Ngoại động từ tiếng Nhật là gì và vì sao bạn phải học kỹ ngay từ đầu?
Ngoại động từ tiếng Nhật là một trong những kiến thức nền tảng quan trọng nhất mà bất kỳ người học tiếng Nhật nào cũng cần nắm vững ngay từ giai đoạn sơ cấp. Trong tiếng Việt, chúng ta thường nói ngoại động từ là động từ cần có tân ngữ đi kèm, ví dụ như ăn cơm, uống nước, đọc sách, viết chữ, mở cửa. Nếu thiếu tân ngữ, câu nói sẽ trở nên không đầy đủ hoặc khó hiểu. Trong tiếng Nhật, nguyên tắc này cũng được áp dụng rất chặt chẽ và được thể hiện rõ ràng bằng cấu trúc ngữ pháp, tiểu từ đi kèm và cách chia động từ.
Ngoại động từ trong tiếng Nhật được gọi là 他動詞, đọc là たどうし, romaji là tadōshi. Đây là nhóm động từ chỉ hành động do chủ ngữ thực hiện và tác động trực tiếp lên một đối tượng khác. Đối tượng này được gọi là tân ngữ và trong tiếng Nhật, tân ngữ luôn đi kèm với tiểu từ を, romaji là wo, phát âm là o. Chính vì vậy, muốn nhận biết một ngoại động từ, bạn có thể đặt câu hỏi đơn giản là hành động này tác động lên cái gì. Nếu trả lời được bằng một danh từ đi kèm với を, đó rất có thể là ngoại động từ.
Ví dụ, khi nói ご飯を食べる, gohan wo taberu, ăn cơm, thì ご飯, gohan, là cơm, là đối tượng bị tác động bởi hành động ăn. Khi nói 水を飲む, mizu wo nomu, uống nước, thì 水, mizu, là nước, là đối tượng của hành động uống. Khi nói 本を読む, hon wo yomu, đọc sách, thì 本, hon, là sách, là đối tượng của hành động đọc. Khi nói 手紙を書く, tegami wo kaku, viết thư, thì 手紙, tegami, là thư, là đối tượng của hành động viết. Tất cả các động từ 食べる, taberu, ăn, 飲む, nomu, uống, 読む, yomu, đọc, 書く, kaku, viết trong các ví dụ trên đều là ngoại động từ.
Việc hiểu đúng bản chất của ngoại động từ không chỉ giúp bạn đặt câu đúng ngữ pháp mà còn giúp bạn phân biệt được với nội động từ, tránh những lỗi sai rất phổ biến của người Việt khi học tiếng Nhật. Nhiều người học thường chỉ học thuộc nghĩa của động từ mà không chú ý đến việc động từ đó là ngoại động từ hay nội động từ, dẫn đến việc dùng sai tiểu từ, sai cấu trúc câu và khiến người Nhật khó hiểu. Thậm chí, có những cặp động từ chỉ khác nhau một chút về cách đọc hoặc cách viết nhưng một cái là ngoại động từ, một cái là nội động từ, và ý nghĩa của chúng hoàn toàn trái ngược nhau về mặt ngữ pháp. Nếu không phân biệt rõ ràng, bạn rất dễ mắc lỗi trong kỳ thi JLPT, trong giao tiếp hàng ngày và trong công việc.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu một cách toàn diện về ngoại động từ tiếng Nhật, từ định nghĩa, đặc điểm nhận biết, cách phân biệt với nội động từ, cách chia động từ theo nhóm, các ngoại động từ thường gặp theo chủ đề, cách dùng trong câu, những lỗi sai phổ biến nhất của người Việt và phương pháp luyện tập hiệu quả. Bạn hãy đọc kỹ và luyện tập theo từng phần để có thể sử dụng ngoại động từ một cách tự tin và chính xác.
Định nghĩa chi tiết về ngoại động từ trong tiếng Nhật
Về mặt ngữ pháp, ngoại động từ là động từ bắt buộc phải có tân ngữ đi kèm mới tạo thành một câu hoàn chỉnh. Tân ngữ trong tiếng Nhật là danh từ hoặc đại từ chỉ đối tượng chịu tác động của hành động. Tân ngữ luôn đi kèm với tiểu từ を. Chủ ngữ, tức là người hoặc vật thực hiện hành động, thường đi kèm với tiểu từ が hoặc は. Cấu trúc cơ bản của một câu có ngoại động từ là Chủ ngữ + Tiểu từ が/は + Tân ngữ + Tiểu từ を + Ngoại động từ.
Ví dụ, câu 私は本を読みます, watashi wa hon wo yomimasu, tôi đọc sách, có chủ ngữ 私, watashi, tôi, đi kèm với は, tân ngữ 本, hon, sách, đi kèm với を, và động từ 読む, yomu, đọc, là ngoại động từ ở dạng lịch sự. Nếu bỏ đi tân ngữ 本を, câu 私は読みます, watashi wa yomimasu, tôi đọc, vẫn có thể hiểu được trong một số ngữ cảnh nhất định, nhưng nó thiếu thông tin và không thể hiện rõ hành động đọc cái gì. Trong tiếng Nhật, ngoại động từ thường được dùng kèm với tân ngữ để câu nói trở nên rõ ràng và đầy đủ.
Một đặc điểm quan trọng khác của ngoại động từ là hành động của nó có tính chuyển giao, tức là hành động được truyền từ chủ ngữ sang tân ngữ. Chủ ngữ không tự mình thay đổi trạng thái mà làm cho tân ngữ thay đổi hoặc bị tác động. Ví dụ, khi bạn mở cửa, bạn là chủ ngữ thực hiện hành động mở, còn cánh cửa là tân ngữ bị tác động và thay đổi trạng thái từ đóng sang mở. Động từ mở trong trường hợp này là 開ける, akeru, là ngoại động từ. Ngược lại, khi cánh cửa tự nó mở ra mà không có ai tác động, chúng ta dùng động từ 開く, aku, mở, là nội động từ, vì cánh cửa tự thay đổi trạng thái.
Chính sự khác biệt này tạo nên hệ thống ngoại động từ và nội động từ rất phong phú trong tiếng Nhật. Tiếng Nhật có rất nhiều cặp động từ ngoại động từ và nội động từ đi theo cặp, chỉ khác nhau ở đuôi động từ hoặc cách đọc. Việc học ngoại động từ vì vậy không thể tách rời việc học nội động từ đi kèm. Bạn cần học chúng theo cặp để hiểu rõ ngữ cảnh sử dụng và tránh nhầm lẫn.
Ngoài ra, ngoại động từ còn có thể kết hợp với nhiều dạng động từ khác nhau như dạng ます, masu, dạng て, te, dạng た, ta, dạng ない, nai, dạng từ điển, dạng mệnh lệnh, dạng điều kiện và nhiều dạng khác. Khi chia ngoại động từ, bạn cần chú ý đến nhóm động từ mà nó thuộc về, vì mỗi nhóm sẽ có cách chia khác nhau. Tuy nhiên, bản chất ngoại động từ của nó vẫn không thay đổi dù ở dạng nào. Ví dụ, 食べる, taberu, ăn, ở dạng ます là 食べます, taberu masu, ở dạng て là 食べて, tabete, ở dạng た là 食べた, tabeta, ở dạng ない là 食べない, tabenai, nhưng tất cả đều là ngoại động từ và đều cần tân ngữ đi kèm với を.
Cách phân biệt ngoại động từ và nội động từ một cách dễ dàng
Phân biệt ngoại động từ và nội động từ là kỹ năng rất quan trọng nhưng cũng là phần khiến nhiều người học bối rối nhất. Cách đơn giản nhất để phân biệt là đặt câu hỏi ai làm gì và cái gì bị làm. Nếu hành động tác động lên một vật, một người hoặc một thứ khác, đó là ngoại động từ. Nếu hành động tự thân chủ ngữ tự thay đổi trạng thái hoặc tự thực hiện mà không tác động lên đối tượng bên ngoài, đó là nội động từ.
Có thể bạn quan tâm: Nghỉ Phép Tiếng Nhật Là Gì? Giải Thích Chi Tiết Về 休み, 休暇, 休日 Và Toàn Bộ Từ Vựng Liên Quan
Ví dụ, 私はドアを開けます, watashi wa doa wo akemasu, tôi mở cửa, động từ 開ける, akeru, là ngoại động từ vì tôi tác động lên cánh cửa. Ngược lại, ドアが開きます, doa ga akimasu, cửa mở, động từ 開く, aku, là nội động từ vì cánh cửa tự mở ra, không có ai tác động trực tiếp. Cả hai câu đều nói về việc cửa mở, nhưng góc độ diễn đạt hoàn toàn khác nhau. Câu thứ nhất nhấn mạnh người thực hiện hành động, câu thứ hai nhấn mạnh trạng thái của cánh cửa.
Một ví dụ khác là 閉める, shimeru, đóng, là ngoại động từ và 閉まる, shimaru, đóng, là nội động từ. 私は窓を閉めます, watashi wa mado wo shimemasu, tôi đóng cửa sổ, là ngoại động từ vì tôi tác động lên cửa sổ. 窓が閉まります, mado ga shimarimasu, cửa sổ đóng lại, là nội động từ vì cửa sổ tự đóng lại. Tương tự, 消す, kesu, tắt, là ngoại động từ và 消える, kieru, tắt, là nội động từ. 私は電気を消します, watashi wa denki wo keshimasu, tôi tắt điện, là ngoại động từ. 電気が消えます, denki ga kiemasu, điện tắt, là nội động từ.
Có rất nhiều cặp ngoại động từ và nội động từ phổ biến mà bạn cần ghi nhớ như 開ける, akeru, mở và 開く, aku, mở; 閉める, shimeru, đóng và 閉まる, shimaru, đóng; 消す, kesu, tắt và 消える, kieru, tắt; 点ける, tsukeru, bật và 点く, tsuku, bật; 止める, tomeru, dừng, làm dừng và 止まる, tomaru, dừng, tự dừng; 動かす, ugokasu, di chuyển, làm di chuyển và 動く, ugoku, di chuyển, tự di chuyển; 倒す, taosu, làm ngã và 倒れる, taoreru, ngã; 壊す, kowasu, làm hỏng và 壊れる, kowareru, hỏng; 直す, naosu, sửa và 直る, naoru, được sửa, khỏi bệnh; 伸ばす, nobasu, kéo dài và 伸びる, nobiru, dài ra; 増やす, fuyasu, tăng thêm và 増える, fueru, tăng lên; 減らす, herasu, giảm xuống và 減る, heru, giảm; 決める, kimeru, quyết định và 決まる, kimaru, được quyết định; 始める, hajimeru, bắt đầu và 始まる, hajimaru, bắt đầu, tự bắt đầu; 終える, oeru, kết thúc và 終わる, owaru, kết thúc; 集める, atsum eru, tập hợp và 集まる, atsumaru, tập hợp, tụ tập; 送る, okuru, gửi và 送られる, okurareru, được gửi, tuy nhiên cặp này ít phổ biến hơn.
Việc học các cặp này theo cặp sẽ giúp bạn ghi nhớ lâu hơn và sử dụng chính xác hơn. Khi học một ngoại động từ, bạn nên luôn tự hỏi nội động từ tương ứng là gì và ngữ cảnh sử dụng của chúng khác nhau như thế nào. Ví dụ, khi muốn nói bạn làm cho một thứ gì đó thay đổi, hãy dùng ngoại động từ. Khi muốn nói một thứ gì đó tự thay đổi, hãy dùng nội động từ. Sự phân biệt này là cốt lõi của tiếng Nhật và nếu nắm vững, bạn sẽ đặt câu tự nhiên và chính xác hơn rất nhiều.
Các nhóm ngoại động từ trong tiếng Nhật và cách chia
Giống như các động từ khác, ngoại động từ được chia thành ba nhóm chính là nhóm 1, nhóm 2 và nhóm 3, hay còn gọi là Godan dōshi, Ichidan dōshi và Henkaku dōshi. Việc xác định ngoại động từ thuộc nhóm nào là rất quan trọng để chia đúng dạng ます, dạng て, dạng た, dạng ない và các dạng khác.
Nhóm 1, Godan dōshi, là nhóm động từ có đuôi kết thúc bằng các âm như う, く, ぐ, す, つ, ぬ, ぶ, む, る khi ở dạng từ điển, nhưng khi chia sẽ thay đổi âm ở đuôi. Ví dụ, 書く, kaku, viết, là ngoại động từ nhóm 1. Khi chia, く sẽ biến thành き, か, く, け, こ tùy theo dạng. 書きます, kakimasu, viết lịch sự; 書いて, kaite, dạng て; 書いた, kaita, dạng た; 書かない, kakanai, dạng ない. Các ngoại động từ nhóm 1 phổ biến khác bao gồm 読む, yomu, đọc; 飲む, nomu, uống; 聞く, kiku, nghe; 取る, toru, lấy; 置く, oku, đặt; 送る, okuru, gửi; 吸う, suu, hút; 吐く, haku, nhổ; 引く, hiku, kéo; 弾く, hiku, gảy đàn; 叩く, tataku, gõ; 割る, waru, phá vỡ; 折る, oru, bẻ; ちぎる, chigiru, xé.
Nhóm 2, Ichidan dōshi, là nhóm động từ có đuôi kết thúc bằng える hoặc いる khi ở dạng từ điển, và khi chia chỉ cần bỏ る ở cuối và thêm đuôi tương ứng. Ví dụ, 食べる, taberu, ăn, là ngoại động từ nhóm 2. Khi chia, bỏ る và thêm ます thành 食べます, tabemasu; thêm て thành 食べて, tabete; thêm た thành 食べた, tabeta; thêm ない thành 食べない, tabenai. Các ngoại động từ nhóm 2 phổ biến khác bao gồm 見る, miru, nhìn; 寝る, neru, ngủ, tuy nhiên ngủ có thể được coi là ngoại động từ trong một số cách dùng nhưng thường là nội động từ; 起きる, okiru, thức dậy; 開ける, akeru, mở; 閉める, shimeru, đóng; 消す thì là nhóm 1 chứ không phải nhóm 2, cần chú ý; 決める, kimeru, quyết định; 始める, hajimeru, bắt đầu; 集める, atsumeru, tập hợp; 止める, tomeru, làm dừng; 増やす thì là nhóm 1; 伸ばす là nhóm 1; 増やす, fuyasu, là nhóm 1; 増やす cần phân biệt với 増える, fueru, là nhóm 2 nội động từ.
Nhóm 3, Henkaku dōshi, là nhóm động từ không theo quy tắc, chỉ có hai động từ là する, suru, làm và 来る, kuru, đến. Trong đó, する, suru, là ngoại động từ vì nó luôn cần tân ngữ đi kèm với を, ví dụ 仕事をする, shigoto wo suru, làm việc; 勉強をする, benkyō wo suru, học bài; 料理を作る, ryōri wo tsukuru, nấu ăn, trong đó 作る, tsukuru, là ngoại động từ nhóm 1. Động từ 来る, kuru, đến, là nội động từ vì nó chỉ hành động di chuyển của chủ ngữ mà không tác động lên đối tượng khác. Ngoài ra, còn có các động từ ngoại lai kết hợp với する như する, suru, để tạo thành ngoại động từ, ví dụ 掃除をする, sōji wo suru, quét dọn; 洗濯をする, sentaku wo suru, giặt quần áo; 散歩をする, sanpo wo suru, đi dạo.
Việc nắm vững cách chia ngoại động từ theo nhóm sẽ giúp bạn tránh lỗi chia sai, đặc biệt là với các động từ nhóm 1 có sự thay đổi âm. Bạn nên luyện tập chia đầy đủ các dạng của mỗi ngoại động từ để ghi nhớ quy tắc. Ví dụ, với 書く, kaku, bạn cần nhớ dạng ます là 書きます, kakimasu, dạng て là 書いて, kaite, dạng た là 書いた, kaita, dạng ない là 書かない, kakanai, dạng たい là 書きたい, kakitai, muốn viết. Với 読む, yomu, dạng ます là 読みます, yomimasu, dạng て là 読んで, yonde, dạng た là 読んだ, yonda, dạng ない là 読まない, yomanai. Với 飲む, nomu, dạng ます là 飲みます, nomimasu, dạng て là 飲んで, nonde, dạng た là 飲んだ, nonda, dạng ない là 飲まない, nomanai. Việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp bạn phản xạ nhanh và chính xác.
Danh sách các ngoại động từ tiếng Nhật thường gặp nhất
Để sử dụng tiếng Nhật thành thạo, bạn cần học một lượng lớn ngoại động từ thường gặp trong đời sống hàng ngày, học tập và công việc. Dưới đây là danh sách các ngoại động từ được phân loại theo chủ đề để bạn dễ dàng ghi nhớ và luyện tập.
Nhóm ngoại động từ liên quan đến ăn uống bao gồm 食べる, taberu, ăn; 飲む, nomu, uống; 吸う, suu, hút, hút thuốc, hút nước; 吐く, haku, nhổ ra, nôn; 噛む, kamu, nhai; 割る, waru, cắt, chia; 切る, kiru, cắt; 剥く, muku, gọt, lột vỏ; 混ぜる, mazeru, trộn; 沸かす, wakasu, đun sôi; 焼く, yaku, nướng; 煮る, niru, nấu, luộc; 炊く, taku, nấu cơm; 作る, tsukuru, làm, chế biến; 注ぐ, tsugu, rót; 運ぶ, hakobu, mang, vác.
Có thể bạn quan tâm: Nghề Phiên Dịch Viên Tiếng Nhật Năm 2026: Cơ Hội Việc Làm, Mức Lương Và Lộ Trình Trở Thành Chuyên Gia
Nhóm ngoại động từ liên quan đến sinh hoạt hàng ngày bao gồm 開ける, akeru, mở; 閉める, shimeru, đóng; 消す, kesu, tắt; 点ける, tsukeru, bật, thắp; 止める, tomeru, dừng lại, làm dừng; 動かす, ugokasu, di chuyển; 置く, oku, đặt, để; 取る, toru, lấy, cầm; 持つ, motsu, cầm, giữ; 拾う, hirou, nhặt; 捨てる, suteru, vứt bỏ; 洗う, arau, rửa; 拭く, fuku, lau; 掃除をする, sōji wo suru, quét dọn; 洗濯をする, sentaku wo suru, giặt quần áo; 干す, hosu, phơi; 畳む, tatamu, gấp; 掛ける, kakeru, treo; 外す, hazusu, tháo, gỡ; しまう, shimau, cất; 出す, dasu, đưa ra, lấy ra; 入れる, ireru, cho vào; 返す, kaesu, trả lại; 貸す, kasu, cho mượn; 借りる, kariru, mượn, tuy nhiên 借りる có thể được coi là ngoại động từ vì cần tân ngữ.
Nhóm ngoại động từ liên quan đến học tập và công việc bao gồm 読む, yomu, đọc; 書く, kaku, viết; 見る, miru, nhìn, xem; 聞く, kiku, nghe; 話す, hanasu, nói; 教える, oshieru, dạy; 習う, narau, học, tập; 覚える, oboeru, nhớ, học thuộc; 忘れる, wasureru, quên; 考える, kangaeru, nghĩ; 思う, omou, nghĩ, cảm thấy; 知る, shiru, biết; 伝える, tsutaeru, truyền đạt; 送る, okuru, gửi; 受け取る, uketoru, nhận; 渡す, watasu, trao, đưa; 頼む, tanomu, nhờ vả; 断る, kotowaru, từ chối; 決める, kimeru, quyết định; 選ぶ, erabu, chọn; 探す, sagasu, tìm kiếm; 見つける, mitsukeru, tìm thấy; 間違える, machigaeru, sai lầm, nhầm lẫn.
Nhóm ngoại động từ liên quan đến di chuyển và hành động bao gồm 運ぶ, hakobu, mang; 持っていく, motteiku, mang đi; 持ってくる, mottekuru, mang đến; 連れていく, tsureteiku, dẫn đi; 連れてくる, tsuretekuru, dẫn đến; 追いかける, oikakeru, đuổi theo; 捕まえる, tsukamaeru, bắt; 逃がす, nigasu, thả, để trốn; 助ける, tasukeru, giúp đỡ; 助かる, tasukaru, được cứu, tuy nhiên 助かる là nội động từ; 守る, mamoru, bảo vệ; 攻撃する, kōgeki wo suru, tấn công; 防ぐ, fusegu, ngăn chặn; 壊す, kowasu, phá hỏng; 直す, naosu, sửa chữa; 建てる, tateru, xây dựng; 壊す, kowasu, phá vỡ; 割る, waru, làm vỡ.
Nhóm ngoại động từ liên quan đến cảm xúc và suy nghĩ bao gồm 愛する, aisuru, yêu; 憎む, nikumu, ghét; 好む, konomu, ưa thích; 望む, nozomu, mong muốn; 願う, negau, ước nguyện; 祈る, inoru, cầu nguyện; 感謝する, kansha wo suru, cảm ơn; 怒る, okoru, giận, tuy nhiên 怒る có thể là ngoại động từ khi nói 怒る ai đó; 叱る, shikaru, mắng, la; 励ます, hagemasu, khích lệ; 慰める, nagusameru, an ủi; 励む, isamu, cố gắng, cần phân biệt với 励ます.
Việc học ngoại động từ theo chủ đề giúp bạn ghi nhớ theo ngữ cảnh và dễ dàng áp dụng vào giao tiếp thực tế. Bạn nên học mỗi ngày một số ngoại động từ mới, kèm theo ví dụ câu và luyện tập đặt câu với tân ngữ đi kèm. Hãy cố gắng học cả cách đọc, cách viết Kanji, nghĩa và ví dụ sử dụng để ghi nhớ lâu dài.
Cách dùng ngoại động từ trong các cấu trúc câu phổ biến
Ngoại động từ được sử dụng trong rất nhiều cấu trúc câu khác nhau, từ câu đơn giản đến câu phức tạp. Cấu trúc cơ bản nhất là Chủ ngữ + は/が + Tân ngữ + を + Ngoại động từ. Ví dụ, 私はご飯を食べます, watashi wa gohan wo tabemasu, tôi ăn cơm; 彼は本を読みます, kare wa hon wo yomimasu, anh ấy đọc sách; 彼女は手紙を書きます, kanojo wa tegami wo kakimasu, cô ấy viết thư; 子供はおもちゃを持っています, kodomo wa omocha wo motte imasu, đứa trẻ đang cầm đồ chơi.
Trong cấu trúc câu với động từ て, ngoại động từ ở dạng て được dùng để nối hai hành động liên tiếp. Ví dụ, 本を買って読みます, hon wo katte yomimasu, mua sách rồi đọc; ご飯を食べて出かけます, gohan wo tabete dekakemasu, ăn cơm rồi đi ra ngoài; 手紙を書いて送ります, tegami wo kaite okurimasu, viết thư rồi gửi. Trong các câu này, tân ngữ を vẫn đi kèm với ngoại động từ ở dạng て, thể hiện hành động đầu tiên tác động lên tân ngữ.
Ngoại động từ còn được dùng trong cấu trúc muốn làm gì đó với たい, tai, ví dụ 本を読みたい, hon wo yomitai, muốn đọc sách; ご飯を食べたい, gohan wo tabetai, muốn ăn cơm; 手紙を書きたい, tegami wo kakitai, muốn viết thư. Cấu trúc này rất phổ biến trong giao tiếp hàng ngày để thể hiện mong muốn.
Ngoại động từ cũng được dùng trong cấu trúc xin phép và yêu cầu với て form + ください, kudasai, ví dụ 本を読んでください, hon wo yonde kudasai, xin hãy đọc sách; ドアを開けてください, doa wo akete kudasai, xin hãy mở cửa; 窓を閉めてください, mado wo shimete kudasai, xin hãy đóng cửa sổ. Đây là cách yêu cầu lịch sự rất thường dùng.
Ngoài ra, ngoại động từ còn kết hợp với các trợ động từ như ことができる, dekiru koto ga aru, có thể làm gì đó, ví dụ 本を読むことができる, hon wo yomu koto ga dekiru, có thể đọc sách; ご飯を作ることができる, gohan wo tsukuru koto ga dekiru, có thể nấu cơm. Cấu trúc này giúp bạn thể hiện khả năng của mình.
Ngoại động từ cũng được dùng trong câu bị động, khi tân ngữ trở thành chủ ngữ và hành động được thực hiện bởi một chủ thể khác. Ví dụ, 本は私に読まれます, hon wa watashi ni yomaremasu, sách được tôi đọc, hay nói cách khác, tôi đọc sách nhưng nhấn mạnh sách là chủ thể. Tuy nhiên, câu bị động trong tiếng Nhật có thể mang sắc thái khác như bị làm gì đó không mong muốn, ví dụ 彼は先生に叱られました, kare wa sensei ni shikararemashita, anh ấy bị thầy giáo mắng. Trong câu này, 叱る, shikaru, mắng, là ngoại động từ, và dạng bị động là 叱られる, shikarareru.
Ngoại động từ còn được dùng trong cấu trúc sai khiến, khi bạn làm cho ai đó làm gì đó. Ví dụ, 子供に本を読ませます, kodomo ni hon wo yomasemasu, tôi cho đứa trẻ đọc sách, hay tôi làm cho đứa trẻ đọc sách. Trong câu này, 読む, yomu, đọc, là ngoại động từ, và dạng sai khiến là 読ませる, yomaseru. Cấu trúc này rất quan trọng trong giao tiếp và trong kỳ thi JLPT cấp độ cao hơn.
Có thể bạn quan tâm: Nghỉ Ngơi Tiếng Nhật Là Gì? Yasumu, Yasumi, Kyūsoku Và Tất Cả Cách Nói Về Nghỉ Ngơi Trong Tiếng Nhật
Những lỗi sai phổ biến khi dùng ngoại động từ và cách khắc phục
Người Việt khi học tiếng Nhật thường mắc một số lỗi sai phổ biến liên quan đến ngoại động từ. Lỗi đầu tiên là quên sử dụng tiểu từ を đi kèm với tân ngữ. Ví dụ, thay vì nói 本を読みます, hon wo yomimasu, tôi đọc sách, người học lại nói 本読みます, hon yomimasu, thiếu を, khiến câu nói trở nên không hoàn chỉnh và khó hiểu. Để khắc phục, bạn cần luôn nhớ rằng ngoại động từ bắt buộc phải đi kèm với tân ngữ có を. Hãy tập thói quen đặt câu với đầy đủ chủ ngữ, tân ngữ và động từ.
Lỗi thứ hai là nhầm lẫn giữa ngoại động từ và nội động từ, dùng sai động từ trong ngữ cảnh. Ví dụ, khi muốn nói tôi mở cửa, người học lại nói 私はドアが開きます, watashi wa doa ga akimasu, tôi cửa mở, sai hoàn toàn vì đã dùng nội động từ 開く, aku, thay vì ngoại động từ 開ける, akeru. Câu đúng phải là 私はドアを開けます, watashi wa doa wo akemasu. Tương tự, khi muốn nói cửa mở, người học lại nói ドアを開けます, doa wo akemasu, cửa mở, cũng sai vì đã dùng ngoại động từ trong khi không có chủ ngữ thực hiện hành động. Câu đúng phải là ドアが開きます, doa ga akimasu. Để tránh lỗi này, bạn cần học ngoại động từ và nội động từ theo cặp và hiểu rõ ngữ cảnh sử dụng của chúng.
Lỗi thứ ba là dùng sai tiểu từ, ví dụ dùng が thay vì を cho tân ngữ, hoặc dùng を cho chủ ngữ. Ví dụ, 私が本を読みます, watashi ga hon wo yomimasu, tôi đọc sách, là đúng vì 私 là chủ ngữ dùng が, 本 là tân ngữ dùng を. Nhưng nếu nói 私を本が読みます, watashi wo hon ga yomimasu, tôi sách đọc, là hoàn toàn sai vì đã đảo ngược tiểu từ. Bạn cần phân biệt rõ ràng vai trò của chủ ngữ và tân ngữ trong câu.
Lỗi thứ tư là chia sai dạng động từ, đặc biệt với các ngoại động từ nhóm 1 có sự thay đổi âm. Ví dụ, 書く, kaku, viết, dạng て là 書いて, kaite, chứ không phải 書くて, kakute; 読む, yomu, đọc, dạng て là 読んで, yonde, chứ không phải 読むて, yomute; 飲む, nomu, uống, dạng て là 飲んで, nonde, chứ không phải 飲むて, nomute. Để tránh lỗi này, bạn cần luyện tập chia động từ thường xuyên và ghi nhớ quy tắc biến âm.
Lỗi thứ năm là không chú ý đến sự khác biệt giữa các ngoại động từ có nghĩa gần giống nhau nhưng cách dùng khác nhau. Ví dụ, 取る, toru, lấy, và 持つ, motsu, cầm, giữ, tuy đều liên quan đến việc cầm nắm nhưng cách dùng khác nhau. 取る nhấn mạnh hành động lấy từ một nơi nào đó, còn 持つ nhấn mạnh trạng thái đang cầm giữ. Tương tự, 置く, oku, đặt, để, và しまう, shimau, cất, tuy đều liên quan đến việc để đồ nhưng 置く là đặt ở nơi dễ thấy, còn しまう là cất vào nơi kín đáo. Việc hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn sử dụng ngoại động từ chính xác và tự nhiên hơn.
Mẹo ghi nhớ ngoại động từ hiệu quả và phương pháp luyện tập
Để ghi nhớ ngoại động từ lâu dài và sử dụng thành thạo, bạn cần áp dụng các phương pháp học hiệu quả. Phương pháp đầu tiên là học ngoại động từ theo cặp với nội động từ tương ứng. Khi học một ngoại động từ, hãy luôn học kèm nội động từ đi cặp và ví dụ phân biệt chúng. Ví dụ, học 開ける, akeru, mở, kèm với 開く, aku, mở, và luyện tập đặt hai câu phân biệt: 私はドアを開けます, watashi wa doa wo akemasu, tôi mở cửa, và ドアが開きます, doa ga akimasu, cửa mở. Việc học theo cặp sẽ giúp bạn ghi nhớ ngữ cảnh sử dụng và tránh nhầm lẫn.
Phương pháp thứ hai là học ngoại động từ theo chủ đề và ngữ cảnh thực tế. Thay vì học rời rạc từng động từ, hãy học theo nhóm chủ đề như ăn uống, sinh hoạt, học tập, công việc. Ví dụ, học nhóm ăn uống gồm 食べる, taberu, ăn; 飲む, nomu, uống; 作る, tsukuru, nấu; 切る, kiru, cắt; 混ぜる, mazeru, trộn. Khi học theo chủ đề, bạn có thể dễ dàng hình dung các tình huống sử dụng và đặt câu liên quan đến nhau, giúp ghi nhớ lâu hơn.
Phương pháp thứ ba là luyện tập đặt câu với ngoại động từ mỗi ngày. Hãy cố gắng đặt ít nhất năm câu mỗi ngày sử dụng các ngoại động từ mới học, kèm theo tân ngữ đi kèm với を. Ví dụ, với ngoại động từ 書く, kaku, viết, bạn có thể đặt các câu như 私は手紙を書きます, watashi wa tegami wo kakimasu, tôi viết thư; 彼はレポートを書いています, kare wa repōto wo kaite imasu, anh ấy đang viết báo cáo; 彼女は日記を書きました, kanojo wa nikki wo kakimashita, cô ấy đã viết nhật ký. Việc luyện tập đặt câu thường xuyên sẽ giúp bạn phản xạ nhanh và sử dụng ngoại động từ tự nhiên hơn.
Phương pháp thứ tư là học ngoại động từ kèm theo Kanji và cách đọc. Nhiều ngoại động từ có Kanji phức tạp, ví dụ 書く, kaku, viết; 読む, yomu, đọc; 聞く, kiku, nghe; 開ける, akeru, mở; 閉める, shimeru, đóng. Việc học Kanji giúp bạn ghi nhớ nghĩa của động từ và phân biệt với các động từ khác có cách đọc giống nhau. Bạn nên luyện viết Kanji và đọc to ngoại động từ để ghi nhớ cả hình dạng và âm đọc.
Phương pháp thứ năm là sử dụng các ứng dụng và tài liệu học tiếng Nhật để luyện tập ngoại động từ. Có rất nhiều ứng dụng học từ vựng, luyện chia động từ và làm bài tập ngữ pháp có thể giúp bạn củng cố kiến thức về ngoại động từ. Bạn cũng có thể xem phim, nghe nhạc, đọc truyện tiếng Nhật và chú ý đến cách người Nhật sử dụng ngoại động từ trong các tình huống thực tế. Việc tiếp xúc với tiếng Nhật trong môi trường thực tế sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn cách sử dụng ngoại động từ và ghi nhớ lâu dài.
Phương pháp thứ sáu là tự kiểm tra và ôn tập định kỳ. Hãy tạo danh sách các ngoại động từ đã học và thường xuyên ôn tập lại, đặc biệt là các ngoại động từ hay bị nhầm lẫn với nội động từ. Bạn có thể sử dụng thẻ ghi nhớ, flashcard, để ôn tập nhanh chóng. Việc ôn tập định kỳ sẽ giúp bạn củng cố kiến thức và tránh quên.
Có thể bạn quan tâm: Nghề Nghiệp Trong Tiếng Nhật: Từ Vựng Chi Tiết, Mẫu Câu Giao Tiếp Và Cơ Hội Việc Làm Năm 2026
Bài tập thực hành về ngoại động từ tiếng Nhật
Để củng cố kiến thức về ngoại động từ, bạn hãy làm các bài tập thực hành dưới đây. Bài tập 1 là chọn ngoại động từ hoặc nội động từ đúng trong các câu sau. Câu 1: 私はドアを、watashi wa doa wo , tôi mở cửa, lựa chọn là 開けます, akemasu, hoặc 開きます, akimasu. Câu 2: ドアが、doa ga , cửa mở, lựa chọn là 開けます, akemasu, hoặc 開きます, akimasu. Câu 3: 私は窓を、watashi wa mado wo , tôi đóng cửa sổ, lựa chọn là 閉めます, shimemasu, hoặc 閉まります, shimarimasu. Câu 4: 窓が、mado ga , cửa sổ đóng lại, lựa chọn là 閉めます, shimemasu, hoặc 閉まります, shimarimasu. Câu 5: 私は電気を、watashi wa denki wo , tôi tắt điện, lựa chọn là 消します, keshimasu, hoặc 消えます, kiemasu. Câu 6: 電気が、denki ga , điện tắt, lựa chọn là 消します, keshimasu, hoặc 消えます, kiemasu.
Đáp án bài tập 1 là Câu 1: 開けます, akemasu, vì tôi mở cửa là ngoại động từ; Câu 2: 開きます, akimasu, vì cửa mở là nội động từ; Câu 3: 閉めます, shimemasu, vì tôi đóng cửa sổ là ngoại động từ; Câu 4: 閉まります, shimarimasu, vì cửa sổ đóng lại là nội động từ; Câu 5: 消します, keshimasu, vì tôi tắt điện là ngoại động từ; Câu 6: 消えます, kiemasu, vì điện tắt là nội động từ.
Bài tập 2 là điền tiểu từ を hoặc が vào chỗ trống. Câu 1: 私は本読みます, watashi wa hon ___ yomimasu, tôi đọc sách. Câu 2: 私本を読みます, watashi ___ hon wo yomimasu, tôi đọc sách. Câu 3: 彼は手紙書きます, kare wa tegami ___ kakimasu, anh ấy viết thư. Câu 4: 彼女手紙を書きます, kanojo ___ tegami wo kakimasu, cô ấy viết thư. Câu 5: 子供はおもちゃ___持っています, kodomo wa omocha ___ motte imasu, đứa trẻ đang cầm đồ chơi.
Đáp án bài tập 2 là Câu 1: を, wo, vì 本 là tân ngữ; Câu 2: は hoặc が, wa hoặc ga, vì 私 là chủ ngữ; Câu 3: を, wo, vì 手紙 là tân ngữ; Câu 4: は hoặc が, wa hoặc ga, vì 彼女 là chủ ngữ; Câu 5: を, wo, vì おもちゃ là tân ngữ.
Bài tập 3 là chia ngoại động từ ở dạng ます, dạng て, dạng た, dạng ない. Với các ngoại động từ sau: 書く, kaku, viết; 読む, yomu, đọc; 飲む, nomu, uống; 食べる, taberu, ăn; 見る, miru, nhìn; 開ける, akeru, mở; 閉める, shimeru, đóng. Hãy chia đầy đủ các dạng của mỗi động từ.
Đáp án bài tập 3 là 書く, kaku: 書きます, kakimasu; 書いて, kaite; 書いた, kaita; 書かない, kakanai. 読む, yomu: 読みます, yomimasu; 読んで, yonde; 読んだ, yonda; 読まない, yomanai. 飲む, nomu: 飲みます, nomimasu; 飲んで, nonde; 飲んだ, nonda; 飲まない, nomanai. 食べる, taberu: 食べます, tabemasu; 食べて, tabete; 食べた, tabeta; 食べない, tabenai. 見る, miru: 見ます, mimasu; 見て, mite; 見た, mita; 見ない, minai. 開ける, akeru: 開けます, akemasu; 開けて, akete; 開けた, aketa; 開けない, akenai. 閉める, shimeru: 閉めます, shimemasu; 閉めて, shimete; 閉めた, shimeta; 閉めない, shimenai.
Bài tập 4 là dịch các câu sau sang tiếng Nhật sử dụng ngoại động từ. Câu 1: Tôi ăn cơm. Câu 2: Anh ấy đọc sách. Câu 3: Cô ấy viết thư. Câu 4: Tôi mở cửa. Câu 5: Cửa mở. Câu 6: Tôi đóng cửa sổ. Câu 7: Cửa sổ đóng lại. Câu 8: Tôi tắt điện. Câu 9: Điện tắt. Câu 10: Tôi uống nước.
Đáp án bài tập 4 là Câu 1: 私はご飯を食べます, watashi wa gohan wo tabemasu. Câu 2: 彼は本を読みます, kare wa hon wo yomimasu. Câu 3: 彼女は手紙を書きます, kanojo wa tegami wo kakimasu. Câu 4: 私はドアを開けます, watashi wa doa wo akemasu. Câu 5: ドアが開きます, doa ga akimasu. Câu 6: 私は窓を閉めます, watashi wa mado wo shimemasu. Câu 7: 窓が閉まります, mado ga shimarimasu. Câu 8: 私は電気を消します, watashi wa denki wo keshimasu. Câu 9: 電気が消えます, denki ga kiemasu. Câu 10: 私は水を飲みます, watashi wa mizu wo nomimasu.
Việc làm bài tập thường xuyên sẽ giúp bạn nắm vững cách sử dụng ngoại động từ và tự tin hơn trong giao tiếp. Hãy cố gắng làm bài tập mỗi ngày và kiểm tra đáp án để rút kinh nghiệm.
Ngoại động từ theo trình độ JLPT và ứng dụng thực tế
Ngoại động từ xuất hiện ở mọi trình độ JLPT, từ N5 đến N1, và mức độ phức tạp tăng dần theo từng cấp độ. Ở trình độ N5, bạn cần nắm vững các ngoại động từ cơ bản nhất như 食べる, taberu, ăn; 飲む, nomu, uống; 読む, yomu, đọc; 書く, kaku, viết; 見る, miru, nhìn; 聞く, kiku, nghe; 開ける, akeru, mở; 閉める, shimeru, đóng; 取る, toru, lấy; 置く, oku, đặt. Đây là những ngoại động từ được sử dụng hàng ngày và xuất hiện thường xuyên trong các bài thi N5.
Ở trình độ N4, bạn cần học thêm các ngoại động từ phức tạp hơn như 消す, kesu, tắt; 点ける, tsukeru, bật; 止める, tomeru, làm dừng; 動かす, ugokasu, di chuyển; 壊す, kowasu, phá hỏng; 直す, naosu, sửa; 決める, kimeru, quyết định; 始める, hajimeru, bắt đầu; 集める, atsumeru, tập hợp; 送る, okuru, gửi; 受け取る, uketoru, nhận; 渡す, watasu, trao. Các ngoại động từ này thường xuất hiện trong các tình huống giao tiếp hàng ngày ở mức độ cao hơn và trong các bài đọc hiểu N4.
Ở trình độ N3, bạn cần học các ngoại động từ mang tính trừu tượng và chuyên môn hơn như 伝える, tsutaeru, truyền đạt; 考える, kangaeru, suy nghĩ; 思う, omou, cảm thấy; 知る, shiru, biết; 覚える, oboeru, ghi nhớ; 忘れる, wasureru, quên; 選ぶ, erabu, lựa chọn; 探す, sagasu, tìm kiếm; 見つける, mitsukeru, phát hiện; 間違える, machigaeru, nhầm lẫn; 守る, mamoru, bảo vệ; 防ぐ, fusegu, ngăn chặn. Các ngoại động từ này thường xuất hiện trong các bài đọc hiểu, bài nghe hiểu và bài viết luận N3.
Ở trình độ N2 và N1, bạn cần học các ngoại động từ phức tạp, mang tính học thuật và chuyên môn cao như 攻撃する, kōgeki wo suru, tấn công; 建設する, kensetsu wo suru, xây dựng; 開発する, kaihatsu wo suru, phát triển; 改善する, kaizen wo suru, cải thiện; 増加する, zōka wo suru, tăng lên; 減少する, genshō wo suru, giảm xuống; 促進する, sokushin wo suru, thúc đẩy; 支援する, shien wo suru, hỗ trợ; 協力する, kyōryoku wo suru, hợp tác; 検討する, kentō wo suru, xem xét; 決定する, kettei wo suru, quyết định; 実施する, jisshi wo suru, thực hiện. Các ngoại động từ này thường xuất hiện trong các bài đọc hiểu học thuật, bài viết luận và bài nghe hiểu chuyên môn ở trình độ cao.
Trong thực tế, ngoại động từ được sử dụng trong mọi lĩnh vực của đời sống như gia đình, học tập, công việc, mua sắm, du lịch, giải trí. Khi đi siêu thị, bạn sẽ dùng các ngoại động từ như 買う, kau, mua; 払う, harau, trả tiền; 選ぶ, erabu, chọn; 持つ, motsu, cầm. Khi đi làm, bạn sẽ dùng các ngoại động từ như 書く, kaku, viết; 送る, okuru, gửi; 受け取る, uketoru, nhận; 伝える, tsutaeru, truyền đạt; 決める, kimeru, quyết định. Khi học tập, bạn sẽ dùng các ngoại động từ như 読む, yomu, đọc; 書く, kaku, viết; 聞く, kiku, nghe; 話す, hanasu, nói; 覚える, oboeru, ghi nhớ. Việc nắm vững ngoại động từ sẽ giúp bạn giao tiếp tự tin và hiệu quả trong mọi tình huống.
Câu hỏi thường gặp về ngoại động từ tiếng Nhật
Câu hỏi đầu tiên là ngoại động từ tiếng Nhật có bắt buộc phải có tân ngữ đi kèm với を không. Câu trả lời là có, ngoại động từ về lý thuyết cần có tân ngữ đi kèm với を để tạo thành câu hoàn chỉnh. Tuy nhiên, trong một số ngữ cảnh, tân ngữ có thể được lược bỏ nếu đã rõ ràng từ ngữ cảnh trước đó. Ví dụ, khi hỏi ご飯を食べますか, gohan wo tabemasu ka, bạn ăn cơm không, người trả lời có thể nói はい、食べます, hai, tabemasu, vâng, tôi ăn, mà không cần lặp lại tân ngữ ご飯を. Tuy nhiên, khi học ngoại động từ, bạn nên luôn tập đặt câu đầy đủ với tân ngữ để đảm bảo câu nói rõ ràng và đúng ngữ pháp.
Câu hỏi thứ hai là làm thế nào để phân biệt ngoại động từ và nội động từ khi chúng có nghĩa giống nhau. Cách phân biệt đơn giản nhất là xem hành động có tác động lên đối tượng bên ngoài hay không. Nếu có đối tượng bị tác động, đó là ngoại động từ. Nếu chủ ngữ tự thay đổi trạng thái, đó là nội động từ. Ví dụ, 私はドアを開けます, watashi wa doa wo akemasu, tôi mở cửa, là ngoại động từ vì tôi tác động lên cửa. ドアが開きます, doa ga akimasu, cửa mở, là nội động từ vì cửa tự mở. Bạn nên học các cặp ngoại động từ và nội động từ theo cặp để dễ dàng phân biệt.
Câu hỏi thứ ba là ngoại động từ có thể dùng ở dạng bị động và sai khiến không. Câu trả lời là có, ngoại động từ có thể chia ở dạng bị động và sai khiến. Ví dụ, 読む, yomu, đọc, dạng bị động là 読まれる, yomareru, được đọc, bị đọc; dạng sai khiến là 読ませる, yomaseru, cho đọc, làm cho đọc. 書く, kaku, viết, dạng bị động là 書かれる, kakareru, được viết, bị viết; dạng sai khiến là 書かせる, kakaseru, cho viết, làm cho viết. Việc nắm vững các dạng này sẽ giúp bạn diễn đạt phong phú hơn và hiểu được các câu phức tạp hơn.
Câu hỏi thứ tư là có ngoại động từ nào có thể dùng như nội động từ không. Trong tiếng Nhật, một số động từ có thể dùng ở cả hai dạng tùy thuộc vào ngữ cảnh, nhưng phần lớn động từ được phân loại rõ ràng là ngoại động từ hoặc nội động từ. Ví dụ, 寝る, neru, ngủ, thường là nội động từ vì người tự ngủ, nhưng khi nói 子供を寝かせる, kodomo wo nekas eru, cho đứa trẻ ngủ, thì 寝かせる là dạng sai khiến của 寝る và mang tính ngoại động từ. Tuy nhiên, trường hợp này không phổ biến và bạn nên học động từ theo phân loại chuẩn.
Câu hỏi thứ năm là làm thế nào để ghi nhớ ngoại động từ lâu dài. Cách ghi nhớ hiệu quả nhất là học ngoại động từ theo cặp với nội động từ, học theo chủ đề, luyện tập đặt câu mỗi ngày, học kèm Kanji và ôn tập định kỳ. Bạn cũng nên sử dụng ngoại động từ trong giao tiếp thực tế càng nhiều càng tốt để ghi nhớ lâu dài. Việc học ngoại động từ là một quá trình liên tục và cần sự kiên trì, nhưng nếu bạn áp dụng các phương pháp hiệu quả, bạn sẽ nhanh chóng thành thạo.
Kết luận về ngoại động từ tiếng Nhật
Ngoại động từ tiếng Nhật là kiến thức nền tảng không thể thiếu đối với bất kỳ người học tiếng Nhật nào. Hiểu rõ định nghĩa, đặc điểm nhận biết, cách phân biệt với nội động từ, cách chia theo nhóm, các ngoại động từ thường gặp và cách sử dụng trong câu sẽ giúp bạn đặt câu đúng ngữ pháp, giao tiếp tự nhiên và đạt kết quả cao trong các kỳ thi JLPT. Việc học ngoại động từ không chỉ là học thuộc nghĩa của động từ mà còn là hiểu rõ mối quan hệ giữa chủ ngữ, tân ngữ và hành động trong câu tiếng Nhật.
Hãy bắt đầu học ngoại động từ ngay từ hôm nay bằng cách học các ngoại động từ cơ bản nhất, luyện tập đặt câu mỗi ngày và ôn tập định kỳ. Đừng quên học ngoại động từ theo cặp với nội động từ để hiểu rõ ngữ cảnh sử dụng và tránh nhầm lẫn. Với sự kiên trì và phương pháp học đúng đắn, bạn sẽ nhanh chóng thành thạo ngoại động từ và tự tin sử dụng tiếng Nhật trong mọi tình huống. Chúc bạn học tiếng Nhật thành công và đạt được mục tiêu của mình.