Trong tiếng Nhật, các tháng được gọi bằng các từ chỉ số thứ tự kết hợp với chữ “gatsu” (月). Khác biệt với tiếng Anh hoặc tiếng Việt, tiếng Nhật không có tên riêng cho mỗi tháng mà sử dụng số thứ tự từ 1 đến 12. Điều này phản ánh một hệ thống định kỳ dựa trên mặt trăng và mặt trời, nhưng hiện nay, lịch dương (Gregorian) là tiêu chuẩn. Hiểu biết về cách gọi các tháng trong tiếng Nhật không chỉ giúp người học giao tiếp hiệu quả mà còn mở ra cánh cửa vào văn hóa, phong tục và lịch sử của đất nước mặt trời mạc.
Cấu trúc cơ bản
Mỗi tháng được gọi bằng cách kết hợp số đếm từ 1 đến 12 với suffix “gatsu”. Ví dụ:
- Tháng một: 一月 (ichigatsu)
- Tháng hai: 二月 (nigatsu)
- Tháng ba: 三月 (sangatsu)
- Tháng tư: 四月 (shigatsu)
- Tháng năm: 五月 (gogatsu)
- Tháng sáu: 六月 (rokugatsu)
- Tháng bảy: 七月 (shichigatsu)
- Tháng tám: 八月 (hachigatsu)
- Tháng chín: 九月 (kugatsu)
- Tháng十: 十月 (jūgatsu)
- Tháng eleven: 十一月 (jūichigatsu)
- Tháng chạp: 十二月 (jūnigatsu)
Lưu ý rằng số “4” (四) có thể đọc là “shi”, nhưng trong ngữ cảnh các tháng, người ta thường dùng “shigatsu” để tránh từ “shi” nghe có nghĩa là “chết” trong tiếng Nhật. Tương tự, số “7” (七) có thể đọc là “shichi” hoặc “nana”, nhưng trong tên tháng, “shichigatsu” là hình thức phổ biến.
Chi tiết từng tháng
Tháng một (一月 – ichigatsu)
Tháng một là tháng đầu tiên trong năm, thường được gọi là “shōgatsu” (正月) khi đề cập đến Tết Original (New Year). Đây là thời điểm người Nhật dọn dẹp nhà cửa, tổ chức lễ hội “Hatsumōde” (初詣) để cầu mong may mắn cho năm mới. Trong văn hóa, tháng một cũng liên quan đến việc ăn uống các món truyền thống như “osechi-ryōri” (御節料理).
Tháng hai (二月 – nigatsu)
Tháng hai thường được biết đến với “Setsubun” (節分), một lễ hội đánh dấu sự chuyển mình từ mùa đông sang mùa xuân. Người dân quay豆子 (đậu phộng) để xua-dismiss spirits, và ăn “ehōmaki” (tiếng Việt: cuốn sushi không cắt) để mong cầu may.
Có thể bạn quan tâm: Cách Đếm Ngày Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Người Mới Học
Tháng ba (三月 – sangatsu)
Tháng ba là thời điểm các cây anh đào (sakura) nở rộ, thu hút hàng triệu người đến ngắm hoa. Lễ hội “Hanami” (花見) được tổ chức công cộng và trong các gia đình, tạo nên không khí rộn rã. Ngoài ra, tháng ba cũng đánh dấu bắt đầu của học kỳ mới ở nhiều trường học.
Tháng tư (四月 – shigatsu)
Tháng tư là tháng bắt đầu của năm học mới, nhiều sinh viên và học sinh nhận được “shōgaku” (入学式) – lễ nhập học. Đây cũng là thời điểm các công ty bắt đầu fiscal year, nên nhiều sự kiện quan trọng diễn ra.
Tháng năm (五月 – gogatsu)
Tháng năm được liên kết với “Kodomo no Hi” (こどもの日) – Ngày thiếu nhi, vào ngày 5/5. Người dân treo “koinobori” (cá chép bằng giấy) để mong con cái mạnh khỏe. Tháng năm cũng là mùa của các loại hoa như peony.
Có thể bạn quan tâm: Các Trợ Từ Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Toàn Diện, Chi Tiết Mới Nhất Năm 2026
Tháng sáu (六月 – rokugatsu)
Tháng sáu thường có thời tiết nắng nóng, bắt đầu mùa hè. Đây là thời điểm các trường học kết thúc học kỳ, và nhiều gia đình chuẩn bị cho kỳ nghỉ hè.
Tháng bảy (七月 – shichigatsu)
Tháng bảy nổi tiếng với “Tanabata” (七夕), lễ hội của các vì sao, vào ngày 7/7. Người dân treo các dải giấy “tanzaku” với ước mơ, và các thành phố tổ chức lễ hội rực rỡ. Ngoài ra, tháng bảy cũng là mùa mưa (tsuyu) ở một số vùng.
Tháng tám (八月 – hachigatsu)
Tháng tám là tháng cao điểm của mùa hè, với các lễ hội如 “Obon” (お盆) – lễ tưởng niệm tổ tiên. Người dân quay về quê hương, thắp nến, nhảy múa “bon odori”. Tháng tám cũng có nhiều sự kiện thể thao như giải bóng chày.
Có thể bạn quan tâm: Chữ Katakana Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Toàn Diện Và Xu Hướng Năm 2026
Tháng chín (九月 – kugatsu)
Tháng chín đánh dấu sự chuyển mình từ hè sang thu, với thời tiết mát mẻ. Đây là mùa của các loại nấm và trái cây như apples, grapes. Also, “Kugatsu” là tháng bắt đầu của học kỳ thứ hai ở nhiều trường.
Tháng十 (十月 – jūgatsu)
Tháng十 là tháng của “Shūgaku” (収穫) – mùa thu, với lá đỏ. Đây cũng là thời điểm tổ chức “Harvest Festival” ở một số vùng. Tháng十 cũng là tháng của “Jūgatsu” (十月) và thường được dùng trong văn bản chính thức.
Tháng eleven (十一月 – jūichigatsu)
Tháng eleven là thời điểm thời tiết lạnh dần, chuẩn bị cho mùa đông. Người dân bắt đầu sử dụng áo ấm, và các sự kiện như “Jūichigatsu” (十一月) thường liên quan đến việc chuẩn bị cho Tết.
Có thể bạn quan tâm: Tất Tần Tật Về Các Ngày Trong Tiếng Nhật: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Cách Dùng Trong Đời Sống Hàng Ngày
Tháng chạp (十二月 – jūnigatsu)
Tháng chạp là tháng cuối cùng trong năm, với các hoạt động như “Jōnigatsu” (十二月) – dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị cho Tết. Người dân cũng tổ chức “Bōnenkai” (忘年会) – lễ hội cuối năm để chúc mừng một năm làm việc.
Các tên gọi truyền thống
Ngoài các tên gọi theo số, tiếng Nhật còn có các tên gọi cổ truyền dựa trên lịch âm lịch Trung Hoa, như:
- Tháng một: Mutsuki (睦月)
- Tháng hai: Kisatsu (如月)
- Tháng ba: Yayoi (弥生)
- Tháng tư: Uzuki (卯月)
- Tháng năm: Satsuki (さつき)
- Tháng六: Minazuki (水無月)
- Tháng bảy: Fuzuki (文月)
- Tháng tám: Hazuki (葉月)
- Tháng chín: Nagatsuki (長月)
- Tháng十: Kannazuki (神無月)
- Tháng eleven: Shimotsuki (霜月)
- Tháng chạp: Shiwasu (師走)
Các tên này thường được sử dụng trong văn học, thơ ca, và một số trường hợp giao tiếp lịch sự.
Ngữ pháp và cách sử dụng
Khi muốn nói “tháng …”, người ta dùng cấu trúc “月が月” hoặc “月に”. Ví dụ:
- “1月に日本に行く” (Ichigatsu ni Nihon ni iku) – “Đi Nhật vào tháng một”.
- “3月の桜” (Sangatsu no sakura) – “Hoa anh đào tháng ba”.
Các từ chỉ thời gian như “前月” (zengetsu) – tháng trước, “来月” (raigetsu) – tháng sau, “先月” (sengetsu) – tháng trước đó, cũng thường gặp.
Văn hóa và phong tục
Mỗi tháng mang những nét văn hóa đặc trưng:
- Tháng một: Lễ Tết, osechi, hatsumōde.
- Tháng hai: Setsubun,驱邪.
- Tháng ba: Hanami, sakura.
- Tháng tư: Lễ nhập học, fiscal year.
- Tháng năm: Kodomo no Hi, koinobori.
- Tháng sáu: Kết thúc học kỳ, chuẩn bị hè.
- Tháng bảy: Tanabata, tsuyu.
- Tháng tám: Obon, festivals.
- Tháng chín: Mùa thu, lá đỏ.
- Tháng十: Harvest, Halloween (theo ảnh hưởng phương Tây).
- Tháng eleven: Chuẩn bị đông, Thanksgiving (ảnh hưởng Mỹ).
- Tháng chạp: Bōnenkai, dọn dẹp, chuẩn bị Tết.
Lịch sử
Lịch pháp hiện đại dựa trên lịch Gregorian, nhưng trước đó, Nhật Bản sử dụng lịch âm lịch Trung Hoa. Việc chuyển đổi sang lịch dương vào năm 1873 (Meiji) đã thay đổi cách gọi các tháng, nhưng một số tên gọi cổ vẫn còn tồn tại trong văn học.
Lưu ý khi học
- Học thuộc số đếm từ 1 đến 12 và cách đọc “gatsu”.
- Nhớ từ “shichi” và “shichi” thay vì “nana” trong một số ngữ cảnh.
- Tập luyện phát âm “gatsu” không nên phát âm thành “gachi”.
- Sử dụng các từ chỉ thời gian như “zengetsu”, “raigetsu” để giao tiếp tự nhiên.
Bài tập
- Viết câu: “Tôi sẽ đi du lịch vào tháng tám.”
- Đặt câu hỏi: “Tháng nào là tháng có lễ hội Tanabata?”
- Chọn từ đúng: “Hôm nay là ngày … (tháng bảy).”
Kết luận
Hiểu biết về các tháng trong tiếng Nhật không chỉ là memorization mà là bước đầu vào việc hiểu sâu văn hóa Nhật Bản. Kết hợp tên gọi, kanji, ngữ pháp và các sự kiện văn hóa sẽ giúp người học giao tiếp tự tin và thấu hiểu hơn về đất nước mặt trời mạc.