Học cách đếm số bằng tiếng Nhật là một trong những bước đầu tiên và quan trọng nhất khi bắt đầu học ngôn ngữ này. Không giống tiếng Việt hay tiếng Anh, tiếng Nhật không chỉ có một cách đọc cho mỗi con số. Cùng một con số 1, 2, 3 có thể được đọc theo nhiều cách khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh, tùy thuộc vào việc bạn đang đếm số lượng, đếm thứ tự, đếm người, đếm vật, đếm thời gian hay đếm tiền. Chính điều này khiến nhiều người mới học tiếng Nhật cảm thấy bối rối, thậm chí nản lòng ngay từ những ngày đầu tiên.
Tuy nhiên, nếu bạn hiểu được quy tắc cốt lõi đằng sau hệ thống đếm số của tiếng Nhật, bạn sẽ thấy nó không hề phức tạp như tưởng tượng. Tiếng Nhật có hai hệ thống đếm chính: hệ thống đếm thuần Nhật hay còn gọi là wago, sử dụng các từ như hitotsu, futatsu, mittsu, và hệ thống đếm Hán-Nhật hay còn gọi là kango, sử dụng các từ như ichi, ni, san. Ngoài ra, tiếng Nhật còn có hệ thống trợ từ đếm, hay còn gọi là counter, được gắn vào sau số để chỉ rõ loại đối tượng đang được đếm. Ví dụ, đếm một người là hitori, đếm một con vật nhỏ là ichibiki, đếm một cuốn sách là ichisatsu, đếm một chiếc xe là ichidai.
Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách đếm số bằng tiếng Nhật một cách đầy đủ và có hệ thống nhất, từ số 0 đến số 10, từ số 11 đến số 99, từ số 100 đến số 10.000, đến các số lớn như triệu, ức, nghìn tỷ, số thập phân, phần trăm, số thứ tự, đếm người, đếm vật, đếm thời gian, đếm tiền, đếm tầng nhà và đếm tuổi. Đồng thời, bài viết cũng sẽ chỉ ra những lỗi phổ biến mà người Việt Nam thường mắc phải khi đếm số bằng tiếng Nhật và đưa ra những mẹo ghi nhớ hiệu quả để bạn có thể sử dụng số đếm một cách tự nhiên và chính xác trong giao tiếp hàng ngày, trong học tập, trong công việc và trong các kỳ thi tiếng Nhật như JLPT.
1. Vì Sao Tiếng Nhật Có Hai Cách Đếm Số Khác Nhau?
Để hiểu cách đếm số bằng tiếng Nhật, trước hết bạn cần hiểu nguồn gốc của hai hệ thống đếm. Tiếng Nhật là ngôn ngữ có sự pha trộn giữa ngôn ngữ bản địa và chữ Hán. Hệ thống đếm wago là hệ thống đếm thuần Nhật, ra đời từ thời cổ, trước khi chữ Hán được du nhập vào Nhật Bản. Các số trong hệ thống này thường chỉ dùng cho các số nhỏ, từ 1 đến 10, và thường được dùng khi đếm vật không có trợ từ đếm cụ thể, hoặc khi đếm một cách đơn giản, tự nhiên trong đời sống hàng ngày. Ví dụ, khi bạn đếm số lượng táo trên bàn mà không cần phân loại, bạn có thể nói hitotsu, futatsu, mittsu.
Hệ thống đếm kango là hệ thống đếm dùng âm Hán-Nhật, được du nhập cùng với chữ Hán từ Trung Quốc. Hệ thống này dùng cho hầu hết các trường hợp còn lại, đặc biệt là khi đếm số lượng lớn, đếm tiền, đếm thời gian, đọc số điện thoại, đọc năm, đọc giá cả, đọc điểm số và khi kết hợp với các trợ từ đếm. Ví dụ, ichi, ni, san, yon, go, roku, shichi, hachi, kyū, jū là hệ thống kango. Khi bạn nói một giờ là ichiji, hai người là futari nhưng hai học sinh là nini, bạn đang sử dụng cả hai hệ thống trong cùng một câu.
Sự tồn tại của hai hệ thống này không phải là ngẫu nhiên. Người Nhật sử dụng hệ thống wago cho những thứ gần gũi, thân thuộc, mang tính bản địa, và sử dụng hệ thống kango cho những thứ mang tính học thuật, chính thức, hoặc liên quan đến các khái niệm được du nhập từ bên ngoài. Việc nắm vững sự phân biệt này sẽ giúp bạn hiểu vì sao đôi khi người Nhật đếm 1, 2, 3 là hitotsu, futatsu, mittsu, nhưng đôi khi lại đếm là ichi, ni, san, và vì sao đếm 4 là yon chứ không phải shi trong hầu hết các trường hợp thông thường.
2. Các Số Từ 0 Đến 10 Trong Tiếng Nhật
Đây là nền tảng của toàn bộ hệ thống đếm số. Bạn cần ghi nhớ cả hai cách đọc cho các số từ 1 đến 10, đồng thời hiểu khi nào dùng cách đọc nào.
| Số | Wago (Thuần Nhật) | Kango (Hán-Nhật) | Hiragana / Romaji |
|---|---|---|---|
| 0 | maru / zero | zero / rei | まる / ゼロ, れい |
| 1 | hitotsu | ichi | ひとつ, いち |
| 2 | futatsu | ni | ふたつ, に |
| 3 | mittsu | san | みっつ, さん |
| 4 | yottsu | yon / shi | よっつ, よん / し |
| 5 | itsutsu | go | いつつ, ご |
| 6 | muttsu | roku | むっつ, ろく |
| 7 | nanatsu | shichi / nana | ななつ, しち / なな |
| 8 | yattsu | hachi | やっつ, はち |
| 9 | kokonotsu | kyū / ku | ここのつ, きゅう / く |
| 10 | tō | jū | とお, じゅう |
Số 0 có hai cách đọc là maru và zero. Maru nghĩa là hình tròn, thường dùng khi đọc số 0 trong số điện thoại, số nhà, hoặc khi đọc từng chữ số một. Zero là cách đọc du nhập từ tiếng Anh, thường dùng trong toán học, khoa học, thể thao. Rei là cách đọc Hán-Nhật của số 0, ít dùng trong giao tiếp hàng ngày nhưng có thể gặp trong các văn bản chính thức hoặc khi đọc năm 0.
Đối với số 4, trong giao tiếp hàng ngày người Nhật thường dùng yon thay vì shi vì shi phát âm giống với từ chết, mang điềm xấu, nên người Nhật thường tránh dùng trong nhiều ngữ cảnh. Tuy nhiên, shi vẫn được dùng trong một số trường hợp cố định như shi gatsu là tháng 4, hoặc trong các từ ghép Hán-Nhật. Tương tự, số 7 thường đọc là shichi, nhưng trong một số trường hợp như số nhà, số điện thoại, hoặc khi đếm trợ từ, người ta có thể đọc là nana để tránh nhầm lẫn. Số 9 thường đọc là kyū, nhưng ku cũng được dùng trong một số trường hợp như ku gatsu là tháng 9.
Khi đếm từ 1 đến 10 một cách đơn giản, không kèm theo trợ từ đếm, người Nhật thường dùng hệ thống wago: hitotsu, futatsu, mittsu, yottsu, itsutsu, muttsu, nanatsu, yattsu, kokonotsu, tō. Đây là cách đếm mà trẻ em Nhật Bản học đầu tiên và được dùng rất phổ biến trong đời sống hàng ngày khi đếm số lượng ít.
3. Cách Đếm Từ 11 Đến 99
Có thể bạn quan tâm: Cách Đếm Năm Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Niên Hiệu Đến Tây Lịch Năm 2026
Từ số 11 trở đi, tiếng Nhật chủ yếu sử dụng hệ thống kango. Quy tắc đếm từ 11 đến 19 rất đơn giản: bạn chỉ cần đọc số 10 trước, sau đó đọc số đơn vị.
11 là jūichi (じゅういち) – mười một
12 là jūni (じゅうに) – mười hai
13 là jūsan (じゅうさん) – mười ba
14 là jūyon (じゅうよん) – mười bốn
15 là jūgo (じゅうご) – mười lăm
16 là jūroku (じゅうろく) – mười sáu
17 là jūshichi (じゅうしち) – mười bảy
18 là jūhachi (じゅうはち) – mười tám
19 là jūkyū (じゅうきゅう) – mười chín
Từ 20 trở đi, quy tắc là đọc số hàng chục trước, sau đó đọc số hàng đơn vị, không có từ nối như trong tiếng Anh. Ví dụ, 21 là nijūichi (にじゅういち), 22 là nijūni (にじゅうに), 30 là sanjū (さんじゅう), 31 là sanjūichi (さんじゅういち), 40 là yonjū (よんじゅう), 50 là gojū (ごじゅう), 60 là rokujū (ろくじゅう), 70 là shichijū (しちじゅう), 80 là hachijū (はちじゅう), 90 là kyūjū (きゅうじゅう), 99 là kyūjūkyū (きゅうじゅうきゅう).
Hãy lưu ý cách phát âm của các số 4, 7, 9 khi ở hàng chục. 40 là yonjū chứ không phải shijū, 70 là shichijū hoặc nanajū, 90 là kyūjū. Việc phát âm sai có thể khiến người Nhật khó hiểu, vì vậy bạn cần luyện tập thường xuyên.
4. Cách Đếm Từ 100 Đến 999
Khi đếm đến hàng trăm, tiếng Nhật sử dụng đơn vị hyaku (ひゃく) cho 100. Quy tắc là đọc số hàng trăm trước, sau đó đọc hyaku, rồi đọc tiếp phần còn lại nếu có.
100 là hyaku (ひゃく)
200 là nihyaku (にひゃく)
300 là sanbyaku (さんびゃく) – lưu ý sự biến đổi âm từ hyaku thành byaku
400 là yonhyaku (よんひゃく)
500 là gohyaku (ごひゃく)
600 là roppyaku (ろっぴゃく) – lưu ý sự biến đổi âm đặc biệt
700 là shichihyaku (しちひゃく)
800 là happyaku (はっぴゃく) – lưu ý sự biến đổi âm đặc biệt
900 là kyūhyaku (きゅうひゃく)
Ví dụ, 101 là hyakuichi (ひゃくいち), 110 là hyakujū (ひゃくじゅう), 111 là hyakujūichi (ひゃくじゅういち), 123 là hyakunijūsan (ひゃくにじゅうさん), 300 là sanbyaku, 333 là sanbyakusanjūsan (さんびゃくさんじゅうさん), 600 là roppyaku, 666 là roppyaku rokujūroku (ろっぴゃくろくじゅうろく), 800 là happyaku, 888 là happyaku hachijūhachi (はっぴゃくはちじゅうはち).
Ba số cần đặc biệt lưu ý là 300 sanbyaku, 600 roppyaku và 800 happyaku. Đây là những trường hợp biến đổi âm trong tiếng Nhật gọi là rendaku và sokuon, khiến âm h của hyaku biến thành b hoặc pp. Người mới học rất dễ đọc sai thành sanyaku, rokuhyaku, hachihyaku, vì vậy bạn cần ghi nhớ kỹ ba số này.
5. Cách Đếm Từ 1.000 Đến 9.999
Đơn vị 1.000 trong tiếng Nhật là sen (せん) hoặc chi (ち). Khi đọc 1.000, người ta thường đọc là sen (せん), nhưng khi kết hợp với số khác, sen có thể biến thành zen. Ví dụ, 3.000 là sanzen (さんぜん), 8.000 là hachizen (はちぜん).
1.000 là sen / issen (せん / いっせん)
2.000 là nisen (にせん)
3.000 là sanzen (さんぜん)
4.000 là yonzen (よんぜん)
5.000 là gosen (ごせん)
6.000 là rokusen (ろくせん)
7.000 là shichisen (しちせん)
8.000 là hachizen (はちぜん)
9.000 là kyūsen (きゅうせん)
10.000 là ichiman (いちまん) – xem phần tiếp theo
Ví dụ, 1.111 là sen hyakujūichi (せんひゃくじゅういち), 2.345 là nisen sanbyaku yonjūgo (にせんさんびゃくよんじゅうご), 5.678 là gosen roppyaku shichijūhachi (ごせんろっぴゃくしちじゅうはち), 9.999 là kyūsen kyūhyaku kyūjūkyū (きゅうせんきゅうひゃくきゅうじゅうきゅう).
Có thể bạn quan tâm: Cách Đếm Ngày Trong Tháng Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ 1 Đến 31 Cho Người Mới Học
Lưu ý, khi đọc 1.000, cả sen và issen đều đúng, nhưng issen thường dùng khi đọc số tiền, số lượng chính xác, còn sen thường dùng khi đọc năm, đọc số đếm thông thường. Ví dụ, năm 1000 là sennen, nhưng 1.000 yên là issen en.
6. Cách Đếm Từ 10.000 Trở Lên: Vạn, Triệu, Ức
Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa hệ thống đếm của tiếng Nhật và tiếng Việt hay tiếng Anh. Trong khi tiếng Việt và tiếng Anh đếm theo đơn vị nghìn, tiếng Nhật đếm theo đơn vị vạn. Nghĩa là sau 9.999, đơn vị tiếp theo không phải là mười nghìn như một đơn vị độc lập, mà là một vạn, tức là 10.000.
10.000 là ichiman (いちまん) – một vạn
20.000 là niman (にまん) – hai vạn
100.000 là jūman (じゅうまん) – mười vạn
1.000.000 là hyakuman (ひゃくまん) – một trăm vạn, tức một triệu
10.000.000 là senman (せんまん) – một nghìn vạn, tức mười triệu
100.000.000 là ichioku (いちおく) – một ức, tức một trăm triệu
1.000.000.000 là jūoku (じゅうおく) – mười ức, tức một tỷ
10.000.000.000 là hyakuoku (ひゃくおく) – một trăm ức, tức mười tỷ
100.000.000.000 là senoku (せんおく) – một nghìn ức, tức một trăm tỷ
1.000.000.000.000 là ichichō (いちちょう) – một兆, tức một nghìn tỷ
Ví dụ, 12.345 là ichiman nisen sanbyaku yonjūgo (いちまんにせんさんびゃくよんじゅうご), 123.456 là jūniman sanzen yonhyaku gojūroku (じゅうにまんさんぜんよんひゃくごじゅうろく), 1.234.567 là hyakunijūsanman yonzen roppyaku shichijūshichi (ひゃくにじゅうさんまんよんぜんろっぴゃくしちじゅうしち), 123.456.789 là ichiokunijūsanman yonzen roppyaku gojūkyū (いちおくにじゅうさんまんよんぜんろっぴゃくごじゅうきゅう).
Việc đếm theo vạn khiến người Việt Nam ban đầu rất khó quen, vì chúng ta quen đếm theo nghìn. Nhưng một khi bạn quen với tư duy vạn, bạn sẽ thấy cách đếm của tiếng Nhật thực ra rất logic và nhất quán. Bạn chỉ cần nhớ các mốc: man là 10.000, oku là 100.000.000, chō là 1.000.000.000.000, và cứ thế lặp lại.
7. Số Thập Phân, Phần Trăm và Phân Số
Số thập phân trong tiếng Nhật sử dụng ten (てん) nghĩa là điểm, tương tự như dấu phẩy trong tiếng Việt. Ví dụ, 1.5 là ichi ten go (いちてんご), 3.14 là san ten ichi yon (さんてんいちよん), 0.5 là rei ten go (れいてんご) hoặc zero ten go.
Phần trăm là pāsento (パーセント), viết tắt là % hoặc wari. Ví dụ, 50% là gojū pāsento (ごじゅうパーセント), 100% là hyaku pāsento (ひゃくパーセント), 25% là nijūgo pāsento (にじゅうごパーセント). Trong một số ngữ cảnh trang trọng, người ta dùng wari, ví dụ 10% là ichiwari (いちわり), 20% là niwari (にわり), nhưng pāsento là cách dùng phổ biến nhất trong đời sống hàng ngày.
Phân số trong tiếng Nhật có cấu trúc là mẫu số + no + tử số, ngược với tiếng Việt. Ví dụ, 1/2 là nibun no ichi (にぶんのいち) – hai phần một, 1/3 là sanbun no ichi (さんぶんのいち), 2/3 là sanbun no ni (さんぶんのに), 3/4 là yonbun no san (よんぶんのさん). Lưu ý, mẫu số đứng trước, tử số đứng sau, và có trợ từ no ở giữa.
8. Số Thứ Tự Trong Tiếng Nhật
Số thứ tự là số chỉ thứ hạng, vị trí, như thứ nhất, thứ hai, thứ ba. Trong tiếng Nhật, có hai cách biểu diễn số thứ tự. Cách thứ nhất là dùng ban (ばん) sau số, ví dụ ichiban (いちばん) là thứ nhất, niban (にばん) là thứ hai, sanban (さんばん) là thứ ba. Cách này thường dùng khi nói về thứ hạng trong cuộc thi, xếp hàng, thứ tự ưu tiên.
Cách thứ hai là dùng tiếp vị ngữ -me (め) sau số, ví dụ ichime (いちめ) là thứ nhất, nime (にめ) là thứ hai, sanme (さんめ) là thứ ba. Cách này thường dùng khi nói về lần thứ mấy, ví dụ hajimete là lần đầu tiên, futatabime là lần thứ hai. Ngoài ra, một số số thứ tự có cách đọc đặc biệt: 1 là hajime hoặc ichiban, 2 là futatsume, 3 là mittsume, 4 là yottsume, 5 là itsutsume, 6 là muttsume, 7 là nanatsume, 8 là yattsume, 9 là kokonotsume, 10 là tōme. Từ 11 trở đi, bạn có thể dùng jūichibanme hoặc jūichime.
Có thể bạn quan tâm: Cách Đếm Ngày Bằng Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ 1 Đến 31 Và Các Cách Đếm Thời Gian Khác
Ví dụ, tôi là học sinh thứ nhất trong lớp là watashi wa ichiban no gakusei desu, đây là lần thứ ba tôi đến Nhật là kore wa sanme no Nihon e iku kikai desu, anh ấy đứng thứ hai trong cuộc thi là kare wa niban desu.
9. Cách Đếm Người, Vật và Các Trợ Từ Đếm (Counter)
Đây là phần khó nhất và cũng là phần quan trọng nhất để sử dụng tiếng Nhật tự nhiên. Tiếng Nhật không chỉ đếm số lượng mà còn phải chỉ rõ loại đối tượng đang đếm bằng trợ từ đếm, gọi là counter hoặc josi. Mỗi loại vật sẽ có một trợ từ đếm riêng. Nếu bạn dùng sai trợ từ đếm, người Nhật vẫn có thể hiểu ý bạn, nhưng bạn sẽ bị đánh giá là chưa thành thạo.
Dưới đây là các trợ từ đếm phổ biến nhất mà bạn cần học:
Thứ nhất, -nin (にん) dùng cho người. Tuy nhiên, đếm 1 người là hitori (ひとり), 2 người là futari (ふたり), từ 3 người trở đi mới dùng -nin: san nin (さんにん), yon nin (よんにん), go nin (ごにん). Ví dụ, 3 người bạn là san nin no tomodachi, 5 người là go nin.
Thứ hai, -dai (だい) dùng cho máy móc, xe cộ, thiết bị điện tử. Ví dụ, 1 chiếc xe là ichidai no kuruma (いちだいのくるま), 2 chiếc máy tính là nida no pasokon (にだいのパソコン), 3 chiếc điện thoại là san dai no keitai (さんだいのけいたい).
Thứ ba, -hon (ほん) dùng cho vật dài, mỏng như bút, chai, cây, đường. Ví dụ, 1 cây bút là ippon no pen (いっぽんのペン), 2 chai nước là nihon no mizu (にほんのみず), 3 cây thước là sanbon no jōgi (さんぼんのじょうぎ). Lưu ý, 1 hon biến thành ppon, 3 hon biến thành bon, 10 hon biến thành pon do biến đổi âm.
Thứ tư, -mai (まい) dùng cho vật mỏng, phẳng như giấy, áo thun, đĩa, tem. Ví dụ, 1 tờ giấy là ichimai no kami (いちまいのかみ), 2 chiếc áo thun là nimai no T shatsu (にまいのTシャツ).
Thứ năm, -hiki (ひき) dùng cho động vật nhỏ như chó, mèo, cá. Ví dụ, 1 con chó là ichibiki no inu (いちびきのいぬ), 2 con mèo là nihiki no neko (にひきのねこ). Lưu ý, 1 hiki biến thành biki, 2 hiki biến thành hiki.
Thứ sáu, -tō (とう) dùng cho động vật lớn như bò, ngựa, voi. Ví dụ, 1 con bò là ittō no ushi (いっとうのうし), 2 con ngựa là nitō no uma (にとうのうま).
Thứ bảy, -satsu (さつ) dùng cho sách, tạp chí, báo. Ví dụ, 1 cuốn sách là ichisatsu no hon (いちさつのほん), 3 cuốn tạp chí là sansatsu no zasshi (さんさつのざっし).
Thứ tám, -ken (けん) và -kko (こ) dùng cho nhà, tòa nhà. Ví dụ, 1 ngôi nhà là ikken no ie (いっけんのいえ), 2 tòa nhà là niken no tatemono (にけんのたてもの).
Thứ chín, -ko (こ) là trợ từ đếm chung, dùng cho hầu hết các vật nhỏ mà không có trợ từ đếm riêng, hoặc khi bạn không nhớ trợ từ đếm chính xác. Ví dụ, 1 cái bánh là ikko no kēki (いっこのケーキ), 2 cái trứng là niko no tamago (にこのたまご), 3 cái chìa khóa là sanko no kagi (さんこのかぎ). Đây là trợ từ đếm an toàn nhất cho người mới học.
Có thể bạn quan tâm: Cách Đánh Máy Tiếng Nhật Trên Máy Tính Và Điện Thoại: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z Cho Người Mới Bắt Đầu
Ngoài ra còn có -wa (わ) dùng cho chim, -ki (き) dùng cho cây, -kyo (きょ) dùng cho hoa quả, -fuku (ふく) dùng cho quần áo, -kyoku (きょく) dùng cho bài hát, -kai (かい) dùng cho vỏ sò, -kase (かせ) dùng cho hộp, và nhiều trợ từ đếm khác. Bạn không cần học hết ngay từ đầu, hãy học dần các trợ từ đếm phổ biến nhất trong đời sống hàng ngày.
10. Cách Đếm Thời Gian, Tuổi và Ngày Tháng
Đếm thời gian là một trong những ứng dụng thực tế nhất của số đếm. Đối với giờ, bạn dùng -ji (じ) sau số: 1 giờ là ichiji (いちじ), 2 giờ là niji (にじ), 3 giờ là sanji (さんじ), 12 giờ là jūni ji (じゅうにじ). Đối với phút, bạn dùng -fun (ふん) hoặc -pun (ぷん): 1 phút là ippun (いっぷん), 2 phút là nifun (にふん), 3 phút là sanpun (さんぷん), 10 phút là juppun (じゅっぷん), 30 phút là sanjuppun (さんじゅっぷん). Đối với giây, bạn dùng -byō (びょう): 1 giây là ichibyō (いちびょう), 10 giây là jūbyō (じゅうびょう).
Đối với ngày, bạn dùng -nichi (にち): 1 ngày là tsuitachi (ついたち) – đây là cách đọc đặc biệt, 2 ngày là futsuka (ふつか), 3 ngày là mikka (みっか), 4 ngày là yokka (よっか), 5 ngày là itsuka (いつか), 6 ngày là muika (むいか), 7 ngày là nanoka (なのか), 8 ngày là yōka (ようか), 9 ngày là kokonoka (ここのか), 10 ngày là tōka (とおか), 11 ngày là jūichinichi (じゅういちにち), 14 ngày là jūyokka (じゅうよっか), 20 ngày là hatsuka (はつか), 21 ngày là nijūichinichi (にじゅういちにち), 24 ngày là nijūyokka (にじゅうよっか), 30 ngày là sanjūnichi (さんじゅうにち), 31 ngày là sanjūichinichi (さんじゅういちにち). Các ngày từ 1 đến 10 và các ngày 14, 20, 24, 30 có cách đọc đặc biệt mà bạn cần ghi nhớ.
Đối với tháng, bạn dùng -gatsu (がつ): tháng 1 là ichigatsu (いちがつ), tháng 2 là nigatsu (にがつ), tháng 3 là sangatsu (さんがつ), tháng 4 là shigatsu (しがつ), tháng 5 là gogatsu (ごがつ), tháng 6 là rokugatsu (ろくがつ), tháng 7 là shichigatsu (しちがつ), tháng 8 là hachigatsu (はちがつ), tháng 9 là kugatsu (くがつ), tháng 10 là jūgatsu (じゅうがつ), tháng 11 là jūichigatsu (じゅういちがつ), tháng 12 là jūnigatsu (じゅうにがつ).
Đối với năm, bạn dùng -nen (ねん): năm 2024 là nisen nijūyon nen (にせんにじゅうよんねん), năm 2025 là nisen nijūgo nen (にせんにじゅうごねん), năm 2026 là nisen nijūroku nen (にせんにじゅうろくねん). Đối với tuổi, bạn dùng -sai (さい): 1 tuổi là issai (いっさい), 2 tuổi là nisai (にさい), 3 tuổi là sansai (さんさい), 10 tuổi là jussai (じゅっさい), 20 tuổi là hatsusai (はたち) – cách đọc đặc biệt, 21 tuổi là nijūissai (にじゅういっさい). Từ 4 tuổi trở đi, bạn dùng yon sai, shichi sai, kyū sai.
11. Cách Đếm Tiền, Tầng Nhà và Số Điện Thoại
Đếm tiền trong tiếng Nhật sử dụng đơn vị en (えん) cho yên Nhật, và các đơn vị sen (せん) và rin (りん) cho đơn vị nhỏ hơn, nhưng hiện nay sen và rin ít được dùng. Ví dụ, 100 yên là hyaku en (ひゃくえん), 500 yên là gohyaku en (ごひゃくえん), 1.000 yên là sen en (せんえん), 10.000 yên là ichiman en (いちまんえん), 100.000 yên là jūman en (じゅうまんえん). Khi mua hàng, bạn sẽ nghe nhân viên nói là hyaku nana jūsan en desu, nghĩa là tổng cộng là 173 yên.
Đếm tầng nhà sử dụng -kai (かい) hoặc -gai (がい): tầng 1 là ikkai (いっかい), tầng 2 là nikai (にかい), tầng 3 là sankai (さんかい), tầng 10 là jūkkai (じゅっかい). Lưu ý, ở Nhật Bản, tầng 1 là tầng trệt, tương tự như tầng 1 ở Việt Nam, không phải tầng 0 như ở một số nước phương Tây.
Đọc số điện thoại, số nhà, số xe, bạn đọc từng chữ số một bằng hệ thống kango, sử dụng maru cho số 0. Ví dụ, số điện thoại 090-1234-5678 đọc là zero kyu zero ichi ni san yon zero go roku shichi hachi (ゼロきゅうゼロいちにさんよんゼロごろくしちはち). Số 0 trong trường hợp này luôn đọc là zero hoặc maru, không đọc là rei.
12. Những Lỗi Phổ Biến Của Người Việt Khi Đếm Số Bằng Tiếng Nhật
Lỗi đầu tiên là đọc số 4 là shi trong hầu hết các trường hợp. Người Việt thường học số 4 là shi vì đó là cách đọc Hán-Nhật chính xác trong từ điển, nhưng trong giao tiếp hàng ngày, người Nhật dùng yon để tránh điềm xấu. Bạn nên tập thói quen đọc yon cho số 4, trừ khi đọc tháng 4 là shigatsu hoặc trong các từ ghép cố định.
Lỗi thứ hai là đọc số 7 là nana trong mọi trường hợp. Nana là cách đọc kun của số 7, nhưng khi đếm số lượng, đọc giờ, đọc ngày, người Nhật dùng shichi. Ví dụ, 7 giờ là shichiji chứ không phải nanaji, ngày 7 là nanoka nhưng tháng 7 là shichigatsu.
Lỗi thứ ba là đọc 300 là sanyaku, 600 là rokuhyaku, 800 là hachihyaku. Ba số này có cách đọc đặc biệt là sanbyaku, roppyaku, happyaku mà nhiều người mới học không biết, dẫn đến việc người Nhật không hiểu hoặc phải đoán lại.
Lỗi thứ tư là quên biến đổi âm của trợ từ đếm. Ví dụ, 1 hon không phải là ichihon mà là ippon, 3 hon không phải là sanhon mà là sanbon, 10 hon không phải là jūhon mà là juppon. Việc không nắm vững biến đổi âm sẽ khiến câu nói của bạn nghe rất không tự nhiên.
Lỗi thứ năm là dùng sai hệ thống đếm. Ví dụ, đếm 3 người không phải là san nin mà là sannin là đúng nhưng đếm 1 người không phải là ichi nin mà là hitori, đếm 2 người không phải là ni nin mà là futari. Tương tự, đếm ngày 1 không phải là ichinichi mà là tsuitachi, đếm ngày 2 không phải là ninichi mà là futsuka.
Lỗi thứ sáu là đếm số lớn theo tư duy nghìn của tiếng Việt, dẫn đến việc đọc sai 10.000 là jūsen thay vì ichiman, 100.000 là hyakusen thay vì jūman, 1.000.000 là senzen thay vì hyakuman. Bạn cần chuyển hẳn sang tư duy vạn của tiếng Nhật.
13. Mẹo Ghi Nhớ và Luyện Tập Đếm Số Hiệu Quả
Để ghi nhớ cách đếm số bằng tiếng Nhật, bạn nên bắt đầu từ việc học thuộc lòng các số từ 0 đến 10 bằng cả hai hệ thống, sau đó luyện tập đếm từ 11 đến 99, từ 100 đến 999, và đặc biệt ghi nhớ ba số đặc biệt sanbyaku, roppyaku, happyaku. Sau đó, bạn học các mốc man, oku, chō và luyện tập đọc các số lớn bằng cách chia số thành các nhóm 4 chữ số từ phải sang trái.
Bạn nên luyện tập đếm số trong các ngữ cảnh thực tế như đếm tiền khi đi mua sắm, đọc giờ khi xem đồng hồ, đọc ngày tháng khi xem lịch, đếm số lượng đồ vật xung quanh bạn, đọc số điện thoại, đọc giá cả trên nhãn mác. Việc luyện tập trong ngữ cảnh thực tế sẽ giúp bạn ghi nhớ lâu hơn nhiều so với việc chỉ học thuộc lòng trong sách vở.
Bạn cũng nên học các trợ từ đếm theo nhóm chủ đề, ví dụ nhóm đồ vật dùng hàng ngày như hon cho bút, mai cho giấy, dai cho máy móc, satsu cho sách, nhóm động vật như hiki cho chó mèo, tō cho bò ngựa, nhóm người như nin cho người, và nhóm nhà cửa như ken cho nhà. Học theo nhóm sẽ giúp bạn dễ dàng ghi nhớ và áp dụng.
Cuối cùng, bạn nên thường xuyên nghe người Nhật đếm số trong các video, chương trình truyền hình, thông báo ở nhà ga, và bắt chước cách phát âm của họ. Tiếng Nhật là ngôn ngữ có âm điệu và nhịp điệu riêng, việc nghe và bắt chước sẽ giúp bạn phát âm số đếm một cách tự nhiên và chính xác hơn.
Kết Luận
Cách đếm số bằng tiếng Nhật tuy có vẻ phức tạp vì có hai hệ thống đếm và nhiều trợ từ đếm, nhưng thực ra có quy tắc rất rõ ràng và logic. Chỉ cần bạn nắm vững hệ thống wago cho các số nhỏ và đếm vật đơn giản, hệ thống kango cho hầu hết các trường hợp còn lại, quy tắc đếm hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn, tư duy đếm theo vạn cho các số lớn, và các trợ từ đếm phổ biến nhất, bạn sẽ có thể đếm số bằng tiếng Nhật một cách tự tin và chính xác.
Hãy bắt đầu luyện tập ngay hôm nay bằng cách đếm từ 1 đến 100, đếm tiền, đếm giờ, đếm ngày tháng, và đếm số lượng đồ vật xung quanh bạn bằng tiếng Nhật. Với sự luyện tập đều đặn, chỉ sau vài tuần bạn sẽ có thể đếm số một cách tự nhiên và không còn cảm thấy bối rối trước hệ thống đếm số của tiếng Nhật nữa.