Tổng Hợp Từ Vựng Cơ Khí Tiếng Nhật Chuyên Sâu Nhất 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Kèm Phát Âm & Ví Dụ Thực Tế

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng năm 2026, Nhật Bản vẫn là một trong những đối tác thương mại và đầu tư lớn hàng đầu của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, chế tạo máy móc, ô tô và tự động hóa. Nắm vững từ vựng cơ khí tiếng Nhật không chỉ là yêu cầu bắt buộc cho các kỹ sư, kỹ thuật viên, dịch thuật viên mà còn là “chìa khóa vàng” giúp nhân sự Việt Nam thăng tiến nghề nghiệp, làm việc hiệu quả trong môi trường đa quốc gia hoặc du học, thực tập tại xứ sở Hoa Anh Đào.

Bài viết này được cập nhật mới nhất năm 2026, tổng hợp hệ thống hơn 500 từ vựng chuyên ngành được phân loại khoa học theo quy trình sản xuất thực tế (Thiết kế -> Gia công -> Lắp ráp -> Bảo trì -> Quản lý chất lượng), kèm theo Kanji, Hiragana/Katakana, Romaji, nghĩa tiếng Việt, phát âm chuẩn và ví dụ câu giao tiếp thực tế tại xưởng. Dù bạn là người mới bắt đầu (Level N5-N4) hay đã có nền tảng (N3-N2), tài liệu này sẽ là “bàn tay đắc lực” tra cứu hàng ngày.

PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHÂN LOẠI TỪ VỰNG THEO NGÀNH (LEVEL N5 – N4)

Trước khi đi vào chi tiết từng bộ phận, bạn cần nắm vững các từ khóa “xương sống” để định hướng đúng ngành, đúng bộ phận làm việc.

1.1. Tên gọi các ngành nghề, bộ phận liên quan (職種・部署 – Shokushu / Busho)

Kanji	Hiragana/Katakana	Romaji	Nghĩa tiếng Việt	Ghi chú / Ví dụ
機械工学	きかいこうがく	Kikai kōgaku	Cơ khí học / Kỹ thuật cơ khí	Tên ngành học, tên khoa.
機械設計	きかいせっけい	Kikai sekkei	Thiết kế cơ khí	Bộ phận R&D, Design.
生産技術	せいさんぎじゅつ	Seisan gijutsu	Kỹ thuật sản xuất / Product Engineering	Phòng PE, lập quy trình, tooling.
製造現場	せいぞうげんば	Seizō genba	Xưởng sản xuất / Gemba	“Genba” là từ cực quan trọng (thực tế).
品質保証	ひんしつほしょう	Hinshitsu hoshō	Đảm bảo chất lượng (QA)	Phòng QA.
品質管理	ひんしつかんり	Hinshitsu kanri	Kiểm soát chất lượng (QC)	Phòng QC, IQC, IPQC, OQC.
保全	ほぜん	Hozen	Bảo trì / Bảo dưỡng / Maintenance	TPM (Total Productive Maintenance).
金型	かながた	Kanagata	Khuôn mẫu / Die / Mold	Khuôn đập (Press die), khuôn nhựa (Mold).
治具	じぐ	Jigu	Cụ gá / Jig / Fixture	Từ tiếng Anh “Jig”.
自動化	じどうか	Jidōka	Tự động hóa	Khác với “Automation” (オートメーション).
ロボット	ろぼっと	Robotto	Robot / Robot công nghiệp	Robot gia công, robot hàn, robot lắp ráp.
メカトロニクス	めかとろにくす	Mekatoronikusu	Mecatronics	Kết hợp Cơ khí – Điện tử – IT.

Mẹo học 2026: Hãy học cặp từ 生産技術 (Seisan gijutsu – PE) và 製造 (Seizō – Sản xuất) đi kèm nhau. PE lập quy trình, Seizō thực hiện. Ở Nhật, sự phân biệt này rất rõ ràng.

1.2. Đơn vị đo lường & Công cụ đo lường cơ bản (単位・測定工具 – Tan’i / Sokutei kōgu)

Đây là phần “sinh tồn” nhất khi bước chân vào xưởng năm 2026.

Kanji	Hiragana	Romaji	Nghĩa	Ví dụ câu (会話 – Kaiwa)
ミリメートル	みりめーとる	Mirimētoru	Milimét (mm)	この寸法はミリメートル単位で指示してください。 (Kono sunpō wa mirimētoru tan’i de shiji shite kudasai.) -> Vui lòng chỉ thị kích thước này theo đơn vị milimét.
ミクロン / マイクロメートル	みくろん / まいくろめーとる	Mikuron / Maikuromētoru	Micron / Micromét (µm)	表面粗さはミクロンオーダーで管理します。 (Hyōmen arasa wa mikuron ōdā de kanri shimasu.) -> Độ nhám bề mặt được quản lý ở cấp micron.
ノギス	のぎす	Nogisu	Thước vẹt / Caliper	ノギスで外径を測ってください。 (Nogisu de gaikei o hakatte kudasai.) -> Hãy đo đường kính ngoài bằng thước vẹt.
マイクロメータ	まいくろめーた	Maikuromēta	Thước vặn / Micrometer	マイクロメータで厚みを測定します。 (Maikuromēta de atsumi o sokutei shimasu.) -> Đo độ dày bằng thước vặn.
ダイヤルゲージ	だいやるげーじ	Daiyarugēji	Đồng hồ so / Dial gauge	ダイヤルゲージで振れを確認して。 (Daiyarugēji de yure o kakunin shite.) -> Kiểm tra độ rung (run-out) bằng đồng hồ so.
高さゲージ	たかさげーじ	Takasagēji	Thước cao / Height gauge	ワークの高さを高さゲージで測る。 (Wāku no takasa o takasagēji de hakaru.) -> Đo độ cao workpiece bằng thước cao.
三次元測定機	さんじげんそくていき	Sanjigen sokuteiki	Máy đo tọa độ 3D (CMM)	最終検査は三次元測定機で行います。 (Saishū kensa wa sanjigen sokuteiki de okonaimasu.) -> Kiểm tra cuối cùng thực hiện bằng CMM.
表面粗さ計	ひょうめんあらさけい	Hyōmen arasa kei	Máy đo độ nhám bề mặt	Ra値を表面粗さ計で確認。 (Ra-chi o hyōmen arasa kei de kakunin.) -> Xác nhận giá trị Ra bằng máy đo độ nhám.
硬度計	こうどけい	Kōdo kei	Máy đo độ cứng	熱処理後の硬度を硬度計でチェック。 (Netsushori go no kōdo o kōdo kei de chekku.) -> Kiểm tra độ cứng sau xử lý nhiệt bằng máy đo độ cứng.

Lưu ý phát âm 2026: Các từ Katakana như Nogisu, Maikuromēta, Daiyarugēji phải phát âm rõ ràng, nhấn nháy đúng trọng âm tiếng Nhật (thường bằng phẳng), không đọc theo kiểu tiếng Anh (Ví dụ: Micrometer đọc là Maikuromēta, không phải Maicrometer).

Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Công Việc Tiếng Nhật Toàn Tập 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Bí Quyết Giao Tiếp Hiệu Quả Tại Môi Trường Nhật Bản

PHẦN 2: TỪ VỰNG THEO QUY TRÌNH SẢN XUẤT (LEVEL N3 – N2) – CỐT LÕI CHUYÊN NGÀNH

Phần này chia theo luồng giá trị (Value Stream) từ bản vẽ đến thành phẩm.

2.1. Giai đoạn Thiết kế & Bản vẽ (設計・図面 – Sekkei / Zummen)

Khi làm việc với bản vẽ kỹ thuật (図面 – Zummen) của Nhật, bạn sẽ gặp rất nhiều ký hiệu JIS (Japanese Industrial Standards).

A. Các loại đường nét & Ký hiệu hình học (線の種類・幾何公差 – Sen no shurui / Kika kōsa)

Ký hiệu / Kanji	Đọc (Romaji)	Nghĩa tiếng Việt	Tương đương ISO / Quốc tế
実線	Jitsusen	Nét liền (Đường nét chính)	Continuous thick line
破線	Hasen	Nét đứt (Đường nét ẩn)	Dashed line
一点鎖線	Itten kusarisen	Nét chấm gạch (Đường trục)	Chain thin line (Center line)
二点鎖線	Niten kusarisen	Nét hai chấm gạch	Double dash chain line
寸法線	Sunpōsen	Đường kích thước	Dimension line
補助線	Hojosen	Đường phụ助	Extension line / Projection line
幾何公差	Kika kōsa	Sai số hình học / GD&T	Geometric Dimensioning and Tolerancing
真直度	Shinchokudo	Độ thẳng (Straightness)	—
平面度	Heimendo	Độ phẳng (Flatness)	—
円筒度	Entōdo	Độ tròn trụ (Cylindricity)	—
円周度	Enshūdo	Độ tròn (Roundness/Circularity)	—
平行度	Heikōdo	Độ song song (Parallelism)	—
直角度	Chokkakudo	Độ vuông góc (Perpendicularity/Squareness)	—
同軸度	Dōjikudo	Độ đồng trục (Concentricity/Coaxiality)	—
位置度	Ichido	Độ vị trí (Position)	—
跳ね返り / バリ	Hanekaeri / Bari	Rào / Cạnh sắc (Burr)	Burr

B. Sai số & Khớp nối (公差・はめあい – Kōsa / Hameai)

Hệ thống khớp nối JIS B 0401 (đồng bộ ISO 286) là “bí kíp” của kỹ sư cơ khí Nhật.

Thuật ngữ	Romaji	Nghĩa	Giải thích ngắn gọn
寸法公差	Sunpō kōsa	Sai số kích thước	Chênh lệch giữa kích thước giới hạn max và min.
基準寸法	Kijun sunpō	Kích thước cơ bản / Định danh	Kích thước lý thuyết (ví dụ: φ50).
上側公差	Uwagawa kōsa	Sai số phía trên (ES/ei)	Giới hạn max – Kích thước cơ bản.
下側公差	Shitagawa kōsa	Sai số phía dưới (EI/ei)	Kích thước cơ bản – Giới hạn min.
公差域	Kōsaiki	Vùng sai số / Tolerance zone	Khoảng giữa giới hạn trên và dưới.
基準穴制度	Kijun anasei	Hệ khớp lỗ cơ bản (Hole basis system – H7)	Lỗ cố định, trục thay đổi. Phổ biến nhất.
基準軸制度	Kijun jikusei	Hệ khớp trục cơ bản (Shaft basis system – h6)	Trục cố định, lỗ thay đổi.
隙間はめあい	Sukima hameai	Khớp lỏng (Clearance fit)	Luôn có khe hở. (H7/g6, H7/h6).
中間はめあい	Chūkan hameai	Khớp chuyển tiếp (Transition fit)	Có thể lỏng hoặc chặt. (H7/k6, H7/n6).
締めはめあい	Shime hameai	Khớp chặt (Interference fit)	Luôn có canh chặt. (H7/p6, H7/r6).
幾何公差記号	Kika kōsa kigō	Ký hiệu sai số hình học	Ⓖ (Độ phẳng), ⌭ (Độ vuông), ◎ (Độ đồng trục)…

Ví dụ câu giao tiếp thiết kế 2026:
「この軸穴のはめあいは基準穴制度のH7/h6で指示してあります。組立時に隙間が出すぎないよう、公差域の管理を徹底してください。」
(Kono jiku ana no hameai wa kijun anasei no H7/h6 de shiji shite arimasu. Kumitate toki ni sukima ga dasuginai yō, kōsaiki no kanri o tettei shite kudasai.)
Dịch: Khớp nối lỗ-trục này được chỉ định theo hệ lỗ cơ bản H7/h6. Khi lắp ráp, vui lòng quản lý chặt chẽ vùng sai số để khe hở không quá lớn.

2.2. Giai đoạn Chế tạo & Gia công (加工・工作 – Kakō / Kōsaku)

Đây là nơi từ vựng phong phú nhất, phân theo từng phương pháp gia công.

A. Gia công cắt tiện (切削加工 – Sessaku kakō) – CNC, Máy tiện, Freze, Sấy

Kanji/Katakana	Romaji	Nghĩa tiếng Việt	Ghi chú kỹ thuật
旋盤	Senban	Máy tiện (Lathe)	NC旋盤 (NC Senban) = CNC Lathe.
フライス盤	Furaisuban	Máy phay (Milling machine)	マシニングセンタ (Machiningu senta) = Machining Center (M/C).
ボール盤	Bōruban	Máy khoan dọc (Drilling machine)	Radial drill = ラジアルボール盤.
研削盤	Kensakuban	Máy mài (Grinding machine)	平面研削盤 (Surface grinder), 円筒研削盤 (Cylindrical grinder).
ワーク / 被削材	Wāku / Hizai	Workpiece / Vật liệu gia công	“Wāku” dùng phổ biến ở xưởng. “Hizai” dùng trong tài liệu kỹ thuật.
工具 / 刃物	Kōgu / Hamono	Công cụ cắt / Dao cắt	Insert = インサート (Insāto), Holder = ホルダー (Horudā).
切削条件	Sessaku jōken	Điều kiện cắt (Cutting conditions)	Vc (Tốc độ cắt), f (Tiến dao), ap (Độ sâu cắt).
切削速度	Sessaku sokudo	Tốc độ cắt (Cutting speed – Vc)	Đơn vị: m/min.
送り速度 / 送り量	Okuri sokudo / Okuri ryō	Tốc độ tiến / Lượng tiến (Feed rate – f)	mm/rev (tiện), mm/tooth (phay), mm/min (tổng quát).
切り込み深さ	Kirikomi fukasa	Độ sâu cắt (Depth of cut – ap)	Đơn vị: mm.
荒加工	Ara kakō	Gia công thô (Roughing)	Ưu tiên hiệu suất, gỡ bỏ lượng vật liệu lớn.
仕上げ加工	Shiage kakō	Gia công hoàn thiện (Finishing)	Ưu tiên độ chính xác, độ nhám bề mặt.
バリ取り	Bari tori	Lấy rào / Tẩy lông (Deburring)	Công đoạn quan trọng sau gia công.
切り屑 / チップ	Kirikuzu / Chippu	Xé / Màng xé (Chip)	切り屑処理 (Xử lý xé) quan trọng cho an toàn & tự động hóa.
工具寿命	Kōgu jumyō	Độ bền dao (Tool life)	Quản lý bằng Tool Life Management system.
チッピング	Chippingu	Mất dao / Vỡ mép dao (Chipping)	Lỗi thường gặp khi cắt vật liệu cứng, rung động.
ビルトアップエッジ (BUE)	Biruto appu ejji	Mép dao tích tụ (Built-up Edge)	Gây hỏng độ nhám, sai số kích thước.
チャタリング / びびり	Chotaringu / Bibiri	Rung dao / Rung gia công (Chatter)	Gây vết dao, hỏng bề mặt, giảm độ bền dao.

B. Gia công điện, laser, wire-cut (特殊加工 – Tokushu kakō)

Thuật ngữ	Romaji	Nghĩa	Ứng dụng
放電加工	Hōden kakō	Gia công điện (EDM)	Khuôn mẫu, vật liệu cứng.
ワイヤーカット / ワイヤ放電	Waiyākatto / Waiya hōden	Cắt dây / Wire-cut EDM	Cắt profile khuôn, độ chính xác cao.
レーザー加工	Rēzā kakō	Gia công Laser	Cắt tấm, hàn, khắc dấu.
電極	Denkyoku	Electrode (Điện cực)	Điện cực nhôm, đồng, graphite (グラファイト).
サーボ電極	Sābo denkyoku	Điện cực servo (Orbiting)	Cải thiện độ nhám, góc cạnh.

C. Xử lý nhiệt & Xử lý bề mặt (熱処理・表面処理 – Netsushori / Hyōmen shori)

Kanji	Romaji	Nghĩa	Lưu ý 2026 (Quy trình sạch, ít CO2)
熱処理	Netsushori	Xử lý nhiệt (Heat treatment)	Tổng gọi.
焼入れ	Yakiire	Ức (Quenching)	Làm cứng. Cao tần (高周波焼入れ), Toàn bộ (全体焼入れ).
焼戻し	Yakimodoshi	Khử ứng lực / An toan (Tempering)	Giảm giòn sau ức. Nhiệt độ thấp/trung/cao.
焼ならし	Yakinarashi	Chuẩn hóa (Normalizing)	Tinh thể hóa cấu trúc.
焼鈍し	Yakinamashi	Đun nguội / Xử lý mềm (Annealing)	Mềm vật liệu để gia công.
浸炭焼入れ	Shintan yakiire	Xy hóa bề mặt + ức (Carburizing)	Lớp cứng bề mặt, lõi dẻo.
窒化処理	Chikkashori	Xử lý Nitriding (Ion/Plasma/Gas)	Độ cứng cao, ít biến dạng, không cần ức lại. Phổ biến 2026.
高周波焼入れ	Kōshūha yakiire	Ức cao tần (Induction hardening)	Ức cục bộ (răng bánh răng, trục).
真空熱処理	Shinkū netsushori	Xử lý nhiệt hắc (Vacuum heat treat)	Không oxi hóa, bề mặt sáng, thân thiện môi trường. Xu hướng mạnh 2026.
メッキ	Mekki	Mạ (Plating)	Cr (Crom), Ni (Niken), Zn (Kẽm – Unicrom/Trivalent Cr).
アルマイト / 陽極酸化	Arumaito / Yōkyoku sanka	Anodizing (Mạ oxide anod)	Nhôm. Màu tự nhiên, đen, màu sắc.
黒染め	Kurozome	Đen hóa (Black oxide)	Thép. Chống gỉ nhẹ, thẩm mỹ.
ショットピーニング	Shotto pīningu	Phun hạt (Shot peening)	Tạo ứng lực nén bề mặt, tăng độ bền mỏi.
DLCコーティング	DLC kōtingu	Mạ DLC (Diamond Like Carbon)	Ma sát cực thấp, cứng như kim cương. Xu hướng cho động cơ, khuôn 2026.

2.3. Giai đoạn Lắp ráp & Kiểm tra (組立・検査 – Kumitate / Kensa)

Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Từ Vựng Chữ Cứng Tiếng Nhật (kango) 2026: Cách Học Hiệu Quả, Phân Loại Chi Tiết & Top Từ Thông Dụng Nhất

A. Lắp ráp & Phụ kiện (組立・締結部品 – Kumitate / Teiketsu buhin)

Kanji	Romaji	Nghĩa	Phân loại / Chuẩn
ボルト / 螺栓	Boruto / Rasen	Bu lông (Bolt)	JIS B 1180 (Hex), B 1176 (Socket head).
ナット / 螺母	Nattsu / Ranbo	Đai ốc (Nut)	Hex nut, Nyloc nut (ナイロンナット), Flange nut.
ねじ / 螺子	Neji	Vít / Ren (Thread)	Metric (M), Unified (UNC/UNF), Pipe (PT/PF).
小ねじ	Koneji	Vít nhỏ (Machine screw)	Đầu phẳng, đầu tròn, đầu lồi.
タッピングねじ	Tappingu neji	Vít tự tấn (Tapping screw)	Dùng cho tấm mỏng, nhựa.
座金 / ワッシャー	Zagan / Washā	Rơ le (Washer)	平座金 (Flat), ばね座金 (Spring/Lock), 齒付き座金 (Toothed).
ピン / キー	Pin / Kī	Chốt / Khóa (Pin / Key)	平行キー (Parallel key), テーパーピン (Taper pin), スプリングピン (Spring pin).
リベット	Ribetto	Đinh tán (Rivet)	気密リベット (Sealed), 構造用リベット (Structural).
溶接	Yōsetsu	Hàn (Welding)	TIG, MIG/MAG, Spot (スポット溶接), Laser.
接着 / ボンディング	Setchaku / Bondingu	Kéo dán / Dán kết cấu (Bonding)	Epoxy, Acrylic, Urethane. Thay thế hàn/bu lông nhẹ.
トルク管理	Toruku kanri	Quản lý mô men xoắn (Torque control)	Quan trọng nhất lắp ráp. Torque wrench = トルクレンチ.
締め付け順序	Shimefuke junjo	Thứ tự vặn bu lông (Tightening sequence)	Chéo đối nhau (対角線), từ giữa ra ngoài.
回転止め / 緩み止め	Kaiten dome / Yurumi dome	Chống xoay / Chống lỏng (Locking)	Loctite (ネジロック剤), Double nut, Castle pin.

Cảnh báo an toàn 2026: Tại các nhà máy Nhật hiện nay, トルクレンチ (Torque wrench) phải được 校正 (Kōsei – Hiệu chuẩn) định kỳ (thường 6 tháng/1 năm) và có 合格シール (Gōkaku shīru – Tem hợp격). Không được tự ý dùng cái khác thay thế.

B. Kiểm tra chất lượng & Đồ lượng (検査・測定・品質 – Kensa / Sokutei / Hinshitsu)

Thuật ngữ	Romaji	Nghĩa	Bối cảnh sử dụng
全数検査	Zensū kensa	Kiểm tra 100% (Full inspection)	Đặc tính quan trọng (Critical), an toàn.
抜き取り検査	Nukitori kensa	Kiểm tra lấy mẫu (Sampling inspection)	AQL (Acceptable Quality Level), MIL-STD-105E / JIS Z 9015.
初品検査	Shoppin kensa	Kiểm tra đầu kiện (First article inspection – FAI)	Khởi động dây chuyền, chuyển model mới.
巡回検査	Junkai kensa	Kiểm tra tuần tra (Patrol inspection)	IPQC đi kiểm tra định kỳ 1-2h/lần.
工程能力指数	Kōtei nōryoku shisū	Chỉ số khả năng quá trình (Cp, Cpk)	Cpk ≥ 1.33 (ổn định), ≥ 1.67 (rất tốt).
特殊特性	Tokushu tokusei	Đặc tính đặc biệt (Special Characteristics)	Ký hiệu: ◎ (Critical), △ (Major), □ (Minor). Theo IATF 16949.
不適合品	Futekigōhin	Sản phẩm không đạt (Non-conforming product – NC)	Phân loại: 採用可, 選別, 修理, 廃棄.
不良モード	Furyō mōdo	Chế độ lỗi / Loại lỗi (Failure mode)	FMEA analysis.
なぜなぜ分析	Naze naze bunseki	Phân tích Tại sao – Tại sao (5 Why analysis)	Tìm nguyên nhân gốc rễ (Root cause).
対策 / 恒久対策	Taisaku / Kōkyū taisaku	Đối sách / Đối sách vĩnh viễn (Corrective / Permanent Action)	8D Report, QC Story.
トレーサビリティ	Torēsabiriti	Truy xuất nguồn gốc (Traceability)	Lot No, Serial No, QR Code, Blockchain (xu hướng 2026).
校正 / キャリブレーション	Kōsei / Kyariburēshon	Hiệu chuẩn (Calibration)	ISO 17025. Dây chuyền quản lý thiết bị đo (測定器管理台帳).
不確度	Fukakudo	Độ không chắc chắn (Measurement Uncertainty)	Yêu cầu bắt buộc cho Lab hiệu chuẩn, CMM.

2.4. Bảo trì & Thiết bị (保全・設備 – Hozen / Setsubi)

TPM (Total Productive Maintenance) là văn hóa cốt lõi tại Nhật.

Kanji	Romaji	Nghĩa	Phân loại bảo trì
予防保全	Yobō hozen	Bảo trì dự phòng (Preventive Maintenance – PM)	Định kỳ (Time-based), Theo chu kỳ (Cycle-based).
予知保全	Yochi hozen	Bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance – PdM)	CBM (Condition Based Monitoring): Rung, Nhiệt, Dầu, Dòng điện. Xu hướng lớn 2026 (IoT/AI).
事後保全 / 修理	Jigo hozen / Shūri	Bảo trì sự cố / Sửa chữa (Corrective / Breakdown)	Khẩn cấp, gây downtime.
自主保全	Jishu hozen	Bảo trì tự chủ (Autonomous Maintenance – AM)	Vận hành viên tự làm: Vệ sinh, Bôi trơn, Siết bu lông, Kiểm tra đơn giản. Bước 1-7 của TPM.
計画保全	Keikaku hozen	Bảo trì có kế hoạch (Planned Maintenance)	Phòng PE/SE lập kế hoạch năm, tháng, tuần.
設備保全	Setsubi hozen	Bảo trì thiết bị (Equipment Maintenance)	Tổng gọi.
ダウンタイム	Dauntaimu	Thời gian chết / Downtime	Mục tiêu: Zero Downtime.
稼働率	Kadōritsu	Tỷ lệ hoạt động / Availability	OEE = Availability x Performance x Quality.
OEE / 総合設備効率	OEE / Sōgō setsubi kōritsu	Hiệu suất thiết bị tổng hợp (Overall Equipment Effectiveness)	Chỉ số vàng quản lý xưởng. Mục tiêu World-class > 85%.
MTBF / 平均故障間隔	MTBF / Heikin koshō kankaku	Thời gian trung bình giữa 2 sự cố (Mean Time Between Failures)	Độ tin cậy thiết bị.
MTTR / 平均修理時間	MTTR / Heikin shūri jikan	Thời gian sửa chữa trung bình (Mean Time To Repair)	Khả năng phục hồi.
潤滑 / 給油	Junkatsu / Kyūyu	Bôi trơn / Cấp dầu (Lubrication)	Grease (グリス), Oil (オイル). 定量給油 (Định lượng).
ベアリング / 軸受	Bearingu / Jikuuke	Cầu bi / Ốp lăn (Bearing)	Deep groove, Angular contact, Taper roller, Linear guide.
シール / パッキン / ガスケット	Shīru / Pakkin / Gasuketto	Seal / Packing / Gasket	Chống rò rỉ dầu, khí, nước. O-ring, Oil seal, Mechanical seal.
カップリング / 継手	Kappuringu / Tsugite	Cơ nối / Coupling	Jaw, Disc, Gear, Grid, Oldham, Bellows.
ベルト / チェーン / ギヤ	Beruto / Chēn / Giya	Đai / Xích / Bánh răng	V-belt, Timing belt, Roller chain, Silent chain.
インバータ / 変周器	Inbēta / Henshūki	Biến tần / Inverter	Điều khiển tốc độ động cơ AC. Parameter setting (パラメータ設定).
PLC / シーケンサ	PLC / Shīkensa	PLC (Programmable Logic Controller)	Mitsubishi (MELSEC), Keyence (KV), Omron (Sysmac). Ladder logic.
サーボモータ / サーボアンプ	Sābomōta / Sāboanpu	Servo Motor / Servo Amplifier (Driver)	Điều khiển vị trí, tốc độ, mô men chính xác. Gain tuning (ゲイン調整).

PHẦN 3: TỪ VỰNG CHUYÊN SÂU THEO LĨNH VỰC CỤ THỂ (LEVEL N2 – N1)

3.1. Khuôn mẫu Nhựa & Đập (金型 – Kanagata) – Ngành “Vua” của cơ khí Nhật

Kanji/Katakana	Romaji	Nghĩa	Chi tiết kỹ thuật
射出成形金型	Shashutsu seikei kanagata	Khuôn đúc nhựa (Injection Mold)	2 bản: Cavity (キャビティ), Core (コア).
プレス金型	Puresu kanagata	Khuôn đập (Press Die / Stamping Die)	单工程 (Single), 顺送 (Progressive – 順送), 转移 (Transfer).
ダイカスト金型	Daikasuto kanagata	Khuôn đúc áp lực (Die Casting Mold)	Nhôm, Kẽm, Magie. Nhiệt độ cao, mài mòn nhanh.
キャビティ / コア	Kyabiti / Koa	Cavity (Lỗ đựng) / Core (Nhân)	Cavity thường ở bản tĩnh (Fixed side), Core ở bản động (Moving side).
パーティングライン (PL)	Pātingu rain	Đường phân khuôn (Parting Line)	Mặt tiếp xúc 2 nửa khuôn. Thiết kế PL quan trọng nhất.
ゲート / 走り	Gēto / Hashiri	Cổng nhựa (Gate / Runner)	Pin gate, Side gate, Sub gate, Hot runner (ホットランナー).
エアベント / ガス抜き	Eabento / Gasu nuki	Hơi thoát / Khí thoát (Vent)	Tránh hơi chư cháy (Gas burn), short shot (充填不足).
冷却水路	Reikyaku suiro	Đường nước làm mát (Cooling channel)	Conformal cooling (3D printing mold) – Xu hướng 2026.
イジェクタ / 押出しピン	Ijekutā / Oshidashi pin	Chốt đẩy / Ejector pin	Tròn, hình chữ nhật, blade, sleeve.
スライド / 横抜き	Suraido / Yoko nuki	Trượt ngang / Slide (Side action)	Xử lý undercut (凹部). Cam driver, Hydraulic cylinder.
リフタ / 斜めピン	Rifutā / Naname pin	Lifter / Chốt nghiêng (Inclined pin)	Giải phóng undercut nội bộ.
ホットランナー	Hottorannā	Hot Runner (Kênh nóng)	Không có runner lạnh, tiết kiệm nguyên liệu, chu kỳ ngắn.
金型試し / トライ	Kanagata tameshi / Torai	Thử khuôn (Mold Trial / T0, T1, T2)	T0: Thử đầu tiên, T1: Sửa lỗi 1, T2: Sửa lỗi 2… MP (Mass Production).
ショートショット / 充填不足	Shōto shotto / Jūten fusoku	Thiếu nhựa / Short shot	Lỗi thường gặp: áp lực thấp, gate nhỏ, vent kém.
バリ / フラッシュ	Bari / Furasshu	Rào khuôn / Flash	Tại PL, gate, ejector pin, insert. Cần Bari tori.
ヒケ / 収縮痕	Hike / Shūshukkon	Vết hóp / Sink mark	Do co ngót không đồng đều (nơi dày, rib, boss).
ウェルドラインウェルド線	Werudo rain	Vết hàn / Weld line (Knit line)	Nơi 2 dòng nhựa chảy gặp nhau. Giảm độ bền.
ガス焼け / 焦げ	Gasu yake / Koge	Cháy hơi / Gas burn / Dieseling	Màu nâu/đen tại cuối chảy, do khí nén bị đốt cháy.
離型剤 / 離型スプレー	Rigataizai / Rigata supurē	Chất tách khuôn / Mold release	Phun định kỳ. Xu hướng: Không dùng离型剂 (Free release coating).

3.2. Ô tô & Linh kiện chính xác (自動車部品 – Jidōsha buhin)

Ngành ô tô Nhật (Toyota, Honda, Nissan, Denso, Aisin…) có thuật ngữ rất riêng, tuân thủ IATF 16949.

Kanji	Romaji	Nghĩa	Bộ phận / Hệ thống
エンジン / 機関	Enjin / Kikan	Động cơ (Engine)	Block (シリンダーブロック), Head (シリンダーヘッド), Piston (ピストン), Conrod (コンロッド), Crankshaft (クランクシャフト).
トランスミッション / 変速機	Toransumisshon / Hensokuki	Hộp số (Transmission)	MT (Manual), AT (Auto), CVT, DCT. Gear (ギヤ), Shaft (シャフト), Synchronizer (シンクロナイザー).
デファレンシャル / 差動装置	Deferensharu / Sādō sōchi	Cầu phân phối (Differential)	Ring gear (リングギヤ), Pinion (ピニオン), Side gear (サイドギヤ).
サスペンション / 懸架装置	Sasupenshon / Kenkasōchi	Hệ treo (Suspension)	Strut (ストラット), Shock absorber (ショックアブソーバー), Arm (アーム), Stabilizer (スタビライザー).
ステアリング / 操向装置	Sutearingu / Sōkō sōchi	Hệ lái (Steering)	Rack & Pinion (ラックアンドピニオン), EPS (Electric Power Steering).
ブレーキ / 制動装置	Burēki / Seidō sōchi	Hệ phanh (Brake)	Disc (ディスク), Drum (ドラム), Caliper (キャリパー), Pad (パッド), Booster (ブースター), ABS/ESC.
シャーシ / 車台	Shāshi / Shadai	Khung gầm (Chassis/Frame)	Monocoque (モノコック), Ladder frame (ラダーフレーム).
ボディ / 車体	Bodi / Shatai	Thân xe / Vỏ xe (Body)	Panel (パネル), Pillar (ピラー), Reinforcement (リインフォースメント).
EV / 電気自動車	EV / Denki jidōsha	Xe điện (Electric Vehicle)	Xu hướng 2026: e-Axle (イーアクスル), Battery pack (バッテリーパック), Inverter (インバータ), Motor (モータ).
ユニット / サブアッシー	Yunitto / Sabuasshī	Unit / Sub-Assembly	Module lắp ráp sẵn (Module).
ライン / ラインナップ	Rain / Rainnappu	Dây chuyền / Dòng sản phẩm	Mixed model line (混流ライン).
ジャストインタイム (JIT)	Jasuto intaimu	Just-In-Time	Sản xuất đúng lúc, đúng lượng. Cốt lõi TPS.
かんばん / 看板	Kanban	Kanban (Thẻ tín hiệu)	Hệ thống kéo (Pull system). E-Kanban (電子看板) phổ biến 2026.
アンダン / 安全	Andon	Andon (Đèn báo bất thường)	Dây kéo/ nút bấm trên dây chuyền. Dừng dòng -> Giải quyết -> Khởi động.
ポカヨケ / 間違い防止	Pokayoke	Poka-Yoke (Chống lỗi lầm / Fool-proofing)	Thiết kế khiến không thể lắp sai được. Sensor, Pin định vị, Keyway.
カイゼン / 改善	Kaizen	Kaizen (Cải tiến liên tục)	Văn hóa cốt lõi. Small Kaizen, Big Kaizen.

PHẦN 4: CẤU TRÚC CÂU GIAO TIẾP THỰC TẾ TẠI XƯỜNG (SHOP FLOOR JAPANESE)

Kiến thức từ vựng chỉ thành công khi bạn biết dùng trong câu. Dưới đây là các mẫu câu “chuẩn Nhật” năm 2026, phân theo tình huống.

4.1. Hỏi / Trả lời về Bản vẽ & Kích thước (図面確認 – Zummen kakunin)

Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Từ Vựng Chào Hỏi Tiếng Nhật Chi Tiết Nhất Năm 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Phù Mọi Tình Huống

Tình huống	Câu tiếng Nhật (Keigo – Trang trọng)	Phát âm (Romaji)	Nghĩa tiếng Việt
Hỏi kích thước trên bản vẽ	「この寸法の公差はプラスマイナス何ミリですか？」	Kono sunpō no kōsa wa purasu mainasu nan miri desu ka?	Sai số của kích thước này là cộng trừ bao nhiêu milimét?
Xác nhận datum (cơ sở đo)	「基準面（ダーテム）はどこの面になりますか？」	Kijunmen (Dātemu) wa doko no men ni narimasu ka?	Mặt cơ sở (Datum) là mặt nào?
Yêu cầu làm rõ GD&T	「この幾何公差記号（真直度）の意味を教えていただけますか？」	Kono kika kōsa kigō (shinchokudo) no imi o oshiete itadakemasu ka?	Bạn có thể giải thích ý nghĩa ký hiệu sai số hình học này (độ thẳng) không?
Phát hiện sai bản vẽ	「図面と実物の寸法が食い違っています。確認をお願いします。」	Zummen to jitsubutsu no sunpō ga kuichigatte imasu. Kakunin o onegai shimasu.	Kích thước bản vẽ và thực vật không khớp. Xin vui lòng kiểm tra.
Yêu cầu thay đổi bản vẽ	「設計変更（ECO）を出していただけますか？現状の公差では加工が困難です。」	Sekkei henkō (ECO) o dashite itadakemasu ka? Genjō no kōsa de wa kakō ga konnan desu.	Có thể ban hành thay đổi thiết kế (ECO) không? Với sai số hiện tại rất khó gia công.

4.2. Giao tiếp về Gia công & Điều chỉnh máy (加工現場 – Kakō genba)

Tình huống	Câu tiếng Nhật	Phát âm	Nghĩa tiếng Việt
Yêu cầu thay dao	「工具の寿命が来ています。新しいインサートに交換してください。」	Kōgu no jumyō ga kite imasu. Atarashii insāto ni kōkan shite kudasai.	Dao đã hết tuổi. Vui lòng thay insert mới.
Điều chỉnh offset (bù dao)	「外径が0.02ミリ大きいです。X軸のオフセットをマイナス0.02入れてください。」	Gaikei ga 0.02 miri ōkii desu. X-jiku no ofusetto o mainasu 0.02 irete kudasai.	Đường kính ngoài lớn 0.02mm. Vui lòng nhập offset trục X trừ 0.02.
Xử lý rung (Chatter)	「びびりが出ています。切削条件を落とすか、工具突き出しを短くしてください。」	Bibiri ga dete imasu. Sessaku jōken o otosu ka, kōgu tsukidashi o mijikaku shite kudasai.	Có rung dao. Hãy giảm điều kiện cắt hoặc rút ngắn độ lồi dao.
Kiểm tra độ nhám	「仕上げ面の粗さ（Ra）が出ていません。仕上げ用インサートに変えて、切り込みを浅くしてください。」	Shiagemen no arasa (Ra) ga dete imasen. Shiage-yō insāto ni kaete, kirikomi o asaku shite kudasai.	Độ nhám mặt hoàn thiện (Ra) không đạt. Hãy đổi insert finishing và cắt nông hơn.
Báo cáo hoàn thành	「このワーク、数量10個、加工完了しました。検査へ回してください。」	Kono wāku, sūryō 10-ko, kakō kanryō shimashita. Kensa e mawashite kudasai.	Workpiece này, số lượng 10 cái, gia công xong. Vui lòng chuyển sang kiểm tra.

4.3. Lắp ráp, Mô men xoắn & Xử lý sự cố (組立・トラブル – Kumitate / Toraburu)

Tình huống	Câu tiếng Nhật	Phát âm	Nghĩa tiếng Việt
Hỏi giá trị Torque	「このボルトの規定トルクは何ニュートンメートルですか？」	Kono boruto no kitei toruku wa nan nyūton mētoru desu ka?	Mô men xoắn quy định của bu lông này là bao nhiêu Nm?
Yêu cầu vặn theo thứ tự	「締め付けは対角線順序で、仮締め→本締めの2回に分けて行ってください。」	Shimefuke wa taikakusen junjo de, karijime → honjime no 2-kai ni wakete okonatte kudasai.	Vặn theo thứ tự đường chéo, chia 2 lần: vặn nhẹ -> vặn chặt.
Phát hiện lỗi lắp sai	「この部品、向きが逆です。ポカヨケピンが入らないはずです。確認してください。」	Kono buhin, muki ga gyaku desu. Pokayoke pin ga hairanai hazu desu. Kakunin shite kudasai.	Bộ phận này lắp ngược. Chốt poka-yoke không thể vào được. Hãy kiểm tra.
Báo cáo thiết bị lỗi	「設備番号A-101で異音がしています。保全課へ連絡してください。緊急停止ボタンを押しました。」	Setsubi bangō A-101 de ion ga shite imasu. Hozen-ka e renraku shite kudasai. Kinkyū teishi botan o oshimashita.	Thiết bị A-101 đang kêu lạ. Liên lạc bộ bảo trì. Đã bấm nút dừng khẩn cấp.
Yêu cầu phân tích nguyên nhân (5 Why)	「なぜなぜ分析をやって、恒久対策を来週の朝礼までにまとめてください。」	Naze naze bunseki o yatte, kōkyū taisaku o raishū no chōrei made ni matomete kudasai.	Hãy làm phân tích 5 Why, tổng hợp đối sách vĩnh viễn trước lễ sáng tuần sau.

4.4. Báo cáo, Họp & Email nghiệp vụ (報告・会議・メール – Hōkoku / Kaigi / Mēru)

Mẫu Email báo cáo tiến độ hàng ngày (Daily Report – 日報 / Nippo):

件名：【日報】2026年10月15日 加工課 進捗報告（佐藤）
Kenmei: 【Nippo】2026-nen 10-gatsu 15-nichi Kakō-ka Shinchoku Hōkoku (Satō)

製造部 加工課長 山田様
Seizō-bu Kakō-kachō Yamada-sama

お疲れ様です。佐藤です。本日の進捗を報告します。
Otsukaresama desu. Satō desu. Honjitsu no shinchoku o hōkoku shimasu.

1. 完了品目
品目A (図番: PRT-2026-001) 数量：50個 → 全数検査合格、次工程（組立）へ投入済み。
Hinmoku A (Zuban: PRT-2026-001) Sūryō: 50-ko → Zensū kensa gōkaku, jikōtei (Kumitate) e tōnyū zumi.

2. 作業中品目
品目B (図番: PRT-2026-005) 数量：100個中 60個完了。残り40個は夜勤で完了見込み。
Hinmoku B (Zuban: PRT-2026-005) Sūryō: 100-ko chū 60-ko kanryō. Nokori 40-ko wa yakin de kanryō mikomi.

3. 課題・トラブル
NC旋盤No.3 (資産番号: MC-305) でチッピング多発。インサート材種をP10→P20に変更し対応中。工具費増の懸念あり。
NC Senban No.3 (Shisan bangō: MC-305) de chippingu tahatsu. Insāto shishu o P10 → P20 ni henkō shi taiō chū. Kōgu hi zō no kenen ari.

4. 明日予定
品目C (図番: PRT-2026-010) セットアップ開始予定。初品検査は午前10時頃の見込み。
Hinmoku C (Zuban: PRT-2026-010) Settoappu kaishi yotei. Shoppin kensa wa gozen 10-ji goro no mikomi.

以上
Ijō
佐藤 太郎
Satō Tarō

PHẦN 5: XU HƯỚNG TỪ VỰNG MỚI NĂM 2026 (BUZZWORDS & NEW TECH)

Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Chuyên Ngành Ống Nước Tiếng Nhật Toàn Diện Nhất 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Bảng Tra Cứu Nhanh Cho Kỹ Sư, Thợ Thi Công Và Thực Tập Sinh

Năm 2026, xưởng cơ khí Nhật đang chuyển dịch mạnh mẽ sang Smart Factory (スマートファクトリ), Carbon Neutral (カーボンニュートラル), DX (Digital Transformation – デジタルトランスフォーメーション). Bạn phải nắm các từ sau để không bị “lệch pha” khi hội thoại với kỹ sư Nhật.

Từ khóa mới (2026)	Romaji	Nghĩa / Bối cảnh	Tại sao quan trọng năm 2026?
カーボンニュートラル (CN)	Kābon nyūtoraru	Trung hòa Carbon	Nhật Bản cam kết CN 2050. Năm 2026 là giai đoạn triển khai mạnh: đo lường CO2/sản phẩm (CFP), chuyển năng lượng tái tạo, điện hóa lò nhiệt.
グリーントランスフォーメーション (GX)	Gurīn toransufōmēshon	Chuyển đổi xanh (Green Transformation)	Chiến lược quốc gia Nhật. Liên quan đến trợ cấp thiết bị tiết kiệm năng lượng, máy móc điện.
デジタルツイン	Dejitaru tsuin	Digital Twin (Bản sao số)	Mô phỏng ảo quy trình gia công, nhiệt độ khuôn, dòng chảy nhựa. Giảm thời gian Try-out (T0).
生成AI / ジェネレーティブAI	Seisei AI / Jenerētibu AI	Generative AI	Dùng viết code G-code, Macro, PLC ladder, tạo bản vẽ 2D từ 3D, tra cứu manual, dịch thuật kỹ thuật real-time.
エッジコンピューティング	Ejji konpyūtingu	Edge Computing	Xử lý data cảm biến (rung, nhiệt, áp lực) ngay tại máy (Edge) -> Phân tích AI dự đoán hỏng (Predictive Maintenance) real-time.
5G / ローカル5G	5G / Rokaru 5G	5G cục bộ (Private 5G)	Kết nối hàng nghìn sensor/IoT trong xưởng độ trễ cực thấp. Thay thế dây LAN, WiFi không ổn định.
協働ロボット (コボット)	Kyōdō robotto / Kobotto	Collaborative Robot (Cobot)	Làm việc cùng người không rào chắn. Ứng dụng: Palletizing, Machine tending, Soldering, Inspection. An toàn ISO/TS 15066.
AM / 積層造形 / 金属3Dプリンタ	AM / Sekisō zōkei / Kinzoku 3D purinta	Additive Manufacturing / In 3D kim loại	Làm khuôn conformal cooling, sản xuất phụ tùng phức tạp, sửa chữa trục/mold (Laser Cladding / DED).
サーキュラーエコノミー	Sākyurā ekonomī	Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy)	Tái chế vụn cắt (Chip recycling), tái chế nhựa runner, remanufacturing (sửa chữa tái chế động cơ, pompa).
サプライチェーンレジリエンス	Sapuraichēn rejiriensu	Sự bền bỉ chuỗi cung ứng	Quản lý rủi ro nguyên liệu (희토류, 半導体), đa dạng hóa nguồn cung, safety stock strategy.
技能継承 / 技術継承	Ginō keishō / Gijutsu keishō	Truyền thừa kỹ năng / Kỹ thuật	Lão hóa nhân lực Nhật nghiêm trọng. Hệ thống ghi lại kỹ năng “Takumi” (匠) bằng Video, AR/VR, AI để dạy người trẻ/người Việt.
心理的安全性	Shinriteki anzensei	An toàn tâm lý (Psychological Safety)	Văn hóa báo cáo lỗi (Near-miss – ヒヤリハット/Hiyarihatto) mà không sợ bị trừng phạt. Cốt lõi Kaizen & An toàn 2026.

PHẦN 6: CHIẾN LƯỢC HỌC TỪ VỰNG HIỆU QUẢ CHO NGƯỜI VIỆT NAM (2026 EDITION)

Học từ vựng chuyên ngành không phải học vẹt. Dưới đây là lộ trình 3 bước được nhiều kỹ sư Việt tại Nhật áp dụng thành công:

Bước 1: Xây dựng “Từ điển cá nhân” theo Context (Contextual Dictionary)

• Không học theo bảng chữ cái. Học theo Quy trình (Process).
• Tạo file Excel/Notion/Anki có cột: Kanji | Yomi (Đọc) | Nghĩa VN | Câu ví dụ thực tế (từ bản vẽ/SOP/Email) | Hình ảnh/Link video.
• Ví dụ: Từ “Datum” -> Ghi chú: “JIS gọi là 基準面/データム. Trên bản vẽ ký hiệu △. Đo CMM phải align theo Datum A, B, C.”

Bước 2: “Shadowing” thủ tục làm việc (SOP / Work Instruction)

• Xin được xem 作業標準書 (Sagyō hyōjun sho – Chuẩn làm việc) hoặc 取扱説明書 (Toriatsukai setsumeisho – Sách hướng dẫn) của máy móc, thiết bị đo tại chỗ làm.
• Đọc to (Shadowing) các câu chỉ dẫn: “ワークを治具にセットし、クランプで固定する” (Set workpiece vào jig, cố định bằng clamp).
• Học song song: Từ vựng + Ngữ pháp chỉ dẫn (～てください, ～こと, ～なければならない).

Bước 3: Output bắt buộc – Viết “Hōkoku” (Báo cáo) & “Kaizen Sheet”

• Buộc mình viết 日報 (Nippo – Nhật báo) hoặc 改善提案書 (Kaizen teiansho – Đề xuất cải tiến) bằng tiếng Nhật hàng tuần.
• Dùng từ vựng vừa học: Bari, Hike, Toruku, Kōsei, Pokayoke, 5 Why…
• Nhờ先輩 (Senpai – Tiền bối) hoặc 上司 (Jōshi – Cấp trên) chấm đỏ (添削 – Tensaku). Đây là cách tiến bộ nhanh nhất.

Công cụ hỗ trợ năm 2026 (Must-have Apps):

1. DeepL / Google Translate (Chế độ Document): Dịch bản vẽ PDF, Manual PDF nhanh.
2. ChatGPT / Copilot / Gemini (Prompt Engineering): “Hãy dịch đoạn mô tả lỗi gia công này sang tiếng Nhật kỹ thuật chuẩn JIS, dùng Keigo, có từ: チッピング, びびり, 工具寿命.” -> Kết quả cực chuẩn.
3. Jisho.org / Weblio / Alc: Tra từ điển chuyên ngành, xem câu ví dụ thực tế.
4. Anki / Quizlet (Spaced Repetition): Học Kanji chuyên ngành (Kanji cơ khí rất khó: 鋳造, 鍛造, 研削, 焼入れ…).
5. YouTube Channel: “Monozukuri TV”, “日本のものづくり”, các kênh của các hãng máy (DMG Mori, Mazak, Fanuc, Keyence) có phụ đề tiếng Nhật -> Học nghe + từ vựng hình ảnh.

PHẦN 7: BẢNG TRA CỨU NHANH (QUICK REFERENCE) – IN RA DÁN MÁY

Dưới đây là bộ từ “cứu cánh” nhất, bạn nên in ra size A5 dán cạnh máy CNC, CMM, bàn lắp ráp.

Tiếng Việt	Kanji	Katakana/Hiragana	Romaji	Phân loại
Khẩn cấp / An toàn
Dừng khẩn cấp	非常停止	ひじょうていし	Hijō teishi	An toàn
Khôi phục	復帰	ふっき	Fukki	An toàn
Cảnh báo / Báo động	警報	けいほう	Keihō	An toàn
Kiểm tra an toàn	安全確認	あんぜんかくにん	Anzen kakunin	An toàn
Chỉ dẫn cơ bản
Làm ơn / Vui lòng	お願いします	おねがいします	Onegai shimasu	Keigo
Hiểu rồi / Rõ ràng	承知しました / 了解です	しょうちしました / りょうかいです	Shōchi shimashita / Ryōkai desu	Keigo
Đang làm / Xử lý中	対応中	たいおうちゅう	Taiō chū	Tình trạng
Hoàn thành	完了	かんりょう	Kanryō	Tình trạng
Chờ / Đang chờ	待機	たいき	Taiki	Tình trạng
Kích thước & Sai số
Kích thước	寸法	すんぽう	Sunpō	Đo lường
Sai số	公差	こうさ	Kōsa	Đo lường
Giới hạn trên	最大許容寸法 / 上限	さいだいきょようすんぽう / じょうげん	Saidai kyoyō sunpō / Jōgen	Đo lường
Giới hạn dưới	最小許容寸法 / 下限	しょうさいきょようすんぽう / かげん	Shōsai kyoyō sunpō / Kagen	Đo lường
Đạt / OK	合格	ごうかく	Gōkaku	Kết quả
Không đạt / NG	不合格	ふごうかく	Fugōkaku	Kết quả
Trừ / Âm	マイナス	まいなす	Mainasu	Phép tính
Cộng / Dương	プラス	ぷらす	Purasu	Phép tính
Lỗi thường gặp
Rào (Burr)	バリ	ばり	Bari	Lỗi
Vết dao / Vết cắt	切り傷 / 刃物跡	きりきず / はものあと	Kirikizu / Hamono ato	Lỗi
Rung (Chatter)	びびり / チャタリング	びびり / ちゃたりんぐ	Bibiri / Chotaringu	Lỗi
Mất dao (Chipping)	チッピング	ちっぴんぐ	Chippingu	Lỗi
Hóp (Sink)	ヒケ	ひけ	Hike	Lỗi (Nhựa)
Vết hàn (Weld line)	ウェルドマーク	うぇるどまーく	Werudo māku	Lỗi (Nhựa)
Biến dạng	変形	へんけい	Henkei	Lỗi
Gỉ sét	錆	さび	Sabi	Lỗi
Đồ lượng
Thước vẹt	ノギス	のぎす	Nogisu	Công cụ
Thước vặn	マイクロメータ	まいくろめーた	Maikuromēta	Công cụ
Đồng hồ so	ダイヤルゲージ	だいやるげーじ	Daiyarugēji	Công cụ
CMM	三次元測定機	さんじげんそくていき	Sanjigen sokuteiki	Thiết bị
Hiệu chuẩn	校正	こうせい	Kōsei	Quản lý
Lắp ráp
Mô men xoắn	トルク	とるく	Toruku	Lắp ráp
Cây đinh vặn / Torque wrench	トルクレンチ	とるくれんち	Torukurenchi	Công cụ
Vặn chặt	本締め	ほんじめ	Honjime	Hành động
Vặn nhẹ / Vặn trước	仮締め	かりじめ	Karijime	Hành động
Chống lỏng	緩み止め	ゆるみどめ	Yurumi dome	Đối sách
Loctite / Chất khóa	ネジロック剤	ねじろっくざい	Neji rokku zai	Vật liệu

KẾT LUẬN: TỪ VỰNG LÀ CÔNG CỤ, KHÔNG PHẢI MỤC TIÊU

Năm 2026, ranh giới giữa “kỹ sư cơ khí” và “kỹ sư số” đang mờ đi. Nắm vững từ vựng cơ khí tiếng Nhật không chỉ giúp bạn “sống sót” ở xưởng, mà giúp bạn tham gia trực tiếp vào vòng lặp cải tiến (Kaizen Loop): Hiểu bản vẽ -> Hiểu quy trình -> Phát hiện bất thường (Muda/Mura/Muri) -> Đề xuất giải pháp -> Triển khai -> Chuẩn hóa.

Hãy bắt đầu từ hôm nay: Chọn 1 chủ đề/ngày (Ví dụ: Hôm nay học “Gia công tiện – Sessaku”, mai học “Khuôn nhựa – Kanagata”). Viết 5 câu giao tiếp thực tế. Dùng ngay trong ca làm việc hoặc thảo luận với đồng nghiệp Nhật.

Chúc bạn sớm thành thạo “Tiếng Nhật cơ khí” – chiếc chìa khóa mở cánh cửa sự nghiệp tại môi trường sản xuất hàng đầu thế giới! (頑張ってください – Ganbatte kudasai!)

Bài viết được biên soạn và cập nhật dựa trên thực tế làm việc tại các nhà máy Nhật Bản (Tier 1, Tier 2) và tiêu chuẩn JIS/IATF 16949/ISO 9001 mới nhất tính đến năm 2026. Mọi đóng góp, sửa chữa xin gửi về để bài viết hoàn thiện hơn.