Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng năm 2026, ngành dệt may Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trụ cột xuất khẩu hàng đầu thế giới. Song song với đó, nhu cầu lao động chất lượng cao, am hiểu chuyên môn và thành thạo ngoại ngữ – đặc biệt là tiếng Nhật – ngày càng gia tăng. Các tập đoàn may mặc lớn từ Nhật Bản (như Uniqlo, Fast Retailing, World Co., Ltd, Onward Kashiyama…) không chỉ đặt đơn hàng mà còn mở rộng chuỗi cung ứng, thành lập nhà máy và yêu cầu kỹ sư, quản lý sản xuất, merchandiser (người theo dõi đơn hàng) phải giao tiếp trực tiếp bằng tiếng Nhật.
Nắm vững từ vựng chuyên ngành may mặc tiếng Nhật không chỉ giúp bạn “sống sót” trong môi trường làm việc đa văn hóa mà còn là chìa khóa để thăng tiến,فاوض lương cao và tiếp cận các công nghệ quản lý sản xuất tiên tiến (như hệ thống ERP, PLM, CAD/CAM tiếng Nhật). Bài viết này được cập nhật đầy đủ nhất cho năm 2026, tổng hợp từ A-Z các thuật ngữ thiết yếu, phân loại theo quy trình sản xuất thực tế, kèm theo Kanji, Hiragana, Romaji, nghĩa tiếng Việt và ví dụ ngữ cảnh thực tế để bạn học tập và áp dụng ngay.
PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHÂN LOẠI VẢI (生地・素材用語)
Vải là “xương sống” của sản phẩm may mặc. Ở Nhật Bản, việc quản lý chất lượng vải (生地管理 – Kiji Kanri) cực kỳ nghiêm ngặt. Bạn phải phân biệt rõ ràng giữa các loại vải, thành phần, thông số kỹ thuật và khuyết tật.
1.1. Phân loại vải theo cấu trúc (織り方・編み方)
Từ vựng (Kanji)
Hiragana
Romaji
Nghĩa tiếng Việt
Ghi chú/Ngữ cảnh 2026
織物
おりもの
Ori-mono
Vải dệt (Woven fabric)
Tổng gọi vải dệt sợi.
平織り
ひらおり
Hira-ori
Vải dệt cơ bản (Plain weave)
Poplin, Broadcloth, Canvas.
綾織り
あやおり
Aya-ori
Vải dệt sổ (Twill weave)
Denim, Chino, Gabardine. Đường sổ 45 độ.
朱子織り
しゅすおり
Shusu-ori
Vải dệt satin (Satin weave)
Bề mặt bóng, mượt (Satin, Sateen).
ニット / 編み物
ニット / あみもの
Nitto / Ami-mono
Vải đan (Knit fabric)
Tổng gọi vải đan.
天竺編み
てんじくあみ
Tenjiku-ami
Đan đơn (Single Jersey)
Vải T-shirt cơ bản, mặt lưng khác nhau.
フライス編み
フライスあみ
Furaisu-ami
Đan 1×1 / 2×2 (Rib knit)
Cổ áo, cuff áo, co giãn ngang tốt.
スムース編み
スムースあみ
Sumūsu-ami
Đan đôi (Interlock / Smooth)
Cấu trúc 2 lớp, mịn 2 mặt, không cuộn cạnh.
鹿の子編み
かのこあみ
Kanoko-ami
Đan lỗ/Oxford (Pique/Lacoste)
Bề mặt có nổi hạt, thoáng khí (Polo shirt).
ジャカード編み
ジャカードあみ
Jakādo-ami
Đan Jacquaard
Họa tiết phức tạp, đan ngay trên máy.
不織布
ふしょくふ
Fushokufu
Vải phi dệt (Non-woven)
Khẩu trang, interlining (nẹp), geotextile.
Mẹo nhớ 2026: Khi làm việc với kỹ sư Nhật, họ thường hỏi: “Kono kiji wa Hira-ori desu ka, Aya-ori desu ka?” (Cái vải này là dệt cơ bản hay dệt sổ?). Hãy trả lời chính xác cấu trúc để họ xác định độ co giãn, độ bền rách và cách khuôn mẫu.
1.2. Thành phần sợi và nhãn mác (繊維組成・表示ラベル)
Theo Luật sản phẩm dệt may Nhật Bản (家庭用品品質表示法 – Katei Hinpitsu Hinshitsu Hyōji Hō), nhãn thành phần (品質表示 – Hinshitsu Hyōji) bắt buộc phải có.
Từ vựng
Hiragana
Romaji
Nghĩa
Ví dụ viết trên nhãn (品質表示)
綿
めん
Men
Bông (Cotton)
綿 100% (Bông 100%)
ポリエステル
ポリエステル
Poriesuteru
Polyester
ポリエステル 65%
ナイロン
ナイロン
Nairon
Nylon / Polyamide
ナイロン 100%
レーヨン
レーヨン
Reyon
Rayon (Viscose)
レーヨン 50%
麻
あさ
Asa
Lan (Linen/Flax/Ramie)
麻 55%, 綿 45%
毛
け
Ke
Lông (Wool)
毛 100% (Thường là lông cừu)
カシミヤ
カシミヤ
Kashimiya
Cashmere
高級素材 (Nguyên liệu cao cấp)
シルク / 絹
シルク / きぬ
Shiruku / Kinu
Lụa (Silk)
絹 100%
ポリウレタン
ポリウレタン
Poriuretan
Polyurethane (Spandex/Elastane/Lycra)
ポリウレタン 2% (Thêm co giãn)
アクリル
アクリル
Akakiru
Acrylic
Thường dùng cho len, nỉ.
混率
こんりつ
Konritsu
Tỷ lệ hỗn hợp (Blend ratio)
“Konritsu wa dō desu ka?” (Tỷ lệ hỗn hợp như thế nào?)
別布
べつふ
Betsufu
Vải riêng / Vải phụ (Contrast fabric)
Vải nắp túi, vải cổ, vải quai khác vải chính.
裏地
うらじ
Uraji
Lớp lót (Lining)
総裏, 半裏.
芯地
しんじ
Shinji
Nẹp / Vải đệm (Interlining/Fusing)
接着芯, 縫い付け芯.
1.3. Thông số kỹ thuật vải (生地スペック)
Khi nhận vải (生地入荷 – Kiji Nyūka) hoặc yêu cầu báo giá (見積依頼 – Mitsumori Irai), bạn phải nắm các chỉ số sau:
目付け / 目付重量 – Mezuke / Mezuke Jūryō – Trọng lượng cơ bản (GSM – Grams per Square Meter). VD: Mezuke wa 180g desu (GSM 180g/m²).
巾 / 有効巾 – Haba / Yūkō Haba – Chiều rộng vải / Chiều rộng hữu hiệu (Width / Cuttable Width). Thường là 110cm, 135cm, 150cm. Lưu ý: Nhật Bản thường dùng cm, không dùng inch.
打ち込み本数 – Uchikomi Honsū – Mật độ sợi (Thread count / EPI x PPI). Số lượng sợi trên 1 inch hoặc 1 cm.
色番 / 色番号 – Iroban / Iro Bangō – Mã màu (Color Code/Number). Không bao giờ gọi tên màu (Red, Blue), luôn dùng Code (VD: #001, #NVY-2026).
ロット / 染色ロット – Rotto / Senshoku Rotto – Lô nhuộm (Dye Lot). Quan trọng: Vải cùng mã màu nhưng lô nhuộm khác có thể chênh lệch màu (色ブレ – Iro Bure). Luôn kiểm tra Lot trước khi cắt.
収縮率 – Shūshuku Ritsu – Tỷ lệ co rút (Shrinkage %). Bắt buộc test trước sản xuất (洗い縮み試験 – Arai Chijimi Shiken). Format: Tate 3%, Yoko 2%.
ピリング / 毛玉 – Piringu / Ke-dama – Hiện tượng bồng vải (Pilling). Đánh giá theo thang điểm JIS L 1076 (1-5 điểm, 5 tốt nhất).
PHẦN 2: THIẾT KẾ, KHUÔN MẪU VÀ KỸ THUẬT SẢN PHẨM (設計・パターン・仕様)
Đây là “bộ não” của sản phẩm. Merchandiser (マーチャンダイザー – Māchandaizā) và Pattern Maker (パタンナー – Patanā) giao tiếp bằng ngôn ngữ này hàng ngày.
2.1. Bản vẽ thiết kế và Techpack (仕様書・指示書)
仕様書 – Shiyōsho – Techpack / Specification Sheet (Bản thông số kỹ thuật). Tài liệu “thánh” điều khiển toàn bộ sản xuất. Bao gồm: Sketch, BOM, Measurement Spec, Construction, Wash Care, Packing.
デザイン画 – Dezainga – Bản phác thảo thiết kế (Design Sketch/Flat Sketch). Phân biệt: Image Sketch (ảnh concept) vs Flat Sketch (bản phẳng kỹ thuật có kích thước).
縫製仕様書 – Hōsei Shiyōsho – Bản chỉ đạo may (Sewing Specification / Construction Detail). Chi tiết loại mũi kim, chỉ, đường may, ép, nẹp.
ケアラベル / 洗濯表示 – Kea Rabel / Sentaku Hyōji – Nhãn bảo quản (Care Label). Theo tiêu chuẩn JIS L 0001 / ISO 3758. Năm 2026: Các ký hiệu quốc tế (bình giặt,三角形 tẩy, hộp sấy, ủi, lav khô) là bắt buộc.
型紙 / パターン – Katagami / Patān – Khuôn mẫu (Pattern). Katagami từ ngữ truyền thống (giấy), Patān từ ngữ hiện đại (CAD).
原型 – Genkei – Khuôn mẫu gốc / Basic Block (Sloper). Khuôn mẫu cơ bản không có giá thẩm mỹ (Basic Bodice, Basic Sleeve, Basic Pants). Phân loại: Standard Genkei, Tight Genkei, Loose Genkei.
展開 – Tenkai – Phát triển khuôn mẫu / Grading & Style Development. Từ Genkei -> Style Pattern (khuôn mẫu theo mẫu mã) -> Grading (khuôn mẫu các size).
グレーディング / サイズ展開 – Gurēdingu / Saizu Tenkai – Phân size (Grading). Quy tắc tăng/giảm kích thước giữa các size (S, M, L, XL hoặc 36, 38, 40…).
マーキング / 裁断図 – Mākingu / Saidan-zu – Bản phôi cắt / Marker. Sắp xếp khuôn mẫu lên vải để cắt, tối ưu hao hụt (歩留まり – Budomari).
歩留まり – Budomari – Tỷ lệ hao hụt / Hiệu suất vải (Fabric Utilization/Yield). Budomari ga warui (Hao hụt cao/không tốt). Mục tiêu 2026: > 85-90% tùy loại vải.
合い印 / ノッチ – Ai-jirushi / Notchi – Dấu khớp / Notch (Mẻ khâu). Dấu cắt nhỏ trên mép vải để khớp các mảnh khi may.
ダーツ – Dātsu – Đường tuýp / Dart.
タック – Takku – Đường nhăn / Tuck / Pleat.
ギャザー – Gyazā – Đường đúc / Gather / Shirring.
シーム / 縫い目 – Shīmu / Nuime – Đường may / Seam. Các loại: Plain Seam (本縫い – Hon-nui), French Seam (伏せ縫い – Fuse-nui), Flat-felled Seam (割り伏せ縫い – Wari-fuse-nui), Overlock (ロック縫い – Rokku-nui), Coverstitch (カバーステッチ – Kabā Suchi).
ミシン目 / ステッチ – Mishin-me / Suchi – Đường mũi kim / Topstitch. Single stitch (一本針 – Ippon-bari), Double stitch (二本針 – Nihon-bari), Triple stitch (三本針 – Sanbon-bari).
2.3. Kích thước và Điểm đo (寸法・採寸点 – POM)
Chuẩn đo Nhật Bản (JIS L 4001 / JIS L 4002) khác biệt so với tiêu chuẩn Quốc tế (ISO 8559) hoặc US/EU. Năm 2026, nhiều đơn hàng xuất khẩu Nhật yêu cầu đo theo chuẩn JIS.
Tên gọi tiếng Nhật (Kanji)
Romaji
Tên gọi tiếng Việt (POM)
Ghi chú chuẩn JIS
着丈
Chakujō
Chiều dài áo (Body Length / CB Length)
Đo từ xương sống cổ (Cervical) thẳng xuống góc dưới.
身幅 / 胸囲
Mihaba / Kyōi
Ngực (Chest / Bust Width)
Đo ngang qua ngực, 2.5cm dưới lỗ tay (JIS) vs ngang vú (ISO).
肩幅
Katahaba
Vai (Shoulder Width)
Đo từ đỉnh vai trái sang đỉnh vai phải (đường cong vai).
袖丈
Sodetake
Chiều dài tay áo (Sleeve Length)
Quan trọng: Nhật đo từ đỉnh vai (Shoulder point) -> cổ tay. Quốc tế thường đo từ xương sống cổ (CB Neck) -> cổ tay (CB Sleeve).
袖口巾
Sodeguchi-haba
Cổ tay / Cuff (Cuff Opening)
Đo thẳng mép cửa tay.
裾巾
Suso-haba
Đái / Eo áo (Bottom Hem Width)
Đo ngang mép dưới áo.
ウエスト / 腰囲
Uesuto / Koshii
Eo (Waist)
Quần: Đo tại vị trí eo thiết kế. Áo: Điểm thon nhất.
ヒップ / 尻囲
Hippu / Shiri-i
Mông (Hip / Seat)
Đo ngang phần đầy nhất mông (thường 18-20cm dưới eo).
股上
Mataue
Chiều cao mông / Rise (Front/Back Rise)
Đo từ đai thẳng lên mép giữa trước/sau.
股下
Matashita
Chiều dài trong chân (Inseam)
Đo từ mép giữa cạp -> mép dưới quai.
わたり巾
Watahaba
Đùi (Thigh Width)
Đo ngang quai quần, 2.5cm dưới mép giữa.
裾巾 (パンツ)
Suso-haba
Mép dưới quai (Leg Opening / Hem Width)
首回り
Kubimawari
Cổ (Neck Circumference)
Đo vòng cổ áo.
アームホール / 腕孔
Āmuhōru / Wankō
Lỗ tay (Armhole)
Đo đường cong lỗ tay.
Cảnh báo 2026: Khi nhận Spec từ khách Nhật, bắt buộc xác nhận điểm đo (POM Definition). Sai lệch định nghĩa Sodetake (CB Neck vs Shoulder Point) là nguyên nhân hàng đầu gây ra lỗi kích thước (寸法不良 – Sunpō Furyō) khi giao hàng.
2.4. Dung sai (許容差 – Kyoyōsa)
許容差 / トレランス – Kyoyōsa / Toreransu – Tolerance (Dung sai cho phép).
Thường quy định: ±1cm, ±0.5cm, ±2%.
VD: Chakujō: 70cm ±1cm. Nghĩa là thành phẩm chấp nhận từ 69cm – 71cm.
検針機 / 金属探知機 – Kenshinki / Kinzoku Tanchiki – Máy dò kim / Máy dò kim loại (Needle Detector / Metal Detector). Bắt buộc 100% sản phẩm qua máy trước khi đóng gói. Cài đặt độ nhạy (感度 – Kando) theo yêu cầu khách (thường Fe 1.0mm – 1.2mm).
PHẦN 3: QUY TRÌNH SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG (生産管理・品質管理)
Từ khi nhận đơn (受注 – Juchū) đến giao hàng (納品 – Nōhin), Merchandiser (Mercha) và QA/QC phải nắm vững luồng đi và thuật ngữ báo cáo.
アタッチメント / 定規 – Atatchimento / Jōgi – Phụ kiện máy / Khuôn gài (Attachment / Guide / Folder). Tự động gập, ép, gắn band, gắn quai… Tăng năng suất, đồng nhất chất lượng.
糸 / 縫い糸 – Ito / Nu-iito – Chỉ may (Sewing Thread).
Năm 2026, rào cản kỹ thuật (TBT) của Nhật Bản ngày càng chặt chẽ về hóa chất, an toàn sản phẩm và môi trường.
5.1. Tiêu chuẩn Nhật Bản (JIS – Japanese Industrial Standards)
JIS L 1096 – Thử nghiệm vật lý vải dệt (Độ bền rách, độ bền xé, độ bền 뚫 – Bursting).
JIS L 1097 – Thử nghiệm vật lý vải đan.
JIS L 0804 – Thử nghiệm co rút vải (洗濯寸法変化率 – Sentaku Sunpō Henka-ritsu).
JIS L 0844 / 0845 / 0846 – Độ bền màu ma sát, mồ hôi, nước.
JIS L 0884 – Độ bền màu ánh sáng (Xenon Arc).
JIS L 1076 – Thử nghiệm bồng vải (Pilling – Ichi 法 / Hō 法).
JIS L 1092 – Thử nghiệm độ bền đường may (Seam Strength / Seam Slippage).
JIS L 4001 / 4002 – Phương pháp đo kích thước thành phẩm (Áo / Quần).
JIS L 0001 – Ký hiệu bảo quản (Care Labeling Symbols). Bắt buộc tuân thủ.
5.2. An toàn hóa chất và Môi trường (Quan trọng 2026)
製品安全四法 – Seihin Anzen Yon-hō – 4 Luật an toàn sản phẩm Nhật Bản (Điện, Gas, Tiêu dùng, Chất lượng). Áp dụng cho quần áo trẻ em (dây kéo, nút nhỏ), đồ ngủ (cháy).
有害物質 / 規制物質 – Yūgai Busshitsu / Kisei Busshitsu – Chất có hại / Chất bị quy định.
ホルムアルデヒド (Formaldehyde) – Horumarudehido. Quy định chặt cho trẻ em < 24 tháng (≤ 16 ppm – JIS L 1041), người lớn (≤ 75 ppm). Năm 2026: Xu hướng Free Formaldehyde (Không chứa).
アゾ染料 / 発癌性アミン – Azo Senryō / Hatsugansei Amin – Chất nhuộm Azo / Amin gây ung thư. Cấm tuyệt đối (Pháp lệnh 112 / JIS L 1940).
重金属 (Cd, Pb, Hg, Cr6+) – Jūkinzoku – Kim loại nặng (Cadmi, Chì, Thủy ngân, Crom 6+). Trong nhãn, khóa, nút, in, phụ liệu.
PFAS / PFOA / PFOS – Pīfasu / Pīfōa / Pīfosu – Chất per/polyfluoroalkyl. Chống nước, chống dầu. Xu hướng 2024-2026: Cấm/Phe duyệt chặt chẽ (PFAS-free). Khách Nhật yêu cầu C0 / C6 DWR (Durable Water Repellent) hoặc Non-fluorinated.
SVHC (REACH) – Esubuiēchi – Danh sách chất gây lo ngại cao (Candidate List). Cập nhật 2 lần/năm. Xuất khẩu EU/Nhật phải khai báo nếu > 0.1%.
OEKO-TEX Standard 100 – Ōkōtekusu Hyaku – Chứng nhận an toàn vải dệt. Class 1 (Trẻ em < 3 tuổi), Class 2 (Tiếp xúc da), Class 3 (Không tiếp xúc), Class 4 (Trang thiết bị). Khách Nhật thường yêu cầu Class 1 hoặc Class 2.
GOTS / OCS / GRS / RCS – Gōtsu / Ōshīesu / Jīāruesu / Āshīesu – Chứng nhận hữu cơ / tái chế (Organic / Recycled). Bắt buộc cho đơn hàng Sustainable / Eco năm 2026. Transaction Certificate (TC) bắt buộc theo lô hàng.
ブルーサイン (bluesign®) – Burū Sain – Chứng nhận sản xuất sạch (Clean Production). Quản lý luồng nhập, sản xuất, đầu ra. Các brand lớn (Uniqlo, Goldwin, Montbell) yêu cầu nhà cung cấp bluesign® SYSTEM PARTNER.
5.3. Chứng nhận xã hội và Lao động (Social Compliance)
監査 / 社会責任監査 – Kansa / Shakai Sekinin Kansa – Kiểm toán / Kiểm toán trách nhiệm xã hội (Social Audit).
amfori BSCI / Sedex (SMETA) – Anfōri Bīesuī / Sedekku (Esumēta) – Hệ thống kiểm toán phổ biến nhất. Nhật Bản chấp nhận báo cáo SMETA 4 cột (Lao động, An toàn, Môi trường, Đạo đức kinh doanh).
ISO 9001 / ISO 14001 / ISO 45001 – Ai-esō Kyū-zero-zero-wan / … – Hệ quản lý Chất lượng / Môi trường / SSTLĐ.
技能実習 / 特定技能 – Ginō Jisshū / Tokutei Ginō – Thực tập kỹ năng / Kỹ năng đặc định. Chế độ lao động người Việt sang Nhật làm việc tại nhà máy may (TITP / SSW). Cần hiểu thuật ngữ lao động, an toàn, bảo hiểm.
PHẦN 6: GIAO TIẾP THỰC TẾ TRONG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC (ビジネス日本語・現場会話)
Nắm từ vựng là chưa đủ, phải biết dùng trong câu, trong email, trong cuộc họp (会議 – Kaigi) năm 2026 (hỗn hợp trực tiếp/Online).
6.1. Các câu mẫu “Yellow” (Vàng) – Dùng ngay được
A. Họp sơ sản (事前打ち合わせ – Jizen Uchiawase / Pre-production Meeting – PP Meeting)
「今回のPPサンプル、仕様書通りに仕上がっていますか？特に、襟の芯地の接着強度と袖口のゴム入れ寸法を確認してください。」 (Konkai no PP Sanpuru, Shiyōsho dōri ni shiagatte imasu ka? Tokuni, Eri no Shinji no Setchaku Kyōdo to Sodeguchi no Gomu-ire Sunpō o kakunin shite kudasai.) Dịch: Mẫu PP lần này đã hoàn thành theo Spec chưa? Cụ thể hãy kiểm tra độ bền dính nẹp cổ và kích thước lồng gôm cổ tay.
B. Báo cáo tiến độ hàng ngày (進捗報告 – Shinchoku Hōkoku)
「現状、裁断が2日遅れています。原因は生地のロット違いによる色ブレ確認で足止めされたためです。縫製ラインへの投入は明後日午前中を見込んでいます。挽回策として、ライン増員（+10名）を申請中です。」 (Genjō, Saidan ga Futsuka Okure te imasu. Gen’in wa Kiji no Rotto Chigai ni yoru Iro Bure Kakunin de ashidome sareta tame desu. Hōsei Rain e no tōnyū wa Asatte Gozenchū o minkonde imasu. Bankai-saku toshite, Rain Zōin (+10-mei) o shinsei-chū desu.) Dịch: Hiện tại cắt vải trễ 2 ngày. Nguyên do bị chậm do kiểm tra chênh màu do vải lô khác (Lot difference). Dự kiến đưa vào dây chuyền may ngày mốt sáng. Đề xuất khắc phục: Tăng nhân sự line (+10 người) đang xin phép.
C. Xử lý khiếu nại chất lượng (クレーム対応 / 不良対応 – Kurēmu Taiō / Furyō Taiō)
「検品で縫い目飛び（ステッチ飛び）が多発しています。該当ミシンの針番手（#14→#11変更）と押え圧調整を指示しました。修理後、初品確認（ファーストサンプルチェック）を厳重に行ってください。不良率目標は0.5%以下です。」 (Kenpin de Nuime-tobi (Suchi-tobi) ga tahatsu shite imasu. Gaitō Mishin no Hari Bante (#14 → #11 Henkō) to Osae Atsu Chōsei o shiji shimashita. Shūri-go, Hatsuhin Kakunin (Fāsuto Sanpuru Chekku) o genjū ni okonatte kudasai. Furyō-ritsu mokuhyō wa 0.5% ika desu.) Dịch: Kiểm tra phát hiện nhảy mũi kim (Skipped stitch) nhiều. Đã chỉ đạo đổi kim (#14->#11) và điều chỉnh áp lực chân kim cho máy đó. Sau sửa, hãy kiểm tra mẫu đầu tiên (First-off) thật kỹ. Mục tiêu tỷ lệ lỗi dưới 0.5%.
D. Yêu cầu thay đổi spec / phụ liệu (変更依頼 – Henkō Irai)
「お客様よりボタン仕様の変更がありました。樹脂ボタン（4つ穴）→ ナットボタン（2つ穴）への切り替えです。単価アップ約15円/個見込み。納期への影響はありませんが、在庫ボタン（約5万個）の処理方針をご判断願います。」 (Okakyakusama yori Botan Shiyō no Henkō ga arimashita. Jushi Botan (Yotsu-ana) → Natto Botan (Futatsu-ana) e no kirikae desu. Tanka Appu Yaku 15-en/ko minomi. Nōki e no eikyō wa arimasen ga, Zaiko Botan (Yaku 5-man ko) no Shori Hōshin o go-handan negai masu.) Dịch: Khách yêu cầu thay đổi spec nút: Nút nhựa (4 lỗ) -> Nút vỏ hạt (2 lỗ). Dự kiến tăng giá ~15 yên/cái. Không ảnh hưởng 납期, nhưng xin chỉ đạo xử lý tồn kho nút cũ (~50k cái).
E. Giao hàng / Xuất kho (出荷指示 / 納品連絡 – Shukka Shiji / Nōhin Renraku)
「今週金曜（6月28日）出荷予定のPO No. 2026-SS-001、検針合格証明書、梱包明細書、原産地証明書（Form AJ / EPA）の準備をお願いします。コンテナバンニングは午後1時集合です。遅れないよう。書類不備（不備書類）のないようダブルチェック徹底。」 (Konshū Kinyōbi (6-gatsu 28-nichi) Shukka Yotei no PO No. 2026-SS-001, Kenshin Gōkaku Shōmeisho, Konpō Meisaisho, Gensanchi Shōmeisho (Form AJ / EPA) no junbi o onegai shimasu. Kontena Baningu wa Gogo 1-ji shūgō desu. Okurenai yō. Shorui Fubi (Fubi Shorui) no nai yō Daburu Chekku Tettei.) Dịch: Dự kiến xuất thứ 6 tuần này (28/6) PO 2026-SS-001, xin chuẩn bị Chứng nhận dò kim, Packing List, C/O (Form AJ/EPA). Đổ container lúc 13h00. Không được trễ. Kiểm tra kép tài liệu tránh thiếu sót.
6.2. Thuật ngữ “Ngành” hay gặp trong Email/Chat (Teams/Slack/Line Works)
ご確認願います (Go-kakunin Negai Masu) – Xin vui lòng xác nhận. (Dùng cuối mail gửi file spec, sample ảnh).
ご査収願います (Go-sashū Negai Masu) – Xin vui lòng kiểm tra và nhận (tài liệu, hàng hóa, tiền).
至急 / 緊急 – Shikyū / Kinkyū – Khẩn / Cấp bách. (Tiêu đề mail: 【至急】納期回答の件).
トップサンプル / 量産サンプル (Toppu Sanpuru / Ryōsan Sanpuru) – Mẫu đầu dây chuyền / Top Sample (TOP). Mẫu may trên dây chuyền chính thức, vải chính thức, phụ liệu chính thức. Duyệt TOP mới được sản xuất đại trà.
シップサンプル / 出荷サンプル (Shippu Sanpuru / Shukka Sanpuru) – Mẫu xuất hàng / Shipment Sample. Lấy ngẫu nhiên từ lô hàng xuất để lưu chứng據.
PHẦN 7: XU HƯỚNG 2026 VÀ TỪ VỰNG MỚI (2026トレンド・新用語)
Ngành may mặc năm 2026 xoay quanh 3 trụ cột: Digitalization (Số hóa), Sustainability (Bền vững), Compliance (Tuân thủ).
7.1. Chuyển đổi số & Công nghệ (DX – Digital Transformation)
3D CAD / 3Dサンプル – Surī Dī Kaddo / Surī Dī Sanpuru – Mẫu 3D / 3D Sampling (CLO3D, Browzwear, Style3D). Giảm mẫu vật lý (Physical Sample), rút ngắn Lead time. Từ khóa: Digital Twin (デジタルツイン – Dejitaru Tsuin), Virtual Fitting (バーチャル試着 – Bācharu Shichaku).
PLM (Product Lifecycle Management) – Pī Eru Emu – Hệ thống quản lý vòng đời sản phẩm. Quản lý BOM, Spec, Sample, Color, Artwork tập trung. Các brand Nhật dùng: Centric, Lectra, PTC, hoặc hệ tự phát triển.
ERP (Enterprise Resource Planning) – Ī Āru Pī – Hệ thống quản trị nguồn lực. Quản lý PO, tồn kho, sản xuất, tài chính. SAP, Oracle, Microsoft Dynamics, hoặc hệ nội bộ.
RFID / ICタグ – Āru Efū Ai Dī / Aishī Taggu – Thẻ RFID / Nhãn thông minh. Quản lý hàng tồn kho real-time, chống hàng giả, thu thập dữ liệu bán hàng. Năm 2026: Item-level RFID trở thành tiêu chuẩn tại Uniqlo, GU, Muji.
AI検品 / 画像検査 – Ei-ai Kenpin / Gazō Kensa – AI Inspection / Kiểm tra hình ảnh. Camera + AI phát hiện lỗi vải, lỗi may tự động. Giảm phụ thuộc lao động, tăng độ chính xác.
デジタルプリント / インクジェット – Dejitaru Purinto / Inku Jetto – In số / In phun (Digital Textile Printing – DTP). In nhanh, không cần khung in (Screen), phù hợp small lot, print-on-demand, giảm nước, hóa chất.
トレーサビリティ / 透明性 – Torēsabiriti / Tōmeisei – Truy xuất nguồn gốc / Transparency. Blockchain, QR code trên nhãn cho người tiêu dùng xem toàn bộ chuỗi cung ứng (Từ bông -> Vải -> May -> Vận chuyển).
7.2. Bền vững & Kinh tế tuần hoàn (Sustainability & Circular Economy)
カーボンニュートラル / 脱炭素 – Kābon Nyūtoraru / Datsu Tanso – Carbon Neutral / Khử carbon. Mục tiêu 2050 của Nhật, nhưng 2026 đã bắt buộc báo cáo Scope 1, 2, 3 (GHG Protocol). Nhà máy may phải có kế hoạch giảm CO2 (Năng lượng tái tạo, máy móc tiết kiệm).
LCA (Life Cycle Assessment) – Eru Shī Ē – Đánh giá vòng đời sản phẩm. Tính toán tác động môi trường từ摇篮到坟墓 (Cradle to Grave) hoặc 摇篮到摇篮 (Cradle to Cradle).
リサイクルポリエステル / 再生ポリ – Risaikuru Poriesuteru / Saisei Pori – Polyester tái chế (rPET). Từ chai nhựa (Post-consumer) hoặc phế liệu nhà máy (Pre-consumer). Yêu cầu chứng nhận GRS (Global Recycled Standard).
ケミカルリサイクル / 解重合 – Kemikaru Risaikuru / Kaijūgō – Tái chế hóa học / Depolymerization. Phá vỡ polymer PET về monomer (BHET/TPA/EG) rồi poly hóa lại. Chất lượng ngang virgin. Công nghệ then chốt 2026 (Teijin, Toray, Jeplan).
モノマテリアル / 単一素材 – Monomateriaru / Tan’itsu Sozai – Mono-material / Đơn chất liệu. Thiết kế sản phẩm 100% Polyester (vải, chỉ, khóa, nhãn, nẹp) để dễ tái chế 100% sau khi sử dụng. Xu hướng thiết kế Design for Recycling (DfR).
アップサイクル / アップサイクリング – Appusaikuru / Appusaikuringu – Upcycling. Nâng cấp giá trị phế liệu (deadstock, fabric scrap) thành sản phẩm mới giá trị cao hơn. Khác với Downcycling (giảm giá trị – làm khăn lau, nẹp).
PFASフリー / 非フッ素撥水 – Pīfasu Furī / Hi-Fusso Hassui – PFAS-free / Chống nước không Fluoro. Bắt buộc cho các brand outdoor/fashion lớn năm 2026. Công nghệ: C0 DWR (Silicone, Wax, Hydrocarbon), Plasma treatment.
マイクロファイバー / マイクロプラスチック対策 – Maikuro Faibā / Maikuro Purasuchikku Taisaku – Sợi siêu nhỏ / Đ対策 vi nhựa. Bộ lọc nước thải nhà máy (Effluent Treatment Plant – ETP), túi giặt chuyên dụng (Guppyfriend), thiết kế vải ít rụng sợi (Anti-shedding finish).
7.3. Tuân thủ & Lao động (Compliance & Labor) – Năm 2026
技能実習制度の見直し / 育成就労 – Ginō Jisshū Seido no Minaoshi / Ikusei Shūrō – Điều chỉnh chế độ Thực tập / Chế độ “Ikusei Shūrō” (Huấn luyện & Làm việc) – Mới 2024/2025 triển khai. Thay thế TITP cũ. Yêu cầu bảo vệ quyền lợi người thực tập tốt hơn, cho phép chuyển việc trong ngành dưới điều kiện nhất định. HR/Quản lý cần nắm rõ luật mới.
特定技能1号・2号 – Tokutei Ginō Ichigō / Nigō – Kỹ năng đặc định 1/2. Người lao động có kỹ năng (may mặc thuộc 14 ngành được nhận). Số 2 cho phép 데려 gia đình, ở lâu dài. Cơ hội lớn cho kỹ thuật viên may Việt Nam.
賃金引き上げ / ベースアップ – Chingin Hikiage / Bēsu Appu – Tăng lương / Tăng lương cơ bản. Nhật Bản năm 2026 tiếp tục đẩy mạnh tăng lương tối thiểu vùng (最低賃金 – Saitei Chingin) và lương cơ bản để giữ nhân lực. Chi phí sản xuất tăng -> Yêu cầu năng suất cao hơn (Automation, IoT).
ハラスメント対策 / パワハラ・セクハラ・マタハラ – Harasumento Taisaku /awahara / Sekuhara / Matahara – Đ対策 quấy rối / Quyền lực / Tình dục / Thai sản. Luật bắt buộc doanh nghiệp có biện pháp phòng ngừa, đường khiếu nại. Môi trường làm việc an toàn, tôn trọng là tiêu chuẩn Social Audit cốt lõi.
外国人材の受入れ環境整備 – Gaikokujin-zai no Ukeire Kankyō Seibi – Cải thiện môi trường đón nhận nhân lực nước ngoài. Nhà ở, hỗ trợ tiếng Nhật, y tế, giao thông, cộng đồng. Yêu cầu bắt buộc cho doanh nghiệp thu hút nhân tài Việt Nam.
PHẦN 8: BÍ KÍP HỌC TẬP VÀ ỨNG DỤNG HIỆU QUẢ CHO NGƯỜI VIỆT NAM (2026 EDITION)
Học từ vựng chuyên ngành khác hoàn toàn học tiếng Nhật giao tiếp. Cần chiến lược “học để dùng”.
8.1. Phương pháp “3 Cột – 2 Ngữ Cảnh” (自作単語帳戦略)
Đừng học sổ tay đơn từ. Hãy xây dựng Personal Glossary (Từ điển cá nhân) trên Excel/Notion/Anki với 5 cột:
Logistics & Xuất hàng -> Học từ: Konpō, Kāton, Shukka, B/L, Invoice, EPA, C/O.
After-sales & Claim -> Học từ: Kurēmu, Hankin, Tsuika, Kaisei.
8.3. Công cụ hỗ trợ “Thần thánh” năm 2026
DeepL / Google Translate (Chế độ Document) – Dịch nhanh Spec Sheet, Email tiếng Nhật -> Việt. Lưu ý: Luôn check lại thuật ngữ chuyên ngành (DeepL khá giỏi ngữ cảnh kỹ thuật).
ChatGPT / Claude / Gemini (Prompt Engineering) – Dùng làm “Tutor ảo”.
Prompt mẫu:“Hãy đóng vai Merchandiser tiếng Nhật 10 năm kinh nghiệm. Giải thích thuật ngữ ‘芯地剥離強度試験’ (Shinji Hakuri Kyōdo Shiken) bằng tiếng Việt, nêu tiêu chuẩn JIS liên quan, và cho ví dụ email báo lỗi cho nhà cung cấp nẹp.”
Anki / Quizlet (Spaced Repetition) – Nhập từ vựng theo phương pháp 5 cột ở 8.1. Học mỗi ngày 15 phút trên xe buýt/nghỉ trưa.
JIS Handbook App / Web JSA (Japanese Standards Association) – Tra cứu tiêu chuẩn JIS L… chính xác.
YKK Digital Showroom / Web các hãng phụ liệu (Kobayashi, Niigata, Chori…) – Xem catalog tiếng Nhật để học tên gọi phụ liệu chuẩn.
8.4. Kỹ năng “Nghe – Nói” tại xưởng (Genba – 現場)
Học “Kanji đọc nhanh”: Tại xưởng, bảng hiệu, tem vải, phiếu cắt, màn hình máy may đều là Kanji. Phải đọc được ngay lập tức: 生地入荷, 裁断済, 検品中, 不良品, 修理済, 出荷待ち.
Thói quen “Ho-ren-so” (報連相 – Hōkoku, Renraku, Sōdan) – Báo cáo, Liên lạc, Tham vấn. Văn hóa làm việc Nhật Bản cốt lõi.
Sai: Làm xong mới báo / Lỗi thì giấu.
Đúng:“Senpai, 今、袖付け工程でステッチ飛びが出ました。一旦ライン止めて針交換します。報告します。” (Anh/chị ơi, đang may gắn tay bị nhảy mũi. Tạm dừng line đổi kim. Báo cáo ngay).
Ghi chú “Memo” (メモ帳) – Luôn mang sổ nhỏ. Ghi Kanji lạ nghe sếp/ky sư nói -> Tra sau -> Nhập Anki.
8.5. Lộ trình học 6 tháng (Cho người đã có N3~N2)
Tháng
Mục tiêu
Hành động cụ thể
Tháng 1
Nền tảng Vật liệu & Spec
Học thuộc 200 từ Vải, Phụ liệu, Spec, POM. Đọc hiểu được 1 Shiyōsho đơn giản. Làm 5 bài dịch Spec thực tế.
Tháng 2
Quy trình Sản xuất & QC
Học 300 từ Cắt, May, Máy, Chỉ, Kim, Lỗi, Kiểm tra. Xem video dạy may tiếng Nhật (YouTube: Japanese Sewing Factory, Bunka Fashion). Viết được Daily Report (Nippō) tiếng Nhật.
Tháng 3
Email & Họp chuyên nghiệp
Học 100 mẫu email (Irai, Hōkoku, Kurēmu, Henkō). Role-play PP Meeting, Fitting Check với đồng nghiệp/giáo viên. Nắm vững Keigo (敬語) trong công việc.
Tháng 4
Tiêu chuẩn & Tuân thủ (Compliance)
Học JIS L chính, OEKO-TEX, GRS, RSL (Restricted Substance List), SDS. Biết đọc Test Report (Kensa Seikōhyō) và TC (Transaction Certificate).
Làm dự án giả lập: Nhận PO -> Tạo Spec -> Mua vải (giả định) -> Tạo T&A -> Viết email PP -> Xử lý lỗi giả định -> Xuất hàng. Review từ vựng Anki 3000+ từ.
PHẦN 9: TỔNG HỢP BẢNG TỪ VỰNG “CỨU TÌNH” (CHEAT SHEET) – IN RA DÁN BÀN LÀM VIỆC
(Chọn lọc 100 từ xuất hiện mật độ cao nhất năm 2026)
Nhóm
Kanji
Romaji
Nghĩa Việt
Ghi nhớ nhanh
Spec
仕様書
Shiyōsho
Techpack / Bản chỉ đạo
“Shiyo” = Sử dụng/Spec. “Sho” = Sách/Tài liệu.
寸法表 / スペック
Sunpō-hyō / Supekku
Bảng kích thước / Spec
“Sunpō” = Kích thước.
許容差
Kyoyōsa
Dung sai (Tolerance)
“Kyoyō” = Cho phép. “Sa” = Chênh lệch.
混率
Konritsu
Tỷ lệ hỗn hợp
“Kon” = Trộn. “Ritsu” = Tỷ lệ.
色番
Iroban
Mã màu
“Iro” = Màu. “Ban” = Số/Bảng.
Vải
生地 / 原反
Kiji / Genpan
Vải / Cuộn vải nguyên cuộn
“Genpan” = Vải thô/chưa cắt.
目付け
Mezuke
GSM (g/m²)
“Me” = Mắt lưới. “Tsuke” = Gắn/Độ.
有効巾
Yūkō Haba
Chiều rộng hữu hiệu
“Yūkō” = Hữu hiệu. “Haba” = Rộng.
収縮率
Shūshuku Ritsu
Tỷ lệ co rút
“Shūshuku” = Co rút.
堅牢度
Kenrōdo
Độ bền màu
“Kenrō” = Kiên cố. “Do” = Độ.
ロット / 色ブレ
Rotto / Iro Bure
Lô nhuộm / Chênh màu
“Bure” = Blur/Rung (chênh).
Phụ liệu
付属 / 副資材
Fuzoku / Fuku-shizai
Phụ liệu / Trims
“Fuzoku” = Phụ thuộc. “Shizai” = Vật tư.
ファスナー
Fasunā
Khóa kéo
Từ tiếng Anh “Fastener”.
ボタン / スナップ
Botan / Sunappu
Nút / Nút bấm
ネーム / ラベル
Nēmu / Rabel
Nhãn / Tem
“Name” / “Label”.
ゴム / 紐
Gomu / Himo
Gôm / Dây
芯地 / 接着芯
Shinji / Setchaku-shin
Nẹp / Nẹp nhiệt
“Shin” = Lõi/Trung tâm. “Setchaku” = Dính.
Sản xuất
裁断 / 裁断図
Saidan / Saidan-zu
Cắt / Bản phôi (Marker)
“Sai” = Cắt. “Dan” = Đuan.
縫製 / ミシン
Hōsei / Mishin
May / Máy may
“Hōsei” = Chế tạo/May. “Mishin” = Machine.
工程 / ライン
Kōtei / Rain
Công đoạn / Dây chuyền
歩留まり
Budomari
Hiệu suất vải / Tỷ lệ thành phẩm
“Bu” = Bộ phận. “Domari” = Dừng/Kết.
本縫い / ロック / カバー
Hon-nui / Rokku / Kabā
1 kim / Overlock / Coverstitch
3 loại mũi kim chính.
針 / 糸 / 押え
Hari / Ito / Osae
Kim / Chỉ / Chân kim
3 yếu tố tạo đường may.
QC
検品 / 全数検品
Kenpin / Zensū Kenpin
Kiểm tra / Kiểm tra 100%
“Ken” = Kiểm. “Pin” = Sản phẩm.
不良 / 不具合
Furyō / Fuguai
Lỗi / Khuyết tật
“Fu” = Không. “Ryō” = Tốt.
縫い目飛び / プッカリング
Nuime-tobi / Pukkaringu
Nhảy mũi / Nhăn đường may
“Tobi” = Nhảy. “Pukkari” = Phồng.
色ムラ / 織り傷
Iro-mura / Ori-kizu
Nhiễu màu / Lỗi vải
“Mura” = Không đều. “Kizu” = Vết thương.
検針 / 検針機
Kenshin / Kenshinki
Dò kim / Máy dò kim
“Ken” = Kiểm. “Shin” = Kim.
修理 / 手直し
Shūri / Tenaoshi
Sửa lỗi / Sửa lại
“Tenaoshi” = Làm lại bằng tay.
Logistics
梱包 / カートン
Konpō / Kāton
Đóng gói / Thùng carton
アソート / ソリッド
Asōto / Soriddo
Trộn size/màu / Đồng nhất
“Assort” / “Solid”.
出荷 / 納品
Shukka / Nōhin
Xuất kho / Giao hàng
“Shutsu” = Ra. “Nō” = Nộp/Giao.
インボイス / パッキングリスト
Inboisu / Pakkingu Risuto
Invoice / Packing List
原産地証明書 / EPA
Gensanchi Shōmeisho / Ī Pī Ē
C/O / Hiệp định EPA
Giảm thuế nhập khẩu Nhật.
Compliance
有害物質 / RSL
Yūgai Busshitsu / Āru Esu Eru
Chất cấm / Danh sách chất hạn chế
RSL = Restricted Substances List.
OEKO-TEX / GRS
Ōkōtekusu / Jī Āru Esu
Chứng nhận an toàn / Tái chế
Yêu cầu bắt buộc đơn lớn.
PFASフリー
Pīfasu Furī
Không PFAS (Chống nước xanh)
Trend 2026 bắt buộc Outdoor.
カーボンニュートラル
Kābon Nyūtoraru
Trung hòa Carbon
Mục tiêu Scope 1,2,3.
技能実習 / 特定技能
Ginō Jisshū / Tokutei Ginō
Thực tập / Kỹ năng đặc định
Luật lao động người VN sang Nhật.
KẾT LUẬN: TỪ VỰNG LÀ “VŨ KHÍ”, THÁI ĐỘ LÀ “CHIẾN THUẬT”
Năm 2026, ngành dệt may Việt Nam đứng ngã ba đường: Tăng giá trị gia tăng hay Mắc kẹt bẫy trung thu. Nắm vững từ vựng chuyên ngành may mặc tiếng Nhật không chỉ là kỹ năng ngôn ngữ, đó là tư duy quản lý chất lượng, tư duy tuân thủ (Compliance) và tư duy bền vững (Sustainability) theo tiêu chuẩn Nhật Bản – một trong những thị trường khắt khe nhưng cũng “ngọt” nhất thế giới.
Đừng cố gắng học vẹt 3000 từ. Hãy học 100 từ cốt lõi (Cheat Sheet Phần 9) -> Áp dụng ngay vào công việc hôm nay -> Mở rộng theo dự án thực tế. Sử dụng công cụ AI (ChatGPT, DeepL) như một “người dịch đồng hành 24/7” nhưng bạn là người ra quyết định cuối cùng về thuật ngữ chính xác.
Chúc bạn – những kỹ sư, Mercha, QA, QE, Sales, Giám đốc nhà máy may Việt Nam – chinh phục “ngôn ngữ Nhật Bản trong may mặc”, ký được nhiều đơn hàng lớn, nâng cao vị thế “Made in Vietnam” trên bản đồ thời trang toàn cầu năm 2026 và những năm tiếp theo!
がんばってください！
Bài viết được biên soạn dựa trên thực tế làm việc với các tập đoàn may mặc Nhật (Fast Retailing, World, Onward, TS Design, v.v.), tiêu chuẩn JIS cập nhật 2025-2026, luật lao động Nhật Bản mới (Ikusei Shūrō), xu hướng bền vững (PFAS-free, Circular, GRS) và yêu cầu Social Compliance (BSCI/SMETA) hiện hành. Nội dung dành cho tham khảo chuyên môn, không thay thế văn bản pháp lý chính thức.
