Khi bước vào năm 2026, nhu cầu lao động Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản (dưới các chương trình như Tokutei Ginou – Kỹ năng đặc định, Kỹ sư – Kỹ thuật, hay Thực tập sinh – Technical Intern Training Program) vẫn đang ở mức cao, đặc biệt là trong ngành xây dựng và hoàn thiện nội ngoại thất. Trong đó, ngành sơn (塗装 – Tosou) luôn là một trong những nghề “thổi hồn” vào công trình, đòi hỏi không chỉ tay nghề cao mà còn phải am hiểu rõ quy trình, vật liệu, an toàn lao động và quan trọng nhất là ngôn ngữ chuyên ngành.
Nắm vững từ vựng ngành sơn tiếng Nhật không chỉ giúp bạn giao tiếp suôn sẻ với sư phụ (Oyakata/Shishou), đồng nghiệp và khách hàng, mà còn là chìa khóa để đọc hiểu bản vẽ thiết kế (図面 – Zummen), bảng chỉ dẫn kỹ thuật (仕様書 – Shiyousho), nhãn mác vật liệu (ラベル – Raberu) và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn vệ sinh lao động (安全衛生 – Anzen Eisei) của Nhật Bản – nơi mà “sự cẩn trọng” được đặt lên trên hết.
Bài viết này được biên soạn cập nhật mới nhất cho năm 2026, tổng hợp đầy đủ từ vựng từ cơ bản đến chuyên sâu, kèm theo ngữ cảnh thực tế, cách đọc (Hiragana/Romaji), ý nghĩa và mẹo học tập hiệu quả. Dù bạn đang ôn thi JLPT N3/N2, chuẩn bị phỏng vấn xin visa Tokutei Ginou ngành hoàn thiện (仕上げ – Shiage), hay đã đang làm việc tại hiện trường Nhật Bản, tài liệu này sẽ là “bàn tay đắc lực” bên cạnh bạn.
PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHÂN LOẠI CÔNG VIỆC (基本理論と分類)
Trước khi đi vào chi tiết từng công đoạn, bạn cần nắm vững các thuật ngữ “khung xương” của ngành.
1.1. Tên gọi chung và Phân loại nghề
| Từ vựng (Kanji) | Đọc (Hiragana) | Romaji | Ý nghĩa | Ghi chú 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 塗装 | とそう | Tosou | Sơn, sơn phủ, painting | Từ khóa gốc, dùng cho mọi loại sơn (kiến trúc, công nghiệp, ô tô, tàu biển). |
| 塗り替え | ぬりかえ | Nurikae | Sơn lại, repainting | Công trình cũ, bảo trì, sửa chữa. Rất phổ biến tại Nhật do nhà già, cần sơn lại 10-15 năm/lần. |
| 新築塗装 | しんちくとそう | Shinchiku Tosou | Sơn nhà mới | Quy trình khác so với sơn lại (ít bước xử lý nền hơn). |
| 外壁塗装 | がいへきとそう | Gaiheki Tosou | Sơn tường ngoài | Hạng mục lớn nhất, chịu thời tiết khắc nghiệt. |
| 内装塗装 | ないそうとそう | Naisou Tosou | Sơn nội thất | Yêu cầu độ hoàn thiện cao, mùi hương, an toàn sức khỏe (F☆☆☆☆). |
| 防水塗装 | ぼうすいとそう | Bousui Tosou | Sơn chống thấm / Sơn phương pháp chống thấm | Thường gắn liền với công trình mái nhà, ban công. |
| 重防食塗装 | じゅうぼうしょくとそう | Juuboushoku Tosou | Sơn chống ăn mòn nặng | Công nghiệp: cầu cống, nhà máy hóa chất, điện厂, tàu biển. Yêu cầu chứng chỉ đặc biệt. |
| 吹き付け塗装 | ふきつけとそう | Fukitsuke Tosou | Sơn phun (Airless/Spray) | Nhanh, mặt phẳng lớn. Khác với sơn lăn (ローラー – Rooraa) hay sơn cọ (刷毛 – Hake). |
| 粉体塗装 | ふんたいとそう | Funtai Tosou | Sơn bột (Powder coating) | Dùng cho kim loại, nung chảy bằng nhiệt. Không dung môi. |
| 電着塗装 | でんちゃくとそう | Denchaku Tosou | Sơn điện phoresis (ED coating) | Chống rỉ sét kim loại ô tô, phụ tùng. |
1.2. Các đối tượng được sơn (被塗物 – Hitorimono / 被塗面 – Hitorimen)
| Từ vựng | Đọc | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 下地 | したじ | Shitaji |
| 外壁 | がいへき | Gaiheki |
| 屋根 | やね | Yane |
| 鉄部 | てつぶ | Tetsubu |
| 木部 | もくぶ | Mokubu |
| シーリング / コーキング | シーリング / コーキング | Shiiringu / Kookingu |
| ALC / サイディング | エーエルシー / サイディング | Eerushii / Saidingu |
| モルタル | モルタル | Morutaru |
PHẦN 2: VẬT LIỆU, DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT (材料・道具・薬品) – “VŨ KHÍ” CỦA NGƯỜI THỢ SƠN
Đây là phần từ vựng dày đặc nhất, bạn gặp hàng ngày tại kho vật liệu (資材置き場 – Shizai Okiba) hoặc khi đặt hàng (発注 – Hacchuu).
2.1. Phân loại Sơn theo Chức năng & Lớp sơn (塗料の分類 – Toryou no Bunrui)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng N5 Tiếng Nhật 2026: Tổng Hợp Đầy Đủ Nhất Cho Người Mới Bắt Đầu
Lưu ý: Tại Nhật, quy trình chuẩn thường là 3 lớp: 下塗り (Shitadoshi – Lớp dưới/Primer) -> 中塗り (Nakadoshi – Lớp giữa/Intermediate) -> 上塗り (Uwadoshi – Lớp trên/Topcoat).
| Loại sơn (Kanji) | Đọc | Romaji | Chức năng / Vị trí | Đặc điểm chính (Năm 2026) |
|---|---|---|---|---|
| 下塗り材 / プライマー | したぬりざい / プライマー | Shitanurizai / Puraimaa | Lớp dưới (Primer/Sealer) | Sealer (シーラー – Shiiraa): Chống thấm, cố định bụi, cân bằng hấp thụ. Filler (フィラー – Firaa): Lót dày, lấp khe tóc, làm phẳng mặt tường Mortar/ALC. Primer (プライマー): Dùng cho kim loại (chống rỉ), gỗ, nhựa. Có Rust preventive primer (防錆プライマー – Bousei Puraimaa). |
| 中塗り材 | なかぬりざい | Nakanurizai | Lớp giữa (Intermediate) | Tạo độ dày phim sơn, che phủ màu nền, liên kết lớp dưới và lớp trên. Thường cùng loại với lớp trên (Topcoat). |
| 上塗り材 / トップコート | うわぬりざい / トップコート | Uwanurizai / Toppu Kooto | Lớp trên (Topcoat/Finish) | Quyết định màu sắc, độ bóng, độ bền thời tiết, chống UV, chống rêu nấm. |
| 遮熱塗料 / 断熱塗料 | しゃねつとりょう / だんねつとりょう | Shanetsu Toryou / Dannetsu Toryou | Sơn cách nhiệt / Chỉnh nhiệt | Xu hướng 2026 cực HOT: Giảm nhiệt độ mặt tường/mái 10-20°C, tiết kiệm điện điều hòa. Yêu cầu kỹ thuật phun đúng độ dày (膜厚 – Makkou). |
| 光触媒塗料 | ひしょくばいとりょう | Hishokubai Toryou | Són quang xúc tác | Tự làm sạch bụi bẩn nhờ mưa (phân giải hữu cơ), kháng khuẩn. Giá cao, kỹ thuật khắt khe. |
| 無機塗料 / 有機塗料 | むきとりょう / ゆうきとりょう | Muki Toryou / Yuuki Toryou | Sơn vô cơ / Sơn hữu cơ | Vô cơ (Kẽm, Silicone, Gốm, Fluorine vô cơ): Bền cực cao (20-25 năm), cứng, khó nứt. Hữu cơ (Urethane, Silicone hữu cơ, Fluorine hữu cơ): Dẻo, bám tốt, giá rẻ hơn. |
| フッ素塗料 | ふっそとりょう | Fusso Toryou | Sơn Fluorine (PVDF/FEVE) | Hàng đầu độ bền thời tiết, giữ màu, chống bám bẩn. Dùng cho công trình cao cấp, cầu cống. |
| シリコン塗料 | シリコンとりょう | Shirikon Toryou | Sơn Silicone | Phổ biến nhất hiện nay (Tỷ lệ thị phần ~60-70% năm 2026). Cân bằng giá/bền (12-15 năm). |
| ウレタン塗料 | ウレタンとりょう | Uretan Toryou | Sơn Urethane | Dẻo, bám tốt, giá rẻ. Dùng cho gỗ, kim loại, sửa chữa cục bộ. Kém bền UV hơn Silicone/Fluorine. |
| アクリル塗料 | アクリルとりょう | Akushiru Toryou | Sơn Acrylic | Giá rẻ nhất, bền kém (5-7 năm). Dùng cho nhà tạm, nội thất, hoặc lớp dưới. |
| 水性塗料 / 油性塗料 / 弱溶剤形 | すいせいとりょう / ゆせいとりょう / じゃくようざいけい | Suisei Toryu / Yusei Toryou / Jakuyouzai Kei | Sơn base nước / Base dầu / Base dung môi yếu | Xu hướng 2026: Chuyển dịch mạnh sang Suisei (Nước) & Jakuyouzai (Dung môi yếu – Low VOC). Giảm mùi, an toàn môi trường, tuân thủ Luật An toàn Vệ sinh (Anzen Eisei Hou) & Quy định PRTR. |
| 1液型 / 2液型 | いちえきがた / にえきがた | Ichiekigata / Nieki-gata | 1 thành phần / 2 thành phần | 1K: Sẵn sàng dùng, dễ dàng, bền trung bình. 2K: Phân trộn (Chủ chất + Chữa cứng – 硬化剤 – Koukazai). Bền cực cao, kháng hóa học, kháng mài mòn. Bắt buộc cho Heavy-duty, kim loại, sàn nhà xưởng. |
| NAD塗料 / 特殊塗料 | エヌエーディーとりょう / とくしゅとりょう | ENUU DII Toryou / Tokushu Toryou | Sơn đặc biệt (Kháng graffiti, kháng tĩnh điện, cách âm…) | Ứng dụng đặc thù. |
2.2. Dụng cụ thi công (塗装道具 – Tosou Dougu) – “Chiến binh” của thợ sơn
Thợ sơn Nhật cực kỳ coi trọng dụng cụ (道具 – Dougu). “Dougu wo kirei ni suru” (Làm sạch dụng cụ) là bài học đầu tiên.
| Dụng cụ | Đọc | Romaji | Mô tả & Cách dùng chuyên nghiệp |
|---|---|---|---|
| 刷毛 / ハケ | はけ | Hake | Cọ sơn. Phân loại: 目地刷毛 (Meji Hake – Cọ khe nhỏ), 面相筆 (Mensou Fude – Cọ chi tiết), 幅広刷毛 (Hirobiro Hake – Cọ rộng), 筋刷毛 (Suji Hake – Cọ sọc). Lông tự nhiên (Lông heo, lông dê) vs Lông tổng hợp (Polyester). Phải “rửa cọ” (刷毛洗い – Hake Arai) ngay sau dùng. |
| ローラー / ローラーバケット | ローラー / ローラーバケット | Rooraa / Rooraa Baketto | Cylinder lăn / Thùng lăn. Phân loại theo lông (毛足 – Keashi): Lông ngắn (短毛 – Tankou – mặt phẳng), Lông trung (中毛 – Chuukou – tiêu chuẩn), Lông dài (長毛 – Choukou – mặt thô, gạch). Đường kính: 4 inch (専用 – Senyou), 6-7 inch (標準 – Hyoujun), 9 inch (大型 – Oogata). Rooraa Baketto: Thùng có lưới vắt (ネット – Netto). |
| エアレススプレー / 無気噴霧 | エアレススプレー / むきふんむ | Earesu Supuree / Muki Funmu | Máy phun Airless (Không khí nén). Áp lực cao (100-250 kg/cm2). Phun nhanh, màng sơn dày, đều. Dùng cho ngoại thất, mái nhà, công nghiệp. Cần kỹ thuật điều chỉnh Tip (ノズル – Nozuru – Vòi phun) và Pressure (圧力 – Atsuryoku). |
| コンプレッサー / スプレーガン | コンプレッサー / スプレーガン | Konpuressaa / Supuree Gan | Máy nén khí / Súng phun khí nén (Air Spray). Màng sơn mỏng, đẹp, dùng cho nội thất, gỗ, kim loại, ô tô. Điều chỉnh: Pattern (パターン – Pataan), Fluid (液量 – Ekiryou), Air (エア量 – Ea Ryou). |
| ヘラ / スクレーパー | ヘラ / スクレーパー | Hera / Sukureepaa | Cây chà / Cạo. Pallet Knife (パレットナイフ – Paretto Naifu): Trộn sơn, bôi mastic. Scraper (スクレーパー): Cạo sơn cũ, gỉ sét. Ceramic Scraper (セラミックスクレーパー): Không làm xước kính, inox. |
| サンダー / ポリッシャー | サンダー / ポリッシャー | Sandaa / Porisshaa | Máy chà / Máy đánh bóng. Orbital Sander (オービタルサンダー): Chà phẳng. Belt Sander (ベルトサンダー): Cạo gỗ, sơn dày. Disc Sander (ディスクサンダー): Kim loại (gỉ sét). Polisher: Đánh bóng sơn ô tô, sơn piano. |
| 高圧洗浄機 | こうあつせんじょうき | Kouatsu Senjouki | Máy rửa áp lực cao. Bắt buộc trước khi sơn lại (外壁洗浄 – Gaiheki Senjou). Áp lực 10-15 MPa. Phụ kiện: Turbo Nozzle (ターボノズル), Surface Cleaner (サーフェスクリーナー – maak mặt phẳng). |
| 養生用品 (テープ・シート・マスカー) | ようじょうようひん | Youjou Youhin | Vật liệu che bảo (Masking). Masking Tape (養生テープ – Youjou Teepu): Giấy, PE, Cloth. Masker (マスカー – Musukaa): Cuộn phim PE có dính sẵn tape. Blue Sheet (ブルーシート – Buruu Shiito): Che sàn, cây cối. Non-slip Sheet (滑り止めシート – Suberidome Shiito): An toàn sàn. |
| 塗料缶 / 攪拌機 / 計量カップ | とりょうかん / かくはんき / けいりょうカップ | Toryou Kan / Kakuhan Ki / Keiryou Kappu | Thùng sơn / Máy trộn / Cốc đo. Trộn sơn 2K phải đúng tỷ trọng (混合比 – Konkouhi) và thời gian (可使時間 – Kashijikan – Pot life). |
| 膜厚計 / 光沢計 / 水分計 | まっこうけい / こうたくけい / すいぶんけい | Makkou Kei / Koutaku Kei / Suibun Kei | Đo độ dày phim sơn (µm) / Đo độ bóng / Đo độ ẩm nền. QC/QA bắt buộc tại các công trình lớn năm 2026. |
2.3. Vật liệu phụ gia & Xử lý nền (下地処理材 – Shitaji Shorizai)
| Vật liệu | Đọc | Romaji | Ứng dụng |
|---|---|---|---|
| シーリング材 / コーキング材 | シーリングざい / コーキングざい | Shiiringu Zai / Kookingu Zai | Keo chìm (Sealant). Loại: Urethane (ウレタン – Uretan), Modified Silicone (変成シリコン – Henkei Shirikon), Polysulfide (ポリサルファイド – Porisarufaido), Silicone (シリコン – Shirikon – không sơn lên được). Năm 2026: Non-bleed type (ノンブリード – Non Buriido) là chuẩn để tránh bẩn sơn phủ. |
| パテ / 補修材 | パテ / ほしゅうざい | Pate / Hoshuu Zai | Mastic / Vữa sửa. Epoxy Putty (エポキシパテ – Epokishi Pate): Kim loại, gỗ, bê tông, cứng, bám tốt. Polyester Putty (ポリエステルパテ – Poriesuteru Pate): Ô tô, gỗ, khô nhanh, dễ chà. Ceramic Putty (セラミックパテ): Chống nóng, chống ăn mòn. |
| モルタル / セメント / 瞬着セメント | モルタル / セメント / しゅんちゃくセメント | Morutaru / Semento / Shunchaku Semanto | Vữa trát / Xi măng / Xi măng nhanh. Sửa khe nứt bê tông, lỗ mồi. Polymer Cement Mortar (ポリマーセメントモルタル – Porimaa Semento Morutaru): Bám tốt, chống thấm. |
| エポキシ樹脂 / 注入材 | エポキシじゅし / ちゅうにゅうざい | Epokishi Jushi / Chuunyuu Zai | Nhựa Epoxy / Chất tiêm (Injection). Tiêm khe nứt cấu trúc (Crack injection), neo đinh, cố định. |
| 防錆剤 / 錆転換剤 | ぼうせいざい / さびてんかんざい | Bousei Zai / Sabi Tenkan Zai | Chất chống rỉ / Chất chuyển hóa rỉ (Rust converter). Bôi lên rỉ sét (赤錆 – Akasabi) biến thành lớp đen ổn định (黒錆 – Kurosabi/安定皮膜 – Antehimaku). Dùng cho thép hình, cống. |
| 洗浄剤 / 脱脂剤 | せんじょうざい / だっしざい | Senjou Zai / Dasshi Zai | Chất tẩy rửa / Tẩy dầu mỡ. Dùng trước sơn kim loại, nhựa. Alkaline cleaner (アルカリ洗浄剤), Solvent wipe (シンナー拭き – Shinnaa Fuki). |
PHẦN 3: QUY TRÌNH THI CÔNG CHUYÊN NGHIỆP (施工プロセス – Shikou Process) – TỪNG BƯỚC MỘT
Hiểu rõ quy trình mới dùng đúng từ vựng vào đúng chỗ. Quy trình tiêu chuẩn Nhật Bản (theo JIS K 5600 / 建築塗装工事標準仕様書) năm 2026:
3.1. Giai đoạn Chuẩn bị & An toàn (準備・安全 – Junbi / Anzen)
| Hành động | Từ vựng Kanji | Đọc | Romaji | Nội dung chi tiết |
|---|---|---|---|---|
| Khảo sát hiện trường | 現地調査 | げんちちょうさ | Genchi Chousa | Kiểm tra trạng thái nền (劣化 – Rekka), độ ẩm (含水率 – Gansuiritsu), độ phH, độ bám (付着力 – Fuchakuryoku – Cross cut test), diện tích, độ cao, tiếp cận. |
| Lập kế hoạch thi công | 施工計画書 | しこうけいかくしょ | Shikou Keikakusho | Bao gồm: Quy trình, vật liệu, máy móc, nhân lực, an toàn, môi trường, lịch trình (工程表 – Kouteihyou). |
| Lắp đặt giàn giáo | 足場組立 / 仮設足場 | あしばくみたて / かせつあしば | Ashiba Kumiate / Kasetsu Ashiba | Wedged scaffolding (楔緊結足場 – Kusabi Kinketsu Ashiba – Biquyet) là chuẩn. Yêu cầu: 手摺 (Tesuri – Lan can), 踏板 (Fumita – Ván đạp), 朝顔 (Asagao – Màn che rơi vật), 昇降設備 (Shoukou Setsubi – Thang máy/Thang cáp). Kiểm tra hoàn thành (足場検査 – Ashiba Kensa). |
| Che bảo / Bao vệ | 養生 | ようじょう | Youjou | Quan trọng nhất để định giá thành phẩm. Che sàn, cửa sổ, kính, điều hòa, cây cối, xe hơi. Masking (マスキング – Maskingu), Covering (カバーリング – Kabaaringu). “Youjou ga sweet” (Che bảo tệ -> Sản phẩm tệ). |
| Rửa áp lực cao | 高圧洗浄 | こうあつせんじょう | Kouatsu Senjou | Rửa bụi, rêu, mốc, sơn bong tróc. Áp lực điều chỉnh theo nền. Bio-washing (バイオ洗浄 – Baio Senjou): Dùng hóa chất khử nấm trước khi rửa. Thời gian khô (乾燥時間 – Kansou Jikan) sau rửa: tối thiểu 24-48h (tùy thời tiết). |
| Xử lý nền (Quan trọng nhất) | 下地処理 / 下地調整 | したじしょり / したじちょうせい | Shitaji Shori / Shitaji Chousei | 1. Cạo sơn bong (剥離 – Hakuri / ケレン – Kerenn). 2. Sửa khe nứt (クラック補修 – Kurakku Hoshuu): V-cut (Vカット), U-cut, tiêm epoxy. 3. Sửa bong tróc, lỗ mồi (浮き補修 – Uki Hoshuu / ピンホール補修). 4. Xử lý kim loại (ケレン作業 – Kerenn Sagyou – xem mục 3.2). 5. Chà phẳng, làm sạch bụi (清掃 – Seisou / ブロワー – Burowaa). |
3.2. Xử lý nền Kim loại – “KEREN” (ケレン作業) – Linh hồn của sơn kim loại
Đây là từ vựng “sống còn” khi làm việc với thép, sắt, galvanize, inox. Nhật Bản phân loại mức độ Kerenn theo 4 cấp độ (種 – Shu):
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Nghề Nghiệp Tiếng Nhật 2026: Bộ Sưu Tập Đầy Đủ Nhất, Phân Loại Theo Ngành, Kèm Mẹo Học Hiệu Quả Cho Người Đi Làm
| Cấp độ | Kanji | Đọc | Romaji | Mô tả công việc | Dụng cụ điển hình |
|---|---|---|---|---|---|
| 1種ケレン (Saishuu Kerenn) | 1種ケレン | いっしゅケレン | Isshu Kerenn | Xử lý hoàn toàn (Blast cleaning). Phun cát/grit (ショットブラスト – Shotto Burasuto) về bề mặt sạch trắng (Sa2.5/Sa3). Dùng cho công trình mới, heavy-duty, cầu cống. | Máy phun cát, bình chứa grit. |
| 2種ケレン (Nishu Kerenn) | 2種ケレン | にしゅケレン | Nishu Kerenn | Xử lý bằng máy (Power tool cleaning). Dùng máy chà đĩa (ディスクサンダー – Disuku Sandaa), cọ đai (ベルトサンダー – Beruto Sandaa), kim loại cọ (ワイヤーブラシ – Waiyaa Burashi – Cup brush/Bevel brush). Loại bỏ rỉ, sơn cũ hoàn toàn. Mặt phẳng sáng. | Sander, Grinder, Wire brush, Needle gun (ニードルガン – Niidoru Gan). |
| 3種ケレン (Sanshu Kerenn) | 3種ケレン | さんしゅケレン | Sanshu Kerenn | Xử lý thủ công / Máy cầm tay nhẹ (Hand tool cleaning / Light power tool). Dùng cạo tay (スクレーパー – Sukureepaa), chổi sắt (ワイヤーブラシ – Waiyaa Burashi – Hand), giấy nhám (サンドペーパー – Sandopeepaa), cọ nylon (ナイロンブラシ – Nairon Burashi). Chỉ lấy rỉ lỏng, sơn bong. Giữ lại sơn cũ bám chắc (活膜 – Katsumaku). | Cạo tay, Chổi sắt, Giấy nhám, Non-woven pad (不織布 – Fushokufu). |
| 4種ケレン (Yonshu Kerenn) | 4種ケレン | よんしゅケレン | Yonshu Kerenn | Làm sạch nhẹ (Light cleaning). Chỉ lau dầu, bụi, rỉ nhẹ bằng khăn, chổi, cọ nylon. Dùng cho galvanize mới, inox, hoặc sơn cũ còn rất tốt. | Khăn, Chổi, Cọ nylon, Detergent. |
Mẹo nhớ 2026: Số càng NHỎ (1種) -> Xử lý càng SÂU/SÁCH (Tốn kém). Số càng LỚN (4種) -> Xử lý càng NHẸ. Trên bản vẽ chỉ định: ケレン種別 (Kerenn Shubetsu).
3.3. Giai đoạn Sơn phủ (塗装作業 – Tosou Sagyou)
Tuân thủ nguyên tắc: 上塗り回数 (Uwanurikaisuu – Số lớp sơn trên) theo chỉ định (Thường 2 lớp: 中塗り + 上塗り).
| Công đoạn | Từ vựng Kanji | Đọc | Romaji | Tiêu chí kỹ thuật quan trọng (2026) |
|---|---|---|---|---|
| Lớp dưới (Primer/Sealer/Filler) | 下塗り | したぬり | Shitanuri | 均一塗布 (Kinuitsu Tofu – Bôi đều). Không bỏ sót (塗り残し – Nurinokoshi). 膜厚管理 (Makkou Kanri – Kiểm soát độ dày): Độ dày khô (乾燥膜厚 – Kansou Makkou – DFT) theo spec. 乾燥時間 (Kansou Jikan – Thời gian khô): 指触乾燥 (Shishoku Kansou – Khô chạm), 半硬化乾燥 (Hankouka Kansou – Khô nửa), 完全乾燥 (Kanzen Kansou – Khô hoàn toàn). 塗り重ね可能時間 (Nurikasanou Kanou Jikan – Overcoating interval / Recoat window): Tối thiểu (最小 – Saishou) ~ Tối đa (最大 – Saidai). Quá thời gian tối đa -> phải chà khô (足付け – Ashiatsuke) trước khi sơn lớp sau. |
| Lớp giữa (Intermediate) | 中塗り | なかぬり | Nakanuri | Tạo độ dày, che màu nền. Kiểm tra ピンホール (Pinhole – Lỗ kim), 刷毛目 (Hakeme – Vết cọ), ローラー目 (Rooraa Me – Vết lăn). Phát hiện lỗi -> sửa ngay (補修 – Hoshuu). |
| Lớp trên (Topcoat/Finish) | 上塗り | うわぬり | Uwanuri | Lớp quyết định thẩm mỹ & bảo vệ. Kỹ thuật: 均一な膜厚, 色ムラなし (Iro Mura nashi – Không đốm màu), 光沢均一 (Koutaku Kinuitsu – Độ bóng đều), 異物混入なし (Ibutsu Konnyuu nashi – Không bụi rơi). Phun (吹き付け – Fukitsuke): Kiểm tra オレンジピール (Orenji Piiru – Vỏ cam), ラン (Run – Chảy sơn), サギング (Sagging – Chảy dọc). |
| Sơn chi tiết / Cạnh góc | 刷毛塗り / 切り込み | はけぬり / きりこみ | Hakenuri / Kirikomi | Dùng cọ (刷毛 – Hake) sơn các góc, cạnh, khe hở, nơi máy lăn/phun không tới. “Kirikomi” là sơn đường viền sắc nét (cut-in). |
| Kiểm tra & Sửa chữa | 検査・補修 | けんさ・ほしゅう | Kensa / Hoshuu | 自主検査 (Jishu Kensa – Tự kiểm tra), 立会検査 (Tachiai Kensa – Kiểm tra hội đồng/khách hàng). Sửa: タッチアップ (Tacchi Appu – Touch up / Sơn retouch). |
3.4. Hoàn thiện & Bàn giao (完了・引き渡し – Kanryou / Hikitsugi)
| Hành động | Từ vựng | Đọc | Romaji | Nội dung |
|---|---|---|---|---|
| Tháo dỡ giàn giáo | 足場解体 | あしばかいたい | Ashiba Kaitai | An toàn tuyệt đối. Kiểm tra lại mặt sơn sau khi tháo (有無確認 – Umu Kakunin). |
| Dọn dẹp hiện trường | 清掃・片付け | せいそう・かたづけ | Seisou / Kataduke | “Seiri, Seiton, Seisou, Seiketsu, Shitsuke” (5S). Thu gom rác thải sơn (産業廃棄物 – Sangyou Haikibutsu) đúng quy định. |
| Kiểm tra cuối cùng | 完了検査 / 竣工検査 | かんりょうけんさ / しゅんこうけんさ | Kanryou Kensa / Shunkou Kensa | Kiểm tra: Màu sắc (分光光度計 – Bunkou Koudo Kei), Độ bóng (光沢計 – Koutaku Kei), Độ dày (膜厚計 – Makkou Kei), Bám dính (付着力試験 – Fuchakuryoku Shiken – Cross hatch), Hết hẹn (外観 – Gaikan). |
| Bàn giao hồ sơ | 書類引き渡し | しょるいひきわたし | Shorui Hikitsugi | 施工写真 (Shikou Shashin – Ảnh thi công: Trước/Trong/Sau), 試験成績書 (Shiken Seiseisho – Báo cáo thử nghiệm), 保証書 (Hoshousho – Bảo hành), 取扱説明書 (Toritsetsu Setsumeisho – Hướng dẫn bảo trì). |
PHẦN 4: TỪ VỰNG CHUYÊN SÂU THEO LOẠI HÌNH CÔNG TRÌNH (用途別専門用語)
4.1. Sơn Nhà ở / Kiến trúc (建築塗装 – Kenchiku Tosou) – Phổ biến nhất
- 外壁材の種類: 窯業系サイディング (Yougyoukei Saidingu – Siding gốm), 金属サイディング (Kinzoku Saidingu – Siding kim loại), ALCパネル (ALC Paneru), モルタル (Morutaru), コンクリート打ち放し (Konkurito Uchihanashi – Bê tông trần).
- 劣化症状 (Rekka Shoujou – Triệu chứng hư hỏng):
- チョーキング (Chouking – Chalking / Phấn hóa): Tay chạm bám bột. Dấu hiệu sơn hết hạn.
- クラック (Kurakku – Crack / Nứt): ヘアークラック (Heaa Kurakku – Nứt tóc <0.3mm), 構造クラック (Kouzou Kurakku – Nứt cấu trúc >0.3mm).
- 浮き / 剥がれ (Uki / Hagare – Bong tróc / Bong tróc).
- カビ・苔 (Kabi / Koke – Nấm / Rêu).
- シーリング切れ (Shiiringu Kire – Keo chìm đứt/khô nứt).
- エフロレッセンス (Efuroresensu – Hiện tượng phun trắng/xi măng toái).
- Quy trình tiêu chuẩn 2026: Rửa -> Sửa nền (V-cut khe nứt, tiêm epoxy, thay keo chìm toàn bộ – 打ち替え – Uchikae hoặc 増し打ち – Mashiuchi) -> Sealer/Filler -> Silicone/Fluorine 2 lớp.
4.2. Sơn Mái nhà (屋根塗装 – Yane Tosou) – Nguy hiểm & Khó khăn nhất
- Loại mái: スレート屋根 (Sureeto Yane – Mái ximăng/Slate – Colonial, Color Best), 瓦屋根 (Kawara Yane – Mái ngói – ít sơn), 金属屋根 (Kinzoku Yane – Mái tôn/Galvalume), アスファルトシングル (Asufaruto Shinguru), 陸屋根 (Riku Yane – Mái bằng/Beton).
- Đặc thù: Độ dốc, nhiệt độ mặt mái cao (60-80°C mùa hè), gió mạnh.
- Từ khóa quan trọng:
- 縁切り (Enkiri – Cắt mép / Tạo khe thoát nước): Cực quan trọng cho mái Slate. Dùng タスペーサー (Tasupeesaa – Spacer) cắm vào khe đè ngói để tạo đường thoát nước, tránh ngập nước ngược (毛細管現象 – Mossaikan Genshou) gây thấm.
- 遮熱塗料 (Shanetsu Toryou): Bắt buộc đề xuất cho mái kim loại, slate năm 2026.
- 棟板金 (Mune Bankin – Mâm ngói kim loại): Dễ bong, rỉ -> Sửa khung gỗ (貫木 – Nuki), vít lại (ビス打ち替え – Bisu Uchikae), sơn chống rỉ kỹ.
- 雪止め (Yukidome – Chắn tuyết): Sơn cùng màu, kiểm tra vít.
4.3. Sơn Kim loại & Chống ăn mòn (重防食塗装 – Juuboushoku Tosou) – Cao cấp, Yêu cầu Chứng chỉ
Áp dụng cho: Cầu cống, Nhà máy, Thép cấu trúc, Tàu biển, Ống dẫn đường.
- Hệ sơn chuẩn (Spec hệ Paint System): Ví dụ: Epoxy Zinc Rich Primer (エポキシ亜鉛リッチプライマー – Epokishi Aen Richi Puraimaa) -> Epoxy Mastic (エポキシマスティック – Epokishi Masutikku) -> Polyurethane (ポリウレタン – Poriuretan) / Fluorine (フッ素 – Fusso).
- Quản trị chất lượng (QC) siêng chặt:
- 露点管理 (Roiten Kanri – Quản trị điểm sương): Nhiệt độ bề mặt (鋼材温度 – Kouzai Ondo) phải ≥ 3°C so với điểm sương (露点温度 – Roiten Ondo). Đo bằng 露点計 (Roiten Kei).
- 表面処理等級 (Hyomen Shori Toukyu – Cấp độ xử lý bề mặt): Theo ISO 8501 / JIS K 5600. Sa2.5, Sa3 (Blast), St2, St3 (Hand/Power tool).
- 表面粗さ (Hyomen Arasa – Độ nhám bề mặt / Surface Profile): Rz, Ry (µm). Đo bằng 粗さ計 (Arasa Kei – Testex tape / Replica tape). Ảnh hưởng lớn đến bám dính.
- 含塩量 (Ganenryou – Lượng muối/Cl-): Đo Bresle method (ブレスレ法 – Buresure Hou). Yêu cầu < 10-20 mg/m2.
- 膜厚測定 (Makkou Sokutei – Đo độ dày): DFT (Dry Film Thickness – 乾燥膜厚). Đo nhiều điểm (5 điểm/10x10cm). WFT (Wet Film Thickness – 湿膜厚) dùng kim đo (湿膜厚計 – Shitsumaku Kei) khi sơn ướt để ước tính.
- 付着力試験 (Fuchakuryoku Shiken – Thử bám dính): Cross Cut (格子切り – Koushigiri – JIS K 5600-5-6), Pull-off (引き剥がし – Hikihagashi – JIS K 5600-5-7).
- 休日 / 夜間作業 (Kyujitsu / Yakan Sagyou): Thường thi công đêm/nghỉ lễ để tránh ảnh hưởng sản xuất nhà máy.
4.4. Sơn Nội thất & Đặc殊 (内装塗装・特殊塗装 – Naisou Tosou / Tokushu Tosou)
- F☆☆☆☆ (Efu Foa Sutaa – F Four Star): Tiêu chuẩn phát thả Formaldehyde thấp nhất (JIS/JAS). Bắt buộc cho nội thất nhà ở Nhật (Luật Xây dựng – Kenchiku Kijun Hou).
- Vật liệu: 珪藻土 (Keisoudo – Đất tảo), 漆喰, 塗り壁材 (Nurikabe Zai – Vữa trát nghệ thuật), 壁紙下地塗料 (Shitaji Toryou – Sơn lót giấy dán tường).
- Kỹ thuật: ローラー仕上げ (Rooraa Shiage), 櫛目仕上げ (Kushime Shiage – Vết chải), スポンジ仕上げ (Suponji Shiage), スタッコ (Sutakko – Stuc), モルタル造形 (Morutaru Zoukei – Tượng hình mortar).
- Sơn gỗ (木部塗装 – Mokubu Tosou): 浸透性塗料 (Shintousei Toryou – Sơn thẩm thấu – Oil, Stain), 造膜性塗料 (Zoumaku Sei Toryou – Sơn tạo phim – Urethane, Lacquer, NC, PU, UV coating). Quy trình: Chà (サンディング – Sandingu) -> Bôi màu (ステイン – Steein / 塗料 – Toryou) -> Lớp trên (クリア – Kuria – Clear coat).
PHẦN 5: AN TOÀN LAO ĐỘNG & MÔI TRƯỜNG (安全衛生・環境) – “ĐỎNG” TUYỆT ĐỐI TẠI NHẬT
Năm 2026, Nhật Bản siết chặt hơn nữa Luật An toàn Vệ sinh (労働安全衛生法 – Roudou Anzen Eisei Hou) và Quy định PRTR (化学物質排出把握管理促進法). Thợ sơn Việt Nam TUYỆT ĐỐI không được chủ quan.
Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Từ Vựng N3 Tiếng Nhật Mới Nhất 2026: Danh Sách Chi Tiết, Phân Loại Chủ Đề & Phương Pháp Học Hiệu Quả
5.1. Trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE – 個人用保護具 – Kojin You Hogu)
| Thiết bị | Kanji | Đọc | Romaji | Yêu cầu 2026 |
|---|---|---|---|---|
| Mũ bảo hiểm | ヘルメット / 安全帽 | ヘルメット / あんぜんぼう | Herumetto / Anzen Bou | Chuẩn JIS T 8131. Có cài cằm (顎紐 – Agahimo). Màu phân cấp (Đỏ: Giám sát, Trắng: Thợ, Xanh: An toàn…). |
| Kính bảo hộ | 保護メガネ / ゴーグル | ほごメガネ / ゴーグル | Hogo Megane / Googuru | Chống bụi, hơi dung môi, văng vật. Có loại đeo kính cận (オーバーグラス – Oobaa Gurasu). |
| Khẩu trang / Khẩu trang lọc khí | 防塵マスク / 防毒マスク / 送気マスク | ぼうじんマスク / ぼうどくマスク / そうきマスク | Boujin Masuku / Boudoku Masuku / Souki Masuku | QUAN TRỌNG: –Boujin (DS2/DL3): Bụi khô (chà, rửa). –Boudoku (Lớp hoạt tính + Lọc bụi): Hơi dung môi (Simmer, Xylene, MEK), sơn epoxy, polyurethane, phun sơn. Fit test (フィットテスト – Fitto Tesuto) bắt buộc hàng năm. –Souki (Airline mask): Phun sơn epoxy không khí, không gian kín, tank. Cấp khí nén sạch. |
| Áo mưa hóa chất / Áo bảo hộ | 防護服 / ケミカルスーツ | ぼうごふく / ケミカルスーツ | Bougo Fuku / Kemikaru Suutsu | Type 5/6 (Bụi/Hơi nhẹ) hoặc Type 3/4 (Hóa chất lỏng áp lực). Phun sơn Airless/Epoxy phải mặc. |
| Găng tay | 保護手袋 / 耐溶剤手袋 | ほごてぶくろ / たいようざいてぶくろ | Hogo Tebukuro / Taiyouzai Tebukuro | Nitrile (ニトリル – Nitoriru): Chống dung môi tốt. Viton/Butyl: Chống epoxy, amine mạnh. Da/Kevalr: Chống cắt, nóng. Không dùng găng tay vải/y tế khi xử lý hóa chất. |
| Ủng an toàn | 安全靴 / 静電靴 | あんぜんぐつ / せいでんぐつ | Anzen Gutsu / Seiden Gutsu | Mũi thép (Steel toe), đế chống đinh. Seiden (Chống tĩnh điện): Bắt buộc nơi có hơi dung môi dễ cháy nổ (Khu vực phun sơn, kho sơn). |
| Dây an toàn / Mooc | 墜落制止用器具 / フルハーネス | ついらくせいしようきぐ / フルハーネス | Tsuiraku Seishi You Kigu / Furu Haanesu | Từ 2019/2022 bắt buộc: Làm việc cao ≥ 2m (hoặc 1.8m tùy quy định công ty) phải dùng Full Harness (Furu Haanesu) có Đai hông (腿バンド – Momobando). Dây đơn (胸バンド – Munebando) đã cấm cho công việc cao. Cần Điểm neo (親綱 – Oyazuna / アンカー – Ankaa). |
5.2. An toàn Cháy nổ & Hóa chất (防爆・化学物質管理 – Boubaku / Kagaku Busshitsu Kanri)
- 有機溶剤中毒予防規則 (Yuuki Youzai Chuudoku Yobou Kisoku – Quy tắc phòng ngừa ngộ độc dung môi hữu cơ): “Yuuki Kisoku” (有機則 – Yuuki Soku).
- Yêu cầu: Thông gió (局所排気 – Kyokusha Haiki), Đo nồng độ (作業環境測定 – Sagyou Kankyou Sokutei – 6 tháng/lần), Khám sức khỏe chuyên項 (特殊健康診断 – Tokushu Kenkoushindan – 6 tháng/lần), Capitán an toàn (有機溶剤作業主任者 – Yuuki Youzai Sagyou Shuninisha – Có chứng chỉ).
- 特定化学物質障害予防規則 (Tokutei Kagaku Busshitsu Shougai Yobou Kisoku): “Tokka Soku” (特化則 – Tokka Soku). Áp dụng cho: Chromate (クロム酸 – Kuromusan), Lead (鉛 – Namari), Asbestos (石綿 – Sekimen – Cấm dùng), Toluene, Xylene, Styrene, Isocyanate (イソシアネート – Isoshianeeto – Trong PU 2K, Epoxy), Formaldehyde.
- SDS (Safety Data Sheet – 安全データシート – Anzen Deeta Shiito): Bắt buộc có tại hiện trường cho mọi loại sơn, dung môi, keo. Đọc kỹ mục: 危険有害性 (Kiken Yuugai Sei – Nguy hiểm), 応急措置 (Okyuu Sochi – Cấp cứu), 取り扱い上の注意 (Toriatsukai Ue no Chuui – Lưu ý xử lý), 曝露防止対策 (Bakuro Boushi Taisaku – Phòng ngừa phơi nhiễu).
- PRTR (Pollutant Release and Transfer Register – 化管法 – Kakan Hou): Báo cáo lượng phát thải chất hóa học (Toluene, Xylene, Ethylbenzene…). Năm 2026: Báo cáo điện tử bắt buộc.
- VOC (Volatile Organic Compounds – 挥発性有機化合物 – Kihatsusei Yuuki Kagoubutsu): Quy định giới hạn nồng độ trong sơn (JIS K 5600 / JPIS). Xu hướng Low VOC / Zero VOC bắt buộc cho công trình công cộng, bệnh viện, trường học.
5.3. Làm việc tại Không gian kín (酸欠・硫化水素危険作業 – Sanketsu / Ryukasu Suiso Kiken Sagyou)
- Sơn nội bộ tank, ống, hầm, bể xử lý nước.
- Bắt buộc: 酸素濃度計 (Sanso Noudokei – Đo O2), 硫化水素濃度計 (Ryukasu Suiso Noudokei – Đo H2S), 一酸化炭素濃度計 (Issanka Tanso Noudokei – Đo CO). O2 ≥ 18%, H2S < 10ppm, CO < 50ppm.
- 送気マスク (Souki Masuku – Khẩu trang cấp khí) hoặc 空気呼吸器 (Kuuki Kokyuu Ki – Thiết bị hơi nén).
- 監視員 (Kanshiin – Người giám sát) đứng ngoài, liên lạc liên tục. Có phương án cứu hộ (救護計画 – Kyuugo Keikaku).
PHẦN 6: GIAO TIẾP THỰC TẾ TẠI HIỆN TRƯỜNG (現場会話・指示言葉 – Genba Kaiwa / Shiji Kotoba)
Đây là phần “sống còn” để làm việc cùng người Nhật. Người Nhật giao việc thường ngắn gọn, mệnh lệnh, dùng động từ thể mệnh lệnh (Meireikei) hoặc thể đề nghị (Shiyoukei).
6.1. Câu lệnh / Yêu cầu thường gặp (指示・命令 – Shiji / Meirei)
| Tiếng Nhật (Kanji/Kana) | Romaji | Nghĩa tiếng Việt | Ngữ cảnh |
|---|---|---|---|
| 準備してください / 用意して | Junbi shite kudasai / Youi shite | Hãy chuẩn bị / Chuẩn bị đi. | Trước khi vào ca, chuẩn bị dụng cụ, sơn. |
| 養生、しっかりやって / 養生、頼むよ | Youjou, shikkari yatte / Youjou, tanomu yo | Che bảo kỹ nhé / Nhờ che bảo kỹ. | Nhấn mạnh Youjou là trên hết. |
| ケレン、ちゃんとやれよ / ケレン、甘いよ | Kerenn, chanto yare yo / Kerenn, amai yo | Làm Kerenn kỹ đi / Kerenn này lỏng lẻo (chưa sạch). | “Amai” = Lỏng, không đạt tiêu chuẩn. Rất hay nghe. |
| 下塗り、ムラなく塗って / 塗り残しないように | Shitanuri, mura naku nutte / Nurinokoshi nai you ni | Sơn lớp dưới đều tay, đừng để sót chỗ nào. | “Mura” = Đốm, không đều. “Nurinokoshi” = Sót. |
| 膜厚、確保して / 厚み、足りないよ | Makkou, kakuho shite / Atsumi, tarinai yo | Đảm bảo độ dày phim sơn / Độ dày không đủ. | Kiểm tra WFT/DFT. |
| 乾燥、待ってから塗れ / 指触乾燥まで待て | Kansou, matte kara nure / Shishoku kansou made mate | Đợi khô rồi mới sơn lớp sau / Đợi khô chạm mới được sơn. | Tuân thủ Recoat interval. |
| ローラー目、消して / 刷毛目、残すな | Rooraa me, keshite / Hakeme, nokosuna | Xóa vết lăn / Đừng để vết cọ. | Yêu cầu mặt phẳng đẹp (Finish). |
| タッチアップ、頼む / ここ、直しといて | Tacchi appu, tanomu / Koko, naoshitoite | Sơn retouch chỗ này / Sửa lại chỗ này. | Sau kiểm tra. |
| 道具、洗っといて / 片付け、しっかりな | Dougu, arattoite / Kataduke, shikkari na | Rửa dụng cụ cho sạch / Dọn dẹp kỹ nhé. | Tan ca. “Arattoite” = Arai te oite (Rửa xong để đó). |
| 危ないよ / 気をつけて / 安全第一 | Abunai yo / Ki wo tsukete / Anzen Daiichi | Nguy hiểm đấy / Cẩn thận / An toàn trước hết. | Cảnh báo khi leo giàn, phun sơn, dùng máy. |
| 報告して / 連絡入れて | Hokoku shite / Renraku irete | Báo cáo / Liên lạc cho mình biết. | Xong việc, gặp sự cố, hết sơn. |
6.2. Hỏi đáp / Báo cáo (質問・報告 – Shitsumon / Hokoku)
| Tiếng Việt | Tiếng Nhật (Tự nhiên) | Romaji |
|---|---|---|
| Sơn này pha bao nhiêu % dung môi? | この塗料、希釈率、何パーですか？ | Kono toryou, shakuritsu, nan paa desu ka? |
| Tỷ lệ trộn 2 thành phần là bao nhiêu? | 混合比、どうなってますか？ | Kongouhi, dou nattemasu ka? |
| Thời gian có thể sơn lớp sau (Overcoat) là bao lâu? | 塗り重ね間隔（オーバーコート）、どれくらいですか？ | Nurikasanou kankuu (Oobaa Kooto), dorekurai desu ka? |
| Hết hạn dùng (Pot life) sau khi trộn là bao lâu? | 可使時間（ポットライフ）、どのくらい持ちますか？ | Kashijikan (Potto Raifu), donokurai mochimasu ka? |
| Nền này độ ẩm bao nhiêu %? Có sơn được không? | 含水率、何%ですか？塗れますか？ | Gansuiritsu, nan paasento desu ka? Nuremasu ka? |
| Điểm sương (Dew point) hôm nay là bao nhiêu độ? | 今日の露点温度、何度ですか？ | Kyou no roiten ondo, nando desu ka? |
| Vòi phun (Tip) số mấy? Áp lực đặt bao nhiêu? | チップ（ノズル）、何番？圧力、いくつ？ | Chippu (Nozuru), nanban? Atsuryoku, ikutsu? |
| Keo chìm loại này sơn lên được không? (Non-bleed?) | このシーリング、ノンブリードですか？塗装可能ですか？ | Kono shiiringu, non buriido desu ka? Tosou kanou desu ka? |
| Anh ơi, sơn này còn bao nhiêu lít? / Cần đặt thêm. | 親方、これ、あと何リットルありますか？ / 発注、お願いできますか？ | Oyakata, kore, ato nan rittor arimasu ka? / Hacchuu, onegai dekimasu ka? |
| Em đã xong phần ten khu vuc rồi. | 場所名、終わりました。 | Basho mei, owarimashita. |
| Em chưa hiểu, anh chỉ lại lần nữa được không? | まだ、よく分かりません。もう一度、教えてもらえますか？ | Mada, yoku wakarimasen. Mou ichido, oshiete moraemasu ka? |
6.3. Từ ngữ chỉ “Trạng thái / Chất lượng” (品質・状態 – Hinshitsu / Joutai) – Dùng để báo cáo, kiểm tra
- 良好: Tốt / Đạt.
- 不良 / NG (エヌジー): Không đạt / Lỗi.
- 要修正 / 要やり直し (You Shusei / Yari-naoshi): Cần sửa / Cần làm lại.
- 保留 / 指摘事項 (Horyuu / Shiteki Jikou): Tạm hoãn / Việc bị chỉ ra (Punch list).
- 合格 / 不合格 (Goukaku / Fugoukaku): Đạt / Không đạt (Kiểm tra chính thức).
- 色違い: Sai màu.
- 艶引け / 艶引け (Tsurabike / Tsuyabike): Mất bóng (do sơn lớp sau quá sớm, độ ẩm cao, sơn quá mỏng).
- オレンジピール (Orenji Piiru): Vết vỏ cam (phun sơn).
- ラン・サギング (Run / Sagging): Chảy sơn.
- ピンホール (Pinhole): Lỗ kim (do bọt khí, độ ẩm, bụi).
- クラッキング (Kurakkingu – Cracking): Nứt sơn (sơn dày, khô không đều, nền chuyển động).
- ブリスター (Burisutaa – Blistering): Phồng bọt (do hơi nước, dầu, bụi dưới nền).
- フローティング / フラッディング (Furooting / Furaddingu – Floating/Flooding): Phân tầng màu / Chảy màu (do tương thích sơn, khuấy không đều).
- シワ (Shiwa – Wrinkling): Nhăn sơn (sơn dày, khô nhanh mặt, chậm trong).
PHẦN 7: CHUẨN MỰC, CHỨNG CHỈ VÀ XU HƯỚNG NĂM 2026 (規格・資格・トレンド 2026)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Mỹ Phẩm Tiếng Nhật Toàn Diện Nhất 2026: Từ Cơ Bản Đến Chuyên Sâu, Học Một Lần Nhớ Mãi Để Mua Sắm “chuẩn Không Cần Chỉnh”
7.1. Các tiêu chuẩn (JIS / ISO) cần biết tên
- JIS K 5600: Bộ tiêu chuẩn thử nghiệm sơn phủ (Độ dày, Bám dính, Độ cứng, Khí hậu…). Tương đương ISO 2808, 2409, 1520, 4624…
- JIS A 6909: Tiêu chuẩn thi công sơn kiến trúc (Quy trình, Điều kiện, Kiểm tra).
- JIS K 5551 / 5552: Sơn kẽm (Zinc rich) – Epoxy / Inorganic.
- JIS K 5661: Sơn epoxy.
- JIS K 5673: Sơn polyurethane.
- ISO 12944: Hệ sơn bảo vệ thép cấu trúc (C1-C5M, Im1-Im4). Bắt buộc biết phân loại môi trường (C3, C4, C5M…) để chọn hệ sơn.
- ISO 8501-1: Đánh giá độ sạch bề mặt thép (Sa 1, Sa 2, Sa 2.5, Sa 3).
- ISO 8502-3: Đo độ ẩm bề mặt / Điểm sương.
- ISO 8503-5: Đo độ nhám (Rz) bằng dây keo Testex.
7.2. Chứng chỉ / Bằng cấp nghề nghiệp (資格・免許 – Shikaku / Menkyo) – “Vé vàng” thăng tiến lương
Năm 2026, có chứng chỉ là bắt buộc để làm Chủ nhiệm an toàn (Anzen Kanri Sha), Chủ nhiệm thi công (Shikou Kanri Sha), hoặc được cấp visa Tokutei Ginou 1-go/2-go (Kỹ năng đặc định).
| Chứng chỉ | Tên tiếng Nhật | Romaji | Mô tả & Giá trị 2026 |
|---|---|---|---|
| Thợ sơn 1 cấp / 2 cấp | 塗装技能士 (1級 / 2級) | Tosou Ginou-shi (Ikkyuu / Nikyuu) | Chứng chỉ quốc gia (国家検定 – Kokka Kentei) do Bộ HLTB (後生労働省 – Kousei Roudou Shou) quản lý. 1 cấp: Yêu cầu 7 năm kinh nghiệm (hoặc 2 cấp + 2 năm). Có quyền làm Chủ nhiệm công trình (現場代理人 – Genba Dairinin), hướng dẫn thực tập sinh. 2 cấp: Yêu cầu 2 năm kinh nghiệm. Thi: Trắc nghiệm (學科 – Gakka) + Thực hành (実技 – Jitsugi – Sơn tường, kim loại, gỗ, phun, cọ…). |
| Quản lý thi công kiến trúc 1/2 cấp | 建築施工管理技士 (1級 / 2級) | Kenchiku Shikou Kanri Gishi | Quản lý toàn bộ công trình (Kế hoạch, Chất lượng, An toàn, Tiến độ, Chi phí). Cần thiết để làm Giám sát (監理 – Kanri) hoặc Chủ nhiệm dự án. |
| Chủ nhiệm an toàn vệ sinh | 安全衛生責任者 / 作業主任者 | Anzen Eisei Sekininsha / Sagyou Shuninisha | Bắt buộc tại hiện trường. Có khóa học: 有機溶剤作業主任者 (Yuuki Youzai – Dung môi), 特定化学物質作業主任者 (Tokutei Kagaku – Hóa chất đặc biệt), 酸欠危険作業主任者 (Sanketsu Kiken – Không gian kín), 足場組立作業主任者 (Ashiba Kumiate – Giàn giáo). |
| Kỹ sư sơn (Viên chức cao cấp) | 塗装技士 / 技術士 (建設部門) | Tosou Gishi / Gijutsu-shi | Chuyên gia tư vấn, giám định, nghiên cứu. Rất ít, giá trị cực cao. |
| Chứng chỉ Phun sơn Airless / Phòng sơn | 吹付塗装技能士 / 粉体塗装技能士 | Fukitsuke Tosou Ginou-shi / Funtai Tosou Ginou-shi | Chuyên môn sâu cho các phương pháp thi công đặc thù. |
| Tiếng Nhật | 日本語能力試験 (N2 / N1) / JFT-Basic | JLPT / JFT | N2 là chuẩn đầu ra cho Kỹ sư / Tokutei Ginou 2-go. N3/JFT cho Thực tập sinh / Tokutei Ginou 1-go. Ngành sơn cần từ vựng chuyên ngành (Senmon Yougo) tốt hơn điểm JLPT. |
7.3. Xu hướng ngành Sơn Nhật Bản năm 2026 (2026年 トレンド)
- Carbon Neutral / GX (Green Transformation): Sơn Vô cơ (Inorganic), Base nước (Water-based), High-solid (Cao rắn khô), UV curing (Khô tia UV). Giảm CO2 khi sản xuất, thi công, vòng đời.
- DX (Digital Transformation) tại hiện trường:
- Báo cáo điện tử (電子黒板 – Denshi Kokuban / App hiện trường): Chụp ảnh có GPS, thời gian, ghi chú trực tiếp lên bản vẽ PDF (iPad/Tablet). Giấy tờ giảm thiểu.
- Quản lý chất lượng bằng App: Nhập DFT, độ ẩm, nhiệt độ, điểm sương trực tiếp -> Xuất báo cáo tự động.
- Drone kiểm tra (ドローン点検 – Doroon Tenken): Khảo sát mái nhà, tường cao, cầu cống trước khi lên giàn giáo. AI phân tích nứt, bong.
- Robot sơn (塗装ロボット – Tosou Robotto): Phun sơn tự động cho(container, thép hình, sàn nhà xưởng) – vẫn ở giai đoạn thử nghiệm/lớn.
- Sơn “Thông minh” (Smart Coatings):
- Self-healing (Tự chữa lành): Nứt nhỏ tự khép lại (nhiệt/ánh sáng).
- Anti-graffiti (Chống vẽ bậy): Dễ rửa sạch sơn spray, bút marker.
- Antiviral / Antibacterial (Kháng virus/vi khuẩn): Tiêu chuẩn SIAA (抗菌製品技術協議会). Yêu cầu cao tại bệnh viện, trường học, nhà ở.
- Sửa chữa bền vững (Sustainable Repair): Overlay method (オーバーレイ工法 – Oobarei Kouhou): Sơn lên keo chìm cũ (Non-bleed) thay vì cạo hết (Giảm rác, giảm chi phí, giảm thời gian). Tiêm epoxy nứt (Epoxy Injection) thay vì bẻ tường.
- Thiếu nhân lực nghiêm trọng -> Đa năng hóa (Multi-skilling): Thợ sơn phải biết: Điện (基礎電気 – Kiso Denki), Ống nước (配管 – Haikan), Giàn giáo cơ bản (足場基礎), Đọc bản vẽ CAD (図面CAD – Zummen CAD), Báo cáo IT. Người Việt Nam am hiểu tiếng Nhật + Tay nghề + IT sẽ được ưu tiên tuyệt đối.
PHẦN 8: MẸO HỌC TỪ VỰNG NGÀNH SƠN TIẾNG NHẬT HIỆU QUẢ (2026 EDITION)
Không học vẹt, hãy học “Ngữ cảnh + Hành động + Hình ảnh”.
8.1. Phương pháp “3 Cột” (Sanchuu Houhou – 3柱法)
Tạo file Excel/Notion/Anki 3 cột:
| Cột 1: Kanji/Kana (Chữ Nhật) | Cột 2: Romaji/Âm Hán Việt (Đọc) | Cột 3: Hình ảnh / Video / Mô tả tình huống thực tế |
|---|---|---|
| ケレン (Kerenn) | Ke-ren | Video YouTube: “ケレン作業 2種 3種 違い”. Hình ảnh đĩa chà, cọ sắt, bề mặt sau khi làm xong (Sa2.5 vs St3). Ghi chú: “1種=Blast, 2種=Power tool, 3種=Hand tool, 4種=Cleaning”. |
| 膜厚 (Makkou) | Ma-k-ko | Hình ảnh: Kim đo DFT (Elcometer), màn hình hiển thị 120µm. Bản vẽ spec: “DFT 100-150µm”. Câu nói: “Makkou, tarinai yo (Độ dày thiếu)”. |
| 養生 (Youjou) | Yo-jo | Hình ảnh thực tế: Căn hộ đã che kín cửa kính, sàn, điều hòa bằng Masker, Blue sheet. Ghi chú: “Youjou ga inochi (Che bảo là mạng sống)”. |
8.2. Học theo “Quy trình” (Process-based Learning)
Đừng học theo bảng từ điển A-Z. Học theo thứ tự thời gian tại hiện trường:
- Genchi Chousa (Khảo sát) -> Từ vựng: Rekka, Kurakku, Chouking, Gansuiritsu, Fuchakuryoku.
- Ashiba / Youjou (Giàn giáo / Che bảo) -> Từ vựng: Kusabi, Tesuri, Asagao, Masker, Musukaa.
- Senjou / Shitaji Shori (Rửa / Xử lý nền) -> Từ vựng: Kouatsu, Bio, Hakuri, V-cut, Pate, Shiiringu, Uchikae.
- Kerenn (Kim loại) -> Từ vựng: Isshu~Yonshu, Disuku, Waiyaa Burashi, Sa2.5, St3.
- Shitanuri (Lớp dưới) -> Từ vựng: Shiiraa, Firaa, Puraimaa, Bousei, Shakuritsu, Kashijikan.
- Nakanuri / Uwanuri (Lớp giữa/trên) -> Từ vựng: Rooraa, Hake, Earesu, Makkou, Mura, Run, Orenji Piiru.
- Kensa / Hikitsugi (Kiểm tra / Bàn giao) -> Từ vựng: Koutaku, Iro, DFT, Cross-cut, Hoshousho.
8.3. Tận dụng nguồn thực tế Nhật Bản (Raw Materials)
- YouTube Channel: Tìm từ khóa “塗装職人” (Tosou Shokunin), “外壁塗装 施工動画” (Gaiheki Tosou Shikou Douga), “ケレン作業” (Kerenn Sagyou), “塗装検査” (Tosou Kensa). Kênh: Nippon Paint, Kansai Paint, SK Chemical, 大日本塗料 (Dainippon Toryo), 職人チャンネル (Shokunin Channel). -> Nghe lặp lại lời bình luận giải thích của thợ chính (Oyakata).
- Catalog Vật liệu (カタログ – Katarogu): Tải PDF của Nippon Paint (ニッペ), Kansai Paint (カンペ), SK Chemical (エスケー化研), Mizutani Paint (ミズタニ), Ohtsuka Brush (大塚刷毛). Đọc phần: 特長, 用途, 標準塗り回数, 塗布量, 乾燥時間, 希釈, 注意事項. Đây là “Sách giáo khoa” tốt nhất.
- SDS (Anzen Deeta Shiito): Đọc SDS của 1 thùng sơn Epoxy 2K, 1 thùng Simmer, 1 thùng Keo PU. Học từ: 引火点, 爆発限界, 許容濃度, 保護具, 応急処置.
- JIS K 5600 / JIS A 6909 (Tóm tắt): Tìm từ khóa “塗装工事 標準仕様書” (Tosou Kouji Hyoujun Shiyousho) của các tập đoàn xây dựng lớn (Kajima, Obayashi, Shimizu, Takenaka). Xem mục “検査基準” (Kensa Kijun – Tiêu chuẩn kiểm tra).
8.4. Kỹ thuật “Shadowing” (Bóng đen) cho giao tiếp
- Nghe video hiện trường / hội thoại mô phỏng.
- Lặp lại ngay lập tức (delay 0.5-1s) to lớn, bắt chước ngữ điệu, tốc độ, từ đệm (えー, あの, まあ, そうですね).
- Ghi âm giọng mình -> So sánh.
- Tập trung vào các Câu lệnh (Meireikei) và Báo cáo (Hokoku) ở Phần 6.
8.5. Xây dựng “Sổ tay hiện trường” (Genba Techou – 現場手帳) cá nhân
Mua một cuốn sổ nhỏ (B5/A6), mang theo luôn luôn khi làm việc/học.
- Trái: Viết từ mới gặp hôm nay (Kanji + Đọc + Nghĩa + Câu ví dụ thực tế mình nghe/đọc được).
- Phải: Vẽ sơ đồ quy trình, ghi thông số kỹ thuật (Shakuritsu, Makkou, Kansou Jikan) của sơn hôm nay dùng.
- Cuối tuần: Ôn lại, nhập vào Anki/Quizlet.
PHẦN 9: TỔNG HỢP TRA CỨU NHANH (QUICK REFERENCE) – IN RA TREO TẠI KHO/ XE
9.1. Bảng đơn vị đo lường & Thông số kỹ thuật
| Chỉ số | Kanji | Đọc | Romaji | Đơn vị | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|---|---|
| Độ dày phim khô | 乾燥膜厚 | かんそうまっこう | Kansou Makkou (DFT) | µm (ミクロン) | Tiêu chuẩn kiểm tra chất lượng quan trọng nhất. |
| Độ dày phim ướt | 湿膜厚 | しつまっこう | Shitsumaku (WFT) | µm | Dùng kim đo ngay khi sơn xong để ước tính DFT. Công thức: DFT ≈ WFT x % Rắn khô (固形分 – Kokeibun). |
| Lượng sơn tiêu hao | 塗布量 | とふりょう | Tofuryou | kg/m² / L/m² | Lượng sơn lý thuyết cho 1m² (theo catalog). Thực tế + 10-20% hao hụt. |
| Tỷ lệ希釈 (Pha loãng) | 希釈率 | しゃくりつ | Shakuritsu | % (Trọng lượng / Thể tích) | % Dung môi / Sơn. VD: “Shakuritsu 5-10%”. |
| Tỷ lệ trộn (2K) | 混合比 | こんごうひ | Kongouhi | Trọng lượng / Thể tích | VD: “Chủ chất 4 : Chữa cứng 1 (重量比 – Juuryouhi)”. |
| Thời gian khô chạm | 指触乾燥 | ししょっかんそう | Shishoku Kansou | Phút / Giờ | Chạm tay không dính sơn. |
| Thời gian sơn lớp sau (Min/Max) | 塗り重ね間隔 (最小/最大) | ぬりかさねかんかく (さいしょう/さいだい) | Nurikasanou Kankuu (Saishou/Saidai) | Giờ / Ngày | Vượt Max -> Phải chà (Ashiatsuke). |
| Thời gian dùng được (Pot life) | 可使時間 / ポットライフ | かしじかん / ポットライフ | Kashijikan / Potto Raifu | Phút / Giờ | Sau khi trộn 2K. Quá hạn -> Sống sơn, vứt bỏ. |
| Độ bóng | 光沢 | こうたく | Koutaku | % (GU – Gloss Unit) | 60°: 艶有り (Tsuya Ari – Gloss >70), 7分艶 (Nanbun – Semi 50-70), 5分艶 (Gobun – Low 30-50), 3分艶 (Sanbun – Matt 10-30), 消し艶 (Keshi Tsuya – Flat <10). |
| Độ bám (Cross cut) | 付着力 (格子切り) | ふちゃくりょく (こうしぎり) | Fuchakuryoku (Koushigiri) | 0~5級 | 0: Tốt nhất (Không bong), 5: Tệ nhất (Bong >65%). Yêu cầu thường ≥ 1級. |
| Độ cứng bút chì | 鉛筆硬度 | えんぴつこうど | Enpitsu Koudo | 6B ~ 9H | Test độ cứng phim sơn. Sơn ngoài trời thường ≥ H/HB. |
| Điểm sương | 露点温度 | ろてんおんど | Roiten Ondo | °C | Nhiệt độ nơi hơi nước ngưng tụ. Sơn khi: Bề mặt ≥ Roiten + 3°C. |
| Độ ẩm không khí | 湿度 | しつど | Shitsudo | %RH | Thường yêu cầu < 85% RH (tùy sơn). |
| Nhiệt độ bề mặt | 被塗面温度 / 鋼材温度 | ひとめんおんど / こうざいおんど | Hitorimen Ondo / Kouzai Ondo | °C | Đo bằng nhiệt kế hồng ngoại (放射温度計 – Hoosha Ondokei). |
9.2. Bảng tóm tắt loại Sơn & Ứng dụng (Cheat Sheet)
| Loại sơn (Tên gọi phổ biến) | Thành phần chính | Đặc điểm nổi bật | Ứng dụng điển hình (2026) | Lưu ý thi công |
|---|---|---|---|---|
| Weak Solvent Silicone (弱溶剤シリコン) | Acrylic Silicone + Dung môi yếu (ISOPAR, Solvent Naphtha) | Cân bằng giá/bền, ít mùi, bám tốt nhiều nền. Top 1 thị phần. | Tường ngoài (Siding, Mortar, ALC), Mái Slate, Kim loại (có Primer). | Pha 5-10% Paint thinner (シンナー – Shinnaa – Weak solvent type). Khô nhanh. |
| Water-based Silicone (水性シリコン) | Acrylic Silicone Emulsion | Không mùi, An toàn, VOC cực thấp. Dễ thi công (rửa cọ bằng nước). | Nội thất, Tường ngoài (cải tiến độ bền), Nhà có trẻ nhỏ/người già. | Không pha nước quá nhiều (Max 5-10%). Nhiệt độ < 5°C hoặc > 35°C không sơn. Độ ẩm cao khô chậm. |
| Fluorine (フッ素 / 4フッ素 / 3フッ素) | PVDF / FEVE + Acrylic | Bền cực cao (20 năm+), Chống bám bẩn, Giữ màu tốt. Giá cao. | Công trình cao cấp, Cầu cống, Tòa nhà cao tầng, Mái kim loại. | Thường 2K (PVDF) hoặc 1K FEVE. Cần Primer chuyên dụng. Phun Airless tốt nhất. |
| Inorganic / Muki (無機 / 無機ハイブリッド) | Silica, Ceramic, Titanium + Organic Hybrid | Cứng như gốm, Chống UV tuyệt đối, Không già hóa. Giá cao nhất. | Công trình công cộng, Bệnh viện, Nhà máy, Chủ nhà muốn “Sơn 1 lần dùng đời”. | Cứng -> Khó sửa (Touch up) sau này. Cần nền cực tốt, Primer chuyên biệt. Kỹ thuật phun cao. |
| Epoxy (エポキシ / 2液エポキシ) | Epoxy Resin + Amine/Polyamide Hardener | Bám kim loại tuyệt đối, Chống hóa học, Chống nước, Chống ăn mòn tốt. Vàng khi cũ. | Lớp dưới kim loại (Primer), Sàn nhà xưởng, Bể nước, Ống dẫn, Tank. | 2K bắt buộc. Pot life ngắn (30p-4h). Induction time (熟成時間 – Jukusei Jikan) sau trộn. Nhiệt độ < 10°C không khô/không phản ứng. |
| Urethane (ウレタン / 2液ウレタン) | Polyol + Isocyanate (HDI/IPDI) | Độ bền cao, Dẻo, Kháng mài mòn, Kháng hóa học, Đẹp (Gloss cao). | Ô tô, Xe tải, Nội thất cao cấp, Gỗ, Kim loại, Sàn thể thao. | 2K. Isocyanate độc hại (CMR) -> Bắt buộc Souki Masuku, Bougo Fuku, Thông gió tốt. Không để dính nước khi khô. |
| Heat Reflective / Shanetsu (遮熱 / 高日射反射率) | Special Pigment (Ceramic, TiO2 composite) + Binder (Silicone/Fluorine/Inorganic) | Phản xạ hồng ngoại (NIR), Giảm nhiệt độ bề mặt 10-20°C. | Mái nhà (Slate, Kim loại), Tường ngoài hướng Tây/Nam. | Màu sáng (Trắng, Cream, Pastel) hiệu quả nhất. Cần độ dày phim đủ (DFT theo spec). Không che kín khe thoát khí (Enkiri/Tasupeesaa). |
| Rust Converter / Sabi Tenkan (錆転換剤) | Tannic acid, Phosphoric acid, Polymer | Biến Fe2O3 (Rỉ đỏ) -> Fe3O4 (Rỉ đen ổn định). Không cần cạo sạch rỉ (3種/4種 Kerenn). | Bảo trì kim loại, Cống, Khung thép, Nơi không thể Blast/Kerenn 2種. | Bôi dày, đều. Khô thành phim đen. Phải sơn Primer/Urethane/Fluorine lên trên ngay (theo spec). Không dùng làm lớp cuối. |
KẾT LUẬN: HÀNH TRÌNH THÀNH “CHUYÊN GIA SƠN NHẬT BẢN” BẮT ĐẦU TỪ TỪ VỰNG
Năm 2026, ngành sơn Nhật Bản đang ở ngã rẽ: Cũ – Mới. Cũ là tinh thần “Monozukuri” (製造) – Làm chủ nghề, tỉ mỉ, an toàn tuyệt đối, tôn trọng quy trình. Mới là công nghệ xanh (GX), số hóa (DX), vật liệu thông minh, và yêu cầu lao động đa năng, am hiểu ngôn ngữ chuyên ngành sâu.
Bài viết này đã cung cấp cho bạn một “Kho từ vựng khổng lồ” (hơn 500 thuật ngữ chuyên ngành) được cấu trúc logic theo quy trình thực tế: Từ lý thuyết -> Vật liệu/Dụng cụ -> Xử lý nền (Kerenn) -> Sơn phủ -> An toàn -> Giao tiếp -> Chuẩn mực/Chứng chỉ -> Xu hướng.
Nhưng từ vựng chỉ là “cây gậy phép thuật”. Thực lực nằm ở việc BẠN DÙNG NÓ NHƯ THẾ NÀO:
- Hãy nói được: “Oyakata, この壁、チョーキング激しいから、シーラー、たっぷり塗っときますね” (Sư phụ, tường này phấn hóa nặng, em sẽ bôi Sealer dày đặc nhé).
- Hãy đọc được SDS & Catalog: Hiểu ngay “Induction time 30 min”, “DFT 120µm”, “Shakuritsu 5%”.
- Hãy viết được báo cáo: “金物ケレン 2種実施済み。エポキシプライマー DFT 平均 80μm。オーバーコートインターバル クリア。” (Kim loại Kerenn 2種 đã xong. Epoxy Primer DFT trung bình 80µm. Overcoat interval OK).
- Hãy an toàn được: Mặc đúng Full Harness, đội đúng Boudoku Masuku (Fit test passed), đọc SDS trước khi mở nắp thùng.
Lời khuyên cuối cùng cho năm 2026:
- Đừng học để thi JLPT. Hãy học để SỐNG SÓT VÀ THÀNH CÔNG TẠI HIỆN TRƯỜNG NHẬT BẢN.
- Mỗi ngày học 5-10 từ mới trong ngữ cảnh video/catalog/SDS.
- Ghi chú vào Sổ tay hiện trường (Genba Techou).
- Hỏi sư phụ (Oyakata): “Kono kotoba, dou iu imi desu ka? Jouzu ni naritai desu.” (Từ này nghĩa là gì? Em muốn giỏi lên). Người Nhật cực kỳ quý trọng người học hỏi, khiêm tốn.
Chúc bạn 「現場安全・品質第一・語学上達」 (Hiàn trường an toàn – Chất lượng hàng đầu – Ngoại ngữ tiến bộ)!
頑張ってください (Ganbatte Kudasai) – Cố gắng nhé!