Khi học tiếng Nhật, việc nắm vững tên trường trong tiếng Nhật không chỉ đơn thuần là học thuộc lòng một danh sách từ vựng. Đó là chìa khóa để hiểu được văn hóa, hệ thống giáo dục và cách giao tiếp tự nhiên của người Nhật trong các bối cảnh học đường, xin việc hay sinh hoạt hàng ngày. Cập nhật đến năm 2026, với xu hướng du học, làm việc tại Nhật Bản ngày càng mở rộng, nhu cầu sử dụng chính xác các thuật ngữ này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện, chi tiết và mới nhất về cách gọi tên các cấp học, loại hình trường học, các bộ phận cấu thành tên trường, cách đọc tên trường thực tế (đặc biệt là tên riêng) cùng các mẫu câu giao tiếp phổ biến. Dù bạn là người mới bắt đầu (N5/N4) hay đang ôn luyện N3/N2, tài liệu này sẽ là “bàn tay đắc lực” giúp bạn tự tin sử dụng tiếng Nhật trong môi trường học thuật.
Phần 1: Hệ Thống Giáo Dục Nhật Bản Và Các Cấp Học (Cơ Sở Lý Thuyết)
Trước khi đi vào từ vựng cụ thể, việc hiểu được cấu trúc hệ thống giáo dục Nhật Bản (日本の教育制度 – Nihon no Kyōiku Seido) là bắt buộc. Hệ thống này tuân theo mô hình 6-3-3-4 (6 năm Tiểu học, 3 năm Trung học cơ sở, 3 năm Trung học phổ thông, 4 năm Đại học). Năm 2026, mô hình này vẫn được duy trì ổn định, tuy nhiên có sự gia tăng của các trường học quốc tế và trường chuyên môn hóa.
1.1. Mầm non và Giáo dục trước tiểu học
Ở Nhật, giáo dục bắt buộc bắt đầu từ Tiểu học, nhưng hầu như 100% trẻ em đều đi mầm non trước đó.
保育園 (Hoikuen) – Nhà trẻ / Trại trẻ:
Quản lý bởi Bộ Th lao động, Thương binh và Xã hội (厚生労働省 – Kōseirōdōshō).
Mục đích: Giữ trẻ cho phụ huynh đi làm (保育 – Hoiku).
Độ tuổi: 0 – 5 tuổi (trước khi vào tiểu học).
Từ khóa 2026:認定こども園 (Nintei Kodomoen) – Vườn trẻ kết hợp/Được chứng nhận. Đây là mô hình kết hợp giữa Hoikuen và Yōchien đang được đẩy mạnh chính sách trong giai đoạn 2024-2026 để giải quyết thiếu hụt chỗ giữ trẻ.
幼稚園 (Yōchien) – Mầm non / Trường mẫu giáo:
Quản lý bởi Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể dục, Khoa học và Công nghệ (文部科学省 – Monbukagakushō – MEXT).
Mục đích: Giáo dục sơ cấp (幼児教育 – Yōji Kyōiku).
Độ tuổi: 3 – 5 tuổi (thường là 3 năm: 年少 – Nenshō, 年中 – Nenchū, 年長 – Nenchō).
Lưu ý phân biệt:Hoikuen = “Giữ trẻ” (Fukushi), Yōchien = “Dạy trẻ” (Kyōiku). Năm 2026, ranh giới này mờ dần do mô hình Nintei Kodomoen.
1.2. Giáo dục bắt buộc (義務教育 – Gimu Kyōiku)
小学校 (Shōgakkō) – Trường Tiểu học (Cấp 1)
Thời gian: 6 năm (小学1年生 ~ 小学6年生).
Độ tuổi: 6 – 12 tuổi.
Từ ngữ đi kèm:
児童 (Jidō): Học sinh tiểu học (và mầm non). Không dùng “Gakusei” cho lứa tuổi này.
通学路 (Tsūgakuro): Đường đi học.
ランドセル (Randoseru): Cặp da đính đặc trưng của học sinh tiểu học Nhật.
給食 (Kyūshoku): Bữa trưa tại trường (bắt buộc hầu như 100% công lập).
中学校 (Chūgakkō) – Trường Trung học cơ sở (Cấp 2)
Thời gian: 3 năm (中学1年生 ~ 中学3年生).
Độ tuổi: 12 – 15 tuổi.
Từ ngữ đi kèm:
生徒 (Seito): Học sinh trung học (cấp 2 & 3). Chuyển từ “Jidō” sang “Seito”.
部活 (Bukatsu) / 部活動 (Bukatsudō): Hoạt động câu lạc bộ (bắt buộc tham gia 1 CLB).
制服 (Seifuku): Đồng phục (đặc trưng: Gakuran cho nam, Sērā-fuku hoặc blazer cho nữ).
高校受験 (Kōkō Juken): Thi vào trung học phổ thông (Cấp 3) – Cuộc thi đầu tiên lớn trong đời người Nhật.
1.3. Giáo dục trung cấp sau cơ bản (非義務教育 – Hi Gimu Kyōiku)
高等学校 (Kōtō Gakkō) – Trường Trung học phổ thông (Cấp 3) – Viết tắt: 高校 (Kōkō)
Thời gian: 3 năm (高校1年生 ~ 高校3年生).
Độ tuổi: 15 – 18 tuổi.
Phân loại quan trọng (xu hướng 2026: đa dạng hóa lối vào):
全日制 (Zennichisei): Toàn ngày (Chính quy, phổ biến nhất).
定時制 (Teijisei): Bán thời gian / Buổi tối (dành cho người đi làm, hoặc học sinh cần linh hoạt).
通信制 (Tsūshinsei): Truyền thông / Từ xa (học online, đến trường ít lần – Xu hướng tăng mạnh mạnh post-COVID và năm 2026).
総合学科 (Sōgō Gakka): Tổng hợp (tự chọn môn học tự do như đại học).
高専 (Kōsen) – 高等専門学校 (Kōtō Senmon Gakkō):Trường Cao đẳng Kỹ thuật (5 năm). Học sau trung học cơ sở. Đào tạo kỹ sư thực chiến. Rất hot năm 2026 do nhu cầu nhân lực IT, AI, bán dẫn.
中等教育学校 (Chūtō Kyōiku Gakkō) – Trường Giáo dục Trung cấp (6 năm liên tục)
Kết hợp Trung học cơ sở + Trung học phổ thông (6 năm không thi vào lớp 10). Mô hình tương tự trường Công lập Chuyển ngữ/Chuyên nhưng do chính quyền địa phương quản lý.
1.4. Giáo dục Đại học & Cao đẳng (高等教育 – Kōtō Kyōiku)
Loại hình
Kanji
Romaji
Tên gọi phổ biến
Thời gian
Đặc điểm năm 2026
Đại học
大学
Daigaku
Đại học
4 năm (Y khoa/Nha khoa/Thú y: 6 năm)
Quốc lập (国立 – Kokuritsu), Công lập (公立 – Kōritsu), Tư lập (私立 – Shiritsu). Xu hướng tuyển sinh: 綜合型選抜 (Sōgō-gata Senbatsu – Xét tuyển toàn diện) và 学校推薦型選抜 (Gakkō Suisen-gata – Xét tuyển khuyến nghị) chiếm tỷ trọng lớn hơn thi viết chung (一般選抜 – Ippan Senbatsu).
Đại học ngắn hạn (Cao đẳng)
短期大学
Tanki Daigaku
短大
2-3 năm
Tập trung kỹ năng nghề, chứng chỉ. Nhiều nơi chuyển thể chế thành Đại học 4 năm.
Trường Chuyên môn
専門学校
Senmon Gakkō
専門 (Senmon)
1-4 năm (thường 2 năm)
Đào tạo nghề thực tế (IT, Game, Anime, Thiết kế, Du lịch, Y tế, Nấu ăn). Chuyên môn sĩ (Senmonshi) được công nhận tương đương Cử nhân khi xin visa làm việc (từ 2026 quy định chặt chẽ hơn về chất lượng).
Trường Cao đẳng Kỹ thuật
高等専門学校
Kōtō Senmon Gakkō
高専
5 năm (sau cấp 2)
Đào tạo kỹ sư. Tốt nghiệp được nhận bằng 準学士 (Jun-gakushi – Associate Degree). Có thể chuyển nhập Đại học năm 3.
Viện Nghiên cứu Đại học
大学院
Daigakuin
院
Thạc sĩ 2 năm, Tiến sĩ 3-5 năm
修士課程 (Shūshi Katei – Thạc sĩ), 博士課程 (Hakushi Katei – Tiến sĩ). Năm 2026: Chương trình 博士後期課程 (Hakushi Kōki Katei) được tài trợ kinh phí sinh hoạt (DC1/DC2) mở rộng.
Phần 2: Phân Tích Cấu Trúc Tên Trường (Namings Convention)
Tên trường tiếng Nhật thường tuân theo công thức cố định. Nắm rõ công thức này giúp bạn đọc hiểu được tên bất kỳ trường nào gặp đầu tiên.
女子 (Joshi – Nữ) / 男子 (Danshi – Nam): Trường đơn dục.
Ví dụ:お茶の水女子大学 (Ochanomizu Joshi Daigaku) – Đại học Phụ nữ Ochanomizu.東京女子大学 (Tōkyō Joshi Daigaku).
工業 (Kōgyō – Công nghiệp) / 商業 (Shōgyō – Thương nghiệp) / 農業 (Nōgyō – Nông nghiệp): Trường chuyên nghiệp (thường là Kōkō hoặc Kōsen).
Phần 3: “Cái Bẫy” Cách Đọc Tên Trường (Kanji Độc Đặc & Ateji)
Đây là phần khó nhất và hay sai nhất. Tên trường (đặc biệt Tư lập, Quốc lập danh tiếng) thường dùng Kanji đặc thù (Ateji – 当て字) hoặc đọc Kun-yomi/On-yomi hỗn hợp, không tuân theo quy tắc đọc Kanji thông thường.
3.1. Nhóm “Big 3” + Top Tier: Đọc đặc biệt bắt buộc thuộc lòng
Tên Kanji
Tên gọi thông dụng (Rōmaji)
Cách đọc tiếng Nhật (Katakana/Hiragana)
Sai lầm thường gặp
Ghi chú 2026
東京大学
Tōdai (東大)
とうだい (Tōdai)
Đọc “Tōkyō Daigaku” (chỉ dùng văn bản trang trọng)
Viết tắt chuẩn: 東大 (Tōdai).
京都大学
Kyōdai (京大)
きょうだい (Kyōdai)
Đọc “Kyōto Daigaku”
Viết tắt: 京大 (Kyōdai).
大阪大学
Handai (阪大)
はんだい (Handai)
Đọc “Ōsaka Daigaku” / “Ōdai”
阪 (Han) là chữ thay thế cho 大阪. Viết tắt: 阪大.
東北大学
Tohokudai
とうほくだい
–
Viết tắt: 東北大 (Tōhokudai).
名古屋大学
Meidaidai / Meidai
めいだい (Meidai)
Đọc “Nagoya Daigaku”
名大 (Meidai).
九州大学
Kyūdai / Kyūshūdai
きゅうだい (Kyūdai)
–
九大 (Kyūdai).
北海道大学
Hokudai
ほくだい (Hokudai)
Đọc “Hokkaidō Daigaku”
北大 (Hokudai).
筑波大学
Tsukubadai
つくばだい
–
筑波大 (Tsukubadai).
早稲田大学
Waseda / Sōdai
わせだ / そうだい (Sōdai)
Đọc “Sōda Daigaku” (早稲田 = Sōda? Sai!)
早大 (Sōdai). Lưu ý: 早稲田 đọc là WASEDA.
慶應義塾大学
Keio / Keiō
けいおう (Keiō)
Đọc “Keigi…”
慶大 (Keidai). 義塾 (Gijuku) là từ đặc thù.
上智大学
Jōchi / Sophia
じょうち (Jōchi)
Đọc “Shōchi” / “Kamichiri”
上智 (Jōchi) = Trí tuệ cao cả.
明治大学
Meiji / Meidai
めいじ / めいだい (Meidai)
–
明大 (Meidai).
青山学院大学
Aoyama / Aogaku
あおやま / あおがく (Aogaku)
–
青学 (Aogaku).
立教大学
Rikkyō
りっきょう (Rikkyō)
Đọc “Ritsukyō”
立教 (Rikkyō).
中央大学
Chūō / Chūdai
ちゅうおう / ちゅうだい (Chūdai)
–
中大 (Chūdai).
法政大学
Hōsei
ほうせい (Hōsei)
–
法大 (Hōdai).
関西学院大学
Kansei / Kandei / KG
かんせい / かんだい (Kansei/Kandai)
Đọc “Kansai Gakuin…”
関学 (Kangaku). 学院 = Gakuin.
同志社大学
Dōshisha / Dōdai
どうししゃ / どうだい (Dōdai)
–
同大 (Dōdai).
立命館大学
Ritsumeikan / Ritsudai
りつめいかん / りつだい (Ritsudai)
–
立命 (Ritsumei) / 立大 (Ritsudai).
国際基督教大学
ICU
アイシーユー (Aishīyū)
Đọc “Kokusai Kirisuto…”
Viết tắt ICU là chuẩn.
3.2. Các “Chữ thay thế” (Ryakuji – 略字) trong tên viết tắt 2 chữ
Người Nhật cực kỳ thích viết tắt tên trường thành 2 chữ Kanji. Quy tắc: Lấy 1 chữ đặc trưng từ tên trường + chữ 大 (Dai – Đại học) hoặc 高 (Kō – Cao trung) hoặc 中 (Chū – Trung học).
東大 (Tōdai) = 東京 + 大学
京大 (Kyōdai) = 京都 + 大学
阪大 (Handai) = 大阪(阪) + 大学
北大 (Hokudai) = 北海(北)道 + 大学
九大 (Kyūdai) = 九州 + 大学
名大 (Meidai) = 名古屋 + 大学
早大 (Sōdai) = 早稲田(早) + 大学
慶大 (Keidai) = 慶應(慶) + 大学
明大 (Meidai) = 明治 + 大学
青学 (Aogaku) = 青山学院(青学) -> Đặc biệt: Không dùng “Đại”, dùng “Học” (学).
関学 (Kangaku) = 関西学院(関学).
同大 (Dōdai) = 同志社 + 大学.
立大 (Ritsudai) = 立命館 + 大学.
法大 (Hōdai) = 法政 + 大学.
中大 (Chūdai) = 中央 + 大学.
Mẹo nhớ năm 2026: Hãy học theo cặp: Tên đầy đủ (Kanji) <=> Tên viết tắt 2 chữ (Ryakuji) <=> Cách đọc tiếng Nhật (Hiragana/Katakana). Đừng học riêng lẻ.
3.3. Trường hợp đặc biệt: “Shiritsu” vs “Shiritsu” (市立 vs 私立) – Cùng âm, khác Kanji
市立 (Shiritsu): Công lập thuộc thành phố. Ví dụ: 横浜市立大学.
私立 (Shiritsu): Tư lập. Ví dụ: 早稲田大学 (私立).
Phân biệt khi nói: Người Nhật thường nói “Ichiritsu” (いちりつ) cho 市立 và “Watashi-ritsu” (わたしりつ) hoặc nhấn mạnh “Shiritsu (Tư)” cho 私立 để tránh nhầm lẫn. Trong văn bản thì rõ ràng nhờ Kanji.
Phần 4: Từ Vựng Chi Tiết Theo Từng Bộ Phận Cấu Trúc Trường Học
Biết tên trường chưa đủ, bạn cần biết gọi các bộ phận bên trong để sinh hoạt, hỏi đường, làm thủ tục.
4.1. Các phòng chức năng (室 – Shitsu / 局 – Kyoku / 課 – Ka)
Tên Trường Trong Tiếng Nhật
Có thể bạn quan tâm: Tra Cứu Tên Trường Học Bằng Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết, Bảng Tra Cứu Chuẩn 2026 Và Mẹo Học Nhanh Nhất
Tiếng Việt
Kanji
Romaji
Ghi chú
Văn phòng / Phòng giáo vụ
事務室
Jimushitsu
Nơi làm thủ tục học phí, bằng cấp, chứng minh.
Phòng hiệu trưởng
校長室
Kōchōshitsu
Phòng phó hiệu trưởng
教頭室
Kyōtōshitsu
Phòng giáo viên (Phòng nhân sự)
職員室
Shokuinshitsu
Nơi GV ngồi làm bài, học sinh vào hỏi bài. Rất quan trọng.
Phòng y tế / Y tá
保健室
Hokenshitsu
Nơi đau ốm, cấp cứu, tư vấn sức khỏe tinh thần.
Thư viện
図書館
Toshokan
Đại học thường gọi 図書館 (Toshokan), Cấp 1-3 thường gọi 図書室 (Toshoshitsu).
Phòng hội họp / Hội trường
会議室 / 講堂
Kaigishitsu / Kōdō
Kōdō là nhà hát lớn.
Phòng học thường
教室
Kyōshitsu
Ví dụ: 3年A組の教室 (Phòng lớp 3A).
Phòng thực hành / Thí nghiệm
実験室 / 実習室
Jikkenshitsu / Jisshūshitsu
Khoa học (Jikken), Kỹ thuật/Nghề (Jisshū).
Phòng máy tính / Thông tin
パソコン室 / 情報室
Pasokon-shitsu / Jōhōshitsu
Năm 2026: Thường gọi ICT室 (Ai-shī-tī-shitsu) hoặc メディア室 (Media-shitsu).
Phòng âm nhạc
音楽室
Ongakushitsu
Phòng mỹ thuật
図工室 / 美術室
Zukōshitsu / Bijutsushitsu
Tiểu học: 図工 (Zukō), Trung học+: 美術 (Bijutsu).
Phòng gia công / Kỹ thuật
技術室
Gijutsushitsu
Phòng gia đình / Nuôi dạy
家庭室
Kateishitsu
Nấu ăn, may vá.
Phòng tư vấn tâm lý
相談室 / カウンセリングルーム
Sōdanshitsu / Kaunseringu Rūmu
Xu hướng 2026: Rất phổ biến, có SC (School Counselor) thường trú.
Phòng hướng nghiệp
進路指導室 / キャリアセンター
Shinro Shidōshitsu / Kyaria Sentā
Đại học: Career Center (キャリアセンター).
Khoa / Viện (Đại học)
学部 / 研究科
Gakubu / Kenkyūka
Gakubu (Cử nhân), Kenkyūka (Thạc sĩ/Tiến sĩ – Đại học viện).
Hệ / Chuyên ngành
学科
Gakka
Ví dụ: 情報工学科 (Jōhō Kōgaku Gakka – Khoa Công nghệ Thông tin).
Lớp / Khóa
クラス / 組 / 期
Kurasu / Kumi / Ki
Tiểu/Trung: 組 (Kumi – 1年A組). Đại học: クラス (Class) hoặc 期 (Ki – khóa nhập học).
4.2. Cơ sở vật chất & Không gian chung
Tiếng Việt
Kanji
Romaji
Sân trường / Sân vận động
校庭 / グラウンド
Kōtei / Guraundo
Nhà thể dục / Võ đường
体育館
Taiikukan
Hồ bơi
プール
Pūru
Ký túc xá / Nhà trọ học sinh
寮 / 学生寮
Ryō / Gakusei Ryō
Cửa chính / Cửa sau
正門 / 裏門
Seimon / Uramon
Bãi đỗ xe (Xe đạp/Xe máy)
駐輪場
Chūrinjō
Bãi đỗ ô tô
駐車場
Chūshajō
Cửa hàng tiện lợi trong trường / Hợp tác xã
購買部 / 生協
Baibai / Seikyō (Seikatsu Kyōdō Kumiai)
Nhà ăn / Canteen
食堂 / カフェテリア
Shokudō / Kafeateria
Tháp đồng hồ / Tượng đài
時計台 / 像
Tokeidai / Zō
4.3. Chức danh người trong nhà trường (Quan trọng cho Keigo – Keigo)
Chức danh
Kanji
Romaji
Cách xưng hô (Gọi / Xưng với người khác)
Hiệu trưởng
校長
Kōchō
Kōchō-sensei (校長先生) / Kōchō (trong báo cáo).
Phó hiệu trưởng
教頭
Kyōtō
Kyōtō-sensei (教頭先生).
Giáo viên chủ nhiệm
担任
Tantant / Tantannin
Tantan-sensei (担任の先生) / Tantan no Tên sensei.
Giáo viên bộ môn / Giảng viên
教諭 / 講師
Kyōyu / Kōshi
Tên sensei (先生). Kyōyu = Chính thức, Kōshi = Hợp đồng/Thỉnh giảng.
Giáo viên thực tập / Thân vệ
養護教諭
Yōgo Kyōyu
Yōgo-sensei (保健室の先生).
Nhân viên văn phòng
事務職員
Jimu Shokuin
Tên-san (さん) / Jimu no Tên-san. Không gọi Sensei.
Bảo vệ / Vệ sĩ
守衛 / 警備員
Shuei / Keibiin
Shuei-san / Keibiin-san.
Học sinh / Sinh viên (tự xưng)
学生 / 生徒 / 児童
Gakusei / Seito / Jidō
Tự xưng: Watashi / Boku. Gọi bạn: Tên-kun / -san / -chan.
Senpai (Tiền bối)
先輩
Senpai
Tên-senpai / Senpai. Rất quan trọng văn hóa Nhật.
Kōhai (Hậu bối)
後輩
Kōhai
Tên-kun / -san. Không gọi “Kōhai” trực tiếp.
Phụ huynh
保護者
Hogosha
Tên-san no hogosha-sama / Okaasan / Otousan.
Phần 5: Mẫu Câu Giao Tiếp Thực Tế Theo Từng Tình Huống (Năm 2026)
5.1. Hỏi đường / Tìm phòng (Du học sinh mới / Khách)
A: すみません。文学部事務室はどこですか。 (Sumimasen. Bungakubu Jimushitsu wa doko desu ka?) Cho tôi hỏi, văn phòng khoa Văn học ở đâu ạ?
B: この建物の3階です。エレベーターで上がって、左手です。 (Kono tatemono no 3-kai desu. Erebeētā de agatte, hidarite desu.) Ở tầng 3 của tòa nhà này. Đi thang máy lên, bên tay trái.
A:正門から入って、職員室はどの辺りですか。 (Seimon kara haitte, Shokuinshitsu wa do no atari desu ka?) Vào từ cửa chính, phòng giáo viên ở khoảng nào ạ?
B:玄関を入ってすぐ、右手のガラス張りの部屋です。 (Genkan o haitte sugu, migite no garasubari no heya desu.) Vào sảnh chính ngay lập tức, phòng kính bên tay phải.
5.2. Làm thủ tục hành chính (Văn phòng – Jimushitsu)
Sinh viên: すみません、在学証明書と成績証明書を発行してもらいたいんですが。 (Sumimasen, Zaigaku Shōmeisho to Seiseki Shōmeisho o hakkō shite moraitain desu ga.) Cho tôi xin phát hành Chứng minh sinh viên và Bảng điểm ạ.
Nhân viên: はい、自動発行機で出せます。学生証をタッチしてください。手数料は1通200円です。 (Hai, Jidō Hakkōki de dasemasu. Gakuseishō o tacchi shite kudasai. Tesūryō wa 1-tsū 200-en desu.) Vâng, máy tự động phát hành có thể in. Chạm thẻ sinh viên vào đây. Phí 200 yên/một bản. Lưu ý 2026: Hầu như 100% trường Đại học dùng máy tự động (自動発行機) hoặc cổng thông tin sinh viên (ポータルサイト) để in chứng từ điện tử (PDF).
Sinh viên:住所変更の届け出をしたいです。マイナンバーカードは必要ですか。 (Jūsho Henkō no todokede o shitai desu. Mainanbā Kādo wa hitsuyō desu ka?) Tôi muốn khai báo thay đổi địa chỉ. Cần thẻ My Number không ạ?
Nhân viên:住民票の写し（発行3ヶ月以内）と学生証をお持ちください。マイナンバーカードがあれば住民票は不要な場合もあります。 (Jūminhyō no utsushi (hakkō 3-kagetsu inai) to Gakuseishō o omochi kudasai. Mainanbā Kādo ga areba Jūminhyō wa fuyō na baai mo arimasu.) Mang theo bản sao Hộ khẩu (cấp trong 3 tháng) và thẻ sinh viên. Nếu có thẻ My Number thì có thể không cần Hộ khẩu.
Tên Trường Trong Tiếng Nhật
Có thể bạn quan tâm: Tên Trái Cây Tiếng Nhật: Từ Điển Toàn Diện, Phân Loại Chi Tiết & Hướng Dẫn Ghi Nhớ Hiệu Quả Nhất Năm 2026
5.3. Hỏi bài / Thảo luận với Giáo viên (Phòng giáo viên – Shokuinshitsu)
Sinh viên:担任の先生、すみません。進路相談に乗っていただけませんか。 (Tantann no Sensei, sumimasen. Shinro Sōdan ni notte itadakemasen ka?) Thầy/Cô chủ nhiệm, cho em xin tư vấn hướng nghiệp ạ.
Giáo viên: いいよ。進路指導室に来て。今、面談週間だから。 (Ii yo. Shinro Shidōshitsu ni kite. Ima, Mendan Shūkan dakara.) Được thôi. Đến phòng hướng nghiệp nhé. Hiện tại là tuần phỏng vấn hướng nghiệp.
Sinh viên:教授、レポートの締切について質問があります。延長は可能でしょうか。 (Kyōju, Repōto no Shimekiri ni tsuite shitsumon ga arimasu. Enchō wa kanō deshō ka?) Thưa Giáo sư, em có câu hỏi về deadline báo cáo. Có gia hạn được không ạ?
Giáo viên: 原則不可だけど、正当な理由（病気など）があれば特別措置を取れる場合があります。願い出を出してください。 (Gensoku fuka dakedo, Seitōna Riyū (Byōki nado) ga areba Tokubetsu Sochi o toreru baai ga arimasu. Negaiide o dashite kudasai.) Về nguyên tắc không được, nhưng nếu có lý do chính đáng (bệnh tật…) có thể áp dụng biện pháp đặc biệt. Hãy nộp đơn xin phép.
5.4. Hoạt động Câu lạc bộ (Bukatsu) – Văn hóa đặc trưng Nhật
Senpai: おい、新入生！部室は本館地下1階だぞ。顧問の先生に入部届出しとけよ。 (Oi, Shinnyūsei! Bushitsu wa Honkan Chika 1-kai da zo. Komon no Sensei ni Nyūbu Todoke dashitoke yo.) Này tân sinh viên! Phòng CLB ở tầng hầm 1 tòa chính. Nộp đơn nhập hội cho thầy cô cố vấn nhé. Lưu ý: Senpai nóiแบบ thô ráp (Tameguchi) với Kōhai là bình thường trong Bukatsu.
Kōhai:先輩、練習メニューがきついです。休憩いただけませんか。 (Senpai, Renshū Menyū ga kitsui desu. Kyūkei itadakemasen ka?) Anh/Chị ơi, menu tập luyện quá khủng. Cho em nghỉ ngơi chút được không ạ?
Senpai:根性見せろ！インターハイ目指すんだろ？水分補給だけしてすぐ戻れ。 (Konjō misero! Intāhai mezasu ndaro? Suibun Hokyū dake shite sugu modore.) Cho thấy tinh thần! Mục tiêu Inter-High (Giải THPT toàn quốc) mà? Chỉ uống nước bù rồi về ngay.
5.5. Tuyển sinh / Giải thích về trường (Cho phụ huynh / Bạn bè nước ngoài)
A: お子さんはどこの高校を受験するんですか。 (Okosan wa doko no Kōkō o Juken suru n desu ka?) Con anh/chị dự thi trường THPT nào?
B:都立の進学校を第一志望にしてます。偏差値は65くらいです。推薦入試も検討中です。 (Toritsu no Shingakkō o Daiichi Shibō ni shitemasu. Hensachi wa 65 kurai desu. Suisen Nyūshi mo kentōchū desu.) Để con thi trường công lập Đô쿄 loại “Trường tiến học” (Shingakkō) làm nguyện vọng 1. Điểm lệch chuẩn (Hensachi) khoảng 65. Cũng cân nhắc thi tuyển khuyến nghị (Suisen). Thuật ngữ 2026: 進学校 (Shingakkō): Trường chuyên thi Đại học (tỷ lệ vào ĐH cao). 偏差値 (Hensachi): Điểm lệch chuẩn (Thang 0-100, TB 50). Chỉ số quan trọng nhất xếp hạng trường Nhật. 推薦入試 (Suisen Nyūshi) / 総合型選抜 (Sōgō-gata Senbatsu): Thi tuyển khuyến nghị / Xét tuyển toàn diện (không thi học lực thuần túy).
A:早稲田と慶應、どっちが人気ですか。 (Waseda to Keio, docchi ga ninki desu ka?) Waseda và Keio, trường nào hot hơn?
B:早慶 (Sōkei) どっちも超難関ですよ。早稲田はキャンパスが早稲田・戸山・所沢と広く、学部が多い。慶應は三田・日吉・湘南藤沢、医学部があるのが強み。就職に強いのは互角です。 (Sōkei docchi mo Chō Nankan desu yo. Waseda wa Kyanpasu ga Waseda, Toyama, Tokorozawa to hiroku, Gakubu ga ooi. Keio wa Mita, Hiyoshi, Shōnan Fujisawa, Igakubu ga aru no ga tsuyomi. Shūshoku ni tsuyoi no wa Gokaku desu.) Cả hai đều “Siêu khó” (Chō Nankan). Waseda cơ sở rộng (Waseda, Toyama, Tokorozawa), nhiều khoa. Keio có Y khoa (Mita, Hiyoshi, SFC), mạnh về y. Việc làm (Just job) thì ngang nhau.
Tên Trường Trong Tiếng Nhật
Có thể bạn quan tâm: Danh Sách Tên Trái Cây Bằng Tiếng Nhật Chi Tiết Nhất 2026: Từ Kanji, Hiragana, Katakana Đến Phát Âm Chuẩn Và Văn Hóa
Phần 6: Xu Hướng Năm 2026 & Từ Vựng Mới (Buzzwords) Trong Môi Trường Học Thuật Nhật
Thế giới giáo dục Nhật Bản thay đổi nhanh. Dưới đây là các từ khóa “hot” năm 2026 bạn bắt buộc phải biết để không bị “lệch pha” khi giao tiếp hoặc đọc tin tức.
6.1. Đổi mới tuyển sinh Đại học (Đại học nhập học 2026 trở đi)
総合型選抜 (Sōgō-gata Senbatsu) – Xét tuyển toàn diện: Thay thế gọi cũ “AO Nyūshi (AO入試)”. Đánh giá hồ sơ, luận văn, phỏng vấn, hoạt động ngoại khóa. Chiếm ~15-20% chỉ tiêu Quốc/Công lập, ~50% Tư lập.
学校推薦型選抜 (Gakkō Suisen-gata Senbatsu) – Xét tuyển khuyến nghị trường: Cũ gọi “Suisen Nyūshi (推薦入試)”. Yêu cầu khuyến nghị của Hiệu trưởng THPT. Có 2 loại: 指定校制 (Shiteikō-sei – Hạn định trường) và 公募制 (Kobo-sei – Tuyển công khai).
一般選抜 (Ippan Senbatsu) – Thi tuyển chung: Thi viết (Đại học Quốc lập dùng Đại học Kyōtsū Test – 大学入学共通テスト + Kỳ thi riêng / Tư lập dùng Kỳ thi riêng hoặc Chỉ dùng Kyōtsū Test).
大学入学共通テスト (Daigaku Nyūgaku Kyōtsū Tesuto) – Kỳ thi chung nhập học ĐH: Từ 2025 đã đổi dạng: Thông tin (情報 – Jōhō) trở thành môn bắt buộc (6 môn 7 bài thi). Năm 2026 tiếp tục áp dụng, độ khó ổn định.
6.2. Chuyển đổi số & AI trong Giáo dục (GIGA School Concept – Next Stage)
一台一台 (Itai Ichi-dai) / 1人1台 (Hitori Ichi-dai): Mỗi học sinh 1 thiết bị (iPad/Chromebook/Windows). Đã hoàn thành triển khai cấp 1,2,3. Năm 2026: Tập trung vào hoạt dụng (Katsuyō) – dùng thực tế, không chỉ phân phát.
CBT (Computer Based Testing): Thi trắc nghiệm trên máy tính. 全日本学力調査 (Zen Nihon Gakuryoku Chōsa) (Kiểm tra học lực toàn quốc) đã CBT hóa một phần. Năm 2026 mở rộng.
ガイドライン (Guideline): MEXT ban hành hướng dẫn sử dụng AI ở trường (2023, cập nhật 2024, 2025).
禁止事項 (Kinshi Jikō): Cấm dùng AI viết báo cáo, bài thi, bài tập về nhà (nếu không được phép).
活用事例 (Katsuyō Jirei): Dùng AI để tư duy đối thoại (Sōtai Shikō), tóm tắt văn bản, lập kế hoạch học tập, luyện nói tiếng Anh.
情報モラル (Jōhō Moraru) / AIリテラシー (AI Literacy): Năng lực sử dụng AI có đạo đức, an toàn. Đã đưa vào chương trình học.
6.3. Học tập 탐究 (Tankyū – Inquiry Based Learning) – Trái tim chương trình mới
総合的な探究の時間 (Sōgōteki na Tankyū no Jikan) – Giờ Tankyū Tổng hợp: Bắt buộc tại THPT (2 đơn vị/năm). Học sinh tự đặt đề tài, điều tra, phân tích, phát biểu.
課題研究 (Kadai Kenkyū) – Nghiên cứu đề tài: Tại các trường Super Science High (SSH), Super Global High (SGH).
探究学習 (Tankyū Gakushū): Từ khóa tìm kiếm tài liệu, hướng dẫn năm 2026.
6.4. An toàn, Sức khỏe tinh thần & Đa dạng hóa
不登校 (Futōkō) – Nghỉ học / Bỏ học: Số lượng kỷ lục năm 2023, 2024, 2025. Năm 2026: Đẩy mạnh 教育機会確保法 (Kyōiku Kikai Kakuho Hō) – Đảm bảo cơ hội học tập cho trẻ nghỉ học (Trường tự do, Phòng học online, Học tại nhà được công nhận).
ヤングケアラー (Yang Kearā) – Young Carer: Trẻ em chăm sóc người thân bệnh tật/khuyết tật. Hỗ trợ tại trường (SC, SSW).
スクールカウンセラー (SC – School Counselor) / スクールソーシャルワーカー (SSW – School Social Worker): Cấu hình chuẩn: Mỗi trường có SC, các quận/huyện có SSW. Năm 2026: Tăng cường kinh phí đặt thường trú.
インクルーシブ教育 (Inkurūshibu Kyōiku) – Giáo dục hòa nhập: Học sinh khuyết tật học chung lớp thường (通常学級 – Tsūjō Gakkyū) với hỗ trợ 合理的配慮 (Gōriteki Hairyo – Điều chỉnh hợp lý). Luật bắt buộc từ 2024.
LGBTQ / SOGI (ソジ – Soji): Đa dạng giới tính. Năm 2026: Nhiều trường cho phép 制服選択制 (Seifuku Sentaku-sei – Tự chọn đồng phục), 混合名簿 (Kongō Meibo – Danh sách混合 nam/nữ), 多目的トイレ (Tamokuteki Toire – Toilet đa dụng).
6.5. Quốc tế hóa & Du học
スーパーグローバルハイスクール (SGH) / WWL (World Wide Learning): Chương trình quốc tế hóa THPT.
留学 (Ryūgaku) – Du học: Sau COVID hoàn toàn hồi phục. Năm 2026: 短期留学 (Tanki Ryūgaku – Du học ngắn hạn 1-4 tuần) rất phổ biến ở THPT.
英語4技能 (Eigo Yon Ginō) – 4 kỹ năng tiếng Anh: Đọc, Viết, Nghe, Nói. Các kỳ thi chứng chỉ: Eiken (英検), TEAP, IELTS, TOEFL iBT, GTEC. Dùng cho tuyển sinh ĐH (miễn thi Anh văn, đổi điểm).
日本語教育機関 (Nihongo Kyōiku Kikan) – Trường tiếng Nhật: Chuẩn hóa chất lượng theo 日本語教育機関認定法 (Nihongo Kyōiku Kikan Nintei Hō) (Luật công nhận trường tiếng Nhật – có hiệu lực từ 2024/2025). Năm 2026: Chỉ được cấp visa du học sinh cho trường 認定校 (Nintei-kō – Trường được công nhận).
Phần 7: Hướng Dẫn Tra Cứu Tên Trường Thực Tế (Tools & Tips 2026)
Khi gặp một tên trường lạ (ví dụ trên CV ứng viên, hồ sơ du học, tin tức), hãy làm theo quy trình sau:
Bước 1: Xác định loại hình từ hậu tố (Suffix)
...大学 -> Đại học.
...短期大学 / ...短大 -> Cao đẳng.
...高等学校 / ...高校 / ...高 -> THPT.
...中学校 / ...中学 / ...中 -> THCS.
...小学校 / ...小学 / ...小 -> Tiểu học.
...専門学校 / ...専門 -> Trường chuyên môn (Senmon).
...高等専門学校 / ...高専 -> Cao đẳng Kỹ thuật (Kōsen – 5 năm).
...幼稚園 / ...保育園 / ...こども園 -> Mầm non/Nhà trẻ.
Bước 2: Xác định công lập hay tư lập từ tiền tố (Prefix)
Quốc lập (国立 – Kokuritsu): Tên bắt đầu bằng 地名 (Địa danh) + 大学 (Không có “Ritsu”). Ví dụ: 東京大学, 京都大学, 東北大学, 筑波大学, 一橋大学, 東京工業大学 (Science Tokyo từ 2024/2025).
Công lập (公立 – Kōritsu): Có chữ 立 (Ritsu) đi kèm đơn vị hành chính.
Tư lập (私立 – Shiritsu): Không có “Ritsu” (trừ trường hợp tên pháp nhân có chữ “Ritsu” nhưng hiếm). Thường có tên hội 学園, 学院, 義塾 hoặc tên người/niềng hiệu. Ví dụ: 早稲田大学, 慶應義塾大学, 明治大学, 青山学院大学.
Bước 3: Tìm tên viết tắt phổ biến (Ryakuji)
Tên Trường Trong Tiếng Nhật
Tìm trên Google: "Tên trường" 略称 hoặc "Tên trường" 通称.
Ví dụ: 東京工業大学 略称 -> 東工大 (Tōkōdai) -> Lưu ý: Từ 2024/2025 sáp nhập với Tokyo Medical and Dental University thành 東京科学大学 (Tokyo Kagaku Daigaku) – 科大 (Kadai). Cập nhật năm 2026: Phải gọi là 東京科学大学 (Kadai).
Bước 4: Kiểm tra “Hensachi” (偏差値) – Chỉ số chất lượng (Chỉ áp dụng THPT/ĐH)
Site tra cứu uy tín 2026: 旺文社パスナビ (Obunsha Passnavi), みんなの高校情報 (Minna no Kōkō Jōhō), 大学受験パスナビ (Daigaku Juken Passnavi), スタディサプリ進路 (Study Sapuri Shinro).
Lưu ý: Hensachi chỉ mang tính tham khảo xu hướng, không phản ánh 100% chất lượng giáo dục.
Bước 5: Xác minh thông tin chính thức (Website chính)
Luôn vào Official Website (公式サイト – Kōshiki Saito).
Kiểm tra: アクセス (Access – Địa chỉ/Đi như thế nào), 入試情報 (Nyūshi Jōhō – Thông tin tuyển sinh), 学部・学科 (Gakubu Gakka – Danh sách khoa), 学費 (Gakuhi – Học phí).
Phần 8: Bảng Từ Vựng Tổng Hợp “Must-Know” (Cheat Sheet) – Phụ Lục
8.1. Các cấp học & Loại trường (Summary)
Tiếng Việt
Kanji
Romaji
Viết tắt thường gặp
Nhà trẻ
保育園
Hoikuen
–
Mầm non
幼稚園
Yōchien
–
Vườn trẻ kết hợp
認定こども園
Nintei Kodomoen
こども園
Tiểu học
小学校
Shōgakkō
小学校, 小校
Trung học cơ sở
中学校
Chūgakkō
中学, 中
Trung học phổ thông
高等学校
Kōtō Gakkō
高校, 高
Trường THCS+THPT liên tục
中等教育学校
Chūtō Kyōiku Gakkō
中等, 中教
Cao đẳng Kỹ thuật (5 năm)
高等専門学校
Kōtō Senmon Gakkō
高専
Đại học
大学
Daigaku
大
Cao đẳng (2-3 năm)
短期大学
Tanki Daigaku
短大
Trường Chuyên môn
専門学校
Senmon Gakkō
専門
Đại học viện (Thạc sĩ/Tiến sĩ)
大学院
Daigakuin
院
Trường tiếng Nhật
日本語学校 / 日本語教育機関
Nihongo Gakkō / Kikan
日語校
8.2. Thuộc tính trường (Attributes)
Thuộc tính
Kanji
Romaji
Giải thích
Quốc lập
国立
Kokuritsu
Quốc gia vận hành (86 trường ĐH).
Công lập
公立
Kōritsu
Địa phương vận hành (Đô/Đạo/Phủ/Ken/Thành/Quận).
Tư lập
私立
Shiritsu
Pháp nhân tư nhân vận hành.
Nam nữ đồng trường
共学
Kyōgaku
Phổ biến nhất hiện nay.
Nam trường
男子校
Danshikō
Chỉ nam.
Nữ trường
女子校
Joshikō
Chỉ nữ.
Trường tiến học (THPT)
進学校
Shingakkō
Tập trung thi ĐH, tỷ lệ cao.
Trường chuyên nghiệp (THPT)
専門高校
Senmon Kōkō
Công nghiệp, Thương nghiệp, Nông, Welfare…
Trường liên kết Đại học
附属校
Fuzokukō
Thuộc ĐQ, thẳng thang lên ĐH (nếu đạt điều kiện).
Trường quốc tế
インターナショナルスクール
Intānashonaru Sukūru
Chương trình IB, Cambridge, A-level…
8.3. Sự kiện năm học (Annual Events) – Lịch năm 2026 (Dự kiến)
Tháng
Sự kiện
Kanji
Romaji
Ghi chú
4
Nhập học / Khai giảng
入学式 / 始業式
Nyūgakushiki / Shigyōshiki
Năm học mới bắt đầu (Tháng 4). Sakura nở.
4-5
Kiểm tra sức khỏe
健康診断
Kenkō Shindan
Bắt buộc toàn校.
5-6
Ngày thể dục / Hội thi thể thao
体育祭 / 運動会
Taiikusai / Undōkai
Sự kiện lớn nhất năm (Đặc biệt THCS/THPT).
7
Kết thúc học kỳ 1 / Nghỉ hè
終業式 / 夏休み
Shūgyōshiki / Natsuyasumi
Nghỉ hè ~ 40 ngày (cuối 7 – cuối 8).
9
Khai giảng học kỳ 2
始業式
Shigyōshiki
9-10
Ngày văn hóa / Hội trường
文化祭 / 学園祭
Bunkasai / Gakuensai
Mở cửa cho phụ huynh, người địa phương. Rất sôi động.
10-11
Du lịch học tập / Thực tập
修学旅行 / 校外学習
Shūgaku Ryokō / Kōgai Gakushū
THPT thường đi Okinawa, Hokkaido, Tokyo, Hải ngoại.
12
Kết thúc học kỳ 2 / Nghỉ đông
終業式 / 冬休み
Shūgyōshiki / Fuyuyasumi
Nghỉ đông ~ 2 tuần (Tết Dương lịch).
1
Thi Đại học (Kyōtsū Test)
大学入学共通テスト
Daigaku Nyūgaku Kyōtsū Tesuto
Cuối tuần thứ 1 hoặc 2 tháng 1.
2-3
Kỳ thi vào THPT / ĐH (Kỳ thi riêng)
入試
Nyūshi
Mùa thi cao trào.
3
Tốt nghiệp / Kết thúc năm học
卒業式 / 修了式
Sotsugyōshiki / Shūryōshiki
Tháng 3 cuối. Hoa anh đào nở sớm.
8.4. Từ vựng “Sống còn” cho Du học sinh / Người mới làm quen môi trường Nhật
~Gakubu ~nen no Namae to mōshimasu. Yoroshiku onegai itashimasu.
Kết Luận: Làm Chủ “Tên Trường” Là Làm Chủ Bối Cảnh
Nắm vững tên trường trong tiếng Nhật không chỉ dừng lại ở việc đọc đúng Kanji. Nó là sự hiểu biết về:
Hệ thống: Phân loại được trường thuộc cấp nào, công/tư, đặc điểm gì.
Văn hóa: Biết cách xưng hô, Keigo phù hợp với từng đối tượng (Hiệu trưởng, GV, Senpai, Nhân viên).
Thực tế: Cập nhật được xu hướng 2026 (Tuyển sinh mới, AI, Tankyū, Futōkō, Quốc tế hóa).
Kỹ năng sống: Biết hỏi đường, làm thủ tục, tham gia Bukatsu, đối phó sự cố.
Hy vọng bài viết chi tiết hơn 2500 chữ này trở thành “Trai đẹp” (Handbook) trên bàn làm việc của bạn. Hãy bookmark lại, ôn tập theo từng phần, và quan trọng nhất: Thực hành nói (Output) ngay hôm nay. Chúc bạn càn quét mọi rào cản ngôn ngữ và thành công rực rỡ trên đất nước Hoa Anh Đào năm 2026!
Lưu ý cuối cùng: Thông tin về tên trường cụ thể (đặc biệt là tên viết tắt, Hensachi, chương trình tuyển sinh) thay đổi hàng năm. Luôn verify (xác minh) trên Website chính thức của trường (公式サイト) hoặc cổng thông tin Bộ Giáo dục (MEXT) / Các trung tâm dự báo uy tín (Obunsha, Benesse, Kawai Juku) tại thời điểm bạn cần sử dụng (Năm 2026).
