Cách chia thể thông thường trong tiếng Nhật là một trong những kiến thức nền tảng và quan trọng nhất mà bất kỳ người học tiếng Nhật nào cũng phải nắm vững ngay từ đầu. Nếu bạn chưa hiểu rõ thể thông thường là gì, cách chia nó ra sao, và khi nào cần dùng nó, bạn sẽ rất dễ bị nhầm lẫn với thể lịch sự, dễ chia sai động từ, và khó hiểu được các mẫu câu trong giao tiếp hằng ngày, trong sách vở, trong phim ảnh hay trong các kỳ thi năng lực tiếng Nhật như JLPT.
Trên thực tế, phần lớn các dạng biến đổi của động từ trong tiếng Nhật đều bắt nguồn từ thể thông thường. Từ thể thông thường, chúng ta có thể tạo ra thể phủ định, thể quá khứ, thể quá khứ phủ định, thể te, thể điều kiện, thể ý chí, thể mệnh lệnh, thể bị động, thể sai khiến, thể có thể và rất nhiều dạng khác. Vì vậy, học tốt thể thông thường chính là mở ra cánh cửa để học toàn bộ hệ thống chia động từ tiếng Nhật một cách logic và dễ nhớ, thay vì học thuộc lòng một cách rời rạc và dễ quên.
Bài viết này sẽ giải thích toàn diện về thể thông thường trong tiếng Nhật, từ khái niệm cơ bản, sự khác biệt giữa thể thông thường và thể lịch sự, phân loại động từ trong tiếng Nhật, cách chia thể thông thường cho từng nhóm động từ, các dạng cơ bản như khẳng định, phủ định, quá khứ, quá khứ phủ định, cách nhận biết động từ có quy tắc và không có quy tắc, những trường hợp ngoại lệ hay gặp, cho đến các bài tập luyện tập và mẹo ghi nhớ hiệu quả. Dù bạn là người mới bắt đầu học tiếng Nhật, đang ôn thi JLPT N5, N4, hay đã học một thời gian nhưng vẫn còn lúng túng trong việc chia động từ, bài viết này cũng sẽ giúp bạn hệ thống lại kiến thức một cách rõ ràng và chắc chắn.
1. Thể Thông Thường Trong Tiếng Nhật Là Gì?
Trong tiếng Nhật, thể thông thường được gọi là 普通形, đọc là futsūkei. Đây là thể dùng để diễn đạt một cách tự nhiên, thân mật, không quá trang trọng, thường được dùng khi nói chuyện với bạn bè thân thiết, người thân trong gia đình, người có vai vế ngang bằng hoặc thấp hơn mình, khi viết nhật ký, viết tiểu thuyết, viết truyện, viết lời thoại trong manga, anime, hoặc khi diễn đạt những suy nghĩ, cảm xúc một cách trực tiếp và thẳng thắn.
Ngược lại với thể thông thường là thể lịch sự, gọi là 丁寧形, teineikei. Thể lịch sự thường kết thúc bằng ます, です, ました, でした, ません. Đây là thể được dùng trong môi trường công sở, khi nói chuyện với khách hàng, cấp trên, người lớn tuổi, người mới quen, hoặc trong các tình huống cần thể hiện sự tôn trọng và phép lịch sự.
Ví dụ, cùng một hành động là ăn cơm, chúng ta có hai cách nói khác nhau tùy thuộc vào thể:
Thể lịch sự: ご飯を食べます。 (Gohan o tabemasu.) – Tôi ăn cơm.
Thể thông thường: ご飯を食べる。 (Gohan o taberu.) – Tôi ăn cơm.
Cùng một hành động là đi học:
Thể lịch sự: 学校へ行きます。 (Gakkō e ikimasu.)
Thể thông thường: 学校へ行く。 (Gakkō e iku.)
Cùng một hành động là trời đẹp:
Thể lịch sự: 天気がいいです。 (Tenki ga ii desu.)
Thể thông thường: 天気がいい。 (Tenki ga ii.)
Sự khác biệt không nằm ở ý nghĩa của hành động, mà nằm ở mức độ thân mật, trang trọng và mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Người Nhật rất nhạy cảm với việc lựa chọn thể phù hợp với hoàn cảnh. Dùng thể thông thường với cấp trên sẽ bị coi là thiếu lễ phép, trong khi dùng thể lịch sự với bạn bè thân thiết đôi khi lại tạo cảm giác xa cách, khách sáo.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là thể thông thường không phải là thể thô tục hay sai trái. Đây là một thể hoàn toàn chuẩn mực, có hệ thống ngữ pháp đầy đủ và được sử dụng rất rộng rãi trong đời sống hằng ngày của người Nhật, đặc biệt là trong văn nói thân mật và văn viết tự nhiên.
2. Vì Sao Phải Học Cách Chia Thể Thông Thường Trước Tiên?
Nhiều người học tiếng Nhật thường bắt đầu học thể lịch sự trước vì cảm thấy nó an toàn và dễ dùng trong mọi tình huống. Điều này không sai, nhưng nếu chỉ học thể lịch sự, bạn sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi đọc tài liệu, nghe người Nhật nói chuyện thân mật, xem phim, đọc truyện, hoặc khi học các mẫu ngữ pháp nâng cao.
Lý do là vì hầu hết các dạng biến đổi quan trọng của động từ đều được tạo ra từ thể thông thường, hoặc từ gốc của thể thông thường. Ví dụ, thể phủ định ない, thể quá khứ た, thể te て, thể điều kiện ば, thể ý chí う, thể mệnh lệnh, đều có quy tắc biến đổi dựa trên việc xác định đúng nhóm động từ và gốc động từ, mà gốc này được suy ra từ thể thông thường.
Nếu bạn nắm vững thể thông thường, bạn sẽ dễ dàng hiểu được vì sao 食べる lại thành 食べない, 食べた, 食べます, 食べよう, 食べろ, 食べれば, 食べさせる, 食べられる, và ngược lại, từ một dạng bất kỳ, bạn có thể quay ngược lại để tìm ra thể thông thường gốc.
Ngoài ra, trong nhiều trường hợp, thể thông thường còn được dùng trực tiếp như một dạng hoàn chỉnh của động từ. Ví dụ, khi kết thúc câu, khi nối các mệnh đề, khi diễn đạt ý kiến, khi dùng trong các cấu trúc như と思う, と言う, ので, から, けど, のに, ても, たり, など. Nếu không biết thể thông thường, bạn sẽ không thể xây dựng được những câu dài và phức tạp trong tiếng Nhật.
Vì vậy, cách học đúng đắn là phải hiểu rõ thể thông thường, học cách chia nó một cách chính xác, và sau đó mới mở rộng sang các thể khác. Đây là nền móng vững chắc cho toàn bộ quá trình học ngữ pháp tiếng Nhật.
3. Ba Nhóm Động Từ Chính Trong Tiếng Nhật
Để chia thể thông thường, trước tiên chúng ta phải phân loại động từ thành các nhóm. Trong tiếng Nhật, động từ được chia thành ba nhóm chính dựa trên cách biến đổi của chúng: nhóm động từ ichidan, nhóm động từ godan, và nhóm động từ bất quy tắc.
Có thể bạn quan tâm: Cách Chia Thể Sai Khiến Trong Tiếng Nhật Chi Tiết Nhất: Công Thức, Ví Dụ Và Bài Tập Luyện Tập
Nhóm thứ nhất là động từ ichidan, còn gọi là động từ một đoạn, hay động từ nhóm 1. Đây là những động từ có phần cuối kết thúc bằng いる hoặc える và có thể chia theo một quy tắc rất đơn giản, giống như động từ to be trong tiếng Anh. Ví dụ: 食べる (taberu – ăn), 見る (miru – xem), 寝る (neru – ngủ), 起きる (okiru – thức dậy), 教える (oshieru – dạy), 考える (kangaeru – nghĩ), 働く không phải ichidan, mà là godan, chúng ta sẽ phân biệt sau.
Nhóm thứ hai là động từ godan, còn gọi là động từ năm đoạn, hay động từ nhóm 2. Đây là nhóm động từ có phần cuối không phải いる hay える, hoặc có phần cuối là いる, える nhưng vẫn chia theo cách của godan. Động từ godan có sự biến đổi của âm cuối theo năm đoạn âm a, i, u, e, o trong bảng âm tiết tiếng Nhật. Ví dụ: 行く (iku – đi), 書く (kaku – viết), 聞く (kiku – nghe), 話す (hanasu – nói chuyện), 泳ぐ (oyogu – bơi), 死ぬ (shinu – chết), 座る (suwaru – ngồi), 取る (toru – lấy), 作る (tsukuru – làm), 帰る (kaeru – về nhà).
Nhóm thứ ba là nhóm động từ bất quy tắc, bao gồm hai động từ đặc biệt là する (suru – làm) và 来る (kuru – đến), cộng với một số động từ đặc biệt khác như 行く (iku – đi) và ある (aru – có) cũng có những điểm không hoàn toàn theo quy tắc thông thường khi chia các thể khác, dù ở thể thông thường chúng vẫn có dạng cố định.
Việc phân loại đúng nhóm động từ là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất để chia thể thông thường một cách chính xác. Nếu phân loại sai, toàn bộ quá trình chia sẽ bị sai theo.
4. Cách Chia Thể Thông Thường Cho Động Từ Ichidan
Động từ ichidan là nhóm dễ chia nhất. Quy tắc của chúng rất đơn giản và gần như không có ngoại lệ trong chính thể thông thường.
Quy tắc chia thể thông thường cho động từ ichidan như sau: Lấy thể lịch sự ます, bỏ phần ます đi, sau đó thêm る vào phía sau.
Ví dụ cụ thể:
食べます (tabemasu) -> bỏ ます -> 食べ -> thêm る -> 食べる
見ます (mimasu) -> bỏ ます -> 見 -> thêm る -> 見る
寝ます (nemasu) -> bỏ ます -> 寝 -> thêm る -> 寝る
起きます (okimasu) -> bỏ ます -> 起き -> thêm る -> 起きる
教えます (oshiemasu) -> bỏ ます -> 教え -> thêm る -> 教える
考えます (kangaemasu) -> bỏ ます -> 考え -> thêm る -> 考える
開けます (akemasu) -> bỏ ます -> 開け -> thêm る -> 開ける
閉めます (shimemasu) -> bỏ ます -> 閉め -> thêm る -> 閉める
Như vậy, chỉ cần nhớ gốc động từ là phần trước ます, cộng thêm る là được thể thông thường.
Đặc điểm nhận diện động từ ichidan: Phần cuối của thể thông thường thường là いる hoặc える. Ví dụ: 食べる, 見る, 寝る, 起きる, 教える, 考える, 開ける, 閉める, 忘れる, 覚える, 決める, 始める, 止める, 増える, 減る không phải ichidan vì kết thúc bằng る nhưng gốc là 減, không phải える. Cần lưu ý.
Tuy nhiên, không phải động từ nào kết thúc bằng いる hay える cũng là ichidan. Có một số động từ ngoại lệ kết thúc bằng いる, える nhưng lại thuộc nhóm godan. Đây là điểm gây khó khăn cho nhiều người học. Một số động từ godan ngoại lệ nổi tiếng bao gồm: 帰る (kaeru – về), 入る (hairu – vào), 切る (kiru – cắt), 知る (shiru – biết), 走る (hashiru – chạy), 減る (heru – giảm), 焦る (焦る -焦), 滑る (suberu – trượt), 喋る (shaberu – nói chuyện), 撮る (toru – chụp ảnh) không kết thúc bằng える nhưng vẫn là godan, 守る (mamoru – bảo vệ), 送る (okuru – gửi), 怒る (okoru – tức giận).
Cách tốt nhất để phân biệt là học động từ cùng với thể ます của nó. Nếu bạn học 食べます, bạn sẽ biết nó là ichidan vì bỏ ます thêm る là 食べる. Nếu bạn học 帰ります, bạn sẽ biết nó là godan vì bỏ ます là 帰り, nhưng thể thông thường không phải 帰りる mà là 帰る. Vì vậy, việc học động từ theo cặp thể lịch sự và thể thông thường sẽ giúp bạn ghi nhớ chính xác hơn.
5. Cách Chia Thể Thông Thường Cho Động Từ Godan
Động từ godan có cách chia phức tạp hơn ichidan một chút, vì âm cuối của chúng thay đổi theo năm đoạn. Tuy nhiên, đối với riêng thể thông thường, quy tắc cũng rất rõ ràng nếu chúng ta đi từ thể lịch sự ngược lại.
Quy tắc chia thể thông thường cho động từ godan: Lấy thể lịch sự ます, bỏ phần ます đi, sau đó thay âm cuối của gốc bằng âm thuộc hàng u trong bảng âm tiết, rồi thêm る.
Để hiểu rõ hơn, chúng ta cần nhớ bảng âm tiết tiếng Nhật có năm hàng chính là a, i, u, e, o. Ví dụ, với động từ 行く, gốc là 行き, âm cuối là き thuộc hàng i. Khi chuyển sang thể thông thường, chúng ta đổi き thành く thuộc hàng u, rồi thêm る, được 行く.
Các ví dụ cụ thể:
行きます (ikimasu) -> bỏ ます -> 行き -> đổi き thành く -> 行く
書きます (kakimasu) -> bỏ ます -> 書き -> đổi き thành く -> 書く
聞きます (kikimasu) -> bỏ ます -> 聞き -> đổi き thành く -> 聞く
話します (hanashimasu) -> bỏ ます -> 話し -> đổi し thành す -> 話す
泳ぎます (oyogimasu) -> bỏ ます -> 泳ぎ -> đổi ぎ thành ぐ -> 泳ぐ
死にます (shinimasu) -> bỏ ます -> 死に -> đổi に thành ぬ -> 死ぬ
座ります (suwarimasu) -> bỏ ます -> 座り -> đổi り thành る -> 座る
取ります (torimasu) -> bỏ ます -> 取rり -> đổi り thành る -> 取る
作ります (tsukurimasu) -> bỏ ます -> 作り -> đổi り thành る -> 作る
帰ります (kaerimasu) -> bỏ ます -> 帰り -> đổi り thành る -> 帰る
入ります (hairimasu) -> bỏ ます -> 入り -> đổi り thành る -> 入る
切ります (kirimasu) -> bỏ ます -> 切り -> đổi り thành る -> 切る
知ります (shirimasu) -> bỏ ます -> 知り -> đổi り thành る -> 知る
走ります (hashirimasu) -> bỏ ます -> 走り -> đổi り thành る -> 走る
Như vậy, nguyên tắc chung là âm cuối của gốc động từ godan ở thể ます thuộc hàng i, và khi chuyển sang thể thông thường, nó chuyển sang hàng u.
Có thể bạn quan tâm: Cách Chia Thể Ru Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z Cho Người Mới Bắt Đầu
Các cặp âm hàng i và hàng u tương ứng mà bạn cần ghi nhớ bao gồm: き và く, し và す, ち và つ, に và ぬ, ひ và ふ, み và む, り và る, ぎ và ぐ, じ và ず, ぢ và づ, び và ぶ, ぴ và ぷ. Đây là những cặp âm rất quan trọng, không chỉ để chia thể thông thường mà còn để chia nhiều thể khác như thể chưa xác định, thể liên thể, thể giả định, thể mệnh lệnh.
Một lưu ý quan trọng là động từ godan kết thúc bằng る, す, つ, ぬ, ぶ, む, う đều có âm hàng u là る, す, つ, ぬ, ぶ, む, う tương ứng. Ví dụ: 取る -> 取ります, 話す -> 話します, 待つ -> 待ちます, 死ぬ -> 死にます, 呼ぶ -> 呼びます, 読む -> 読みます, 買う -> 買います.
6. Cách Chia Thể Thông Thường Cho Động Từ Bất Quy Quy Tắc
Nhóm động từ bất quy tắc bao gồm hai động từ chính là する và 来る. Hai động từ này không tuân theo quy tắc chia của ichidan hay godan, mà có dạng riêng hoàn toàn, cần phải học thuộc lòng.
Động từ する (suru – làm):
Thể lịch sự: します (shimasu)
Thể thông thường: する (suru)
Động từ này thường kết hợp với danh từ để tạo thành động từ ghép như 勉強する (benkyō suru – học bài), 仕事する (shigoto suru – làm việc), 旅行する (ryokō suru – đi du lịch), 運動する (undō suru – vận động), 連絡する (renraku suru – liên lạc), 説明する (setsumei suru – giải thích), 質問する (shitsumon suru – đặt câu hỏi).
Động từ 来る (kuru – đến):
Thể lịch sự: 来ます (kimasu)
Thể thông thường: 来る (kuru)
Động từ này có cách đọc đặc biệt, chữ Hán là 来 nhưng đọc là く, và thể ます là 来ます đọc là きます. Đây là một trong những động từ đầu tiên mà người học tiếng Nhật cần ghi nhớ.
Ngoài ra, còn có động từ 行く (iku – đi) tuy thuộc nhóm godan nhưng khi chia thể quá khứ và thể te lại có dạng đặc biệt là 行った (itta) và 行って (itte), không phải 行いた hay 行いて. Động từ ある (aru – có) dùng cho vật vô sinh cũng có những điểm đặc biệt ở thể phủ định và thể quá khứ, nhưng ở thể thông thường dạng khẳng định của nó vẫn là ある.
7. Bốn Dạng Cơ Bản Của Thể Thông Thường: Khẳng Định, Phủ Định, Quá Khứ, Quá Khứ Phủ Định
Khi nói về cách chia thể thông thường, chúng ta không chỉ nói về một dạng duy nhất là dạng từ điển kết thúc bằng る, mà còn bao gồm bốn dạng cơ bản nhất của động từ trong thể thông thường: dạng khẳng định hiện tại, dạng phủ định hiện tại, dạng khẳng định quá khứ, và dạng phủ định quá khứ. Đây là bốn dạng mà bạn sẽ sử dụng liên tục trong giao tiếp và trong các kỳ thi.
Dạng thứ nhất là dạng khẳng định hiện tại, còn gọi là dạng từ điển. Với ichidan, đó là dạng kết thúc bằng る như 食べる, 見る, 寝る. Với godan, đó là dạng kết thúc bằng các âm hàng u cộng る như 行く, 書く, 話す, 泳ぐ, 死ぬ, 座る. Với động từ bất quy tắc, đó là する và 来る.
Dạng thứ hai là dạng phủ định hiện tại, kết thúc bằng ない. Cách tạo dạng này khác nhau tùy thuộc vào nhóm động từ. Với ichidan, chỉ cần bỏ る và thêm ない. Ví dụ: 食べる -> 食べない, 見る -> 見ない, 寝る -> 寝ない, 起きる -> 起きない, 教える -> 教えない.
Với godan, cách tạo dạng phủ định là bỏ âm hàng u cuối cùng, thay bằng âm hàng a tương ứng, rồi thêm ない. Ví dụ: 行く -> 行かない (không phải 行くない), 書く -> 書かない, 聞く -> 聞かない, 話す -> 話さない, 泳ぐ -> 泳がない, 死ぬ -> 死なない, 座る -> 座らない, 取る -> 取らない, 作る -> 作らない, 帰る -> 帰らない, 買う -> 買わない.
Có một ngoại lệ đặc biệt là động từ ある, dạng phủ định của nó không phải あらない mà là ない. Và động từ する thành しない, 来る thành 来ない.
Dạng thứ ba là dạng khẳng định quá khứ, kết thúc bằng た hoặc だ. Cách tạo dạng này cũng phụ thuộc vào nhóm động từ và âm cuối. Với ichidan, bỏ る thêm た. Ví dụ: 食べる -> 食べた, 見る -> 見た, 寝る -> 寝た, 起きる -> 起きた, 教える -> 教えた.
Với godan, quy tắc chia quá khứ phức tạp hơn và được chia thành ba nhóm dựa trên âm cuối. Nhóm thứ nhất là các động từ kết thúc bằng く, ぐ, す, う, つ, ぬ, ぶ, む, る (trừ một số ngoại lệ) sẽ thành いた, いだ, した, った, った, んだ, んだ, んだ, った. Ví dụ: 行く -> 行った, 書く -> 書いた, 泳ぐ -> 泳いだ, 話す -> 話した, 買う -> 買った, 待つ -> 待った, 死ぬ -> 死んだ, 呼ぶ -> 呼んだ, 読む -> 読んだ, 取る -> 取った.
Nhóm thứ hai là các động từ kết thúc bằng る sẽ thành った, ngoại trừ một số động từ đặc biệt như 帰る -> 帰った, 入る -> 入った, 切る -> 切った, 知る -> 知った, 走る -> 走った, 送る -> 送った, 守る -> 守った.
Nhóm thứ ba là các động từ kết thúc bằng す sẽ thành した như 話す -> 話した, 離す -> 離した, 貸す -> 貸した.
Động từ する thành した, 来る thành 来た, 行く thành 行った là các dạng đặc biệt cần ghi nhớ.
Dạng thứ tư là dạng phủ định quá khứ, kết thúc bằng なかった. Cách tạo là lấy dạng phủ định ない, bỏ ない, thêm なかった. Ví dụ: 食べない -> 食べなかった, 見ない -> 見なかった, 行かない -> 行かなかった, 書かない -> 書かなかった, 話さない -> 話さなかった, しない -> しなかった, 来ない -> 来なかった.
Có thể bạn quan tâm: Từ Ghép Trong Tiếng Nhật (kango & Wago): Bí Quyết Chinh Phục Từ Vựng Nâng Cao Năm 2026
Bốn dạng này tạo thành hệ thống hoàn chỉnh của thể thông thường và là nền tảng để bạn học tiếp các dạng khác.
8. Cách Phân Biệt Nhanh Động Từ Ichidan Và Godan
Nhiều người học gặp khó khăn trong việc phân biệt ichidan và godan, đặc biệt với những động từ kết thúc bằng いる, える, る. Dưới đây là một số phương pháp giúp bạn phân biệt nhanh và chính xác.
Phương pháp thứ nhất là dựa vào thể ます. Nếu thể thông thường của động từ được tạo ra bằng cách bỏ ます và thêm る, đó là ichidan. Nếu phải đổi âm cuối hàng i thành hàng u rồi mới thêm る, đó là godan. Ví dụ: 食べます -> 食べる là ichidan, 行きます -> 行く là godan.
Phương pháp thứ hai là dựa vào âm cuối. Nếu động từ kết thúc bằng いる, える và gốc của nó có thể bỏ いる, える đi vẫn còn lại một từ có nghĩa, thì khả năng cao đó là ichidan. Ví dụ: 食べる bỏ べる còn た, 見る bỏ る còn 見, 寝る bỏ る còn 寝. Ngược lại, nếu động từ kết thúc bằng る nhưng khi bỏ る đi, phần còn lại không phải là gốc ichidan, thì đó là godan. Ví dụ: 帰る bỏ る còn 帰, nhưng 帰りる không phải là từ đúng, nên 帰る là godan.
Phương pháp thứ ba là học theo nhóm ngữ nghĩa và ghi nhớ các ngoại lệ. Hãy liệt kê tất cả các động từ godan ngoại lệ kết thúc bằng いる, える, る và học thuộc lòng chúng. Danh sách các động từ godan ngoại lệ phổ biến nhất bao gồm: 帰る, 入る, 切る, 知る, 走る, 減る, 焦る, 滑る, 喋る, 撮る, 守る, 送る, 怒る, 捨てる, 捨てる là godan, 捨てる -> 捨てます, 捨てる, 捨てない, 捨てた. Ngoài ra còn có: 散る (chiru – rụng), 散る, 散ります, 散る, 散らない, 散った. 降る (furu – rơi), 降ります, 降る. 治る (naoru – khỏi bệnh), 治ります, 治る. 鳴る (naru – kêu), 鳴ります, 鳴る. 汚れる (yogoreru – bẩn) thực ra là ichidan vì kết thúc bằng れる và bỏ ます là 汚れます -> 汚れる, nên đó là ichidan.
Việc học thuộc danh sách ngoại lệ này sẽ giúp bạn tránh được phần lớn các lỗi sai khi chia động từ.
9. Thể Thông Thường Của Tính Từ Và Phó Từ
Ngoài động từ, tính từ trong tiếng Nhật cũng có thể thông thường. Tính từ trong tiếng Nhật được chia thành hai loại: tính từ i và tính từ na.
Tính từ i, còn gọi là tính từ đuôi i, có thể thông thường chính là dạng kết thúc bằng い như いい (tốt), 暑い (nóng), 寒い (lạnh), 新しい (mới), 忙しい (bận rộn), 楽しい (vui vẻ), 難しい (khó). Dạng phủ định của tính từ i là bỏ い thêm くない như いい -> よくない, 暑い -> 暑くない, 新しい -> 新しくない. Dạng quá khứ là bỏ い thêm かった như いい -> よかった, 暑い -> 暑かった, 新しい -> 新しかった.
Tính từ na, còn gọi là tính từ đuôi na, có thể thông thường là dạng kết thúc bằng だ như だ (là), 静かだ (yên tĩnh), 便利だ (tiện lợi), 大切だ (quan trọng), ひまだ (rảnh rỗi). Dạng lịch sự của tính từ na là です như 静かです, 便利です. Dạng phủ định là じゃない hoặc ではない như 静かじゃない, 便利じゃない. Dạng quá khứ là だった như 静かだった, 便利だった.
Việc nắm vững thể thông thường của tính từ cũng rất quan trọng vì trong câu, tính từ thường được dùng ở thể thông thường khi kết thúc câu thân mật hoặc khi nối với các mệnh đề khác.
10. Khi Nào Dùng Thể Thông Thường Trong Thực Tế?
Thể thông thường được sử dụng trong rất nhiều tình huống thực tế. Trong giao tiếp hằng ngày, khi nói chuyện với bạn bè, người yêu, anh chị em, con cái, bạn sẽ dùng thể thông thường. Ví dụ: 今日は学校に行くよ (Hôm nay mình đi học đây), ご飯を食べる？ (Ăn cơm không?), 映画を見に行こう (Đi xem phim thôi).
Trong văn viết, thể thông thường được dùng khi viết nhật ký, viết thư thân mật, viết truyện, viết tiểu thuyết, viết bài luận, viết báo cáo không quá trang trọng. Ví dụ trong nhật ký: 今日はいい天気だった。友達と公園に行った。とても楽しかった。 (Hôm nay thời tiết đẹp. Mình đã đi công viên với bạn. Rất vui.)
Trong các cấu trúc ngữ pháp, thể thông thường là bắt buộc. Ví dụ, khi dùng cấu trúc と思う (nghĩ rằng), bạn phải dùng thể thông thường trước と思う. Ví dụ: 明日は雨だと思う (Mình nghĩ ngày mai sẽ mưa), 彼は学生だと思う (Mình nghĩ anh ấy là học sinh). Khi dùng cấu trúc ので, から, けど, のに, ても, たり, なければ, ば, たら, ても, bạn cũng phải dùng thể thông thường.
Trong lời thoại của manga, anime, phim truyền hình, người ta thường dùng thể thông thường để tạo cảm giác tự nhiên, sống động cho nhân vật. Ví dụ: 行くぞ (Đi thôi), 食べろ (Ăn đi), 寝るな (Đừng ngủ), 頑張れ (Cố lên).
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng trong môi trường công việc, học tập trang trọng, hoặc khi nói chuyện với người lớn tuổi, người Nhật vẫn ưu tiên dùng thể lịch sự. Việc lựa chọn thể phù hợp là một kỹ năng giao tiếp quan trọng mà bạn cần rèn luyện theo thời gian.
Có thể bạn quan tâm: Các Ứng Dụng Học Tiếng Nhật Tốt Nhất 2026: Review Chi Tiết, So Sánh Và Lộ Trình Cho Người Mới Bắt Đầu
11. Các Lỗi Sai Thường Gặp Khi Chia Thể Thông Thường
Người học tiếng Nhật thường mắc một số lỗi sai phổ biến khi chia thể thông thường. Lỗi thứ nhất là nhầm lẫn giữa ichidan và godan, dẫn đến việc chia sai dạng phủ định và quá khứ. Ví dụ, nói 帰る thành 帰りない thay vì 帰らない, hoặc nói 食べく thay vì 食べる.
Lỗi thứ hai là quên đổi âm hàng u thành âm hàng a khi tạo dạng phủ định của godan. Ví dụ, nói 行くない thay vì 行かない, 書くない thay vì 書かない, 話すない thay vì 話さない.
Lỗi thứ ba là chia sai dạng quá khứ của godan. Ví dụ, nói 行いた thay vì 行った, 書いた là đúng nhưng 書き た là sai, 泳いだ là đúng nhưng 泳いた là sai, 買う -> 買った chứ không phải 買いた.
Lỗi thứ tư là dùng sai thể thông thường trong tình huống cần thể lịch sự, hoặc ngược lại. Ví dụ, nói chuyện với giáo viên mà dùng thể thông thường sẽ bị coi là thiếu lễ phép.
Lỗi thứ năm là học thuộc lòng mà không hiểu quy tắc, dẫn đến việc không thể suy ra các dạng mới khi gặp động từ mới. Vì vậy, thay vì học thuộc từng động từ một cách máy móc, bạn nên học theo quy tắc và luyện tập với nhiều ví dụ khác nhau.
12. Bài Tập Luyện Tập Chia Thể Thông Thường
Để củng cố kiến thức, chúng ta hãy cùng luyện tập với một số bài tập. Bài tập thứ nhất: Hãy chia thể thông thường của các động từ sau từ thể ます của chúng. 食べます, 見ます, 寝ます, 起きます, 教えます, 行きます, 書きます, 話します, 泳ぎます, 座ります, 帰ります, します, 来ます.
Đáp án: 食べる, 見る, 寝る, 起きる, 教える, 行く, 書く, 話す, 泳ぐ, 座る, 帰る, する, 来る.
Bài tập thứ hai: Hãy tạo dạng phủ định, quá khứ, quá khứ phủ định của các động từ sau ở thể thông thường: 食べる, 見る, 行く, 書く, 話す, 泳ぐ, 帰る, する, 来る.
Đáp án: 食べる -> 食べない, 食べた, 食べなかった. 見る -> 見ない, 見た, 見なかった. 行く -> 行かない, 行った, 行かなかった. 書く -> 書かない, 書いた, 書かなかった. 話す -> 話さない, 話した, 話さなかった. 泳ぐ -> 泳がない, 泳いだ, 泳がなかった. 帰る -> 帰らない, 帰った, 帰らなかった. する -> しない, した, しなかった. 来る -> 来ない, 来た, 来なかった.
Bài tập thứ ba: Hãy dịch các câu sau sang thể thông thường. 私はご飯を食べます。私は学校へ行きます。今日はいい天気です。私は昨日映画を見ました。私は明日買い物に行きます。
Đáp án: 私はご飯を食べる。私は学校へ行く。今日はいい天気だ。私は昨日映画を見た。私は明日買い物に行く。
Bài tập thứ tư: Hãy xác định các động từ sau là ichidan hay godan: 食べる, 見る, 帰る, 入る, 切る, 知る, 走る, 教える, 考える, 寝る, 起きる, 書く, 聞く, 話す, 泳ぐ, 死ぬ, 座る, 取る, 作る, する, 来る.
Đáp án: 食べる là ichidan, 見る là ichidan, 帰る là godan, 入る là godan, 切る là godan, 知る là godan, 走る là godan, 教える là ichidan, 考える là ichidan, 寝る là ichidan, 起きる là ichidan, 書く là godan, 聞く là godan, 話す là godan, 泳ぐ là godan, 死ぬ là godan, 座る là godan, 取る là godan, 作る là godan, する là bất quy tắc, 来る là bất quy tắc.
Việc luyện tập thường xuyên với các bài tập như trên sẽ giúp bạn ghi nhớ quy tắc một cách tự nhiên và phản xạ nhanh hơn khi giao tiếp.
13. Mẹo Ghi Nhớ Cách Chia Thể Thông Thường Hiệu Quả
Để ghi nhớ cách chia thể thông thường một cách hiệu quả, bạn có thể áp dụng một số mẹo sau đây. Thứ nhất, hãy học động từ theo cặp thể lịch sự và thể thông thường. Ví dụ, học 食べます – 食べる, 行きます – 行く, 書きます – 書く, 話します – 話す, 泳ぎます – 泳ぐ. Việc học theo cặp sẽ giúp bạn ghi nhớ chính xác dạng gốc và tránh nhầm lẫn.
Thứ hai, hãy học theo nhóm ngữ nghĩa. Ví dụ, học nhóm động từ liên quan đến ăn uống: 食べる, 飲む, 吸う, 噛む, 飲む là godan, 食べる là ichidan. Học nhóm động từ liên quan đến di chuyển: 行く, 来る, 帰る, 入る, 出る, 歩く, 走る, 乗る, 降りる. Việc học theo nhóm sẽ giúp bạn dễ liên tưởng và ghi nhớ hơn.
Thứ ba, hãy sử dụng flashcards hoặc ứng dụng học tiếng Nhật để ôn tập thường xuyên. Việc ôn tập lặp đi lặp lại với khoảng cách thời gian hợp lý sẽ giúp bạn ghi nhớ lâu hơn.
Thứ tư, hãy luyện tập bằng cách đặt câu với mỗi động từ ở bốn dạng cơ bản. Ví dụ, với động từ 行く, hãy đặt các câu: 学校へ行く (đi đến trường), 学校へ行かない (không đi đến trường), 学校へ行った (đã đi đến trường), 学校へ行かなかった (đã không đi đến trường). Việc đặt câu sẽ giúp bạn sử dụng động từ trong ngữ cảnh thực tế và ghi nhớ tốt hơn.
Thứ năm, hãy nghe và xem các chương trình tiếng Nhật như anime, phim truyền hình, video YouTube để làm quen với cách người Nhật sử dụng thể thông thường trong đời sống hằng ngày. Việc tiếp xúc với ngôn ngữ thực tế sẽ giúp bạn cảm nhận được sự tự nhiên của thể thông thường và học được cách sử dụng nó một cách linh hoạt.
14. Bảng Tổng Hợp Cách Chia Thể Thông Thường Để Tra Cứu Nhanh
Để tiện tra cứu, dưới đây là bảng tổng hợp cách chia thể thông thường cho từng nhóm động từ.
Đối với động từ ichidan: Thể ます -> bỏ ます -> thêm る. Ví dụ: 食べます -> 食べる, 見ます -> 見る, 寝ます -> 寝る, 起きます -> 起きる, 教えます -> 教える, 考えます -> 考える.
Đối với động từ godan: Thể ます -> bỏ ます -> đổi âm cuối hàng i thành hàng u -> thêm る. Ví dụ: 行きます -> 行く, 書きます -> 書く, 聞きます -> 聞く, 話します -> 話す, 泳ぎます -> 泳ぐ, 死にます -> 死ぬ, 座ります -> 座る, 取ります -> 取る, 作ります -> 作る, 帰ります -> 帰る, 買います -> 買う, 待ちます -> 待つ, 呼びます -> 呼ぶ, 読みます -> 読む.
Đối với động từ bất quy tắc: します -> する, 来ます -> 来る.
Đối với dạng phủ định: Ichidan bỏ る thêm ない, godan đổi âm hàng u thành âm hàng a thêm ない. Ví dụ: 食べる -> 食べない, 行く -> 行かない, 書く -> 書かない, 話す -> 話さない, 泳ぐ -> 泳がない, 買う -> 買わない.
Đối với dạng quá khứ: Ichidan bỏ る thêm た, godan tùy thuộc vào âm cuối. Ví dụ: 食べる -> 食べた, 行く -> 行った, 書く -> 書いた, 泳ぐ -> 泳いだ, 話す -> 話した, 買う -> 買った, 待つ -> 待った, 死ぬ -> 死んだ, 呼ぶ -> 呼んだ, 読む -> 読んだ, 取る -> 取った, 帰る -> 帰った.
Đối với dạng quá khứ phủ định: Lấy dạng phủ định bỏ ない thêm なかった. Ví dụ: 食べない -> 食べなかった, 行かない -> 行かなかった, 書かない -> 書かなかった.
Bảng tổng hợp này sẽ là công cụ hữu ích để bạn tra cứu nhanh khi cần chia động từ trong quá trình học và làm bài.
15. Kết Luận: Nắm Vững Thể Thông Thường Để Vững Vàng Trong Tiếng Nhật
Cách chia thể thông thường trong tiếng Nhật không phải là kiến thức quá khó, nhưng đòi hỏi sự chính xác và luyện tập thường xuyên. Chỉ cần bạn hiểu rõ ba nhóm động từ chính là ichidan, godan và bất quy tắc, nắm vững quy tắc chia cho từng nhóm, và ghi nhớ các ngoại lệ quan trọng, bạn sẽ có thể chia thể thông thường một cách tự tin và chính xác.
Thể thông thường là nền tảng để học toàn bộ hệ thống động từ tiếng Nhật. Khi bạn đã nắm vững thể thông thường, việc học các thể khác như thể te, thể điều kiện, thể ý chí, thể mệnh lệnh, thể bị động, thể sai khiến, thể có thể sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều vì chúng đều dựa trên cùng một gốc động từ.
Hãy dành thời gian luyện tập mỗi ngày, học động từ theo cặp thể lịch sự và thể thông thường, đặt câu với bốn dạng cơ bản, và tiếp xúc với ngôn ngữ thực tế qua phim ảnh, âm nhạc, sách báo. Theo thời gian, việc chia thể thông thường sẽ trở thành phản xạ tự nhiên và bạn sẽ cảm thấy tiếng Nhật trở nên gần gũi và dễ học hơn.
Chúc bạn học tiếng Nhật thành công và sớm chinh phục được các kỳ thi năng lực tiếng Nhật cũng như giao tiếp tự tin với người Nhật bằng thể thông thường tự nhiên và chính xác.