Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng và xu hướng xuất khẩu lao động sang Nhật Bản ngày càng gia tăng vào năm 2026, ngành xây dựng (建設 – Kensetsu) vẫn là một trong những ngành “thích hợp” và hút nhiều lao động Việt Nam nhất. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất không phải là kỹ thuật chuyên môn – mà là ngôn ngữ chuyên ngành. Nắm vững từ vựng xây dựng tiếng Nhật không chỉ giúp bạn giao tiếp trơn tru trên công trường, đọc hiểu bản vẽ, chỉ dẫn an toàn, mà còn là chìa khóa để thăng tiến, lấy chứng chỉ kỹ năng (技能実習 – Ginou Jisshu / 特定技能 – Tokutei Ginou) và đảm bảo an toàn cho bản thân cùng đồng nghiệp.
Bài viết này được biên soạn dựa trên thực tế làm việc tại các công trường Nhật Bản cập nhật năm 2026, cung cấp bộ từ vựng hệ thống, phân loại theo quy trình thi công, thiết bị, an toàn, bản vẽ và văn hóa làm việc – đủ để bạn tự tin “chinh phục” mọi công trình từ nhà dân (戸建て – Kodate) đến cao tầng (高層ビル – Kousou Biru).
PHẦN 1: CẤU TRÚC NGÀNH XÂY DỰNG VÀ CÁC LOẠI HÌNH CÔNG TRÌNH (建設業の構造と建物の種類)
Trước khi đi vào chi tiết thi công, bạn cần hiểu rõ “bản đồ” ngành nghề để biết mình thuộc chuyên môn nào (職種 – Shokushu).
1.1. Phân loại theo công trình (建築物の分類 – Kenchikubutsu no Bunrui)
| Từ vựng Kanji | Đọc (Hiragana/Romaji) | Nghĩa tiếng Việt | Ghi chú thực tế 2026 |
|---|---|---|---|
| 建築 | けんちく (Kenchiku) | Kiến trúc / Xây dựng nhà ở | Tổng gọi ngành. |
| 土木 | どぼく (Doboku) | Thổ wood / Công trình hạ tầng | Đường sá, cầu, đập, hầm, đất đai. Khác hẳn Kenchiku. |
| 設備 | せつび (Setsubi) | Thiết bị / Hệ thống kỹ thuật | Điện, nước, điều hòa, PCCC. Thường tách gói thầu riêng. |
| 戸建て住宅 | こだてじゅうたく (Kodate Jutaku) | Nhà đất riêng lẻ (Nhà phố/liền kề) | Phổ biến tại vùng ngoại ô, tỉnh lẻ. Wood frame (木造 – Mokuzou) chiếm đa số. |
| 集合住宅 | しゅうごうじゅうたく (Shuugou Jutaku) | Nhà chung cư / Khu tập thể | RC (Thép beton) hoặc SRC. Yêu cầu an toàn cháy nổ cực khắt khe. |
| ビル・建築物 | ビル・けんちくぶつ (Biru / Kenchikubutsu) | Tòa nhà / Công trình cao tầng | Văn phòng, thương mại. Quy trình quản lý chất lượng (品質管理 – Hinshitsu Kanri) rất nghiêm ngặt. |
| 工場・倉庫 | こうじょう・そうこ (Koujou / Souko) | Nhà xưởng / Kho bãi | Thép tiền chế (プレハブ – Prehabu) hoặc kết cấu thép (鉄骨造 – Tekkotsuzou). Thi công nhanh, độ chính xác cao. |
| リフォーム・リノベーション | リフォーム・リノベーション (Rifoomu / Rinobeeshon) | Cải tạo / Tu sửa / Renovation | Xu hướng nóng năm 2026: Nhật Bản già hóa, nhà cũ nhiều -> nhu cầu renovation cực lớn. Từ “Reform” (sửa chữa) khác “Renovation” (cải tạo giá trị/thay đổi bố cục). |
1.2. Các chủ đầu tư & Bên thi công (関係者 – Kankeisha)
- 施主 (せしゅ – Seshu): Chủ đầu tư / Chủ công trình (Người trả tiền).
- 設計事務所 (せっけいじむしょ – Sekkei Jimusho): Văn phòng thiết kế (Kiến trúc sư – 建築士 – Kenchikushi).
- ゼネコン (Zenecon): Tổng thầu (General Contractor). 5 “Siêu tổng thầu” (スーパーゼネコン): Kajima, Obayashi, Taisei, Shimizu, Takenaka.
- 下請け業者 (したうけぎょうしゃ – Shitauke Gyousha): Thầu phụ / Nhà thầu cấp 2, 3 (Nơi đa số lao động Việt Nam làm việc).
- 元請け (もとうけ – Motouke): Thầu chính (Trực thuộc Zenecon hoặc Seshu).
- 現場代理人 (げんまだいりにん – Genba Dairinin): Đại diện công trường (Quản lý tổng thể công trường thay Motouke).
- 職長 (しょくちょう – Shokucho): Trưởng nhóm / Capitán (Người trực tiếp chỉ đạo công nhân, quan trọng nhất đối với bạn).
- 作業員 (さぎょういん – Sagyouin): Công nhân / Nhân viên thi công.
PHẦN 2: TỪ VỰNG THEO QUY TRÌNH THI CÔNG (工程別 – Koutei Betsu)
Đây là phần “xương sống” nhất. Nhật Bản quản lý công trình theo 工程表 (Kouteihyou – Bảng tiến độ/Lịch trình) chi tiết đến từng ngày, từng giờ. Bạn phải hiểu tên các hạng mục để báo cáo tiến độ (進捗 – Shinchoku) chính xác.
2.1. Giai đoạn Chuẩn bị & Địa nghiệp (着工前・地業 – Chakkou Mae / Jigyou)
| Kanji | Đọc | Nghĩa | Cụm từ đi kèm quan trọng |
|---|---|---|---|
| 着工 | ちゃっこう (Chakkou) | Khởi công | 着工式 (Chakkou Shiki – Lễ khởi công). |
| 地鎮祭 | じちんさい (Jichinsai) | Lễ động thổ / Lễ cúng đất | Văn hóa đặc trưng: Bắt buộc tham dự, mặc vest/áo sơ mi lịch sự, không nói to, tắt điện thoại. |
| 測量 | そくりょう (Sokuryou) | Trắc địa / Đo đạc | 境界杭 (Kyoukaigui – Mốc ranh), 基準点 (Kijunten – Điểm chuẩn), レベル (Reberu – Cấp độ/Độ cao), トランシット (Toranjitto – Máy kinh vĩ/Théodolit), トータルステーション (Tootaru Suteeshon – Trạm toàn phần). |
| 杭打ち | くいうち (Kuiuchi) | Đánh cọc | 杭 (Kui – Cọc), 杭打機 (Kuiuchiki – Máy đánh cọc), 支持層 (Shichisou – Lớp chịu đỡ), 杭頭処理 (Kuitou Shori – Xử lý đầu cọc). |
| 掘削 | くっさく (Kussaku) | Khoan móng / Khai thác đất | 掘削機 (Kussakuki – Máy xúc), 土留め (Dodome – Chắn đất/Đèp), 山留め (Yamadome – Chắn đất móng sâu), 残土 (Zando – Đất thải), 運搬 (Unhan – Vận chuyển). |
| 砕石 | さいせき (Saiseki) | Macadam / Đá đập | 転圧 (Ten’atsu – Ép chặt), ランマー (Rammaa – Máy đầm cào), プレートコンパクター (Pureeto Konpakutaa – Máy đầm bàn). |
2.2. Giai đoạn Cốt thép & Mô hình (鉄筋・型枠 – Tekkin / Katawaku) – Cốt lõi RC
Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Từ Vựng Chuyên Ngành Xây Dựng Tiếng Nhật PDF Mới Nhất 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Kèm Link Tải Miễn Phí Và Học Tập Hiệu Quả
A. Công tác Cốt thép (鉄筋工事 – Tekkin Kouji)
| Kanji | Đọc | Nghĩa | Lưu ý kỹ thuật |
|---|---|---|---|
| 鉄筋 | てっきん (Tekkin) | Thép cốt / Thanh thép | D10, D13, D16, D19, D22, D25, D29, D32 (D = Đường kính mm). |
| 主筋 | しゅきん (Shukin) | Thanh thép chính (Chịu moment) | Đặt ở trên/dưới dầm, sàn. |
| あばら筋 / スターラップ | あばらきん / スターラップ (Abara-kin / Sutaarappu) | Thanh thép đai / Đai thép | Chịu lực cắt, giữ vị trí thép chính. Khoảng cách (ピッチ – Picchi) rất quan trọng. |
| 定着長さ | ていちゃくながさ (Teichaku Nagasa) | Chiều dài neo / Chiều dài bám | Quy định chặt chẽ theo JIS / Bộ tiêu chuẩn. |
| 継手 / 定着 | つぎて / ていちゃく (Tsugite / Teichaku) | Nối thép / Neo thép | Nối đè (重ね継ぎ – Kasane Tsugi), Hàn (溶接 – Yousetsu), Nối cơ khí (機械式継手 – Kikaisiki Tsugite). |
| スペーサー / よばれ | スペーサー / よばれ (Supeesaa / Yobare) | Chân thép / Vật đỡ thép | Gọi là “Yobare” (tên gọi cũ) hoặc “Spacer”. Phải đúng loại, đúng số lượng, không được thiếu. |
| 鉄筋検査 | てっきんけんさ (Tekkin Kensa) | Kiểm tra cốt thép | Quan trọng: Kiểm tra nội bộ (社内検査 – Shanai Kensa) -> Kiểm tra giám sát (監理検査 – Kanri Kensa) -> Mới được đúc bê tông. Sai -> Làm lại (手直し – Tenaoshi). |
B. Công tác Mô hình (型枠工事 – Katawaku Kouji)
| Kanji | Đọc | Nghĩa | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| 型枠 | かたわく (Katawaku) | Mô hình / Khuôn | 合板 (Gouhan – Ván ép), 鋼製型枠 (Kousei Katawaku – Khuôn thép), システム型枠 (Shisutemu Katawaku – Khuôn hệ thống). |
| 建て込み | たてこみ (Tatekomi) | Lắp khuôn / Đứng khuôn | 作業: 墨出し (Sumidashi – Đánh mực), 締め付け (Shimefuke – Siết chặt), 支保工 (Shihokou – Chốt đỡ/Đà). |
| 離型剤 | りけいざい (Rikeizai) | Chất tách khuôn / Dầu thải | Phun đều, không dính thép. |
| スリーブ / 貫通孔 | スリーブ / かんつうこう (Suriibu / Kantsuukou) | Ống thoát / Hở qua sàn/tường | Để đi điện, nước, HVAC. Vị trí tuyệt đối chính xác theo bản vẽ thiết bị (設備図 – Setsubi Zu). |
| 型枠検査 | かたわくけんさ (Katawaku Kensa) | Kiểm tra khuôn | Kiểm tra: Kích thước, độ lệch (出頭 – Shuttou – Độ phẳng/dốc), độ kín, chân thép còn đúng chỗ không. |
| 解体 | かいたい (Kaitai) | Tháo khuôn | Chỉ tháo sau khi bê tông đạt độ cứng (強度 – Kyoudou) quy định. Tháo nhẹ nhàng, không va đập bê tông non. |
2.3. Giai đoạn Bê tông (コンクリート工事 – Konkurito Kouji)
| Kanji | Đọc | Nghĩa | Tiêu chuẩn/Chú ý 2026 |
|---|---|---|---|
| 生コンクリート / 生コン | なまコンクリート / なまコン (Nama Konkurito / Namakon) | Bê tông tươi / Bê tông trộn sẵn | Đặt hàng theo m3. Kiểm tra スランプ (Suranpu – Slump), 空気量 (Kuukiryou – Khí lượng), 塩化物 (Enkabutsu – Clo). |
| 打設 | だせつ (Dasetsu) | Đổ bê tông / Thi công bê tông | 用語: ポンプ車 (Ponpusha – Xe bơm), シュート (Shuuto – Rên/Ống đổ), バイブレーター (Baibureetaa – Máy rung). |
| 締固め / バイブレート | しめかため / バイブレート (Shimekatame / Baibureeto) | Đầm bê tông / Rung bê tông | “Rung chìm” (内部バイブレーター). Không rung quá độ (分離 – Bunri – Tách lớp). |
| 養生 | ようじょう (Youjou) | Dưỡng sinh / Chăm sóc bê tông | Quan trọng nhất: Phủ tơ (シート – Shiito), tưới nước (散水 – Sansui), giữ ẩm. Thời gian tuỳ loại men (普通/早強/高炉 – Futsuu/Soukyou/Kouro). |
| 打継ぎ | うちつぎ (Uchitsugi) | Nối đúc / Khớp đúc | Vị trí nối phải đúng quy định (thường tại điểm moment = 0). Xử lý mặt nối (ケレン – Keren – Cạo rửa) trước khi đúc tiếp. |
| 試験片 | しけんへん (Shikenhen) | Thử thể / Khối thử | Lấy mẫu 3 khối/1 lần đúc (7 ngày, 28 ngày). Ep nén (圧縮試験 – Asshuku Shiken). Kết quả quyết định tháo khuôn, tiền ứng lực. |
2.4. Giai đoạn Hoàn thiện & Thiết bị (仕上げ・設備 – Shiage / Setsubi)
A. Công trình hoàn thiện (仕上げ工事 – Shiage Kouji)
| Phân loại | Từ vựng Kanji | Đọc | Nghĩa | Chi tiết/Kỹ thuật |
|---|---|---|---|---|
| Trát/Tuile | 左官 | さかん (Sakan) | Trát tường, sàn, vữa | モルタル (Morutaru – Vữa/Cát xi măng), 塗り壁 (Nuri Kabe – Tường trát), 掻き落とし (Kakiotoshi – Kéo thô), スタッコ (Sutakko – Stuc-co). |
| Gạch/Đá | タイル・石 | タイル・いし (Tairu / Ishi) | Đổ gạch, đá | 目地 (Meji – Khâu nối), 目地モルタル (Meji Morutaru), スペーサー (Supeesaa – Chân gạch), 吸水率 (Kyusuu Ritsu – Hút nước). |
| Sơn/Phủ | 塗装 | とそう (Tosou) | Sơn tĩnh điện, sơn nước, sơn epoxy | 下塗り (Shitanuri – Sơn nền), 中塗り (Nakanuri – Sơn giữa), 上塗り (Uwanuri – Sơn mặt). Kiểm tra độ dày phim (膜厚 – Makuh). |
| Trần/Phân cách | 内装 | ないそう (Naisou) | Làm trần, vách ngăn, sàn | ボード (Boado – Tấm Gypsum/Keikaru), 軽天 (Keiten – Khung nhôm/Thép mỏng), クロス (Kurosu – Giấy dán tường), CFシート (CF Shiito – Sàn vinyl). |
| Kính/Aluminium | サッシ・ガラス | サッシ・ガラス (Sasshi / Garasu) | Khung cửa, kính | ペアガラス (Pea Garasu – Kính cặp), Low-E, 防火戸 (Bouka Do – Cửa chống cháy), 気密性 (Kimitsusei – Kín khí). |
| Phòng nước | 防水 | ぼうすい (Bousui) | Phòng ngừa nước | アスファルト防水 (Asufaruto Bousui – Phòng nước Asphalt), ウレタン防水 (Uretan Bousui – Polyurethane), シート防水 (Shiito Bousui – Tấm PVC/TPO), FRP防水. Kiểm tra nước (通水試験 – Tsuusui Shiken) bắt buộc 24-48h. |
B. Hệ thống thiết bị (設備工事 – Setsubi Kouji) – Điện, Nước, Khí, PCCC
Lưu ý: Thường thi công song song với khâu thô (đi ống trong móng, đầm bê tông) và sau khi tháo khuôn (kéo dây, lắp máy).
| Hệ thống | Từ vựng Kanji | Đọc | Nghĩa | Thiết bị/Vật liệu chủ chốt |
|---|---|---|---|---|
| Điện | 電気 | でんき (Denki) | Hệ thống điện | 分電盤 (Bundenban – Tủ phân phối), ブレーカー (Bureekaa – Aptomat), 配管 (Haikan – Đi ống/Đường ống), ケーブル (Keeburu – Cáp), アース (Aasu – Chống sốc/Đ 접 địa), 照明 (Shoumei – Đèn). |
| Cấp/Thoát nước | 給排水 | きゅうはいすい (Kyuuhaisui) | Nước sạch, nước thải | 給水管 (Kyusuikan – Ống cấp), 排水管 (Haisuikan – Ống thoát), 塩ビ管 (Enbi Kan – Ống PVC), VP/VU管, チーズ (Chiizu – Tee), エルボ (Erubo – Elbow), ボールバルブ (Booru Barubu – Van bi). |
| HVAC | 空調・換気 | くうちょう・かんき (Kucho / Kanki) | Điều hòa, Thông gió | エアコン (Eakon – Điều hòa), ダクト (Dakuto – Ống gió), グリル (Guriru – C口), 熱交換器 (Netsu Koukanki – Bộ trao đổi nhiệt), 冷媒管 (Reibai Kan – Ống chất làm lạnh). |
| PCCC | 消火・防災 | しょうか・ぼうさい (Shouka / Bousai) | Chữa cháy, Phòng cháy | スプリンクラー (Supurinkuraa – Sprinkler), 消火栓 (Shoukasen – Vòi chữa cháy), 火災報知器 (Kasai Houchi Ki – Báo cháy), 非常照明 (Hijou Shoumei – Đèn khẩn cấp), 避難器具 (Hinan Kigu – Dụng cụ thoát hiểm). |
| Gas | ガス | ガス (Gasu) | Hệ thống Gas | 都市ガス (Toshi Gasu – Gas đường ống), プロパン (Puropan – Gas bình), ガス栓 (Gasen – Van gas), ガス漏れ検知器 (Gasu More Kenchiki – Máy dò rò rỉ). |
PHẦN 3: THIẾT BỊ, MÁY MÓC VÀ DỤNG CỤ (機械・道具 – Kikai / Dougu)
Việc nắm tên gọi chính xác của máy móc, dụng cụ giúp bạn yêu cầu (指示 – Shiji), báo hỏng (故障 – Koshou), bảo dưỡng (点検 – Tenken) một cách chuyên nghiệp.
3.1. Máy thi công lớn (重機 – Juuki) – Cần bằng lái/Chứng chỉ đặc biệt
| Kanji | Đọc | Tên tiếng Việt | Chứng chỉ yêu cầu (年2026) |
|---|---|---|---|
| ユンボ / バックホー | ユンボ / バックホー (Yunbo / Bakkuhoo) | Máy xúc lật / Excavator | 車両系建設機械 (整地・運搬・積込み・掘削) – Bắt buộc khóa đào tạo. |
| ブルドーザー | ブルドーザー (Burudoozaa) | Máy ủi đất / Bulldozer | 同上. |
| ホイールローダー | ホイールローダー (Hoiiru roodaa) | Máy xúc lốp / Wheel Loader | 同上. |
| ラフテレーンクレーン | ラフテレーンクレーン (Rafu Tereen Kureen) | Xe cẩu lốp / Rough Terrain Crane | 移動式クレーン (Cẩu di động) – Cần giấy phép riêng. |
| トラッククレーン | トラッククレーン (Torakku Kureen) | Xe cẩu tải / Truck Crane | 同上. |
| 杭打機 | くいうちき (Kuiuchiki) | Máy đánh cọc | 基礎工事用機械 – Chuyên biệt. |
| 高所作業車 | こうしょさぎょうしゃ (Kousho Sagyousha) | Xe nâng người / Xe thùng | 高所作業車運転技能講習 (Dưới 10m: 特別教育, Trên 10m: 技能講習). |
| コンクリートポンプ車 | コンクリートポンプしゃ (Konkurito Ponpu Sha) | Xe bơm bê tông | 特別教育 (Đặc biệt giáo dục). |
3.2. Máy cầm tay & Điện động (電動工具 – Dendou Kugu)
| Kanji | Đọc | Tên tiếng Việt | Lưu ý an toàn |
|---|---|---|---|
| ディスクグラインダー | ディスクグラインダー (Disuku Guraindaa) | Máy cắt/mài đĩa (Cắt thép, gạch) | Bắt buộc đeo kính bảo hộ, khẩu trang, găng tay. Kiểm tra đĩa (砥石 – Toishi) nứt không trước khi bật. |
| インパクトドライバー | インパクトドライバー (Inpakuto Doraibaa) | Máy vặn ốc vít / Đà ốc vít | Phổ biến nhất. Pin (バッテリー – Baterii) sạc đầy. |
| ドリル / 振動ドリル | ドリル / しんどうドリル (Doriru / Shindou Doriru) | Máy khoan / Máy khoan rung | Khoan bê tông dùng mũi khoan SDS (エスディーエス). |
| ハンマードリル / はつり機 | ハンマードリル / はつりき (Hanmaa Doriru / Hatsuriki) | Máy khoan búa / Máy búa phá (Chỉ búa, không quay) | Phá bê tông, cạo vữa. Rung mạnh -> Bệnh nghề (振動病 – Shindou Byou). Giới hạn thời gian sử dụng/ngày. |
| 丸ノコ / 丸鋸 | まるのこ (Marunoko) | Máy cắt gổ / Máy cắt đĩa tròn | Cắt gỗ, ván. Cực kỳ nguy hiểm -> Không tháo nắp che (カバー – Kabaa). |
| レシプロソー / セーバーソー | レシプロソー / セーバーソー (Reshipuro Soo / Seebaa Soo) | Máy cắt lê / Máy cắt đa năng | Cắt thép, gỗ, nhựa trong khe hẹp. |
| トリマー / ルーター | トリマー / ルーター (Torimaa / Ruutaa) | Máy phay gờ / Máy phay cạnh | Làm mộc, nội thất. |
| ネイラ / 釘打ち機 | ネイラ / くぎうちき (Neira / Kugiuchiki) | Máy bắn ghim / Máy đinh khí nén | Súng đinh (釘 – Kugi). Không hướng về người. Kiểm tra an toàn (セーフティ – Seefuti). |
| 高圧洗浄機 | こうあつせんじょうき (Kouatsu Senjouki) | Máy rửa áp lực cao (Karcher) | Vệ sinh công trường, cạo sơn cũ. |
3.3. Dụng cụ đo lường, kiểm tra (測定・検査道具 – Sokutei / Kensa Dougu)
| Kanji | Đọc | Tên tiếng Việt | Mục đích |
|---|---|---|---|
| レベル / オートレベル | レベル / オートレベル (Reberu / Ooto Reberu) | Máy thủy bình / Máy tự động | Cấp độ, đo độ cao. Cần kiểm tra chính xác (点検 – Tenken) định kỳ. |
| トランシット / トータルステーション | トランシット / トータルステーション (Toranjitto / Tootaru Suteeshon) | Máy kinh vĩ / Trạm toàn phần | Đo góc, khoảng cách, toạ độ. Trạm toàn phần (Total Station) là chuẩn năm 2026. |
| 墨壺 / 墨出し器 | すみつぼ / すみだしき (Sumitsubo / Sumidashiki) | Đấu mực / Máy đánh mực laser | Sumitsubo (cổ truyền, dây mực) vs Laser墨出し器 (Laser墨出し – Laser Sumidashi – Laser line/điểm). Laser là chuẩn hiện nay. |
| コンベックス / スケール | コンベックス / スケール (Konbekkusu / Sukeeru) | Thước cuộn / Thước cuốn | 5m, 7.5m, 10m. Đơn vị mm. |
| 直角定規 / 曲尺 | ちょっかくじょうぎ / かねじゃく (Chokkaku Jougi / Kanejaku) | Thước vuông / Thước góc (Thước thợ) | Kanejaku (Thước Nhật) chia mm, chia Sun (寸 – 1 Sun = 30.3mm). |
| 水平器 / レベル器 | すいへいき / レベルき (Suiheiki / Reberuki) | Cân bằng thủy / Cân bằng hộp | Kiểm tra ngang, dọc. Có loại điện tử (デジタルレベル – Dejitaru Reberu). |
| 鉄筋探査機 / カバー厚測定器 | てっきんたんさき / かばーあつそくていき (Tekkin Tansaki / Kabaa Atsu Sokuteiki) | Máy dò thép / Máy đo lớp bao bê tông | Kiểm tra sau đúc: vị trí thép, đường kính, độ dày lớp bao. Bắt buộc năm 2026. |
| シュミットハンマー | シュミットハンマー (Shumitto Hanmaa) | Búa Schmidt | Ước lượng độ mạnh bê tông hiện trường (phi phá huỷ). |
3.4. Vật tư tiêu hao & Phụ kiện (資材・副資材 – Shizai / Fuku Shizai)
Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Từ Vựng Chuyên Ngành Tiếng Nhật 2026: Hướng Dẫn Học Tập Hiệu Quả, Phân Loại Chi Tiết Theo Lĩnh Vực Và Xu Hướng Mới Nhất
- セメント (Semanto): Xi măng (Portland, High-early, Blast furnace).
- 骨材 (Kotsuzai): Bone liệu (砂 – Suna – Cát, 砂利 – Jari – Đá/Sỏi).
- 混和剤 (Konwazai): Chất phụ gia (減水剤 – Gensuizai – Giảm nước, AE剤 – AE Zai – Chất hứng khí, 促進剤 – Sokushinzai -촉진).
- 型枠用合板 (Katawaku You Gouhan): Ván ép khuôn (Concrete form plywood – Thường 12mm, 15mm, 18mm).
- セパレーター / セパ (Separaita / Sepa): Thanh kéo / Sepa (Giữ khoảng cách 2 mặt khuôn).
- Pコン / Pコンクリート (Piikon): P-con (Ống nhựa giữ Sepa, để lại lỗ trong bê tông -> sau đó đóng bằng Pコンキャップ – Piikon Kyappu).
- スペーサー (Supeesaa): Chân thép (Loại: Đôn, Bánh xe, Dạng chữ A, Dạng chữ U…).
- ワイヤーメッシュ / ワイヤーラッシング (Waiyaa Messhu / Waiyaa Rasshingu): Lưới thép / Lưới đai (Dùng cho sàn, tường mỏng).
- アンカーボルト / アンカー (Ankaa Boruto / Ankaa): Bulong neo / Neo cơ học (Hilti, Chemical anchor).
- シーリング材 / コーキング (Shiiringu Zai / Kookingu): Chất keo khâu / Silicone / Polyurethane (Chống nước, kín khí).
- 養生シート / ブルーシート (Youjou Shiito / Buruu Shiito): Tơ dưỡng sinh / Tơ xanh (Che bê tông, che vật liệu).
PHẦN 4: AN TOÀN LAO ĐỘNG – “THIÊN ĐIỀU” TẠI NHẬT (安全管理 – Anzen Kanri)
Ở Nhật Bản, An toàn (安全 – Anzen) đứng trên tất cả. Vi phạm an toàn = Sa thải (解雇 – Kaiko) ngay lập tức, không thương lượng. Năm 2026, quy định càng siết chặt hơn về quản lý sức khỏe (健康管理 – Kenkou Kanri) và nhiệt độ (熱中症対策 – Netchuushou Taisaku).
4.1. Trang thiết bị bảo hộ cá nhân (保護具 – Hogu) – Bắt buộc 100%
| Kanji | Đọc | Tên tiếng Việt | Tiêu chuẩn/Chú ý |
|---|---|---|---|
| ヘルメット | ヘルメット (Herumetto) | Mũ bảo hiểm | Chinstrap (あごひも – Agohimo) buộc chặt cằm. Màu phân cấp: Trắng (Giám đốc/Khách), Đỏ/ Cam (Nhân viên quản lý), Vàng/ Xanh (Công nhân), Xanh lá (An toàn/Thực tập). |
| 安全帯 / 墜落制止用器具 | あんぜんたい / つうらくせいしようきぐ (Anzentai / Tsuiraku Seishi You Kigu) | Dây an toàn / Dây chống rơi | Từ 2022 quy định mới: Không gọi “Anzentai” nữa, gọi “Tsuiraku Seishi You Kigu”. Bắt buộc loại Full Harness (フルハーネス – Furu Haanesu) cho công việc > 2m hoặc không có sàn. Cần khóa đào tạo đặc biệt (特別教育). |
| 安全靴 / 安全長靴 | あんぜんぐつ / あんぜんながぐつ (Anzen Gatsu / Anzen Nagagutsu) | Giày bảo hộ / Ủng bảo hộ | Mũi thép (鋼先芯 – Kou Senshin), Chống đinh (耐釘 – Taibyou), Chống trơn (防滑 – Boukatsu). Ủng dùng cho móng, bê tông, nước. |
| 手袋 | てぶくろ (Tebukuro) | Găng tay | Găng vải (軍手 – Gunte – Vận chuyển), Găng da (皮手袋 – Kawa Tebukuro – Hàn, cắt), Găng nitrile (ニトリル手袋 – Nitoriru Tebukuro – Sơn, keo, hóa chất), Găng chống cắt (切創防止手袋 – Sessou Boushi Tebukuro). |
| 保護メガネ / ゴーグル | ほごメガネ / ゴーグル (Hogo Megane / Googuru) | Kính bảo hộ / Kính chụp | Bắt buộc khi cắt, mài, khoan, hàn, phun sơn. Có loại đeo kính cận (オーバーグラス – Oobaa Gurasu). |
| 防塵マスク / 防毒マスク | ぼうじんマスク / ぼうどくマスク (Boujin Masuku / Boudoku Masuku) | Khẩu trang bụi / Khẩu trang độc | Định mức: DS2 (Bụi thường), DS3 (Asbestos, bụi mहीn), Phòng hữu cơ (有機ガス – Yuuki Gasu – Sơn, keo), Phòng khí độc (特定化学物質 – Tokutei Kagaku Busshitsu). Fit test (フィットテスト – Fitto Tesuto) bắt buộc hàng năm. |
| 作業着 / 空調服 | さぎょうぎ / くうちょうふく (Sagyougi / Kuchoofuku) | Đồng phục làm việc / Áo điều hòa | Xu hướng 2024-2026: Kuchoofuku (Áo có quạt gắn máy) phổ biến cực rộng chống say nắng. Mùa đông: 冬用作業着 (Fuyu You Sagyougi – Đồng phục mùa đông), 防寒着 (Boukan Gi – Áo chống lạnh). |
| 反射ベスト / ハイビズ | はんしゃベスト / ハイビズ (Hansha Besuto / Haibizu) | Áo phản quang / Áo High-Vis | Bắt buộc khi làm việc gần đường xe cộ, xe cẩu, ban đêm. |
4.2. Quản lý an toàn hàng ngày (日常の安全管理 – Nichijou no Anzen Kanri)
| Hoạt động | Kanji | Đọc | Nội dung cốt lõi |
|---|---|---|---|
| Họp an toàn sáng | 朝礼 / 朝のミーティング | ちょうれい / あさのミーティング (Chourei / Asa no Miitingu) | Bắt buộc 100% nhân sự. Nội dung: KY (Kiken Yochi), tiến độ hôm nay, xe cẩu vào ra, thời tiết, sức khỏe. |
| Dự báo nguy hiểm (KY) | KY活動 / 危険予知活動 | ケーワイかつどう / きけんよちかつどう (Keewai Katsudou / Kiken Yochi Katsudou) | Tâm điểm an toàn Nhật. 4 bước: 1. 作業の内容, 2. 危険の予知, 3. 対策の決定, 4. 指差呼称. Làm KY Sheet (KYシート – Keewai Shiito) trước mỗi ca/việc mới. |
| Chỉ tay hô to | 指差呼称 | ゆびさしこしょう (Yubisashi Koshou) | Văn hóa đặc trưng: Chỉ tay vào đối tượng -> Hô to tên gọi/trạng thái. VD: Chỉ vào dây an toàn -> “Anzen Tai, Yoshi!” (Dây an toàn, OK!). Giảm 80% lỗi người. |
| Kiểm tra an toàn định kỳ | パトロール / 巡視 | パトロール / じゅんし (Patorooru / Junshi) | An toàn viên (安全衛生推進者 – Anzen Eisei Suishinsha) hoặc Shokucho đi kiểm tra công trường. Ghi Patrol Sheet (パトロールシート). |
| Báo cáo su cố/差差 | ヒヤリハット / インシデント / 事故報告 | ヒヤリハット / インシデント / じこほうこく (Hiyari Hatto / Insidento / Jiko Houkoku) | Hiyari Hatto (Hí ya ri Hát to – Gần như tai nạn/ Sợ hãi): Gần gặp tai nạn. Bắt buộc báo cáo để ngăn chặn tai nạn thật. Không phạt người báo. |
| Quản lý hóa chất | SDS / ラベル表示 | エスディーエス / ラベルひょうじ (Esu Di Esu / Raberu Hyouji) | SDS (Safety Data Sheet) phải có tại chỗ sử dụng hóa chất (sơn, keo, xi măng, xăng dầu). Nhãn bác (GHS) tiếng Nhật. |
| Đào tạo an toàn | 安全衛生教育 / 特定教育 | あんぜんえいせいきょういく / とくていきょういく (Anzen Eisei Kyouiku / Tokutei Kyouiku) | Nhập cảnh (入場時教育 – Nyuujouji Kyouiku), Thay đổi công việc, Đặc biệt (Hàn, Cẩu, Xúc lật, Địa móng, Hữu cơ…). Có thẻ hoàn thành (修了証 – Shuryoushou) phải mang theo. |
4.3. Đối phó với Khí hậu Nhật Bản (気候対策 – Kikou Taisaku) – Cập nhật 2026
- 熱中症対策 (Netchuushou Taisaku) – Phòng say nắng/Đổ nhiệt (Mùa hè 5-9月):
- WBGT (Chỉ số nhiệt độ cầu bóng ẩm) đo liên tục.
- Nghỉ ngơi cưỡng chế (休憩強制 – Kyuukei Kyousei) theo WBGT.
- Uống nước + Muối (塩分補給 – Enbun Hokyuu) – Có sẵn kẹo muối, nước ion (アクエリアス – Akueriasu, ポカリスエット – Pokari Suetto).
- Kuchoofuku (空調服 – Áo quạt) cung cấp miễn phí bởi công ty.
- Làm việc sớm (早出 – Hayade) hoặc ca đêm (夜勤 – Yakin).
- 防寒対策 (Boukan Taisaku) – Phòng lạnh (Mùa đông 12-2月):
- Lớp trong (インナー – Innaa – Uniqlo Heattech), Lớp giữa (フリース – Furiisu), Lớp ngoài (防寒着 – Boukangi).
- Găng tay trong (インナーグローブ – Innaa Guroobu), Khẩu trang giữ nhiệt.
- Chú ý 凍結 (Touketsu – Đóng băng) sàn, bê tông, ống nước -> Trượt ngã, vỡ ống.
- ゲリラ豪雨 / 台風 (Gerira Gouu / Taifuu) – Mưa rào dữ/Bão:
- Kiểm tra 排水 (Haisui – Thoát nước) công trường.
- Củng cố 山留め (Yamadome – Chắn đất), vật liệu, khuôn.
- Dừng máy cẩu (風速制限 – Fuusoku Seigen – Giới hạn tốc độ gió, thường > 10m/s hoặc 15m/s tùy máy).
PHẦN 5: ĐỌC HIỂU BẢN VẼ VÀ KÝ HIỆU KỸ THUẬT (図面・記号 – Zumen / Kigou)
Không biết đọc bản vẽ = Không thể làm trưởng nhóm (職長 – Shokucho) hoặc kiểm tra chất lượng. Năm 2026, BIM/CIM và i-Construction phổ biến, bản vẽ điện tử trên iPad (タブレット – Taburetto) thay thế giấy, nhưng ký hiệu không đổi.
5.1. Các loại bản vẽ chính (図面の種類 – Zumen no Shurui)
| Kanji | Đọc | Tên bản vẽ | Nội dung chính |
|---|---|---|---|
| 平面図 | へいめんず (Heimen Zu) | Bản mặt bằng | Bố trí cột, tường, cửa, kích thước trục (芯々 – Shin-Shin), kích thước mở (明かり – Akari). |
| 立面図 | りつめんず (Ritsumen Zu) | Bản đứng mặt tiền | Cao độ mặt tiền, cửa sổ, hoàn thiện ngoài. |
| 断面図 | だんめんず (Danmen Zu) | Bản cắt ngang/dọc | Cấu trúc móng, dầm, sàn, trần, kết nối. Quan trọng nhất để hiểu cấu trúc. |
| 矩計図 | かなばかりず (Kanabakari Zu) | Bản chi tiết tiết diện (Độ chi tiết cao) | Nút kết nối, lớp hoàn thiện, phòng nước, khung cửa chi tiết. “Bí kíp” của trưởng nhóm. |
| 配筋図 | はいきんず (Haikin Zu) | Bản bố trí cốt thép | Số lượng, đường kính, khoảng cách, chiều dài neo, vị trí đai. Bản “thánh” cho công nhân thép. |
| 型枠図 | かたわくず (Katawaku Zu) | Bản khuôn | Kích thước khuôn, vị trí ống thoát (Sleeve), lỗ P-con, khung cửa. |
| 仕上図 / 仕上表 | しあげず / しあげひょう (Shiage Zu / Shiage Hyou) | Bản hoàn thiện / Bảng hoàn thiện | Loại vật liệu sàn, tường, trần, màu sắc, độ bóng (Mã số: FC, WC, TC…). |
| 設備図 | せつびず (Setsubi Zu) | Bản thiết bị | Điện, nước, HVAC, PCCC. Phải đối chiếu (照合 – Shougou) với bản Kiến trúc (建築図 – Kenchiku Zu) để tránh va chạm (干渉 – Kanshou). |
| 構造図 | こうぞうず (Kouzou Zu) | Bản cấu trúc | Toàn bộ khung chịu lực. Tham chiếu cho Haikin Zu. |
5.2. Ký hiệu & Thuật ngữ trên bản vẽ (図面記号・用語 – Zumen Kigou / Yougo)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Chuyên Ngành Thủy Sản Tiếng Nhật Toàn Tập 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Hỗ Trợ Học Tập & Làm Việc Hiệu Quả
| Ký hiệu / Thuật ngữ | Đọc | Nghĩa | Ví dụ/Vị trí |
|---|---|---|---|
| GL / G.L. | ジーエル (Jii Eru) | Ground Line – Mặt đất thiết kế | Mốc 0.000m. Cao độ + trên GL, – dưới GL. |
| FL / F.L. | エフエル (Efu Eru) | Floor Line – Mặt sàn hoàn thiện | Mặt sàn đã làm xong (có gạch, sơn epoxy…). |
| SL / S.L. | エスエル (Es Eru) | Slab Line – Mặt bê tông sàn (Mặt thô) | Mặt bê tông trước khi làm hoàn thiện. FL = SL + Độ dày hoàn thiện. |
| CH / C.H. | シーエッチ (Shii Ecchi) | Ceiling Height – Chiều cao trần | Khoảng cách từ FL đến mặt dưới trần. |
| 梁 / 大梁 / 小梁 | はり / おおばり / こばり (Hari / Oobari / Kobari) | Dầm / Dầm chính / Dầm phụ | Ký hiệu trên bản: B1, B2… (Dầm chính), b1, b2… (Dầm phụ). |
| 柱 | はしら (Hashira) | Cột | Ký hiệu: C1, C2… hoặc P1, P2… (Pillar). |
| スラブ / 床版 | スラブ / ゆかいた (Surabu / Yukaita) | Sàn / Tấm sàn | Ký hiệu: S1, S2… (Độ dày, cốt thép khác nhau). |
| 壁 | かべ (Kabe) | Tường | RC壁 (RC Kabe), ALC壁 (ALC Kabe – Tấm ALC), 間仕切壁 (Shikikiri Kabe – Tường phân cách). |
| 芯々 / 中心 | しんしん / ちゅうしん (Shin-Shin / Chuushin) | Trục tâm / Tâm cột/dầm | Kích thước trên bản vẽ thường là Shin-Shin. Thi công phải ra mực tâm (墨出し – Sumidashi). |
| 明かり寸法 / 有効寸法 | あかりすんぽう / ゆうこうすんぽう (Akari Sunpou / Yuukou Sunpou) | Kích thước mở / Kích thước hiệu dụng | Khoảng cách bên trong khung cửa, hố thang, hố thang máy. Quan trọng cho lắp đặt. |
| レベル / 标高 | レベル / ひょうこう (Reberu / Hyoukou) | Cao độ | VD: FL+1000, GL-500. Đơn vị mm. |
| 勾配 / 傾斜 | こうばい / けいしゃ (Koubai / Keisha) | Độ dốc / Độ nghiêng | Viết dạng 1/100 (1%), 1/50 (2%). Sàn vệ sinh, mái nhà, đường thoát nước. |
| スリーブ (SLV) | スリーブ (Suriibu) | Ống thoát qua sàn/tường | Trên bản vẽ: SLV-100 (Đường kính 100). Vị trí tuyệt đối không được sai. |
| アンカー / 埋め込み | アンカー / うめこみ (Ankaa / Umekomi) | Neo đốt / Đốt sẵn | Neo cho thép kết nối, thiết bị, cửa. Kiểm tra vị trí trước khi đúc. |
| 鉄筋記号 | てっきんきごう (Tekkin Kigou) | Ký hiệu thép | D13@200 (Thép D13 cách 200mm), 4-D16 (4 thanh D16), 2#9 (2 thanh D29 – ký hiệu cũ). |
5.3. Đơn vị đo lường & Quy tắc (単位・ルール – Tan’i / Ruuru)
- Đơn vị: mm (ミリ – Miri) là chuẩn tuyệt đối. Không dùng cm, m trên bản vẽ thi công.
- Kích thước: Viết 1000 (tức 1000mm = 1m). Không viết dấu chấm phẩy.
- Góc: Độ (度 – Do), Phân (分 – Fun), Giây (秒 – Byou). Hoặc gradient 1/100.
- Công thức: Pythagoras (三平方の定理 – Sanheihou no Teiri) dùng để ra mực vuông góc (3-4-5).
- Dung sai (許容差 – Kyoyousa): Mọi thứ đều có dung sai. VD: Cột lệch ±3mm, Sàn phẳng ±5mm/3m. Xem JASS 5 (Tiêu chuẩn thi công bê tông) hoặc 超高層建築工事共通仕様書 (Chou Kousou Kenchiku Kouji Kyoutsuu Shiyousho).
PHẦN 6: GIAO TIẾP THỰC TẾ TRÊN CÔNG TRƯỜNG (現場会話・指示 – Genba Kaiwa / Shiji)
Kiến thức sách vở là chưa đủ. Bạn cần “tai nhạy, miệng nhanh” để xử lý tình huống thực tế. Dưới đây là các mẫu câu Keigo (敬語 – Trang trọng) và Thường (タメ口 – Tameguchi – Chỉ dùng với bạn thân/cùng cấp).
6.1. Báo cáo tiến độ & Tình hình (報告・連絡・相談 – Hourensou – Văn hóa bắt buộc)
Hourensou (ホウレンソウ) = 報告 + 連絡 + 相談. Không làm được cái này = Không thể sống sót ở Nhật.
| Tình huống | Câu tiếng Nhật (Keigo – An toàn) | Phát âm | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| Báo cáo sáng | 「おはようございます。今日の作業内容は、〇〇です。人数は〇名です。安全に気をつけてやります。」 | Ohayou gozaimasu. Kyou no sagyou naiyou wa, 〇〇 desu. Ninzuu wa 〇 mei desu. Anzen ni ki wo tsukete yarimasu. | Chào buổi sáng. Việc hôm nay là… Số người… Sẽ làm cẩn thận an toàn. |
| Báo cáo tiến độ (Trưa/Chiều) | 「〇〇課長、進捗報告です。現在、〇〇工程が〇〇%終了しました。予定通りです／遅れています。」 | 〇〇 Kachou, shinchoku houkoku desu. Genzen, 〇〇 koutei ga 〇〇% shuuryou shimashita. Yotei doori desu / Okurete imasu. | Trưởng nhóm 〇〇, báo cáo tiến độ. Hiện tại công đoạn 〇〇 xong 〇〇%. Đúng tiến độ / Đang trễ. |
| Báo cáo vấn đề/Sai sót | 「申し訳ありません。〇〇の件で、図面と違う点が見つかりました。指示を仰ぎたく存じます。」 | Moushiwake arimasen. 〇〇 no ken de, zumen to chigau ten ga mitsukarimashita. Shiji wo aogitaku zonjimasu. | Xin lỗi. Về việc 〇〇, phát hiện điểm khác bản vẽ. Xin chỉ dẫn. |
| Xin ý kiến/Thảo luận | 「〇〇さん、少し相談させていただけますか。〇〇のやり方について、こちらの案でよろしいでしょうか。」 | 〇〇 san, sukoshi soudan sasete itadakemasu ka. 〇〇 no yarikata ni tsuite, kochira no an de yoroshii deshou ka. | 〇〇 cho mình hỏi chút. Về cách làm 〇〇, theo án này được không? |
| Kết thúc ca | 「お疲れ様でした。今日の作業はここまでです。片付けと清掃をお願いします。明日も安全第一で。」 | Otsukaresama deshita. Kyou no sagyou wa koko made desu. Katazuke to seisou wo onegai shimasu. Ashita mo anzen daiichi de. | Mọi người mệt rồi. Việc hôm nay dừng đây. Dọn dẹp vệ sinh nhé. Mai an toàn trước hết. |
6.2. Chỉ đạo công việc & Kiểm tra (指示・確認 – Shiji / Kakunin)
| Mục đích | Câu tiếng Nhật | Phát âm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Yêu cầu làm theo bản vẽ | 「図面通りにやってください。勝手に変えないでください。」 | Zumen doori ni yatte kudasai. Katte ni kaenaide kudasai. | Tuyệt đối tuân thủ bản vẽ. |
| Kiểm tra kích thước | 「ここで寸法確認してください。芯々で〇〇ミリです。」 | Koko de sunpou kakunin shite kudasai. Shin-shin de 〇〇 miri desu. | Đo kích thước tại đây. Trục tâm là 〇〇 mm. |
| Yêu cầu sửa lỗi (Tenaoshi) | 「ここは手直しです。剥がして／壊して、もう一度やり直してください。」 | Koko wa tenaoshi desu. Hagashite / Kowashite, mou ichido yarinaoshite kudasai. | Tenaoshi (手直し) = Làm lại/Sửa chữa. Từ “khủng khiếp” nhất. |
| Kiểm tra chất lượng (Hinshitsu) | 「品質確認します。レベル、墨、鉄筋ピッチ、スペーサー、確認して。」 | Hinshitsu kakunin shimasu. Reberu, Sumi, Tekkin Picchi, Supeesaa, kakunin shite. | Kiểm tra: Cấp độ, Mực, Khoảng cách thép, Chân thép. |
| Yêu cầu vệ sinh/5S | 「現場がきれいじゃない。5Sを徹底してください。材料は決まった場所に置いて。」 | Genba ga kirei ja nai. Faibu Esu wo tettei shite kudasai. Zairyou wa kimatta basho ni oite. | Công trường bẩn. Thực hiện 5S (Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu, Shitsuke). Vật liệu để nơi quy định. |
| Cấm/Yêu cầu an toàn | 「ヘルメットのあごひも、締めてください。フルハーネス、フックかけてください。」 | Herumetto no agohimo, shimete kudasai. Furu Haanesu, hukku kakete kudasai. | Cài dây cằm mũ. Móc dây an toàn (Full harness). |
6.3. Tương tác với Máy móc & Vật tư (重機・資材 – Juuki / Shizai)
| Tình huống | Câu tiếng Nhật | Phát âm |
|---|---|---|
| Hướng xe cẩu/Xúc lật | 「右へ／左へ／前へ／後ろへ。ストップ。ゆっくり。降ろして。」 | Migi e / Hidari e / Mae e / Ushiro e. Sutoppu. Yukkuri. Oroshite. |
| Đặt hàng bê tông | 「生コン、〇〇立米、スランプ〇〇、〇時着でお願いします。ポンプ車も手配して。」 | Namakon, 〇〇 ryuubei, Suranpu 〇〇, 〇 ji chaku de onegai shimasu. Ponpusha mo tehai shite. |
| Kiểm tra vật tư về | 「資材検収します。納品書と現物、数量・品番・傷チェックして。」 | Shizai kenshuu shimasu. Nouhinsho to genbutsu, suuryou, hinban, kizu chekku shite. |
| Báo hỏng máy | 「この機械、調子が悪いです。修理依頼出しておいてください。」 | Kono kikai, choushi ga warui desu. Shuuri irai dashite oite kudasai. |
PHẦN 7: VĂN HÓA LÀM VIỆC & KỸ NĂNG MỀM “MADE IN JAPAN” (日本の職場文化)
Nắm từ vựng giỏi nhưng không hiểu văn hóa = Vẫn “ngoài cuộc”. Năm 2026, các doanh nghiệp Nhật càng chú trọng Soft Skills và Đa dạng hóa (Diversity), nhưng cốt lõi vẫn không đổi.
7.1. Khái niệm “Hou-Ren-Sou” (報連相) – Xương sống giao tiếp
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Chuyên Ngành Thực Phẩm Tiếng Nhật Toàn Diện Nhất 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Kèm Cách Học Hiệu Quả
- Hou (報告 – Houkoku) – Báo cáo: Lên cấp trên biết kết quả, tiến độ, sự cố. Nhanh, Chính xác, Ngắn gọn.
- Ren (連絡 – Renraku) – Liên lạc: Thông tin cho ngang cấp, các bộ phận liên quan. Kịp thời, Đầy đủ.
- Sou (相談 – Soudan) – Tham vấn/Thảo luận: Gặp khó khăn, không chắc chắn -> Hỏi ngay. Không tự ý quyết định. “Ho ren sou” kém = “Không có trách nhiệm” (責任感がない – Sekininkan ga nai).
7.2. “Genba Shugi” (現場主義) – Chủ nghĩa hiện trường
- “Genba ga subete” (現場がすべて – Hiện trường là tất cả). Quản lý phải ra hiện trường, nhìn thực tế (現物 – Genbutsu), không chỉ ngồi văn phòng xem báo cáo.
- Công nhân được khuyến khích phát hiện vấn đề tại hiện trường -> Kaizen (改善 – Cải tiến).
7.3. 5S (ゴエス – Go Esu) – Cơ sở quản lý
- Seiri (整理) – Sàng lọc: Bỏ đồ không cần.
- Seiton (整頓) – Sắp xếp: Đồ cần để dễ tìm, dễ lấy, dễ trả. Định vị, Định lượng, Định danh.
- Seiso (清掃) – Quét dọn/Vệ sinh: Làm sạch = Kiểm tra. Vệ sinh xong phải đẹp hơn trước.
- Seiketsu (清潔) – Vệ sinh cá nhân/Môi trường: Duy trì 3S trên. Mặc đồng phục đúng quy định, cạo râu, gọn gàng.
- Shitsuke (躾) – Tự giác/Thói quen: Làm tự nhiên không cần nhắc nhở. Đây là mục tiêu cuối cùng.
7.4. Kyucho (朝礼) & Yakan (夜勤) & Kyukei (休憩)
- Chourei (朝礼): Họp đứng 5-10 phút mỗi sáng. Không bao phép đi muộn. Nói lớn, rõ ràng, chào cờ (nếu có), thể dục radio (ラジオ体操 – Rajio Taisou) nhiều nơi vẫn duy trì.
- Kyukei (休憩): Quy định pháp luật nghiêm ngặt. Làm 6h -> Nghỉ 45p. Làm 8h -> Nghỉ 1h. Không được tự ý bỏ nghỉ để về sớm. Máy chấm công (タイムカード – Taimu Kaado / ICカード) ghi nhận chính xác.
- Zangyou (残業 – Tăng ca): Có 上限規制 (Jougen Kisei – Giới hạn trên): 45h/tháng, 360h/năm (theo Luật chuẩn năm 2024-2026). Phải có lệnh tăng ca (残業命令 – Zangyou Meirei) của cấp trên. Tự ý làm thêm không được tính tiền.
7.5. Nenkyu (有給休暇 – Nghỉ phép có lương) & Byoukyu (病気休暇 – Nghỉ ốm)
- Nenkyu: 10 ngày/năm đầu tiên (sau 6 tháng làm). Bắt buộc dùng ít nhất 5 ngày/năm (Luật bắt buộc từ 2019, kiểm tra chặt 2026). Xin trước ít nhất 1-2 tuần (有給申請 – Yuukyuu Shinsei).
- Byoukyu: Ốm đau -> Nghỉ. Không cần chứng chỉ y tế (診断書 – Shindansho) nếu nghỉ < 3 ngày (tùy quy định công ty). Nhưng phải Renraku (Liên lạc) sớm nhất có thể (trước giờ Chourei).
7.6. Nomunication (飲みニケーション) – Giao tiếp qua rượu bia
- Uống rượu sau giờ (飲み会 – Nomikai) là nơi nói chuyện thật, xóa tan rào cản cấp bậc.
- Năm 2026: Xu hướng Non-alcohol (ノンアル – Non-aru) hoặc Mocktail tăng mạnh. Không ép buộc uống rượu (アルハラ – Aruhara – Rượu quấy rối là vi phạm). Tham gia để xây dựng mối quan hệ (人間関係 – Ningen Kankei).
PHẦN 8: LỘ TRÌNH HỌC TẬP & CHỨNG CHỈ NĂM 2026 (学習ロードマップ・資格)
Để thăng tiến từ Sagyouin (Công nhân) -> Shokucho (Trưởng nhóm) -> Genba Kanri (Quản lý công trường), bạn cần lộ trình rõ ràng.
8.1. Trình độ tiếng Nhật (日本語能力 – Nihongo Nouryoku)
- Mục tiêu tối thiểu: N3 (Hiểu được chỉ dẫn, đọc được bản vẽ cơ bản, báo cáo an toàn).
- Mục tiêu thăng tiến: N2 (Đọc hiểu quy trình, văn bản pháp luật, làm báo cáo, hướng dẫn người mới).
- Chứng chỉ chuyên ngành: JLPT + J-TEST (Thực tế hơn) + Technical Japanese Test (技術日本語能力試験 – Gijutsu Nihongo Nouryoku Shiken) – Rất hot năm 2026 cho kỹ sư/kỹ thuật viên.
8.2. Chứng chỉ Kỹ năng & An toàn (技能・資格 – Ginou / Shikaku) – Có bằng = Có tiền (手当 – Teate)
| Chứng chỉ | Tên tiếng Nhật | Đối tượng | Lợi ích 2026 |
|---|---|---|---|
| Kiến trúc sư cấp 1/2 | 一級・二級建築士 (Ikkyuu / Nikyuu Kenchikushi) | Kỹ sư, Quản lý dự án | Quyền ký bản vẽ, ký thủ tục xác nhận. Thu nhập cực cao. |
| Kỹ sư thi công quản lý | 施工管理技士 (Seikou Kanri Gishi) | Trưởng nhóm, Giám sát, PM | 1 cấp (Ikkyuu): Quản lý toàn bộ. 2 cấp (Nikyuu): Hỗ trợ. Bắt buộc cho Zenecon. |
| Thợ hàn | 溶接技能者 (Yousetsu Ginou Sha) | Hàn thép cấu trúc, ống | JIS Z 3801. Có bằng = Lương cơ bản + Phụ cấp hàn (手当). |
| Lái xe cẩu / Xúc lật | 移動式クレーン / 車両系建設機械 | Vận hành máy | Bắt buộc để điều khiển. Đào tạo ~1-2 tuần. |
| Quản lý an toàn vệ sinh | 安全衛生推進者 / 衛生管理者 | An toàn viên | Bắt buộc có tại công trường > 50 người. |
| Chống rơi (Full Harness) | 墜落制止用器具特別教育 | TẤT CẢ NGƯỜI LÀM CAO | Bắt buộc 100% từ 2022. Không có bằng = Không được lên cao. |
| Xử lý Asbestos | 石綿作業主任者 / 特別教育 | Phá dỡ, cải tạo nhà cũ | Cực kỳ quan trọng 2026 do làn sóng renovation nhà cũ. |
| Quản lý chất lượng (QC) | QC検定 (QC Kentei) | Trưởng nhóm, Kiểm soát chất lượng | Level 3, 2. Tư duy giải quyết vấn đề (QC Story). |
8.3. Lộ trình tự học hiệu quả (Dành cho người Việt Nam)
-
Giai đoạn 1 (Tháng 1-3): Nền tảng Ngôn ngữ + An toàn.
- Học N3/N2 ngữ pháp, từ vựng chung.
- Học thuộc lòng 500 từ vựng An toàn & Dụng cụ (Phần 3, 4). Làm thẻ nhớ (Anki/Quizlet).
- Xem video YouTube kênh: “Kenken Kenchiku”, “Nihon no Kenchiku Genba”, “JAC Recruitment Construction”.
- Đăng ký khóa Full Harness (特別教育) ngay khi đến Nhật.
-
Giai đoạn 2 (Tháng 4-9): Chuyên môn hóa theo công việc.
- Nếu làm Thép (Tekkin): Học thuộc Haikin Zu (Bản bố trí thép), ký hiệu D10-D32, Picchi, Teichaku, Tsugite.
- Nếu làm Khuôn (Katawaku): Học Katawaku Zu, Sepa, P-con, Spacer, Rikeizai, Tatekomi/Kaitai.
- Nếu làm Bê tông: Học Dasetsu, Suranpu, Baibureeto, Youjou, Shikenhen.
- Nếu làm Hoàn thiện (Naisou/Sakan/Tosou): Học tên vật liệu, công cụ, quy trình 5S hoàn thiện.
- Thực hành: Nhờ Shokucho/Senpai hướng dẫn đọc bản vẽ thực tế (Genba no Zumen) mỗi ngày 15 phút.
-
Giai đoạn 3 (Năm 2 trở đi): Chứng chỉ & Quản lý.
- Ôn thi 2-cấp Kiến trúc thi công quản lý (Nikyuu Kenchiku Seikou Kanri Gishi). Đây là “vé thông hành” để làm Shokucho chính thức, nhận phụ cấp ~3-5 man/tháng.
- Học Excel/Word/Tiện ích văn phòng (Báo cáo ngày, tuần, tháng, an toàn, chất lượng).
- Học i-Construction / BIM cơ bản (Xem bản vẽ trên iPad, đo đạc bằng Laser/Total Station).
PHẦN 9: TỔNG HỢP 200+ TỪ VỰNG “SỐNG CÒN” – TRA CỨU NHANH (QUICK REFERENCE)
Dưới đây là bảng tra cứu nhanh theo chữ cái đầu (Romaji) để bạn in ra treo bàn học hoặc lưu điện thoại.
A – E
- Aisu (アイス) – Đá (dùng cho dưỡng sinh bê tông mùa hè).
- Anchor (アンカー – Ankaa) – Bulong neo / Neo hóa học.
- Asbestos (アスベスト – Asubesuto) – A-xit / Asbestos (Cấm dùng, xử lý đặc biệt khi phá dỡ).
- Asu (アス – Asu) – Asphalt (Phòng nước, lót đường).
- Ate (当て – Ate) – Đích / Mục tiêu (VD: レベル当て – Level ate – Đánh mực cấp độ).
- Batta (バッター – Battaa) – Bột trộn (Vữa, keo gạch – trạng thái lỏng).
- Beton (ベトン – Beton) – Bê tông (Từ Pháp/Đức, ít dùng hơn Konkurito).
- Biribiri (ビリビリ) – Rung động / Cảm giác tê (Bệnh nghề rung tay).
- Bousui (防水 – ぼうすい) – Phòng nước.
- Bureekaa (ブレーカー) – Aptomat / Cầu dao.
- Chakkou (着工 – ちゃっこう) – Khởi công.
- Chourei (朝礼 – ちょうれい) – Họp sáng.
- Concrete (コンクリート – Konkurito) – Bê tông.
- Cutter (カッター -kattaa) – Dao rọc / Máy cắt.
- Cycle (サイクル – Saikuru) – Chu kỳ (VD: 打設サイクル – Chu kỳ đúc bê tông).
- Dasetsu (打設 – だせつ) – Đổ bê tông.
- Doboku (土木 – どぼく) – Thổ wood / Hạ tầng.
- Dodome (土留め – どどめ) – Chắn đất / Đèp móng.
- Dousa (動作 – どうさ) – Động tác / Hoạt động (Kiểm tra động tác máy).
- Enbi (塩ビ – えんび) – PVC (Ống nước, dây điện).
- FRP (エフアールピー – Efu Aru Pii) – Nhựa tăng cường sợi thủy tinh (Phòng nước, bể nước).
- Genba (現場 – げんば) – Công trường / Hiện trường.
- Genbutsu (現物 – げんぶつ) – Thực vật / Hàng thật (QC: Xem hàng thật tại chỗ).
- Gouhan (合板 – ごうはん) – Ván ép (Khuôn, vách ngăn).
- Haikin (配筋 – はいきん) – Bố trí cốt thép.
- Hari (梁 – はり) – Dầm.
- Hatsuri (はつり) – Phá bê tông / Cạo bằng máy búa.
- Hiyari Hatto (ヒヤリハット) – Gần tai nạn / Sợ hãi (Báo cáo bắt buộc).
- Houkoku (報告 – ほうこく) – Báo cáo.
- Hourensou (報連相 – ほうれんそう) – Báo – Liên – Tham.
- Ichi (位置 – いち) – Vị trí.
- Ink (墨 – すみ – Sumi) – Mực đánh dấu / Đánh mực.
- Jari (砂利 – じゃり) – Đá / Sỏi (Bone liệu).
- Jigyou (地業 – じぎょう) – Địa nghiệp / Xử lý nền móng.
- Jousha (上車 – じょうしゃ) – Lên xe / Lên máy (An toàn).
- Kachou (課長 – かちょう) – Trưởng phòng / Trưởng bộ phận (Cấp trên Shokucho).
- Kanri (管理 – かんり) – Quản lý.
- Katawaku (型枠 – かたわく) – Khuôn / Mô hình.
- Kenchiku (建築 – けんちく) – Kiến trúc / Xây dựng nhà.
- Kensen (検査 – けんさ) – Kiểm tra / Kiểm định.
- Kentsuu (見通し – けんつう) – Triển vọng / Tiến độ dự kiến.
- Kigu (器具 – きぐ) – Dụng cụ / Thiết bị nhỏ.
- Kikai (機械 – きかい) – Máy móc.
- Kiso (基礎 – きそ) – Móng / Nền tảng.
- Kouji (工事 – こうじ) – Công trình / Thi công.
- Koujou (工場 – こうじょう) – Nhà máy / Xưởng chế tạo.
- Kucho (空調 – くうちょう) – Điều hòa / Khí hậu điều hòa.
- Kui (杭 – くい) – Cọc.
- Kuiuchi (杭打ち – くいうち) – Đánh cọc.
- Kusabi (楔 – くさび) – Cận / Khóa (Khoá khuôn, khóa cột thép).
- Kyoryoku (協力 – きょうりょく) – Hợp tác / Hỗ trợ.
- Kyukei (休憩 – きゅうけい) – Nghỉ ngơi.
- Level (レベル – Reberu) – Cấp độ / Máy thủy bình / Độ phẳng.
- Meji (目地 – めじ) – Khâu nối (Gạch, bê tông, tấm).
- Mochi (持ち – もち) – Cầm / Mang / Chịu đựng (VD: 持ち運び – Mochi hakobi – Vận chuyển tay).
- Morutaru (モルタル) – Vữa / Xi măng cát.
- Motouke (元請け – もとうけ) – Thầu chính.
- Nakago (中間 – なかご / チュウカン – Chuukan) – Trung gian / Giữa.
- Namakon (生コン – なまこん) – Bê tông tươi (Ready-mix).
- Ninshou (認定 – にんてい) – Chứng nhận / Công nhận.
- Nuki (抜き – ぬき) – Rút ra / Tháo (VD: 型枠抜き – Katawaku nuki – Tháo khuôn).
- Oobari (大梁 – おおばり) – Dầm chính.
- Oroshi (下ろし – おろし) – Hạ xuống / Xuất kho.
- Picchi (ピッチ – ぴっち) – Khoảng cách (Thép, đinh, ốc).
- Pump (ポンプ – Ponpu) – Bơm (Bê tông, nước).
- Reberu (レベル) – Level (Cấp độ, độ cao, máy thủy bình).
- Renraku (連絡 – れんらく) – Liên lạc.
- Ritsumen (立面 – りつめん) – Mặt đứng / Mặt tiền.
- Sagyou (作業 – さぎょう) – Công việc / Thi công / Làm việc.
- Sagyougi (作業着 – さぎょうぎ) – Đồng phục làm việc.
- Saiseki (砕石 – さいせき) – Macadam / Đá đập.
- Sanhei (三平方 – さんへいほう) – Tam giác vuông (3-4-5 ra mực vuông góc).
- Sashigane (差し金 – さしがね) – Thước thợ / Thước góc (Kanejaku).
- Seisan (生産 – せいさん) – Sản xuất / Thi công sản xuất.
- Seiso (清掃 – せいそう) – Vệ sinh / Dọn dẹp (3S).
- Seiton (整頓 – せいとん) – Sắp xếp (5S).
- Seiri (整理 – せいり) – Sàng lọc (5S).
- Sekinin (責任 – せきにん) – Trách nhiệm.
- Senpai (先輩 – せんぱい) – Tiền bối / Anh chị đi trước.
- Setsubi (設備 – せつび) – Thiết bị (Điện, nước, HVAC).
- Shaji (車両 – しゃりょう) – Xe cộ / Phương tiện.
- Sharyou (車両 – しゃりょう) – Xe cộ.
- Shichou (指揮 – しき) – Chỉ huy / Chỉ đạo.
- Shiji (指示 – しじ) – Chỉ thị / Hướng dẫn.
- Shikikiri (仕切り – しかぎり) – Phân cách / Vách ngăn.
- Shim (シム – Shimu) – Đệm / Lót kim loại (Căn chỉnh cột, máy).
- Shin (芯 – しん) – Tâm / Trục (芯々 – Shin-shin – Tâm đến tâm).
- Shincho (伸長 – しんちょう) – Kéo dài / Mở rộng.
- Shindou (振動 – しんどう) – Rung động.
- Shingyou (信用 – しんよう) – Uy tín / Niềm tin.
- Shinsha (新車 – しんしゃ) – Xe mới.
- Shougou (照合 – しょうごう) – Đối chiếu (Bản vẽ vs Thực tế).
- Shouka (消火 – しょうか) – Chữa cháy.
- Shoumei (照明 – しょうめい) – Đèn / Chiếu sáng.
- Shuryou (修了 – しゅうりょう) – Hoàn thành (Khóa học).
- Shuryoushou (修了証 – しゅうりょうしょう) – Chứng nhận hoàn thành khóa học.
- Shutsuba (出馬 – しゅつば) – Xuất phát / Ra sân (Thi đấu, gia nhập).
- Sokuryou (測量 – そくりょう) – Trắc địa / Đo đạc.
- Soran (空欄 – そらん) – Ô trống / Thiếu thông tin.
- Soudan (相談 – そうだん) – Tham vấn / Thảo luận.
- Sumidashi (墨出し – すみだし) – Đánh mực / Ra mực vị trí.
- Sumitsubo (墨壺 – すみつぼ) – Đấu mực (Cổ truyền).
- Sunpou (寸法 – すんぽう) – Kích thước.
- Suriibu (スリーブ) – Sleeve / Ống thoát.
- Taisaku (対策 – たいさく) – Đối sách / Biện pháp.
- Tataki (叩き – たたき) – Đầm / Đập (Đất, bê tông).
- Teate (手当 – てあて) – Phụ cấp (Lương thêm: Phụ cấp chức vụ, phụ cấp nguy hiểm, phụ cấp bằng cấp).
- Tenaoshi (手直し – てなおし) – Sửa chữa / Làm lại (Từ khóa “sợ” nhất).
- Tenken (点検 – てんけん) – Kiểm tra định kỳ / Bảo dưỡng.
- Toku (特 – とく) – Đặc biệt (Đặc biệt giáo dục – 特別教育 – Tokubetsu Kyouiku).
- Tokutei (特定 – とくてい) – Đặc định (Đặc định kỹ năng – 特定技能 – Tokutei Ginou).
- Toranjitto (トランシット) – Máy kinh vĩ / Théodolit.
- Touroku (登録 – とうろく) – Đăng ký / Đăng kiểm.
- Umekomi (埋め込み – うめこみ) – Đốt sẵn / Nhúng sẵn (Neo, ống điện).
- Unten (運転 – うんてん) – Lái xe / Vận hành máy.
- Waku (枠 – わく) – Khung / Khuôn.
- Yakuzai (薬剤 – やくざい) – Hóa chất / Thuốc (Chất phụ gia, keo, sơn).
- Yamado (山留め – やまどめ) – Chắn đất móng sâu.
- Yobare (よばれ) – Chân thép (Tên gọi thông dụng tại hiện trường, chính thức là Spacer).
- Yobou (予防 – よぼう) – Phòng ngừa.
- Yotei (予定 – よてい) – Kế hoạch / Dự định.
- Yousetsu (溶接 – ようせつ) – Hàn.
- Yousetsuki (溶接機 – ようせつき) – Máy hàn.
- Yukue (行方 – ゆくえ) – Đi đến đâu / Tiến trình.
- Zangyou (残業 – ざんぎょう) – Tăng ca / Làm thêm giờ.
- Zumen (図面 – ずめん) – Bản vẽ / Bản đồ kỹ thuật.
- Zundo (寸法 – ずんど – ít dùng, dùng Sunpou) – Kích thước.
KẾT LUẬN: CHỐC MAY MẮN VÀ AN TOÀN – “ANZEN DAIICHI” (安全第一)
Năm 2026, ngành xây dựng Nhật Bản đang ở ngã ba đường: Già hóa lao động (高齢化 – Koureika), Số hóa (DX – Digital Transformation) và Xanh hóa (Carbon Neutral – カーボンニュートラル). Cơ hội cho lao động Việt Nam có kỹ năng, tiếng Nhật tốt và ý thức an toàn cao là rất lớn.
Bài viết này đã cung cấp cho bạn một “kho vũ khí” từ vựng khổng lồ (trên 2500 từ/cụm từ chuyên ngành, ngữ pháp giao tiếp, văn hóa, chứng chỉ, lộ trình). Tuy nhiên, từ vựng chỉ là công cụ. Cốt lõi để thành công tại Nhật là:
- Tôn trọng quy tắc (ルール – Ruuru) & An toàn (安全 – Anzen).
- Hourensou (報連相) – Báo, Liên, Tham ngay, nhanh, đúng.
- Tư duy Kaizen (改善) – Cải tiến liên tục từng chút một.
- Trách nhiệm (責任 – Sekinin) với bản thân, đồng đội, công trình.
Hãy in bài viết này ra, chia nhỏ ôn tập mỗi ngày 30 phút. Mang từ điển (hoặc app tra từ offline) lên công trường. Không ngại hỏi (聞くは一時の恥、聞かぬは一生の恥 – Kiku wa ittoki no haji, kikanu wa isshou no haji – Hỏi là xấu hổ một lúc, không hỏi là xấu hổ cả đời).
Chúc bạn An toàn đầu tiên (安全第一 – Anzen Daiichi), học tập tốt, thi đậu chứng chỉ 2-cấp Seikou Kanri Gishi, thăng tiến nhanh chóng và xây dựng sự nghiệp vững chắc tại xứ sở Hoa Anh Đào!
がんばってください！