/Rác thải.
- 産業廃棄物 (Sangyou haikibutsu) – Chất thải công nghiệp.
- マニフェスト Manifesuto – Manifest (Giấy theo dõi chất thải).
F. Cải tiến & Văn hóa (改善・文化)
- カイゼン (改善) Kaizen – Cải tiến.
- ムダ (無駄) Muda – Phí/Lãng phí.
- ムラ (斑) Mura – Biến động.
- ムリ (無理) Muri – Quá tải.
- 5S (整理・整頓・清掃・清潔・躾) Go Esu – 5S.
- 3G (三現主義) San Gen Shugi – 3 Thực (Genba, Genbutsu, Genjitsu).
- 標準作業 (Hyoujun sagyou) – Công việc chuẩn.
- 見える化 (可視化) Mieruka – Trực quan hóa.
- 報連相 (ほうれんそう) Hourensou – Báo – Liên – Thảo.
- ヨシ！ (良し！) Yoshi! – OK/Được/Xong (Khẳng định an toàn/chất lượng).
KẾT LUẬN: HÀNH TRÌNH THẨM THẤU “MONOZUKURI” BẮT ĐẦU TỪ TỪ VỰNG
Năm 2026 đánh dấu giai đoạn sản xuất tại Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ từ “Lắp ráp, gia công đơn giản” sang “Sản xuất chính xác, Tự động hóa, Xanh, Số hóa”. Trong bối cảnh đó, từ vựng tiếng Nhật chuyên ngành sản xuất không còn là kỹ năng “có thì tốt” mà trở thành kỹ năng cốt lõi (Core Competency) để:
- Sinh tồn & An toàn: Hiểu đúng chỉ dẫn, biển báo, quy trình an toàn (Anzen Daiichi).
- Năng suất & Chất lượng: Giao tiếp chính xác 4M, báo cáo 5W1H, thực hiện Kaizen, hiểu bản vẽ/Spec.
- Thăng tiến: Trở thành cầu nối (Bridge Engineer), Team Leader, Kacho, hay chuyên gia kỹ thuật (Gijutsusha) được phía Nhật tin cậy giao phó dự án lớn.
Hãy bắt đầu hôm nay bằng việc in bộ “100 từ sống sót” (Phần 6) treo trước mắt. Mỗi ngày học 5 từ, gắn vào ngữ cảnh thực tế tại xưởng bạn đang làm việc. Sử dụng Anki để lặp lại theo khoảng cách (Spaced Repetition). Quan trọng nhất: Dám mở miệng nói (Output) trong Chourei, Hourensou, Ky – ngay cả khi sai ngữ pháp, người Nhật cũng trân trọng tinh thần “Monozukuri” (精神 – Seishin – Tinh thần chế tạo) và nỗ lực học ngôn ngữ của bạn.
Chúc bạn sớm thành thạo “Genba Nihongo”, xây dựng sự nghiệp vững chắc trong môi trường sản xuất kiểu Nhật năm 2026 và những năm tiếp theo!
ご安全に！ (Go-Anzen ni! – Xin an toàn / Chúc làm việc an toàn – Câu chào kết thúc mọi cuộc họp/ca làm tại Nhật)