Học tiếng Nhật ở trình độ N5 không chỉ là học bảng chữ cái Hiragana, Katakana hay ghi nhớ vài trăm từ vựng thông dụng. N5 là nền móng của toàn bộ hệ thống ngôn ngữ Nhật Bản, nơi người học phải làm quen với một tư duy hoàn toàn khác tiếng Việt và tiếng Anh. Nếu bạn nắm vững cấu trúc câu, trợ từ, cách biến đổi động từ và tính từ ngay từ đầu, con đường chinh phục N4, N3 và các trình độ cao hơn sẽ trở nên nhẹ nhàng và rõ ràng hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu bỏ qua hoặc học một cách mơ hồ các cấu trúc N5, bạn sẽ rất dễ bị hổng kiến thức, không thể đọc hiểu câu dài và không thể diễn đạt chính xác ngay cả những câu đơn giản nhất.
Bài viết này được xây dựng như một cẩm nang toàn diện về cấu trúc tiếng Nhật N5. Chúng ta sẽ đi từ những nguyên tắc tổng quát nhất như thứ tự câu SOV, vai trò của trợ từ, cho đến từng nhóm cấu trúc cụ thể được sử dụng thường xuyên trong đề thi JLPT N5, trong giao tiếp hằng ngày, trong sách giáo khoa và trong thực tế công việc, học tập tại Nhật Bản. Mỗi cấu trúc đều được giải thích bằng tiếng Việt dễ hiểu, kèm theo ví dụ minh họa, phân biệt với những cấu trúc dễ nhầm lẫn, và gợi ý cách áp dụng trong thực tế.
Mục tiêu của bài viết không phải là liệt kê khô khan các mẫu câu, mà là giúp bạn hiểu được logic đằng sau mỗi cấu trúc, biết khi nào dùng cấu trúc đó, dùng như thế nào cho đúng, và làm sao để tự tạo ra câu mới thay vì chỉ học thuộc lòng. Khi bạn hiểu được quy luật, bạn sẽ có thể tự tin sáng tạo câu, đọc hiểu đoạn văn ngắn và xây dựng nền tảng vững chắc cho việc học tiếng Nhật lâu dài.
1. Tư Duy Cấu Trúc Câu Tiếng Nhật: Thứ Tự SOV và Vai Trò Của Trợ Từ
Sự khác biệt lớn nhất giữa tiếng Việt và tiếng Nhật nằm ở thứ tự câu. Tiếng Việt và tiếng Anh tuân theo thứ tự SVO: Chủ ngữ – Động từ – Tân ngữ. Ví dụ: Tôi ăn cơm. Chủ ngữ là Tôi, động từ là ăn, tân ngữ là cơm.
Tiếng Nhật tuân theo thứ tự SOV: Chủ ngữ – Tân ngữ – Động từ. Ví dụ: 私はご飯を食べます。Watashi wa gohan wo tabemasu. Dịch theo thứ tự: Tôi thì cơm thì ăn. Động từ luôn đứng ở cuối câu. Đây là nguyên tắc cốt lõi mà mọi cấu trúc N5 đều tuân thủ.
Ví dụ khác: 私は毎日学校に行きます。Watashi wa mainichi gakkou e ikimasu. Tôi thì mỗi ngày trường thì đi. Động từ 行きます ikimasu đứng cuối cùng.
Bởi vì động từ đứng cuối, tiếng Nhật cần có trợ từ để đánh dấu vai trò của từng thành phần trong câu. Trợ từ là những từ nhỏ như は wa, が ga, を wo, に ni, へ e, で de, と to, から kara, まで made, の no, も mo… Chúng được gắn sau danh từ hoặc đại từ để cho biết thành phần đó là chủ đề, chủ ngữ, tân ngữ, nơi chốn, phương tiện, thời gian, hướng di chuyển hay sở hữu.
Hãy hình dung trợ từ giống như nhãn dán phân loại trong kho lưu trữ. Không có trợ từ, người nghe không biết đâu là người thực hiện hành động, đâu là vật bị tác động. Học trợ từ chính là học cách sắp xếp thông tin trong câu tiếng Nhật một cách logic và chính xác.
Một nguyên tắc quan trọng nữa là tiếng Nhật thường lược bỏ chủ ngữ nếu đã rõ trong ngữ cảnh. Ví dụ, khi hỏi: ご飯を食べますか。Gohan wo tabemasu ka? Bạn ăn cơm chưa? Người trả lời có thể chỉ nói: はい、食べました。Hai, tabemashita. Vâng, tôi ăn rồi. Chủ ngữ 私は bị bỏ qua vì ai cũng hiểu người nói đang nói về mình. Việc lược bỏ chủ ngữ này giúp câu nói tự nhiên hơn và là đặc điểm rất phổ biến trong giao tiếp.
2. Cấu Trúc Câu Cơ Bản Nhất: X は Y です / ます
Đây là cấu trúc đầu tiên và quan trọng nhất trong N5, dùng để giới thiệu, xác định, mô tả danh tính, nghề nghiệp, quốc tịch, nguồn gốc.
Công thức khẳng định: X は Y です。X wa Y desu. X là Y.
Ví dụ: 私は学生です。Watashi wa gakusei desu. Tôi là học sinh. 田中さんは会社員です。Tanaka-san wa kaishain desu. Anh Tanaka là nhân viên công ty. これは本です。Kore wa hon desu. Đây là sách. あれは私の車です。Are wa watashi no kuruma desu. Kia là xe của tôi.
Công thức phủ định: X は Y ではありません / じゃありません。X wa Y dewa arimasen / ja arimasen. X không phải là Y.
Ví dụ: 私は学生ではありません。Watashi wa gakusei dewa arimasen. Tôi không phải là học sinh. これはペンじゃありません。Kore wa pen ja arimasen. Đây không phải là bút.
Công thức nghi vấn: X は Y ですか。X wa Y desu ka? X có phải là Y không?
Ví dụ: 田中さんは学生ですか。Tanaka-san wa gakusei desu ka? Anh Tanaka có phải là học sinh không? Trả lời: はい、そうです。Hai, sou desu. Vâng, đúng vậy. いいえ、違います。Iie, chigaimasu. Không, không phải vậy.
Trợ từ は wa trong cấu trúc này được gọi là trợ từ chủ đề. Nó cho biết chủ đề của câu là gì, sau đó đưa ra thông tin về chủ đề đó. Lưu ý cách phát âm: は được đọc là わ wa, không đọc là ha. Đây là điểm đặc biệt mà người mới học cần ghi nhớ ngay từ đầu. Tương tự, へ được đọc là e, を được đọc là o, dù cách viết vẫn giữ nguyên.
Ngoài ra, です desu là dạng lịch sự của động từ だ da, dùng để kết thúc câu một cách trang trọng, phù hợp với giao tiếp thông thường. Trong văn nói thân mật, người ta có thể nói だ hoặc bỏ hẳn, nhưng trong N5 chúng ta chủ yếu học dạng です・ます調, tức là dạng lịch sự, vì đây là dạng chuẩn trong sách giáo khoa và đề thi.
3. Các Trợ Từ Quan Trọng Nhất Trong N5
3.1. Trợ Từ が ga: Chủ Ngữ Thực Hiện Hành Động
Trợ từ が ga đánh dấu chủ ngữ, tức là người hoặc vật thực hiện hành động, hoặc là chủ thể của trạng thái được mô tả. Khác với は wa là chủ đề của câu, が ga nhấn mạnh chủ ngữ cụ thể.
Ví dụ: 猫が寝ています。Neko ga nete imasu. Con mèo đang ngủ. 私が行きます。Watashi ga ikimasu. Tôi sẽ đi, chính tôi đi. 雨が降っています。Ame ga futte imasu. Mưa đang rơi.
Có thể bạn quan tâm: Cấu Trúc “phải Làm Gì” Trong Tiếng Nhật: 〜なければならない Và Toàn Bộ Cách Dùng Chuẩn Nhất
Phân biệt は và が là một trong những điểm khó nhất của N5. Nói đơn giản, は dùng khi muốn giới thiệu chủ đề rồi nói tiếp về nó, thường dùng trong câu giới thiệu và câu hỏi. が dùng khi muốn nhấn mạnh, chỉ ra ai là người thực hiện, hoặc khi đưa ra thông tin mới, hoặc sau các từ nghi vấn như だれ, なに, どこ.
Ví dụ so sánh: 私は学生です。Watashi wa gakusei desu. Tôi là học sinh, câu giới thiệu chung. 私が学生です。Watashi ga gakusei desu. Chính tôi là học sinh, nhấn mạnh người đó là tôi chứ không phải người khác. Trong thực tế thi N5, bạn cần nắm được mức độ phân biệt cơ bản này và làm quen dần qua luyện tập.
3.2. Trợ Từ を wo: Tân Ngữ Của Động Từ
Trợ từ を wo đánh dấu tân ngữ, tức là vật bị động từ tác động trực tiếp. Nó luôn đi với động từ ngoại động, tức là động từ cần có tân ngữ để hoàn chỉnh nghĩa.
Ví dụ: 私はご飯を食べます。Watashi wa gohan wo tabemasu. Tôi ăn cơm. 本を読みます。Hon wo yomimasu. Đọc sách. 水を飲みます。Mizu wo nomimasu. Uống nước. 映画を見ます。Eiga wo mimasu. Xem phim.
Lưu ý phát âm: を được đọc là お o. Đây là trợ từ duy nhất trong tiếng Nhật có cách đọc khác hoàn toàn so với cách viết, cùng với は và へ. Động từ như 食べる taberu, 飲む nomu, 読む yomu, 見る miru, 買う kau, 聞く kiku đều là động từ ngoại động và thường đi với を.
3.3. Trợ Từ に ni và へ e: Nơi Chốn Đến và Thời Gian
Trợ từ に ni có nhiều chức năng: chỉ nơi đến, nơi tồn tại, thời gian, đối tượng của hành động, tần suất.
Chỉ nơi đến: 学校に行きます。Gakkou e / ni ikimasu. Đi đến trường. Cả に và へ đều có thể dùng cho nơi đến, nhưng へ nhấn mạnh hướng di chuyển, còn に nhấn mạnh điểm đến cụ thể.
Chỉ nơi tồn tại: 机の上に本があります。Tsukue no ue ni hon ga arimasu. Trên bàn có sách.
Chỉ thời gian: 7時に起きます。7-ji ni okimasu. 7 giờ thức dậy. 月曜日に学校に行きます。Getsuyoubi ni gakkou e ikimasu. Thứ Hai đi học.
Chỉ đối tượng: 友達に会います。Tomodachi ni aimasu. Gặp bạn. 母に電話をかけます。Haha ni denwa wo kakemasu. Gọi điện cho mẹ.
Trợ từ へ e chỉ dùng cho hướng di chuyển, không dùng cho thời gian hay nơi tồn tại. Vì vậy, khi nói về thời gian, bắt buộc dùng に, không dùng へ.
3.4. Trợ Từ で de: Nơi Diễn Ra Hành Động và Phương Tiện
Trợ từ で de chỉ nơi hành động diễn ra, phương tiện, công cụ, hoặc phạm vi.
Nơi diễn ra: 学校で勉強します。Gakkou de benkyou shimasu. Học ở trường. 図書館で本を読みます。Toshokan de hon wo yomimasu. Đọc sách ở thư viện.
Phương tiện: バスで行きます。Basu de ikimasu. Đi bằng xe buýt. ペンで書きます。Pen de kakimasu. Viết bằng bút.
Phân biệt に và で: に dùng cho nơi đến hoặc nơi tồn tại tĩnh, で dùng cho nơi hành động diễn ra. Ví dụ: 学校に行きます。Gakkou ni ikimasu. Đi đến trường, nhấn mạnh điểm đến. 学校で勉強します。Gakkou de benkyou shimasu. Học ở trường, nhấn mạnh hoạt động học diễn ra tại đó.
3.5. Trợ Từ と to: Cùng Với, Và, Trích Dẫn
Trợ từ と to có ba chức năng chính: đi cùng với ai, liệt kê, và trích dẫn lời nói.
Đi cùng: 友達と行きます。Tomodachi to ikimasu. Đi cùng bạn.
Liệt kê: 本とペンを買います。Hon to pen wo kaimasu. Mua sách và bút.
Trích dẫn: 「私は学生です」と言います。「Watashi wa gakusei desu」to iimasu. Nói rằng tôi là học sinh.
3.6. Trợ Từ から kara và まで made: Từ và Đến
から kara chỉ điểm bắt đầu, nguồn gốc, nguyên nhân. まで made chỉ điểm kết thúc, giới hạn.
Ví dụ: 学校から家まで歩きます。Gakkou kara ie made arukimasu. Đi bộ từ trường đến nhà. 9時から5時まで働きます。9-ji kara 5-ji made hatarakimasu. Làm việc từ 9 giờ đến 5 giờ. 日本から来ました。Nihon kara kimashita. Đến từ Nhật Bản.
3.7. Trợ Từ の no: Sở Hữu và Bổ Nghĩa
Trợ từ の no nối hai danh từ, thể hiện quan hệ sở hữu, chất liệu, nguồn gốc, hoặc bổ nghĩa.
Ví dụ: 私の本。Watashi no hon. Sách của tôi. 日本の車。Nihon no kuruma. Xe của Nhật Bản. 木の机。Ki no tsukue. Bàn gỗ. 昨日の映画。Kinou no eiga. Phim hôm qua.
の là trợ từ xuất hiện với tần suất cực cao và là cầu nối cơ bản để tạo thành cụm danh từ dài hơn trong tiếng Nhật.
Có thể bạn quan tâm: Cấu Trúc Nếu Thì Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao Năm 2026
3.8. Trợ Từ も mo: Cũng, Và
Trợ từ も mo thay thế cho は, が, を để diễn đạt ý cũng, và, cũng vậy.
Ví dụ: 私も学生です。Watashi mo gakusei desu. Tôi cũng là học sinh. 私はご飯も食べます。Watashi wa gohan mo tabemasu. Tôi cũng ăn cơm. 図書館にも行きます。Toshokan ni mo ikimasu. Cũng đi đến thư viện.
Khi dùng も, ý nghĩa là hành động hoặc trạng thái đó cũng áp dụng cho chủ thể này, ngoài những gì đã được nhắc trước đó.
4. Động Từ Tiếng Nhật N5: Ba Nhóm và Hệ Thống Biến Đổi
Động từ là phần phức tạp nhất của tiếng Nhật N5 vì chúng biến đổi theo thời, thể, mức độ lịch sự, khẳng định và phủ định. Hiểu rõ ba nhóm động từ là chìa khóa để biến đổi đúng mọi dạng.
Nhóm 1, còn gọi là động từ bất quy tắc nhóm một hoặc động từ có đuôi う, bao gồm các động từ kết thúc bằng う, く, す, つ, ぬ, ぶ, む, る, う. Ví dụ: 行く iku, 書く kaku, 話す hanasu, 帰る kaeru, 飲む nomu, 読む yomu, 買う kau, 思う omou. Nhóm này biến đổi phần gốc một cách phức tạp nhất.
Nhóm 2, còn gọi là động từ một đoạn, kết thúc bằng いる iru hoặc える eru và gốc trước đó có một âm tiết kanji. Ví dụ: 食べる taberu, 見る miru, 起きる okiru, 教える oshieru, 寝る neru. Nhóm này biến đổi đơn giản hơn, chỉ cần bỏ る và thêm đuôi.
Nhóm 3 là nhóm động từ bất quy tắc hoàn toàn, chỉ có hai động từ: する suru làm, và いる iru có, tồn tại. Ngoài ra còn có 来る kuru đến, cũng được xếp vào nhóm bất quy tắc. Hai động từ này phải học thuộc cách biến đổi riêng.
4.1. Dạng ます: Dạng Lịch Sự Hiện Tại và Tương Lai
Để tạo dạng ます, ta lấy gốc động từ và thêm ます.
Nhóm 1: 行く iku thành 行き ik i + ます = 行きます ikimasu. 書く kaku thành 書きます kakimasu. 話す hanasu thành 話します hanashimasu.
Nhóm 2: 食べる taberu thành 食べます tabemasu. 見る miru thành 見ます mimasu.
Nhóm 3: する suru thành します shimasu. いる iru thành います imasu. 来る kuru thành 来ます kimasu.
Dạng ます dùng cho hành động ở hiện tại và tương lai, ở mức lịch sự. Phủ định là ません masen. Ví dụ: 食べません tabemasen. Không ăn.
4.2. Dạng ない: Dạng Phủ Định và Dạng Từ Điển
Dạng ない nai là dạng phủ định và cũng là dạng từ điển, là gốc để tạo ra nhiều dạng khác như て form, た form, たい form.
Cách tạo: Nhóm 1 đổi đuôi う thành あ + ない. 行く iku thành 行かない ikanai. 書く kaku thành 書かない kakanai. 話す hanasu thành 話さない hanasanai. 飲む nomu thành 飲まない nomanai. 買う kau thành 買わない kawanai. Ngoại lệ: ある aru thành ない nai, không phải あらない.
Nhóm 2: bỏ る thêm ない. 食べる taberu thành 食べない tabenai. 見る miru thành 見ない minai.
Nhóm 3: する suru thành しない shinai. いる iru thành いない inai. 来る kuru thành 来ない konai.
4.3. Dạng て: Dạng Liên Kết Dùng Cho Hành Động Liên Tiếp và Đang Diễn Ra
Dạng て te form là một trong những dạng quan trọng nhất, dùng để nối hai hành động, diễn tả hành động đang diễn ra, và là gốc cho nhiều cấu trúc khác.
Quy tắc tạo dạng て cho Nhóm 1 phụ thuộc vào âm cuối:
Nếu đuôi là う, つ, る: đổi thành って tte. 行く iku thành 行って itte. 帰る kaeru thành 帰って kaette. 買う kau thành 買って katte.
Nếu đuôi là ぬ, ぶ, む: đổi thành んで nde. 飲む nomu thành 飲んで nonde. 読む yomu thành 読んで yonde.
Nếu đuôi là く: đổi thành いて ite. 書く kaku thành 書いて kaite. 聞く kiku thành 聞いて kiite.
Nếu đuôi là す: đổi thành して shite. 話す hanasu thành 話して hanashite.
Ngoại lệ: 行く iku thành 行って itte, vẫn theo quy tắc う.
Nhóm 2: bỏ る thêm て. 食べる taberu thành 食べて tabete. 見る miru thành 見て mite.
Nhóm 3: する suru thành して shite. いる iru thành いて ite. 来る kuru thành 来て kite.
Dạng て dùng trong cấu trúc: て form + います imasu để chỉ hành động đang diễn ra. Ví dụ: 食べています tabete imasu. Đang ăn. 行っています itte imasu. Đang đi.
Dạng て cũng dùng để nối hành động: ご飯を食べて、学校に行きます。Gohan wo tabete, gakkou e ikimasu. Ăn cơm xong, đi đến trường.
Dạng て form + ください kudasai là lời nhờ, yêu cầu lịch sự. Ví dụ: 食べてください。Tabete kudasai. Hãy ăn đi. 見てください。Mite kudasai. Hãy xem.
Dạng て form + もいいです là xin phép. Ví dụ: 食べてもいいですか。Tabete mo ii desu ka? Tôi có thể ăn không?
Có thể bạn quan tâm: Cấu Trúc Ngữ Pháp Tiếng Nhật N4 Chi Tiết Nhất 2026: Tổng Hợp Toàn Bộ Ngữ Pháp Cần Nắm Vững Để Thi Đậu
4.4. Dạng た: Dạng Quá Khứ
Dạng た ta form dùng cho hành động đã hoàn thành trong quá khứ.
Nhóm 1: う, つ, る thành った tta. 行く iku thành 行った itta. 買う kau thành 買った katta. ぬ, ぶ, む thành んだ nda. 飲む nomu thành 飲んだ nonda. く thành いた ita. 書く kaku thành 書いた kaita. す thành した shita. 話す hanasu thành 話した hanashita.
Nhóm 2: bỏ る thêm た. 食べる taberu thành 食べた tabeta.
Nhóm 3: する suru thành した shita. いる iru thành いた ita. 来る kuru thành 来た kita. ある aru thành あった atta.
Dạng quá khứ lịch sự là た form + ました mashita. Ví dụ: 食べました tabemashita. Đã ăn. Phủ định quá khứ là ませんでした masen deshita hoặc なかった nakatta.
4.5. Dạng たい: Muốn Làm Gì
Dạng たい tai diễn tả mong muốn của người nói. Tạo bằng cách lấy gốc ます và thêm たい.
Ví dụ: 食べたい tabetai. Muốn ăn. 行きたい ikitai. Muốn đi. 見たい mitai. Muốn xem. Phủ định là たくない takunai. Không muốn ăn.
Cấu trúc: 名詞を + たい form. Ví dụ: 水を飲みたいです。Mizu wo nomitai desu. Tôi muốn uống nước.
4.6. Dạng られる: Có Thể Làm Gì
Dạng られる rareru diễn tả khả năng. Nhóm 1: đổi う thành え + られる. 行く iku thành 行ける ikeru. 書く kaku thành 書ける kakeru. Nhóm 2: bỏ る thêm られる. 食べる taberu thành 食べられる taberareru. Nhóm 3: できる dekiru có thể, いる iru thành いられる irareru.
Ví dụ: 日本語が話せます。Nihongo ga hanasemasu. Tôi có thể nói tiếng Nhật. 泳げます。Oyogemasu. Tôi có thể bơi.
5. Tính Từ Tiếng Nhật N5: Tính Từ い và Tính Từ な
Tính từ trong tiếng Nhật được chia thành hai loại: tính từ đuôi い và tính từ đuôi な.
Tính từ đuôi い kết thúc bằng い và có thể tự đứng một mình, biến đổi theo thời và phủ định. Ví dụ: 新しい atarashii mới, 大きい ookii lớn, 暑い atsui nóng, 楽しい tanoshii vui, 忙しい isogashii bận.
Phủ định: 新しくない atarashikunai không mới. Quá khứ: 新しかった atarashikatta đã mới. Quá khứ phủ định: 新しくなかった atarashikunakatta đã không mới.
Tính từ đuôi な không kết thúc bằng い, khi bổ nghĩa cho danh từ cần thêm な. Ví dụ: 有名 yuumei nổi tiếng, 便利 benri tiện lợi, 大切 taisetsu quan trọng, 静か shizuka yên tĩnh, 親切 shinsetsu thân thiện.
Ví dụ: 有名な人。Yuumei na hito. Người nổi tiếng. 便利な店。Benri na mise. Cửa hàng tiện lợi.
Khi dùng làm vị ngữ, tính từ な đi với です. Ví dụ: この店は便利です。Kono mise wa benri desu. Cửa hàng này tiện lợi. Phủ định là 便利ではありません。Benri dewa arimasen.
Một số tính từ đặc biệt: いい ii tốt, phủ định là よくない yokunai, không phải いくない. ない nai không có, cũng là tính từ.
6. Cấu Trúc Tồn Tại: ある aru và いる iru
Đây là cấu trúc rất cơ bản nhưng hay bị nhầm lẫn. Cả hai đều có nghĩa là có, tồn tại, nhưng dùng cho vật khác nhau.
いる iru dùng cho người và động vật, sinh vật có sự sống. Ví dụ: 猫が部屋にいます。Neko ga heya ni imasu. Có con mèo trong phòng. 友達がいます。Tomodachi ga imasu. Có bạn.
ある aru dùng cho vật vô tri vô giác, thực vật, sự việc trừu tượng. Ví dụ: 本が机にあります。Hon ga tsukue ni arimasu. Có sách trên bàn. 時間があります。Jikan ga arimasu. Có thời gian.
Cấu trúc tồn tại chuẩn: Nơi chốn + に + Vật + が + あります / います. Ví dụ: 図書館に学生がいます。Toshokan ni gakusei ga imasu. Trong thư viện có học sinh.
Cấu trúc sở hữu: 私は車があります。Watashi wa kuruma ga arimasu. Tôi có xe. 私は兄弟がいます。Watashi wa kyoudai ga imasu. Tôi có anh chị em.
7. Đại Từ Chỉ Thị: こ・そ・あ・ど
Có thể bạn quan tâm: Cấu Trúc Ngữ Pháp Tiếng Nhật Toàn Diện 2026: Hướng Dẫn Học Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao Cho Người Việt
Nhóm từ chỉ thị này dùng để chỉ vật gần, xa, hay hỏi.
こ: gần người nói. これ kore cái này, この kono cái này + danh từ, ここ koko nơi này.
そ: gần người nghe hoặc trung gian. それ sore cái đó, その sono cái đó + danh từ, そこ soko nơi đó.
あ: xa cả hai. あれ are cái kia, あの ano cái kia + danh từ, あそこ asoko nơi kia.
ど: nghi vấn. どれ dore cái nào, どの dono cái nào + danh từ, どこ doko nơi nào.
Ví dụ: これは本です。Kore wa hon desu. Đây là sách. あれはペンです。Are wa pen desu. Kia là bút. どの本ですか。Dono hon desu ka? Quyển sách nào vậy?
8. Số Đếm, Đơn Vị Đếm và Thời Gian
N5 yêu cầu nắm vững số đếm từ 1 đến 100, hàng trăm, hàng nghìn, và cách đếm người, vật, tầng, tuổi.
Đếm người: 1人 hitori, 2人 futari, 3人 sannin, 4人 yonin, 5人 gonin, 6人 rokunin, 7人 shichinin, 8人 hachinin, 9人 kyuunin, 10人 juunin. Từ 3 người trở đi dùng cách đọc Hán tự + にん.
Đếm vật: 1つ hitotsu, 2つ futatsu, 3つ mittsu, 4つ yottsu, 5つ itsutsu, 6つ muttsu, 7つ nanatsu, 8つ yattsu, 9つ kokonotsu, 10つ tootsu. Từ 11 trở đi dùng số + つ hoặc + 個 ko.
Đếm tuổi: 1歳 issai, 2歳 nisai, 20歳 hatachi là ngoại lệ đặc biệt.
Thời gian: 1時 ichiji, 2時 niji, 3時 sanji… 1分 ippun, 2分 nifun, 3分 sanpun, 10分 juppun, 30分 sanjuppun. 1時間 ichijikan, 2時間 nijikan.
Ngày tháng: 1日 tsuitachi, 2日 futsuka, 3日 mikka, 4日 yokka, 5日 itsuka, 6日 muika, 7日 nanoka, 8日 youka, 9日 kokonoka, 10日 tooka, 14日 juuyokka, 20日 hatsuka, 24日 nijuuyokka. Đây là những ngày có cách đọc đặc biệt phải học thuộc.
Thứ trong tuần: 月曜日 getsuyoubi thứ Hai, 火曜日 kayoubi thứ Ba, 水曜日 suiyoubi thứ Tư, 木曜日 mokuyoubi thứ Năm, 金曜日 kinyoubi thứ Sáu, 土曜日 doyoubi thứ Bảy, 日曜日 nichiyoubi Chủ Nhật.
9. Các Mẫu Câu Giao Tiếp Thường Dùng Trong N5
Ngoài ngữ pháp, N5 còn yêu cầu khả năng giao tiếp cơ bản. Các mẫu câu sau xuất hiện rất thường xuyên.
Chào hỏi: おはようございます。Ohayou gozaimasu. Chào buổi sáng. こんにちは。Konnichiwa. Xin chào. こんばんは。Konbanwa. Chào buổi tối. おやすみなさい。Oyasumi nasai. Chúc ngủ ngon. ありがとうございます。Arigatou gozaimasu. Cảm ơn bạn. すみません。Sumimasen. Xin lỗi, làm phiền bạn.
私は…です。Watashi wa… desu. Tôi là… 出身は…です。Shusshin wa… desu. Tôi đến từ… 趣味は…です。Shumi wa… desu. Sở thích của tôi là…
Hỏi đường và mua sắm: いくらですか。Ikura desu ka? Bao nhiêu tiền? これをください。Kore wo kudasai. Cho tôi cái này. ありがとうございます。Arigatou gozaimasu.
Cấu trúc yêu cầu và mời: 一緒に行きましょう。Issho ni ikimashou. Cùng đi nhé. 一緒に食べませんか。Issho ni tabemasen ka? Cùng ăn nhé? Đây là dạng volitional và dạng mời, rất phổ biến trong giao tiếp.
Cấu trúc ましょう mashou là lời mời, đề nghị. Tạo từ gốc ます bỏ ます thêm ましょう. 行きます ikimasu thành 行きましょう ikimashou. 食べます tabemasu thành 食べましょう tabemashou.
Cấu trúc ませんか masen ka là lời mời lịch sự, rủ rê. Ví dụ: 一緒に映画を見ませんか。Issho ni eiga wo mimasen ka? Cùng xem phim nhé?
10. So Sánh và Liên Kết Câu
So sánh hơn: AよりB。A yori B. A hơn B. Ví dụ: 日本語より英語が難しいです。Nihongo yori eigo ga muzukashii desu. Tiếng Anh khó hơn tiếng Nhật.
So sánh nhất: 一番…。Ichiban… Nhất. Ví dụ: この中で一番難しいです。Kono naka de ichiban muzukashii desu. Trong số này, cái này khó nhất.
Liên từ: そして soshite và, それから sore kara sau đó, でも demo nhưng, しかし shikashi tuy nhiên, だから dakara vì vậy, なぜなら naraba vì.
Cấu trúc nguyên nhân: だから dakara vì vậy, ので node vì, から kara vì. Ví dụ: 雨ですから、家にいます。Ame desu kara, ie ni imasu. Vì mưa, nên ở nhà. 雨なので、家にいます。Ame na node, ie ni imasu. Vì mưa, nên ở nhà.
11. Những Lỗi Thường Gặp Của Người Việt Học N5
Lỗi thứ nhất là dịch trực tiếp thứ tự câu tiếng Việt sang tiếng Nhật, đặt động từ ở giữa câu thay vì cuối câu. Hãy luôn nhớ động từ đứng cuối.
Lỗi thứ hai là nhầm lẫn は và が, に và で, を và が. Những trợ từ này tuy nhỏ nhưng quyết định nghĩa của câu. Cần luyện tập nhiều ví dụ để cảm nhận sự khác biệt.
Lỗi thứ ba là quên biến đổi động từ theo nhóm. Nhiều người học chỉ học dạng ます mà không học dạng て, た, ない, dẫn đến không thể tạo câu quá khứ hay câu liên tiếp.
Lỗi thứ tư là nhầm lẫn ある và いる. Hãy nhớ nguyên tắc: có sự sống dùng いる, không có sự sống dùng ある.
Lỗi thứ năm là phát âm sai は, へ, を. は đọc wa, へ đọc e, を đọc o. Đây là lỗi phát âm rất cơ bản nhưng nhiều người mới vẫn mắc phải.
Lỗi thứ sáu là không phân biệt tính từ い và な, dẫn đến việc thêm な sai chỗ hoặc thiếu な khi cần.
12. Lộ Trình Học Cấu Trúc N5 Hiệu Quả
Để học tốt cấu trúc N5, bạn nên bắt đầu với bảng chữ cái và phát âm chuẩn, sau đó học các trợ từ cơ bản và cấu trúc X は Y です. Tiếp theo học ba nhóm động từ và các dạng biến đổi chính. Sau đó học tính từ, số đếm, thời gian, cấu trúc tồn tại.
Mỗi ngày, hãy học một cấu trúc mới và tạo ít nhất mười câu ví dụ khác nhau. Đọc to các câu đó để luyện phát âm và ghi nhớ. Viết nhật ký ngắn bằng tiếng Nhật mỗi ngày, dù chỉ vài câu đơn giản, để củng cố kiến thức.
Luyện nghe và đọc các đoạn văn ngắn N5 để thấy cấu trúc được dùng trong thực tế. Khi gặp cấu trúc chưa biết, hãy tra cứu và ghi lại vào sổ tay ngữ pháp cá nhân.
Cuối cùng, hãy làm bài tập trắc nghiệm N5 thường xuyên để kiểm tra mức độ nắm vững. Đề thi JLPT N5 gồm ba phần: từ vựng và ngữ pháp, đọc hiểu, nghe hiểu. Phần ngữ pháp chiếm trọng số lớn, vì vậy nắm vững cấu trúc là điều kiện tiên quyết để đạt điểm cao.
13. Bảng Tổng Hợp Tra Nhanh Cấu Trúc N5
Hãy lưu lại bảng tổng hợp sau để ôn tập nhanh trước kỳ thi hoặc trước khi vào lớp học tiếng Nhật.
Chủ đề: X は Y です。X là Y. Phủ định: X は Y ではありません。Nghi vấn: X は Y ですか。
Tân ngữ: 名詞を + 動詞。Nơi đến: 名詞へ / に + 行きます。Nơi diễn ra: 名詞で + 動詞。Thời gian: 名詞に + 動詞。Cùng với: 名詞と + 動詞。Từ: 名詞から。Đến: 名詞まで。Sở hữu: 名詞の + 名詞。
Đang diễn ra: て form + います。Đã làm: た form / ました。Muốn làm: たい form。Có thể: られる form / できます。Xin phép: て form + もいいですか。Nhờ vả: て form + ください。Mời: ましょう / ませんか。
Tồn tại: Nơi + に + Vật + が + あります / います。Có sở hữu: 私は + Vật + が + あります / います。
So sánh: A より B。Nhất: 一番 + Tính từ。Nguyên nhân: から / ので / だから。
Nắm vững những cấu trúc trên, bạn đã có trong tay hơn tám mươi phần trăm ngữ pháp N5. Phần còn lại là từ vựng, kanji cơ bản và luyện tập giao tiếp. Hãy kiên trì ôn luyện mỗi ngày, đừng ngại mắc lỗi, vì sai lầm là một phần không thể thiếu của quá trình học ngôn ngữ.
Tiếng Nhật là một ngôn ngữ đẹp và logic khi bạn hiểu được hệ thống của nó. N5 không phải là đích đến, mà là cánh cửa mở ra thế giới mới. Khi bạn tự tin nói được câu đơn giản, đọc được đoạn văn ngắn và hiểu được người Nhật nói gì trong những tình huống cơ bản, bạn sẽ có động lực lớn để tiếp tục chinh phục N4 và xa hơn nữa. Chúc bạn học tập thành công và sớm đạt được mục tiêu tiếng Nhật của mình.