Thuế Trong Tiếng Nhật Là Gì? Giải Thích Chi Tiết Từ Vựng, Kanji, Cách Đọc Và Hệ Thống Thuế Nhật Bản

1. Giới thiệu chung về từ vựng thuế trong tiếng Nhật

Khi học tiếng Nhật, nhiều người Việt Nam thường bắt gặp từ “thuế” trong các tình huống rất khác nhau, từ việc đi siêu thị mua sắm, nhận lương, làm thủ tục du học, làm việc tại công ty Nhật Bản, cho đến việc xem tin tức, đọc hóa đơn, hay làm bài thi JLPT. Tuy nhiên, không giống như tiếng Việt chỉ có một từ duy nhất là “thuế”, tiếng Nhật có rất nhiều từ vựng khác nhau để chỉ thuế tùy thuộc vào ngữ cảnh, loại thuế, chủ thể nộp thuế và hành vi liên quan đến thuế. Việc hiểu đúng và phân biệt được các từ này không chỉ giúp bạn dịch chính xác mà còn giúp bạn hiểu sâu hơn về văn hóa, pháp luật và đời sống xã hội Nhật Bản.

Từ khóa “thuế trong tiếng Nhật” vì vậy không chỉ đơn giản là tìm một từ tương đương, mà là mở ra cả một hệ thống từ vựng chuyên ngành phong phú. Trong tiếng Nhật, gốc Hán tự của thuế là 税, đọc là zei. Từ này xuất hiện trong hàng chục từ ghép khác nhau. Từ phổ biến nhất mà người học gặp đầu tiên là 税金 (zeikin). Đây là từ được dùng trong giao tiếp hằng ngày, trong trường học, trong các thông báo của chính quyền địa phương và trên truyền thông. Ngoài ra còn có 税務 (zeimu) chỉ về nghiệp vụ thuế vụ, 税理士 (zeirishi) chỉ về kế toán thuế, 納税 (nōzei) chỉ về việc nộp thuế, và 申告 (shinkoku) chỉ về việc khai báo thuế.

Bài viết này sẽ giải thích toàn diện từ vựng thuế trong tiếng Nhật, từ cách đọc, cách viết Kanji, ý nghĩa chi tiết của từng từ, các loại thuế quan trọng nhất tại Nhật Bản tính đến năm 2026, mẫu câu ứng dụng thực tế, cũng như những lỗi mà người Việt thường mắc phải. Mục tiêu là giúp người đọc không chỉ biết dịch “thuế” là gì, mà còn có thể sử dụng tự tin trong học tập, công việc và đời sống.

2. Dịch trực tiếp: Thuế trong tiếng Nhật là gì?

Dịch trực tiếp và phổ biến nhất của “thuế” trong tiếng Nhật là 税金 (zeikin).

Ví dụ:

• Thuế là nghĩa vụ của công dân. → 税金は国民の義務です。(Zeikin wa kokumin no gimu desu.)
• Tôi phải nộp thuế. → 税金を払わなければなりません。(Zeikin o harawanakereba narimasen.)
• Giá này đã bao gồm thuế chưa? → この価格は税金が含まれていますか。(Kono kakaku wa zeikin ga fukumarete imasu ka.)

Ngoài 税金, từ 税 (zei) cũng có nghĩa là thuế, nhưng thường được dùng trong các từ ghép chuyên môn hơn, hoặc khi nói ngắn gọn trong văn bản chính thức, bảng biểu, hóa đơn. Ví dụ trên hóa đơn siêu thị, bạn sẽ thấy 税込 (zeikomi) nghĩa là giá đã bao gồm thuế, và 税別 (zeibetsu) nghĩa là giá chưa bao gồm thuế, hoặc 消費税 (shōhizei) nghĩa là thuế tiêu dùng.

Sự khác biệt giữa 税金 và 税 là: 税金 mang tính đời thường, tổng quát, dùng khi nói về thuế nói chung. 税 mang tính học thuật, pháp lý, kỹ thuật, thường đứng trước hoặc sau một từ khác để tạo thành thuật ngữ. Ví dụ: 所得税 (shotokuzei) là thuế thu nhập, 法人税 (hōjinzei) là thuế pháp nhân, 相続税 (sōzokusei) là thuế thừa kế. Trong những trường hợp này, người Nhật không nói 所得税金 mà chỉ nói 所得税.

Do đó, khi dịch, nếu bạn muốn nói “thuế” một cách đơn giản, hãy dùng 税金. Nếu bạn muốn tạo thuật ngữ chuyên ngành, hãy dùng 税 kết hợp với từ chỉ loại thuế.

3. Kanji 税: Nguồn gốc và ý nghĩa

Kanji 税 là một trong những Kanji quan trọng nhất trong lĩnh vực kinh tế, pháp luật và hành chính Nhật Bản. Kanji này có bộ 禾 (no-gi) ở bên trái và bộ 兌 (da) ở bên phải. Về âm Hán Việt, 税 đọc là THUẾ. Âm On’yomi là zei, âm Kun’yomi không có vì đây là Kanji chỉ dùng âm Hán.

Ý nghĩa gốc của 税 là phần thóc gạo, nông sản mà người dân phải nộp cho nhà nước. Trong xã hội phong kiến, thuế chủ yếu là thuế nông nghiệp. Ngày nay, ý nghĩa đã mở rộng thành mọi khoản tiền mà cá nhân hoặc tổ chức phải nộp cho quốc gia và địa phương để duy trì hoạt động công cộng như đường xá, trường học, bệnh viện, quốc phòng, an sinh xã hội.

Trong tiếng Nhật, Kanji 税 thường đi kèm với các Kanji khác để tạo thành nhiều từ vựng:

• 税金 (zeikin): thuế (tiền thuế)
• 税務 (zeimu): thuế vụ
• 税率 (zeiritsu): thuế suất
• 税務署 (zeimusho): cơ quan thuế
• 税理士 (zeirishi): kế toán thuế, chuyên gia thuế
• 納税 (nōzei): nộp thuế
• 課税 (kazei): đánh thuế,課税対象 (kazei taishō) là đối tượng chịu thuế
• 免税 (menzei): miễn thuế
• 減税 (genzei): giảm thuế
• 増税 (zōzei): tăng thuế
• 税金対策 (zeikin taisaku): biện pháp đối phó thuế, tiết kiệm thuế

Hiểu Kanji 税 là chìa khóa để đọc hiểu hàng loạt tài liệu tiếng Nhật liên quan đến kinh tế và pháp luật.

4. Từ 税金 (zeikin): Từ phổ biến nhất cho thuế

税金 (zeikin) được tạo thành từ 税 (zei) + 金 (kin). 金 có nghĩa là tiền, kim loại, vàng. Kết hợp lại, 税金 hiểu nôm na là “tiền thuế”. Đây là từ mà mọi người Nhật đều hiểu và sử dụng hằng ngày.

Cách dùng 税金:

• Khi nói chung về thuế: 税金が高いです。(Zeikin ga takai desu.) Thuế cao quá.
• Khi nói về nghĩa vụ nộp thuế: 税金を払う。(Zeikin o harau.) Nộp thuế.
• Khi hỏi về thuế trong giá cả: 税金込みですか。(Zeikin komi desu ka.) Đã bao gồm thuế chưa?

Lưu ý về cách đọc: 税金 đọc là zeikin, không đọc là zeikane hay zeikin với âm khác. 金 khi đi sau 税 đọc là kin chứ không phải kane. Đây là quy tắc đọc On’yomi trong từ ghép Hán tự.

Trong các kỳ thi tiếng Nhật như JLPT N5, N4, từ 税金 xuất hiện khá thường xuyên trong phần từ vựng và đọc hiểu. Ở cấp độ N3, N2, bạn sẽ gặp nhiều từ ghép khó hơn như 税務署, 確定申告, 課税所得.

5. Phân biệt 税金, 税, 税務

Có thể bạn quan tâm: Hoàng Tử Trong Tiếng Nhật Là Gì? Nghĩa, Cách Gọi, Phân Biệt Ōji, Shinnō, Kōtaishi Và Cách Dùng Chuẩn Nhất

Nhiều người học dễ nhầm lẫn ba từ này. Hãy phân biệt rõ ràng:

税 (zei): Nghĩa gốc là thuế. Dùng trong thuật ngữ chuyên môn. Ví dụ: 消費税, 所得税, 法人税. Khi đứng một mình, 税 ít được dùng trong hội thoại thông thường, mà người ta dùng 税金 thay thế. Tuy nhiên, trong văn bản, 税 được dùng nhiều hơn vì ngắn gọn.

税金 (zeikin): Nghĩa là tiền thuế, thuế nói chung. Dùng trong giao tiếp hằng ngày, giải thích cho người dân, trong lớp học, trong tin tức đại chúng. Ví dụ: 税金を払う, 税金が高い, 税金について知りたい.

税務 (zeimu): Nghĩa là nghiệp vụ thuế, công việc liên quan đến thuế, bộ phận thuế vụ. Từ này không chỉ thuế mà còn chỉ hoạt động quản lý, thu, kiểm tra thuế. Ví dụ: 税務署 (zeimusho) là cơ quan thuế, 税務調査 (zeimu chōsa) là điều tra thuế, 税務行政 (zeimu gyōsei) là hành chính thuế vụ. Khi bạn thấy 税務, hãy hiểu đó là lĩnh vực hành chính, pháp lý về thuế, không phải bản thân khoản tiền thuế.

Tóm lại: 税 là khái niệm, 税金 là khoản tiền thuế cụ thể mà người dân cảm nhận, 税務 là hệ thống quản lý thuế.

6. Thuế suất: 税率 (zeiritsu)

税率 (zeiritsu) là từ chỉ thuế suất, tức tỷ lệ phần trăm thuế tính trên giá trị hoặc thu nhập. Đây là từ rất quan trọng khi nói về chính sách thuế.

Ví dụ:

• Thuế tiêu dùng hiện nay là 10%. → 消費税の税率は10%です。(Shōhizei no zeiritsu wa 10% desu.)
• Thuế suất này áp dụng cho thực phẩm. → この税率は食品に適用されます。

Từ 税率 gồm 税 (zei) + 率 (ritsu). 率 có nghĩa là tỷ lệ, phần trăm. Hiểu rõ 税率 giúp bạn đọc hiểu các thông tin kinh tế, tin tức về tăng thuế, giảm thuế.

Các cụm từ liên quan:

• 税率の引き上げ (zeiritsu no hikiage): tăng thuế suất
• 税率の引き下げ (zeiritsu no hikisage): giảm thuế suất
• 軽減税率 (keigen zeiritsu): thuế suất giảm (ví dụ cho thực phẩm, báo chí)
• 標準税率 (hyōjun zeiritsu): thuế suất tiêu chuẩn

7. Người nộp thuế và nghĩa vụ nộp thuế

Hai từ vựng quan trọng tiếp theo là 納税者 (nōzeisha) và 納税義務 (nōzei gimu).

納税者 (nōzeisha): Người nộp thuế. Gồm 納 (nō) nghĩa là nộp, 税 (zei) là thuế, 者 (sha) là người. Ví dụ: 納税者は申告しなければなりません。(Nōzeisha wa shinkoku shinakereba narimasen.) Người nộp thuế phải khai báo.

納税義務 (nōzei gimu): Nghĩa vụ nộp thuế. 義務 (gimu) là nghĩa vụ. Đây là khái niệm pháp lý cốt lõi: mọi công dân, cư dân, pháp nhân đều có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định. Ví dụ: 納税義務は国民の基本的な義務です。

Từ liên quan: 納税 (nōzei) là hành động nộp thuế. 納税する (nōzei suru) là nộp thuế. 納税期限 (nōzei kigen) là thời hạn nộp thuế. 納税証明書 (nōzei shōmeisho) là giấy chứng nhận nộp thuế, rất quan trọng khi người nước ngoài xin visa, vay ngân hàng, hoặc làm thủ tục tại Nhật Bản.

8. Khai thuế: 申告 (shinkoku) và 確定申告 (kakutei shinkoku)

申告 (shinkoku) là từ chỉ việc khai báo, khai trình, đặc biệt là khai thuế. Đây là từ mà bất kỳ ai sống và làm việc tại Nhật Bản đều phải biết, nhất là người lao động nước ngoài, du học sinh, chủ doanh nghiệp nhỏ.

確定申告 (kakutei shinkoku) là việc khai thuế cuối năm để xác định số thuế phải nộp hoặc được hoàn lại, dựa trên thu nhập của năm trước. Đây là thủ tục bắt buộc đối với những người có thu nhập ngoài lương, thu nhập từ kinh doanh, cho thuê nhà, bán chứng khoán, hoặc có khoản khấu trừ lớn.

Ví dụ:

• Tôi phải làm khai thuế cuối năm. → 確定申告をしなければなりません。(Kakutei shinkoku o shinakereba narimasen.)
• Thời hạn nộp khai thuế là ngày 15 tháng 3. → 申告の期限は3月15日です。

Các từ liên quan đến khai thuế:

• 申告書 (shinkokujo): tờ khai thuế
• 申告する (shinkoku suru): khai báo, khai thuế
• 確定申告期間 (kakutei shinkoku kikan): thời gian khai thuế cuối năm (thường từ giữa tháng 2 đến giữa tháng 3)
• 年末調整 (nenmatsu chōsei): điều chỉnh cuối năm (do công ty thực hiện cho nhân viên, không cần tự khai nếu chỉ có lương)
• 源泉徴収 (genzen chōshū): khấu trừ tại nguồn (công ty khấu trừ thuế trước khi trả lương)

Đối với người Việt làm việc tại Nhật Bản, việc phân biệt 年末調整 và 確定申告 rất quan trọng. Nếu bạn chỉ có một nguồn thu nhập từ lương tại một công ty, thường công ty sẽ làm 年末調整 cho bạn. Nhưng nếu bạn có thêm thu nhập khác, hoặc muốn được hoàn thuế cho các khoản như học phí, y tế, quyên góp, bạn cần tự làm 確定申告.

9. Kế toán thuế: 税理士 (zeirishi)

税理士 (zeirishi) là chuyên gia thuế, kế toán thuế được cấp chứng chỉ quốc gia tại Nhật Bản. Họ là người tư vấn, làm hồ sơ khai thuế, kiểm toán thuế cho doanh nghiệp và cá nhân. Đây là một nghề có tư cách pháp lý, chỉ những người có bằng cấp mới được hành nghề.

税理士 gồm 税 (zei) + 理士 (rishi). 理士 là người có chuyên môn, học giả. Ví dụ: 税理士に相談する。(Zeirishi ni sōdan suru.) Tư vấn với kế toán thuế.

Có thể bạn quan tâm: Hoàng Tử Tiếng Nhật Là Gì? Giải Nghĩa Chi Tiết Ōji, Kōtaishi, Shinnō Và Cách Gọi Hoàng Gia Nhật Bản

Ngoài 税理士, còn có 税務署 (zeimusho) là cơ quan thuế địa phương, nơi người dân đến nộp hồ sơ, hỏi đáp về thuế. 国税庁 (kokuseichō) là Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản, cơ quan trung ương quản lý thuế.

Nếu bạn làm kinh doanh tại Nhật Bản hoặc có công ty, việc thuê 税理士 là rất phổ biến để tránh sai sót trong khai thuế và tận dụng các khoản khấu trừ hợp pháp.

10. Thuế tiêu dùng: 消費税 (shōhizei) – Loại thuế quen thuộc nhất

消費税 (shōhizei) là thuế tiêu dùng, tương đương với VAT (giá trị gia tăng) ở Việt Nam. Đây là loại thuế mà người tiêu dùng phải trả khi mua hàng hóa, dịch vụ. Tại Nhật Bản, thuế tiêu dùng hiện nay là 10% đối với hàng hóa thông thường, và 8% đối với thực phẩm, đồ uống không có cồn, báo chí theo chế độ 軽減税率 (keigen zeiritsu).

Ví dụ:

• Giá này chưa bao gồm thuế tiêu dùng. → この価格には消費税が含まれていません。
• Từ năm 2019, thuế tiêu dùng tăng lên 10%. → 2019年から消費税は10%になりました。

Khi đi mua sắm tại Nhật Bản, bạn sẽ thấy trên hóa đơn:

• 税込 (zeikomi): giá đã bao gồm thuế
• 税別 (zeibetsu): giá chưa bao gồm thuế
• 消費税 (shōhizei): thuế tiêu dùng
• 内消費税 (uchi shōhizei): thuế tiêu dùng đã bao gồm trong giá (số tiền thuế nội bộ)

Hiểu rõ 消費税 giúp bạn tính toán chi phí sinh hoạt, mua sắm, và đọc hóa đơn chính xác.

11. Thuế thu nhập: 所得税 (shotokuzei)

所得税 (shotokuzei) là thuế thu nhập, đánh trên thu nhập của cá nhân trong một năm. Đây là loại thuế quan trọng nhất đối với người lao động. Thuế thu nhập tại Nhật Bản là thuế lũy tiến: thu nhập càng cao, thuế suất càng cao.

Ví dụ:

• Thuế thu nhập được khấu trừ tại nguồn. → 所得税は源泉徴収されます。(Shotokuzei wa genzen chōshū saremasu.)
• Tôi phải nộp thuế thu nhập hằng năm. → 毎年所得税を払います。

Các khái niệm liên quan:

• 課税所得 (kazei shotoku): thu nhập chịu thuế (sau khi trừ các khoản khấu trừ)
• 所得控除 (shotoku kōjo): khấu trừ thu nhập (như khấu trừ cơ bản, khấu trừ cho người phụ thuộc, khấu trừ bảo hiểm xã hội)
• 給与所得 (kyūyo shotoku): thu nhập từ lương
• 事業所得 (jigyō shotoku): thu nhập từ kinh doanh
• 雑所得 (zatsu shotoku): thu nhập khác

Người lao động tại Nhật Bản thường thấy trên phiếu lương các mục như 所得税, 住民税, 社会保険料 (phí bảo hiểm xã hội). Hiểu 所得税 giúp bạn kiểm tra xem công ty có khấu trừ đúng không, và có được hoàn thuế không.

12. Thuế pháp nhân: 法人税 (hōjinzei)

法人税 (hōjinzei) là thuế đánh trên lợi nhuận của pháp nhân, tức công ty, tổ chức. Đây là thuế quốc gia áp dụng cho doanh nghiệp.

Ví dụ:

• Công ty phải nộp thuế pháp nhân hằng năm. → 法人税を毎年払わなければなりません。
• Thuế pháp nhân được tính trên lợi nhuận. → 法人税は利益に対して課税されます。

Ngoài 法人税, còn có 法人住民税 (hōjin jūminzei) là thuế cư trú pháp nhân nộp cho địa phương, và 法人事業税 (hōjin jigyōzei) là thuế kinh doanh pháp nhân. Tổng hợp lại, doanh nghiệp phải nộp nhiều loại thuế khác nhau.

13. Thuế cư trú: 住民税 (jūminzei)

住民税 (jūminzei) là thuế cư trú, nộp cho tỉnh và thành phố nơi bạn sinh sống. Thuế này gồm hai phần: 所得割 (shotoku wari) tính theo thu nhập, và 均等割 (kintō wari) tính theo số tiền cố định cho mọi cư dân.

Ví dụ:

• Tôi nhận được giấy báo thuế cư trú từ thành phố. → 市役所から住民税の通知が届きました。
• Thuế cư trú được tính dựa trên thu nhập năm trước. → 住民税は前年の所得に基づいて計算されます。

Người mới đến Nhật Bản thường ngạc nhiên khi sau một năm sinh sống, họ nhận được hóa đơn 住民税. Đây là lý do vì sao nhiều người được khuyên nên dành một phần lương để chuẩn bị nộp 住民税 vào năm sau.

14. Thuế tài sản: 固定資産税 (kotei shisanzei)

固定資産税 (kotei shisanzei) là thuế tài sản cố định, đánh trên bất động sản như đất, nhà, công trình. Người sở hữu nhà đất phải nộp thuế này hằng năm cho địa phương.

Ví dụ:

• Chủ nhà phải nộp thuế tài sản cố định. → 家の所有者は固定資産税を払います。
• Thuế tài sản cố định được tính theo giá trị tài sản. → 固定資産税は資産の価値によって計算されます。

Ngoài ra còn có 都市計画税 (toshi keikaku zei) là thuế quy hoạch đô thị, thường đi kèm với thuế tài sản cố định tại các khu vực đô thị.

15. Thuế thừa kế và thuế quà tặng: 相続税 (sōzokusei), 贈与税 (zōyoz ei)

Có thể bạn quan tâm: Hotaru Trong Tiếng Nhật Là Gì? Giải Nghĩa Chi Tiết Về Đom Đóm, Cách Viết, Ý Nghĩa Văn Hóa Và Cách Dùng Đúng Nhất Năm 2026

相続税 (sōzokusei) là thuế thừa kế, đánh trên tài sản mà người thừa kế nhận được từ người đã mất. 贈与税 (zōyozei) là thuế quà tặng, đánh trên tài sản được tặng khi còn sống.

Ví dụ:

• Anh ấy phải nộp thuế thừa kế cho ngôi nhà của cha mẹ. → 彼は両親の家について相続税を払わなければなりません。
• Quà tặng có giá trị lớn phải nộp thuế quà tặng. → 高額な贈与には贈与税がかかります。

Nhật Bản có mức thuế thừa kế khá cao so với nhiều nước, vì vậy việc lập kế hoạch thừa kế, tặng quà được tính toán kỹ lưỡng, thường có sự tư vấn của 税理士.

16. Các loại thuế khác cần biết

Ngoài các loại thuế chính trên, Nhật Bản còn có nhiều loại thuế khác mà bạn có thể gặp trong đời sống và học tập:

登録免許税 (tōroku menkyo zei): Thuế đăng ký giấy phép, khi đăng ký bất động sản, công ty, thế chấp.

印紙税 (inshi zei): Thuế tem, dán trên hợp đồng, hóa đơn, giấy chứng nhận. Ví dụ hợp đồng thuê nhà, hợp đồng vay tiền thường phải dán tem 印紙.

酒税 (shu zei): Thuế rượu, đánh trên rượu bia.

たばこ税 (tabako zei): Thuế thuốc lá.

揮発油税 (kihatsuyu zei): Thuế xăng dầu, thường gọi là ガソリン税 (gasorin zei).

自動車税 (jidōsha zei): Thuế ô tô, nộp hằng năm cho xe ô tô.

軽自動車税 (kei jidōsha zei): Thuế xe ô tô nhỏ (kei car).

関税 (kanzei): Thuế quan, thuế hải quan khi nhập khẩu hàng hóa.

入国税 (nyūkoku zei): Thuế nhập cảnh, còn gọi là thuế quốc tế departure tax khi rời Nhật Bản.

Hiểu các loại thuế này giúp bạn đọc hiểu hóa đơn, hợp đồng và tin tức kinh tế chính xác hơn.

17. Thuế quốc gia và thuế địa phương: 国税 (kokusei) và 地方税 (chihōzei)

Nhật Bản phân biệt rõ 国税 (kokusei) là thuế quốc gia nộp cho trung ương, và 地方税 (chihōzei) là thuế địa phương nộp cho tỉnh, thành phố.

国税 bao gồm: 所得税, 法人税, 消費税, 相続税, 贈与税, 関税.

地方税 bao gồm: 住民税, 固定資産税, 自動車税, 法人事業税, 都市計画税.

Ví dụ:

• Thuế thu nhập là thuế quốc gia. → 所得税は国税です。
• Thuế cư trú là thuế địa phương. → 住民税は地方税です。

Phân biệt này quan trọng khi bạn cần nộp thuế cho ai, ở đâu, và khi làm thủ tục tại 税務署 (quốc gia) hay 市役所・区役所 (địa phương).

18. Cơ quan thuế: 税務署 (zeimusho) và 国税庁 (kokuseichō)

税務署 (zeimusho) là cơ quan thuế địa phương, nơi người dân đến làm thủ tục khai thuế, nộp hồ sơ, hỏi đáp. Mỗi khu vực có một 税務署 trực thuộc.

国税庁 (kokuseichō) là Cục Thuế Quốc gia, cơ quan cao nhất quản lý thuế tại Nhật Bản, trực thuộc Bộ Tài chính.

Ví dụ:

• Tôi đến cơ quan thuế để nộp hồ sơ khai thuế. → 税務署に確定申告書を提出しに行きました。
• Thông tin về thuế được đăng trên website của Cục Thuế Quốc gia. → 国税庁のウェブサイトに税金の情報が掲載されています。

Khi sống tại Nhật Bản, bạn sẽ thường xuyên nghe đến 税務署, nhất là vào mùa khai thuế từ tháng 2 đến tháng 3.

19. Hoàn thuế: 還付金 (kanpukin) và 還付申告 (kanpu shinkoku)

Có thể bạn quan tâm: Hoa Mai Tiếng Nhật Là Gì? Cách Gọi, Phát Âm, Ý Nghĩa Và Văn Hóa Hoa Ume Năm 2026

還付金 (kanpukin) là tiền được hoàn lại khi bạn nộp thuế thừa, hoặc khi bạn khai thuế và được xác định là đã nộp quá nhiều. 還付申告 (kanpu shinkoku) là việc khai để được hoàn thuế.

Ví dụ:

• Tôi nhận được tiền hoàn thuế. → 還付金を受け取りました。(Kanpukin o uketori mashita.)
• Tôi làm thủ tục khai hoàn thuế cho học phí. → 学費について還付申告をしました。

Nhiều du học sinh, người lao động nước ngoài không biết rằng họ có thể được hoàn thuế nếu có các khoản khấu trừ như học phí, chi phí y tế, gửi tiền về cho gia đình (trong một số điều kiện), hoặc đóng bảo hiểm. Việc làm 確定申告 không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi để nhận lại tiền.

20. Chậm nộp thuế: 滞納 (tainō) và 延滞税 (entai zei)

滞納 (tainō) là tình trạng chậm nộp, không nộp thuế đúng hạn. 延滞税 (entai zei) là tiền phạt chậm nộp, tính theo lãi suất chậm nộp.

Ví dụ:

• Nếu chậm nộp thuế, bạn sẽ phải trả tiền phạt chậm nộp. → 税金を滞納すると延滞税を払わなければなりません。
• Anh ấy bị滞納 vì quên nộp thuế cư trú. → 彼は住民税を滞納しました。

Chính quyền Nhật Bản xử lý rất nghiêm việc 滞納. Nếu kéo dài, có thể bị tịch thu tài sản, phong tỏa tài khoản. Vì vậy, việc nộp thuế đúng hạn là rất quan trọng.

21. Khấu trừ thuế: 控除 (kōjo)

控除 (kōjo) là khấu trừ thuế, tức giảm số tiền thu nhập chịu thuế hoặc giảm số thuế phải nộp dựa trên các hoàn cảnh nhất định.

Các loại khấu trừ phổ biến:

• 基礎控除 (kiso kōjo): khấu trừ cơ bản (áp dụng cho mọi người)
• 扶養控除 (fuyō kōjo): khấu trừ cho người phụ thuộc (con cái, người già)
• 社会保険料控除 (shakai hokenryō kōjo): khấu trừ phí bảo hiểm xã hội
• 医療費控除 (iryōhi kōjo): khấu trừ chi phí y tế
• 寄付金控除 (kifukin kōjo): khấu trừ quyên góp
• 住宅ローン控除 (jūtaku rōn kōjo): khấu trừ vay mua nhà

Ví dụ:

• Chi phí y tế trên 100,000 yên có thể được khấu trừ. → 10万円以上の医療費は控除の対象になります。

Hiểu 控除 giúp bạn tối ưu hóa thuế và nhận được hoàn thuế hợp pháp.

22. Miễn thuế và giảm thuế: 免税 (menzei), 減税 (genzei), 増税 (zōzei)

免税 (menzei): Miễn thuế, không phải nộp thuế. Ví dụ: 免税店 (menzei ten) là cửa hàng miễn thuế tại sân bay.

減税 (genzei): Giảm thuế, giảm mức thuế. Ví dụ: 政府は減税を検討しています。(Seifu wa genzei o kentō shite imasu.) Chính phủ đang xem xét giảm thuế.

増税 (zōzei): Tăng thuế. Ví dụ: 消費税の増税が議論されています。(Shōhizei no zōzei ga giron sarete imasu.) Việc tăng thuế tiêu dùng đang được thảo luận.

Ba từ này thường xuất hiện trong tin tức kinh tế, chính trị.

23. Đối tượng chịu thuế: 課税対象 (kazei taishō)

課税対象 (kazei taishō): Đối tượng chịu thuế, đối tượng bị đánh thuế. 課税 (kazei) là đánh thuế, 対象 (taishō) là đối tượng.

Ví dụ:

• Thực phẩm là đối tượng chịu thuế suất giảm. → 食品は軽減税率の課税対象です。
• Thu nhập này không phải là đối tượng chịu thuế. → この所得は課税対象ではありません。

Từ liên quan: 非課税 (hikazei) là không chịu thuế, miễn thuế. 課税所得 (kazei shotoku) là thu nhập chịu thuế.

24. Cách đọc và viết các từ thuế trong tiếng Nhật

Khi học từ vựng thuế, bạn cần chú ý đến cách đọc On’yomi và Kun’yomi, cũng như cách viết Kanji đúng.

Một số từ dễ nhầm cách đọc:

• 税金 (zeikin): Đọc là zeikin, không phải zeikane.
• 税務署 (zeimusho): Đọc là zeimusho, 署 đọc là sho.
• 税理士 (zeirishi): Đọc là zeirishi, 理士 đọc là rishi.
• 申告 (shinkoku): Đọc là shinkoku, không phải mōshikoku.
• 確定申告 (kakutei shinkoku): Đọc là kakutei shinkoku.
• 納税 (nōzei): Đọc là nōzei, 納 đọc là nō trong từ này, nhưng có thể đọc là osameru khi là động từ.
• 消費税 (shōhizei): Đọc là shōhizei, 費 đọc là hi.
• 所得税 (shotokuzei): Đọc là shotokuzei.
• 住民税 (jūminzei): Đọc là jūminzei, 民 đọc là min.
• 固定資産税 (kotei shisanzei): Đọc là kotei shisanzei, khá dài nhưng là từ quan trọng.

Luyện tập đọc to và viết Kanji nhiều lần sẽ giúp bạn ghi nhớ.

25. Mẫu câu giao tiếp thực tế về thuế

Dưới đây là các mẫu câu bạn có thể sử dụng trong đời sống, công việc tại Nhật Bản:

1. 税金について教えてください。(Zeikin ni tsuite oshiete kudasai.) Xin hãy cho tôi biết về thuế.
2. 税金はどこで払いますか。(Zeikin wa doko de harai masu ka.) Nộp thuế ở đâu?
3. 税金の期限はいつですか。(Zeikin no kigen wa itsu desu ka.) Hạn nộp thuế là khi nào?
4. 税金が安くなる方法はありますか。(Zeikin ga yasuku naru hōhō wa arimasu ka.) Có cách nào để giảm thuế không?
5. 消費税は10%ですか。(Shōhizei wa 10% desu ka.) Thuế tiêu dùng là 10% phải không?
6. 税込でいくらですか。(Zeikomi de ikura desu ka.) Giá đã bao gồm thuế là bao nhiêu?
7. 税別でお願いします。(Zeibetsu de onegai shimasu.) Xin hãy tính giá chưa bao gồm thuế.
8. 確定申告の書類をください。(Kakutei shinkoku no shorui o kudasai.) Xin cho tôi tài liệu khai thuế cuối năm.
9. 還付金はいつもらえますか。(Kanpukin wa itsu moraemasu ka.) Khi nào tôi nhận được tiền hoàn thuế?
10. 税理士に相談したいです。(Zeirishi ni sōdan shitai desu.) Tôi muốn tư vấn với kế toán thuế.
11. 住民税の請求書が届きました。(Jūminzei no seikyūsho ga todokimashita.) Tôi đã nhận được hóa đơn thuế cư trú.
12. 所得税は給料から引かれますか。(Shotokuzei wa kyūryō kara hikaremasu ka.) Thuế thu nhập có bị trừ từ lương không?
13. 免税の対象になりますか。(Menzei no taishō ni narimasu ka.) Tôi có thuộc diện miễn thuế không?
14. 税務署はどこにありますか。(Zeimusho wa doko ni arimasu ka.) Cơ quan thuế ở đâu?
15. 滞納するとどうなりますか。(Tainō suru to dō narimasu ka.) Nếu chậm nộp sẽ như thế nào?

Luyện tập các mẫu câu này sẽ giúp bạn tự tin giao tiếp khi làm thủ tục tại Nhật Bản.

26. Mẫu câu trong công việc và kinh doanh

Nếu bạn làm việc tại công ty Nhật Bản hoặc kinh doanh, bạn cần các mẫu câu chuyên môn hơn:

• 法人税の申告書を提出しました。(Hōjinzei no shinkokujo o teishutsu shimashita.) Tôi đã nộp tờ khai thuế pháp nhân.
• 消費税の税率を確認してください。(Shōhizei no zeiritsu o kakunin shite kudasai.) Xin hãy xác nhận thuế suất thuế tiêu dùng.
• この取引は課税対象です。(Kono torihiki wa kazei taishō desu.) Giao dịch này thuộc diện chịu thuế.
• 控除の対象になる経費を教えてください。(Kōjo no taishō ni naru keihi o oshiete kudasai.) Xin cho biết các chi phí thuộc diện khấu trừ.
• 税務調査の通知が来ました。(Zeimu chōsa no tsūchi ga kimashita.) Tôi đã nhận được thông báo điều tra thuế.
• インボイス制度について説明してください。(Inboisu seido ni tsuite setsumei shite kudasai.) Xin hãy giải thích về hệ thống hóa đơn (invoice system).

27. Lỗi thường gặp của người Việt khi học từ thuế

Người Việt học tiếng Nhật thường mắc một số lỗi sau:

Thứ nhất, nhầm lẫn 税金 và 税務. 税務 không phải là thuế mà là nghiệp vụ thuế. Nói 税務を払う là sai, phải nói 税金を払う.

Thứ hai, đọc sai 金 trong 税金 thành kane thay vì kin. Hãy nhớ 税金 đọc là zeikin.

Thứ ba, không phân biệt 税込 và 税別. 税込 là đã bao gồm thuế, 税別 là chưa bao gồm. Khi mua sắm, nếu bạn hỏi nhầm sẽ gây hiểu lầm về giá.

Thứ tư, nhầm 申告 với 申請. 申告 (shinkoku) là khai báo thuế, khai trình. 申請 (shinsei) là xin phép, nộp đơn xin. Hai từ này khác nhau hoàn toàn.

Thứ năm, không biết 年末調整 và 確定申告 khác nhau. Tưởng chỉ cần một trong hai, nhưng tùy trường hợp cần cả hai.

Thứ sáu, dịch 控除 thành “khấu trừ” nhưng không hiểu các loại khấu trừ cụ thể, dẫn đến bỏ lỡ quyền lợi hoàn thuế.

Tránh các lỗi này sẽ giúp bạn sử dụng từ vựng thuế chính xác và chuyên nghiệp hơn.

28. Học từ vựng thuế theo cấp độ JLPT

JLPT N5: Học các từ cơ bản như 税金 (zeikin), 払う (harau), 高い (takai), 安い (yasui). Biết cách hỏi giá đã bao gồm thuế chưa.

JLPT N4: Học 消費税 (shōhizei), 税込 (zeikomi), 税別 (zeibetsu), 申告 (shinkoku) ở mức cơ bản. Đọc hiểu hóa đơn, thông báo đơn giản.

JLPT N3: Học 所得税 (shotokuzei), 住民税 (jūminzei), 確定申告 (kakutei shinkoku), 還付金 (kanpukin), 控除 (kōjo). Đọc hiểu bài báo, thông báo của chính quyền.

JLPT N2: Học 税務署 (zeimusho), 税理士 (zeirishi), 課税対象 (kazei taishō), 滞納 (tainō), 延滞税 (entai zei), 固定資産税 (kotei shisanzei). Đọc hiểu văn bản hành chính, kinh tế.

JLPT N1: Học các thuật ngữ chuyên sâu như 法人税 (hōjinzei), 相続税 (sōzokusei), 贈与税 (zōyozei), 税務調査 (zeimu chōsa), 軽減税率 (keigen zeiritsu), 源泉徴収 (genzen chōshū). Đọc hiểu luật thuế, bài luận kinh tế, tin tức chính trị.

Lộ trình học theo cấp độ này giúp bạn tiếp cận từ vựng thuế một cách có hệ thống, không bị quá tải.

29. Bài tập luyện tập từ vựng thuế

Hãy thử dịch các câu sau sang tiếng Nhật để kiểm tra kiến thức:

1. Thuế tiêu dùng là 10%.
2. Tôi phải nộp thuế thu nhập.
3. Xin hãy cho tôi biết về thuế cư trú.
4. Tôi muốn được hoàn thuế.
5. Giá này đã bao gồm thuế chưa?
6. Tôi đến cơ quan thuế để khai thuế.
7. Tôi muốn tư vấn với kế toán thuế.
8. Nếu chậm nộp thuế sẽ bị phạt.
9. Chi phí y tế được khấu trừ thuế.
10. Cửa hàng này là cửa hàng miễn thuế.

Đáp án tham khảo:

1. 消費税は10%です。(Shōhizei wa 10% desu.)
2. 所得税を払わなければなりません。(Shotokuzei o harawanakereba narimasen.)
3. 住民税について教えてください。(Jūminzei ni tsuite oshiete kudasai.)
4. 還付金をもらいたいです。(Kanpukin o moraitai desu.)
5. この価格は税金が含まれていますか。(Kono kakaku wa zeikin ga fukumarete imasu ka.)
6. 税務署に確定申告しに行きました。(Zeimusho ni kakutei shinkoku shi ni ikimashita.)
7. 税理士に相談したいです。(Zeirishi ni sōdan shitai desu.)
8. 税金を滞納すると延滞税を払います。(Zeikin o tainō suru to entai zei o haraimasu.)
9. 医療費は控除の対象です。(Iryōhi wa kōjo no taishō desu.)
10. この店は免税店です。(Kono mise wa menzei ten desu.)

30. Bảng tổng hợp từ vựng thuế quan trọng nhất

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa tiếng Việt
税金	zeikin	thuế (tiền thuế)
税	zei	thuế (thuật ngữ)
税務	zeimu	thuế vụ
税率	zeiritsu	thuế suất
消費税	shōhizei	thuế tiêu dùng
所得税	shotokuzei	thuế thu nhập
法人税	hōjinzei	thuế pháp nhân
住民税	jūminzei	thuế cư trú
固定資産税	kotei shisanzei	thuế tài sản cố định
相続税	sōzokusei	thuế thừa kế
贈与税	zōyozei	thuế quà tặng
納税	nōzei	nộp thuế
申告	shinkoku	khai báo thuế
確定申告	kakutei shinkoku	khai thuế cuối năm
税務署	zeimusho	cơ quan thuế
税理士	zeirishi	kế toán thuế
還付金	kanpukin	tiền hoàn thuế
控除	kōjo	khấu trừ thuế
課税	kazei	đánh thuế
免税	menzei	miễn thuế
減税	genzei	giảm thuế
増税	zōzei	tăng thuế
滞納	tainō	chậm nộp thuế
税込	zeikomi	giá đã bao gồm thuế
税別	zeibetsu	giá chưa bao gồm thuế

Bảng này là tài liệu tham khảo nhanh mà bạn nên lưu lại và ôn tập thường xuyên.

31. Kết luận: Tầm quan trọng của việc hiểu thuế trong tiếng Nhật

Hiểu từ vựng “thuế trong tiếng Nhật” không chỉ là học một từ mới, mà là hiểu cả một hệ thống văn hóa, pháp luật và kinh tế của Nhật Bản. Từ 税金 đơn giản trong giao tiếp hằng ngày đến 確定申告, 税務署, 控除 trong hành chính, mỗi từ đều phản ánh một khía cạnh của đời sống xã hội Nhật Bản, nơi thuế được coi là nghĩa vụ cơ bản của công dân và là nguồn tài chính quan trọng cho các dịch vụ công cộng.

Đối với người Việt học tiếng Nhật, đặc biệt là những người có kế hoạch du học, làm việc, định cư tại Nhật Bản, việc nắm vững từ vựng thuế sẽ giúp bạn tránh được nhiều rắc rối pháp lý, tận dụng được các quyền lợi như hoàn thuế, khấu trừ, và giao tiếp hiệu quả với cơ quan nhà nước, công ty, ngân hàng. Đối với người học JLPT, từ vựng thuế là một phần quan trọng trong các bài đọc hiểu kinh tế, xã hội ở cấp độ N3 trở lên.

Hãy bắt đầu từ những từ cơ bản nhất như 税金, 消費税, 税込, 税別, sau đó mở rộng sang 所得税, 住民税, 確定申告, và dần dần học các thuật ngữ chuyên sâu hơn. Luyện tập bằng cách đọc hóa đơn, phiếu lương, thông báo của chính quyền, và thực hành giao tiếp trong đời sống hằng ngày. Với sự kiên trì và phương pháp học đúng đắn, bạn sẽ hoàn toàn làm chủ từ vựng thuế trong tiếng Nhật và tự tin sử dụng trong mọi tình huống thực tế.