Cách đếm năm trong tiếng Nhật là một trong những kiến thức nền tảng nhưng cũng dễ gây nhầm lẫn nhất đối với người học tiếng Nhật, đặc biệt là người Việt Nam. Bởi vì trong tiếng Nhật, không chỉ có một cách duy nhất để chỉ một năm như trong tiếng Việt hay tiếng Anh. Người Nhật có thể đếm năm theo Tây lịch, tức là dương lịch quốc tế, và họ cũng có thể đếm năm theo niên hiệu của Thiên hoàng, tức là cách tính năm dựa trên thời kỳ trị vì. Hai hệ thống này song song tồn tại và được sử dụng trong nhiều bối cảnh khác nhau, từ giao tiếp hằng ngày, viết thư, điền biểu mẫu, viết CV xin việc, cho đến đọc báo, xem tin tức và làm các thủ tục hành chính. Nếu bạn không nắm vững cách đếm năm trong tiếng Nhật, bạn sẽ rất dễ đọc sai ngày tháng, hiểu sai năm sinh, hoặc viết sai năm trên giấy tờ quan trọng. Bài viết này sẽ giải thích toàn bộ, chi tiết và có hệ thống về cách đếm năm trong tiếng Nhật, từ cách đọc cơ bản nhất cho đến những trường hợp đặc biệt, cách chuyển đổi giữa Tây lịch và niên hiệu, cách viết bằng chữ Kanji, Hiragana, Romaji, và những lỗi thường gặp mà người Việt hay mắc phải. Tất cả sẽ được trình bày rõ ràng để bạn có thể tự tin sử dụng ngay trong học tập, công việc và cuộc sống tại Nhật Bản.
1. Vì Sao Tiếng Nhật Có Hai Cách Đếm Năm?
Để hiểu cách đếm năm trong tiếng Nhật, trước hết chúng ta cần hiểu lý do vì sao Nhật Bản lại sử dụng hai hệ thống đếm năm cùng lúc. Hệ thống đầu tiên là Tây lịch, tiếng Nhật gọi là Seireki (西暦), có nghĩa là lịch phương Tây. Đây là hệ thống đếm năm dựa trên năm sinh của Chúa Giêsu, giống như hầu hết các quốc gia trên thế giới đang sử dụng. Hệ thống thứ hai là niên hiệu, tiếng Nhật gọi là Nengou (年号) hoặc Gengou (元号). Đây là hệ thống đếm năm truyền thống của Nhật Bản, dựa trên thời kỳ trị vì của Thiên hoàng. Mỗi khi Thiên hoàng mới lên ngôi, một niên hiệu mới sẽ bắt đầu, và năm thứ nhất của triều đại đó sẽ được tính là năm thứ nhất của niên hiệu.
Ví dụ, năm 2026 theo Tây lịch sẽ tương ứng với năm thứ 8 của niên hiệu Reiwa, vì vậy người Nhật có thể nói 2026年 (ni sen ni-juu-roku nen) hoặc 令和8年 (Reiwa hachi nen). Cả hai cách nói đều đúng và đều được hiểu trong giao tiếp hằng ngày, nhưng cách sử dụng sẽ tùy thuộc vào bối cảnh, mức độ trang trọng và loại văn bản. Trong các văn bản hành chính, giấy tờ nhà nước, thư từ trang trọng, người Nhật vẫn thường ưu tiên sử dụng niên hiệu. Trong khi đó, trong giao tiếp thông thường, trên mạng xã hội, trong lịch điện tử, trên vé tàu, vé máy bay, người Nhật thường dùng Tây lịch vì nó đơn giản và quen thuộc hơn.
Sự song song này khiến người học tiếng Nhật đôi khi cảm thấy bối rối, đặc biệt khi họ phải tự chuyển đổi qua lại giữa hai hệ thống. Tuy nhiên, một khi bạn đã hiểu nguyên tắc, cách đếm năm trong tiếng Nhật sẽ trở nên rất logic và dễ nhớ. Bạn chỉ cần nắm vững cách đọc số trong tiếng Nhật, nắm vững tên 5 niên hiệu hiện đại, và biết cách cộng trừ đơn giản để chuyển đổi. Phần tiếp theo của bài viết sẽ đi sâu vào từng phần này.
2. Tây Lịch Trong Tiếng Nhật: Seireki Là Gì?
Tây lịch trong tiếng Nhật được gọi là Seireki (西暦). Khi viết, người Nhật thường viết Seireki trước năm, ví dụ: 西暦2026年 có nghĩa là năm 2026 theo Tây lịch. Trong giao tiếp hằng ngày, người Nhật không phải lúc nào cũng nói từ Seireki ra. Họ chỉ nói số năm và thêm từ nen (年) ở phía sau. Ví dụ, thay vì nói Seireki ni sen ni-juu-roku nen, họ chỉ nói ni sen ni-juu-roku nen, và người nghe tự hiểu đó là năm 2026 theo Tây lịch.
Tây lịch được sử dụng rất phổ biến trong đời sống hiện đại của Nhật Bản. Bạn sẽ thấy Tây lịch xuất hiện trên lịch treo tường, lịch điện tử trên điện thoại, trên vé tàu Shinkansen, trên vé máy bay, trên hóa đơn thanh toán, trên bao bì sản phẩm, trên các trang web tiếng Nhật, và trong hầu hết các cuộc hội thoại thông thường. Khi người Nhật hỏi nhau về năm sinh, năm tốt nghiệp, năm mua xe, năm kết hôn, họ thường trả lời bằng Tây lịch. Ví dụ, khi được hỏi bạn sinh năm bao nhiêu, bạn có thể trả lời 私は2000年生まれです (Watashi wa ni sen nen umare desu), nghĩa là tôi sinh năm 2000.
Một ưu điểm lớn của Tây lịch là nó có tính quốc tế và thống nhất. Dù bạn ở bất cứ quốc gia nào, năm 2026 vẫn là năm 2026. Vì vậy, đối với người nước ngoài học tiếng Nhật, Tây lịch là hệ thống dễ học nhất và nên được ưu tiên nắm vững trước. Sau khi đã quen với cách đọc Tây lịch, bạn mới cần học thêm về niên hiệu để có thể đọc hiểu các văn bản truyền thống và hành chính của Nhật Bản.
3. Cách Đọc Năm Theo Tây Lịch Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao
Cách đọc năm theo Tây lịch trong tiếng Nhật tuân theo nguyên tắc đọc số thông thường, nhưng có một số điểm cần lưu ý để đọc cho tự nhiên và chính xác. Công thức chung là: đọc toàn bộ 4 chữ số của năm như một con số, sau đó thêm từ nen (年) có nghĩa là năm. Ví dụ, năm 2026 sẽ được đọc là ni sen ni-juu-roku nen (二千二十六年). Trong đó, ni sen là hai nghìn, ni-juu là hai mươi, roku là sáu. Khi ghép lại, ta được hai nghìn hai mươi sáu.
Tuy nhiên, không phải năm nào cũng đọc theo cách ghép số đơn giản như vậy. Có những năm đặc biệt mà người Nhật đọc theo cách khác để cho gọn và dễ nghe hơn. Những năm này thường là các năm tròn trăm, tròn nghìn, hoặc các năm có số 0 ở hàng trăm và hàng chục. Việc nắm vững các trường hợp đặc biệt này là rất quan trọng, vì nếu bạn đọc sai, người Nhật vẫn có thể hiểu nhưng sẽ cảm thấy bạn chưa thực sự quen thuộc với cách nói tự nhiên.
Dưới đây là cách đọc chi tiết cho một số năm điển hình mà bạn sẽ thường xuyên gặp trong cuộc sống và trong các kỳ thi tiếng Nhật như JLPT, EJU.
4. Cách Đọc Các Năm Đặc Biệt Trong Tiếng Nhật
Năm 1000 trong tiếng Nhật được đọc là sen nen (千年). Đây là cách đọc ngắn gọn và phổ biến nhất. Bạn không đọc là ichi sen nen, mà chỉ đọc là sen nen. Tương tự, năm 2000 được đọc là ni sen nen (二千年). Năm 1900 được đọc là sen kyuu hyaku nen (千九百年). Năm 1800 được đọc là sen hachi hyaku nen (千八百年). Năm 1100 được đọc là sen hyaku nen (千百年). Năm 1200 được đọc là ni hyaku nen (二百年) trong một số trường hợp, nhưng cách đọc phổ biến và an toàn nhất vẫn là sen ni hyaku nen (千二百年). Người Nhật thường có xu hướng rút gọn cách đọc khi số 1 ở hàng nghìn được bỏ qua.
Đối với các năm như 2001, 2002, 2003, cách đọc sẽ là ni sen ichi nen, ni sen ni nen, ni sen san nen. Đối với các năm từ 2010 đến 2019, cách đọc sẽ là ni sen juu ichi nen cho năm 2011, ni sen juu ni nen cho năm 2012, và cứ thế tiếp tục. Đối với năm 2020, cách đọc là ni sen ni-juu nen (二千二十年). Đối với năm 2026, cách đọc là ni sen ni-juu-roku nen. Đối với năm 2030, cách đọc là ni sen san-juu nen. Đối với năm 2040, là ni sen yon-juu nen. Đối với năm 2050, là ni sen go-juu nen.
Đối với các năm trong thế kỷ 20, ví dụ năm 1999, cách đọc là sen kyuu hyaku kyuu-juu-kyuu nen. Năm 1988 là sen kyuu hyaku hachi-juu-hachi nen. Năm 1975 là sen kyuu hyaku shichi-juu-go nen. Năm 1964, năm diễn ra Olympic Tokyo, được đọc là sen kyuu hyaku roku-juu-yon nen. Bạn cần luyện tập đọc nhiều năm để tạo phản xạ nhanh, vì trong giao tiếp thực tế, người Nhật sẽ nói năm rất nhanh và bạn cần nghe hiểu ngay lập tức.
Một lưu ý quan trọng là khi đọc năm, bạn không đọc chữ nen (年) thành toshi. Từ toshi (年) cũng có nghĩa là năm, nhưng khi dùng để chỉ một năm cụ thể, người Nhật dùng nen. Ví dụ, 2026年 là ni sen ni-juu-roku nen, không phải ni sen ni-juu-roku toshi. Từ toshi thường được dùng khi nói về tuổi tác, ví dụ 20歳 là hatachi toshi, hoặc khi nói chung chung về năm tháng, ví dụ 今年 là kotoshi có nghĩa là năm nay, 去年 là kyonen có nghĩa là năm ngoái, 来年 là rainen có nghĩa là năm sau.
Có thể bạn quan tâm: Cách Đếm Ngày Trong Tháng Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ 1 Đến 31 Cho Người Mới Học
5. Niên Hiệu Nhật Bản Là Gì Và Vì Sao Cần Học?
Niên hiệu, hay Nengou, là hệ thống đếm năm độc đáo của Nhật Bản và một số quốc gia Đông Á khác như Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam trong lịch sử. Tại Nhật Bản, niên hiệu được tính từ khi Thiên hoàng lên ngôi. Năm đầu tiên Thiên hoàng tại vị được gọi là năm thứ nhất của niên hiệu, tiếng Nhật là gannen (元年). Năm thứ hai được gọi là năm thứ hai, và cứ thế tiếp tục cho đến khi Thiên hoàng qua đời hoặc thoái vị, một niên hiệu mới sẽ bắt đầu.
Hệ thống niên hiệu của Nhật Bản có lịch sử rất lâu đời, bắt đầu từ thời kỳ Nara vào thế kỷ thứ 8. Cho đến nay, Nhật Bản đã có hơn 200 niên hiệu khác nhau. Tuy nhiên, đối với người học tiếng Nhật hiện đại, bạn chỉ cần nhớ 5 niên hiệu gần nhất, vì đó là những niên hiệu mà bạn sẽ gặp nhiều nhất trong sách vở, báo chí, phim ảnh, và các văn bản hành chính. 5 niên hiệu đó là Meiji, Taisho, Showa, Heisei và Reiwa.
Việc học niên hiệu không chỉ giúp bạn đọc hiểu năm trong các văn bản cũ, mà còn giúp bạn hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và xã hội Nhật Bản. Mỗi niên hiệu gắn liền với một giai đoạn lịch sử quan trọng. Ví dụ, niên hiệu Meiji gắn liền với thời kỳ Minh Trị duy tân và hiện đại hóa Nhật Bản. Niên hiệu Taisho gắn liền với thời kỳ sau Thế chiến thứ nhất. Niên hiệu Showa gắn liền với thời kỳ chiến tranh và phục hưng sau chiến tranh. Niên hiệu Heisei gắn liền với thời kỳ bong bóng kinh tế và sự trỗi dậy của công nghệ. Niên hiệu Reiwa là niên hiệu hiện tại, bắt đầu từ năm 2019 và tiếp tục cho đến nay.
6. Năm Niên Hiệu Hiện Đại Mà Bạn Phải Biết
Để đếm năm trong tiếng Nhật theo niên hiệu, bạn cần thuộc lòng 5 niên hiệu sau đây cùng với năm bắt đầu của chúng:
Thứ nhất là niên hiệu Meiji (明治), bắt đầu từ năm 1868 và kết thúc vào năm 1912. Đây là niên hiệu đầu tiên của thời kỳ hiện đại Nhật Bản.
Thứ hai là niên hiệu Taisho (大正), bắt đầu từ năm 1912 và kết thúc vào năm 1926. Niên hiệu này chỉ kéo dài 15 năm.
Thứ ba là niên hiệu Showa (昭和), bắt đầu từ năm 1926 và kết thúc vào năm 1989. Đây là niên hiệu dài nhất trong thời kỳ hiện đại, kéo dài 64 năm, gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử lớn của Nhật Bản và thế giới.
Thứ tư là niên hiệu Heisei (平成), bắt đầu từ năm 1989 và kết thúc vào năm 2019. Đây là niên hiệu mà nhiều người Nhật thế hệ 7x, 8x, 9x đã trải qua phần lớn cuộc đời.
Thứ năm là niên hiệu Reiwa (令和), bắt đầu từ ngày 1 tháng 5 năm 2019 và tiếp tục đến nay. Năm 2026 là năm thứ 8 của niên hiệu Reiwa. Đây là niên hiệu hiện tại mà bạn sẽ gặp nhiều nhất trong đời sống hằng ngày.
Khi đọc năm theo niên hiệu, công thức là: đọc tên niên hiệu, sau đó đọc số năm, rồi thêm nen. Ví dụ, năm 2026 sẽ là Reiwa hachi nen (令和8年). Năm 2025 là Reiwa shichi nen (令和7年). Năm 2024 là Reiwa roku nen (令和6年). Năm 2019 là Reiwa gannen (令和元年) cho thời gian từ tháng 5 trở đi, và Heisei san-juu-ichi nen (平成31年) cho thời gian từ tháng 1 đến tháng 4.
7. Bảng Chuyển Đổi Chi Tiết Giữa Tây Lịch Và Niên Hiệu
Để giúp bạn dễ dàng tra cứu và ghi nhớ, dưới đây là bảng chuyển đổi chi tiết giữa Tây lịch và niên hiệu cho các năm gần đây và các năm quan trọng trong lịch sử hiện đại Nhật Bản. Bảng này sẽ giúp bạn nhanh chóng biết năm 2026 là năm mấy của Reiwa, năm 2000 là năm mấy của Heisei, năm 1989 là năm mấy của Showa, và cứ thế tiếp tục.
Năm 2026 tương ứng với Reiwa 8. Năm 2025 tương ứng với Reiwa 7. Năm 2024 tương ứng với Reiwa 6. Năm 2023 tương ứng với Reiwa 5. Năm 2022 tương ứng với Reiwa 4. Năm 2021 tương ứng với Reiwa 3. Năm 2020 tương ứng với Reiwa 2. Năm 2019 tương ứng với Reiwa 1 từ tháng 5, và Heisei 31 từ tháng 1 đến tháng 4.
Năm 2018 tương ứng với Heisei 30. Năm 2017 tương ứng với Heisei 29. Năm 2016 tương ứng với Heisei 28. Năm 2015 tương ứng với Heisei 27. Năm 2014 tương ứng với Heisei 26. Năm 2013 tương ứng với Heisei 25. Năm 2012 tương ứng với Heisei 24. Năm 2011 tương ứng với Heisei 23. Năm 2010 tương ứng với Heisei 22. Năm 2009 tương ứng với Heisei 21. Năm 2008 tương ứng với Heisei 20. Năm 2007 tương ứng với Heisei 19. Năm 2006 tương ứng với Heisei 18. Năm 2005 tương ứng với Heisei 17. Năm 2004 tương ứng với Heisei 16. Năm 2003 tương ứng với Heisei 15. Năm 2002 tương ứng với Heisei 14. Năm 2001 tương ứng với Heisei 13. Năm 2000 tương ứng với Heisei 12. Năm 1999 tương ứng với Heisei 11. Năm 1998 tương ứng với Heisei 10. Năm 1997 tương ứng với Heisei 9. Năm 1996 tương ứng với Heisei 8. Năm 1995 tương ứng với Heisei 7. Năm 1994 tương ứng với Heisei 6. Năm 1993 tương ứng với Heisei 5. Năm 1992 tương ứng với Heisei 4. Năm 1991 tương ứng với Heisei 3. Năm 1990 tương ứng với Heisei 2. Năm 1989 tương ứng với Heisei 1 từ ngày 8 tháng 1, và Showa 64 từ ngày 1 đến ngày 7 tháng 1.
Năm 1988 tương ứng với Showa 63. Năm 1980 tương ứng với Showa 55. Năm 1975 tương ứng với Showa 50. Năm 1970 tương ứng với Showa 45. Năm 1964 tương ứng với Showa 39. Năm 1960 tương ứng với Showa 35. Năm 1950 tương ứng với Showa 25. Năm 1945 tương ứng với Showa 20. Năm 1940 tương ứng với Showa 15. Năm 1935 tương ứng với Showa 10. Năm 1930 tương ứng với Showa 5. Năm 1926 tương ứng với Showa 1 từ ngày 25 tháng 12, và Taisho 15 từ ngày 1 đến ngày 24 tháng 12.
Có thể bạn quan tâm: Cách Đếm Ngày Bằng Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ 1 Đến 31 Và Các Cách Đếm Thời Gian Khác
Năm 1925 tương ứng với Taisho 14. Năm 1920 tương ứng với Taisho 9. Năm 1915 tương ứng với Taisho 4. Năm 1912 tương ứng với Taisho 1 từ ngày 30 tháng 7, và Meiji 45 từ ngày 1 đến ngày 29 tháng 7. Năm 1910 tương ứng với Meiji 43. Năm 1900 tương ứng với Meiji 33. Năm 1890 tương ứng với Meiji 23. Năm 1880 tương ứng với Meiji 13. Năm 1870 tương ứng với Meiji 3. Năm 1868 tương ứng với Meiji 1.
Việc thuộc bảng này không chỉ giúp bạn chuyển đổi nhanh mà còn giúp bạn đọc hiểu các tài liệu lịch sử, các bộ phim, các bài hát và các câu chuyện của Nhật Bản một cách chính xác hơn.
8. Cách Tính Nhanh Để Chuyển Đổi Năm
Ngoài việc học thuộc bảng, bạn cũng cần biết cách tính nhanh để chuyển đổi giữa Tây lịch và niên hiệu mà không cần tra bảng mỗi lần. Cách tính rất đơn giản, bạn chỉ cần nhớ năm bắt đầu của mỗi niên hiệu và thực hiện phép trừ.
Để tính năm của Reiwa từ Tây lịch, bạn lấy năm Tây lịch trừ đi 2018. Ví dụ, năm 2026 trừ 2018 bằng 8, vậy năm 2026 là Reiwa 8. Năm 2025 trừ 2018 bằng 7, vậy là Reiwa 7. Năm 2030 trừ 2018 bằng 12, vậy là Reiwa 12. Cách tính này áp dụng cho tất cả các năm từ 2019 trở đi.
Để tính năm của Heisei từ Tây lịch, bạn lấy năm Tây lịch trừ đi 1988. Ví dụ, năm 2000 trừ 1988 bằng 12, vậy năm 2000 là Heisei 12. Năm 2018 trừ 1988 bằng 30, vậy là Heisei 30. Năm 1995 trừ 1988 bằng 7, vậy là Heisei 7.
Để tính năm của Showa từ Tây lịch, bạn lấy năm Tây lịch trừ đi 1925. Ví dụ, năm 1989 trừ 1925 bằng 64, vậy là Showa 64. Năm 1975 trừ 1925 bằng 50, vậy là Showa 50. Năm 1945 trừ 1925 bằng 20, vậy là Showa 20.
Để tính năm của Taisho từ Tây lịch, bạn lấy năm Tây lịch trừ đi 1911. Ví dụ, năm 1926 trừ 1911 bằng 15, vậy là Taisho 15. Năm 1920 trừ 1911 bằng 9, vậy là Taisho 9.
Để tính năm của Meiji từ Tây lịch, bạn lấy năm Tây lịch trừ đi 1867. Ví dụ, năm 1912 trừ 1867 bằng 45, vậy là Meiji 45. Năm 1900 trừ 1867 bằng 33, vậy là Meiji 33.
Ngược lại, nếu bạn biết năm theo niên hiệu và muốn chuyển sang Tây lịch, bạn chỉ cần cộng năm của niên hiệu với năm bắt đầu của niên hiệu đó rồi trừ đi 1. Ví dụ, Reiwa 8 cộng với 2018 bằng 2026. Heisei 12 cộng với 1988 bằng 2000. Showa 50 cộng với 1925 bằng 1975. Taisho 9 cộng với 1911 bằng 1920. Meiji 33 cộng với 1867 bằng 1900.
Việc thành thạo cách tính nhanh này sẽ giúp bạn xử lý mọi tình huống trong thực tế mà không cần phải tra cứu, từ việc đọc giấy tờ, viết đơn, cho đến việc trò chuyện với người Nhật về các mốc thời gian trong cuộc đời.
9. Cách Viết Năm Trong Tiếng Nhật Bằng Kanji, Hiragana Và Romaji
Khi viết năm trong tiếng Nhật, bạn có thể viết bằng chữ Kanji, chữ Hiragana, hoặc chữ Romaji tùy thuộc vào bối cảnh và đối tượng đọc. Trong các văn bản trang trọng, người Nhật thường viết bằng Kanji. Trong sách giáo khoa cho người mới học, họ thường viết bằng Hiragana kèm theo Kanji. Trong các tài liệu quốc tế hoặc khi viết cho người nước ngoài, họ có thể dùng Romaji.
Ví dụ, năm 2026 có thể được viết là 二千二十六年 bằng Kanji, にせんにじゅうろくねん bằng Hiragana, và ni sen ni-juu-roku nen bằng Romaji. Năm Reiwa 8 có thể được viết là 令和八年 bằng Kanji, れいわはちねん bằng Hiragana, và Reiwa hachi nen bằng Romaji.
Khi viết ngày tháng năm đầy đủ, thứ tự trong tiếng Nhật là năm, tháng, ngày. Ví dụ, ngày 15 tháng 3 năm 2026 sẽ được viết là 2026年3月15日, đọc là ni sen ni-juu-roku nen san gatsu juu-go nichi. Nếu viết theo niên hiệu, nó sẽ là 令和8年3月15日, đọc là Reiwa hachi nen san gatsu juu-go nichi. Thứ tự này khác với tiếng Việt, vì vậy bạn cần cẩn thận khi viết để tránh nhầm lẫn.
Trong các biểu mẫu, đơn từ, thư tín, người Nhật thường viết năm theo niên hiệu ở phía trước, ví dụ 令和8年3月15日. Trong các lịch điện tử, vé tàu, hóa đơn, họ thường viết theo Tây lịch, ví dụ 2026/03/15 hoặc 2026年3月15日. Bạn nên làm quen với cả hai cách viết này để có thể đọc hiểu mọi loại văn bản.
10. Cách Hỏi Và Trả Lời Về Năm Trong Giao Tiếp Hằng Ngày
Có thể bạn quan tâm: Cách Đánh Máy Tiếng Nhật Trên Máy Tính Và Điện Thoại: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z Cho Người Mới Bắt Đầu
Trong giao tiếp hằng ngày, bạn sẽ thường xuyên phải hỏi và trả lời về năm. Dưới đây là một số mẫu câu thông dụng mà bạn có thể sử dụng ngay.
Khi hỏi về năm sinh, bạn có thể nói: 何年生まれですか (Nan nen umare desu ka), nghĩa là bạn sinh năm bao nhiêu. Hoặc bạn có thể hỏi: 生まれたのは何年ですか (Umareta no wa nan nen desu ka). Khi trả lời, bạn có thể nói: 私は2000年生まれです (Watashi wa ni sen nen umare desu), nghĩa là tôi sinh năm 2000. Hoặc bạn có thể nói: 令和8年生まれです nếu bạn sinh vào năm 2026, nhưng cách này ít phổ biến trong giao tiếp thông thường.
Khi hỏi về năm tốt nghiệp, bạn có thể nói: 大学を何年に卒業しましたか (Daigaku o nan nen ni sotsugyou shimashita ka). Khi trả lời, bạn có thể nói: 2022年に卒業しました (Ni sen ni-juu-ni nen ni sotsugyou shimashita).
Khi hỏi về năm mua xe, bạn có thể nói: 車を何年に買いましたか (Kuruma o nan nen ni kaimashita ka). Khi trả lời, bạn có thể nói: 2024年に買いました (Ni sen ni-juu-yon nen ni kaimashita).
Khi hỏi về năm nay, bạn có thể nói: 今年は何年ですか (Kotoshi wa nan nen desu ka). Câu trả lời sẽ là: 今年は2026年です (Kotoshi wa ni sen ni-juu-roku nen desu), hoặc 今年は令和8年です (Kotoshi wa Reiwa hachi nen desu).
Khi nói về năm ngoái, bạn dùng từ kyonen (去年) hoặc sakunen (昨年). Khi nói về năm sau, bạn dùng từ rainen (来年) hoặc yokunen (翌年). Ví dụ, 去年は2025年でした (Kyonen wa ni sen ni-juu-go nen deshita) có nghĩa là năm ngoái là năm 2025. 来年は2027年です (Rainen wa ni sen ni-juu-shichi nen desu) có nghĩa là năm sau là năm 2027.
11. Cách Đếm Năm Trong Văn Bản, Thư Từ Và Thủ Tục Hành Chính
Trong các văn bản hành chính và thư từ trang trọng, cách đếm năm trong tiếng Nhật có những quy tắc riêng mà bạn cần tuân thủ để viết đúng chuẩn. Người Nhật rất coi trọng sự chính xác và trang trọng trong các văn bản chính thức, vì vậy việc sử dụng sai niên hiệu hoặc sai cách viết năm có thể khiến bạn bị đánh giá là thiếu chuyên nghiệp.
Trong các đơn từ, giấy tờ nhà nước, người Nhật thường sử dụng niên hiệu. Ví dụ, khi viết đơn xin việc, đơn xin nghỉ phép, đơn xin visa, bạn nên viết năm theo niên hiệu. Ví dụ, thay vì viết 2026年3月15日, bạn nên viết 令和8年3月15日. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp hiện nay, việc viết theo Tây lịch cũng được chấp nhận, đặc biệt là trong các công ty tư nhân và các tổ chức quốc tế.
Khi viết thư, bạn cần đặt ngày tháng năm ở cuối thư hoặc ở đầu thư tùy theo phong cách. Trong thư từ trang trọng, người Nhật thường viết ngày tháng năm theo niên hiệu ở cuối thư, ví dụ 令和8年3月15日. Trong email, người Nhật thường viết theo Tây lịch, ví dụ 2026/03/15.
Khi viết CV xin việc, bạn cần ghi rõ năm tốt nghiệp, năm làm việc, năm có kinh nghiệm. Bạn có thể ghi theo Tây lịch để người đọc dễ hiểu, nhưng nếu công ty yêu cầu ghi theo niên hiệu, bạn cần tuân thủ. Ví dụ, bạn có thể ghi 2022年3月卒業 (tốt nghiệp tháng 3 năm 2022) hoặc 令和4年3月卒業 (tốt nghiệp tháng 3 năm Reiwa 4).
Một lưu ý quan trọng là khi viết năm theo niên hiệu, năm đầu tiên của niên hiệu được viết là 元年 (gannen) chứ không viết là 1年. Ví dụ, năm 2019 không viết là 令和1年 mà viết là 令和元年. Năm 1989 không viết là 平成1年 mà viết là 平成元年. Đây là một quy tắc quan trọng mà nhiều người học tiếng Nhật hay quên.
12. Những Lỗi Người Việt Hay Mắc Phải Khi Đếm Năm Trong Tiếng Nhật
Người Việt khi học cách đếm năm trong tiếng Nhật thường mắc một số lỗi phổ biến. Nhận biết và tránh những lỗi này sẽ giúp bạn tiến bộ nhanh hơn và giao tiếp tự nhiên hơn.
Lỗi thứ nhất là đọc năm theo cách của tiếng Việt, tức là đọc từng chữ số rời rạc. Ví dụ, năm 2026 đọc là ni sen ni-juu-roku nen chứ không phải ni zero ni roku nen. Người Việt hay có thói quen đọc năm như 2-0-2-6, nhưng người Nhật không đọc như vậy. Họ đọc năm như một con số hoàn chỉnh.
Lỗi thứ hai là nhầm lẫn giữa nen (年) và toshi (年). Khi chỉ một năm cụ thể, phải dùng nen. Ví dụ, 2026年 là ni sen ni-juu-roku nen, không phải ni sen ni-juu-roku toshi.
Lỗi thứ ba là quên viết 元年 cho năm đầu tiên của niên hiệu. Nhiều người viết 令和1年 thay vì 令和元年, hoặc 平成1年 thay vì 平成元年. Đây là lỗi sai trong các văn bản trang trọng.
Có thể bạn quan tâm: Cách Xưng Hô Với Người Yêu Trong Tiếng Nhật: Kimi, Anata, Omae Và Những Biệt Danh Ngọt Ngào Nhất
Lỗi thứ tư là nhầm lẫn thứ tự ngày tháng năm. Trong tiếng Nhật, thứ tự là năm, tháng, ngày. Người Việt hay viết theo thứ tự ngày, tháng, năm của tiếng Việt, dẫn đến nhầm lẫn.
Lỗi thứ năm là không biết cách chuyển đổi giữa Tây lịch và niên hiệu, dẫn đến việc đọc sai năm trong các văn bản cũ hoặc viết sai năm trong các đơn từ.
Lỗi thứ sáu là đọc sai các năm đặc biệt như 1000, 2000, 1900. Người Việt hay đọc 2000 là ni sen nen là đúng, nhưng lại đọc 1000 là ichi sen nen là sai, phải đọc là sen nen.
Để tránh những lỗi này, bạn cần luyện tập thường xuyên, đọc nhiều năm khác nhau, viết nhiều ngày tháng năm khác nhau, và luôn kiểm tra lại khi viết các văn bản quan trọng.
13. Bài Tập Luyện Tập Cách Đếm Năm Trong Tiếng Nhật
Để giúp bạn củng cố kiến thức, dưới đây là một số bài tập luyện tập kèm theo đáp án. Bạn hãy tự làm trước, sau đó đối chiếu với đáp án để kiểm tra mức độ hiểu bài của mình.
Bài tập 1: Đọc các năm sau bằng tiếng Nhật. 2026, 2025, 2020, 2019, 2010, 2000, 1999, 1989, 1975, 1964, 1945, 1926, 1912, 1900, 1868.
Đáp án: 2026 là ni sen ni-juu-roku nen. 2025 là ni sen ni-juu-go nen. 2020 là ni sen ni-juu nen. 2019 là ni sen juu-kyuu nen. 2010 là ni sen juu nen. 2000 là ni sen nen. 1999 là sen kyuu hyaku kyuu-juu-kyuu nen. 1989 là sen kyuu hyaku hachi-juu-kyuu nen. 1975 là sen kyuu hyaku shichi-juu-go nen. 1964 là sen kyuu hyaku roku-juu-yon nen. 1945 là sen kyuu hyaku yon-juu-go nen. 1926 là sen kyuu hyaku ni-juu-roku nen. 1912 là sen kyuu hyaku juu-ni nen. 1900 là sen kyuu hyaku nen. 1868 là sen hachi hyaku roku-juu-hachi nen.
Bài tập 2: Chuyển các năm Tây lịch sau sang niên hiệu. 2026, 2024, 2020, 2019, 2018, 2015, 2010, 2005, 2000, 1995, 1990, 1989, 1985, 1980, 1970, 1960, 1950, 1945, 1930, 1926, 1920, 1912, 1900.
Đáp án: 2026 là Reiwa 8. 2024 là Reiwa 6. 2020 là Reiwa 2. 2019 là Reiwa 1 từ tháng 5 và Heisei 31 từ tháng 1 đến tháng 4. 2018 là Heisei 30. 2015 là Heisei 27. 2010 là Heisei 22. 2005 là Heisei 17. 2000 là Heisei 12. 1995 là Heisei 7. 1990 là Heisei 2. 1989 là Heisei 1 từ ngày 8 tháng 1 và Showa 64 từ ngày 1 đến ngày 7 tháng 1. 1985 là Showa 60. 1980 là Showa 55. 1970 là Showa 45. 1960 là Showa 35. 1950 là Showa 25. 1945 là Showa 20. 1930 là Showa 5. 1926 là Showa 1 từ ngày 25 tháng 12 và Taisho 15 từ ngày 1 đến ngày 24 tháng 12. 1920 là Taisho 9. 1912 là Taisho 1 từ ngày 30 tháng 7 và Meiji 45 từ ngày 1 đến ngày 29 tháng 7. 1900 là Meiji 33.
Bài tập 3: Chuyển các năm theo niên hiệu sau sang Tây lịch. Reiwa 8, Reiwa 5, Reiwa 1, Heisei 31, Heisei 20, Heisei 12, Heisei 1, Showa 64, Showa 50, Showa 20, Taisho 15, Taisho 1, Meiji 45, Meiji 33.
Đáp án: Reiwa 8 là 2026. Reiwa 5 là 2023. Reiwa 1 là 2019. Heisei 31 là 2019. Heisei 20 là 2008. Heisei 12 là 2000. Heisei 1 là 1989. Showa 64 là 1989. Showa 50 là 1975. Showa 20 là 1945. Taisho 15 là 1926. Taisho 1 là 1912. Meiji 45 là 1912. Meiji 33 là 1900.
Bài tập 4: Viết các ngày sau bằng tiếng Nhật. Ngày 1 tháng 1 năm 2026. Ngày 15 tháng 3 năm 2026. Ngày 29 tháng 2 năm 2024. Ngày 31 tháng 12 năm 2025. Ngày 1 tháng 5 năm 2019.
Đáp án: Ngày 1 tháng 1 năm 2026 là 2026年1月1日, đọc là ni sen ni-juu-roku nen ichi gatsu tsuitachi, hoặc 令和8年1月1日, đọc là Reiwa hachi nen ichi gatsu tsuitachi. Ngày 15 tháng 3 năm 2026 là 2026年3月15日, đọc là ni sen ni-juu-roku nen san gatsu juu-go nichi, hoặc 令和8年3月15日. Ngày 29 tháng 2 năm 2024 là 2024年2月29日, đọc là ni sen ni-juu-yon nen ni gatsu ni-juu-kyuu nichi, hoặc 令和6年2月29日. Ngày 31 tháng 12 năm 2025 là 2025年12月31日, đọc là ni sen ni-juu-go nen juu-ni gatsu san-juu-ichi nichi, hoặc 令和7年12月31日. Ngày 1 tháng 5 năm 2019 là 2019年5月1日, đọc là ni sen juu-kyuu nen go gatsu tsuitachi, hoặc 令和元年5月1日, đọc là Reiwa gannen go gatsu tsuitachi.
14. Câu Hỏi Thường Gặp Về Cách Đếm Năm Trong Tiếng Nhật
Câu hỏi 1: Năm 2026 là năm mấy của Reiwa? Trả lời: Năm 2026 là năm thứ 8 của Reiwa, viết là 令和8年, đọc là Reiwa hachi nen.
Câu hỏi 2: Làm thế nào để biết năm nay là năm mấy theo niên hiệu? Trả lời: Bạn lấy năm Tây lịch hiện tại trừ đi 2018. Ví dụ, năm 2026 trừ 2018 bằng 8, vậy năm nay là Reiwa 8.
Câu hỏi 3: Năm đầu tiên của niên hiệu viết là 1年 hay 元年? Trả lời: Năm đầu tiên của niên hiệu viết là 元年, đọc là gannen. Ví dụ, năm 2019 viết là 令和元年 chứ không viết là 令和1年.
Câu hỏi 4: Khi nào nên dùng Tây lịch và khi nào nên dùng niên hiệu? Trả lời: Trong giao tiếp hằng ngày, trên lịch, trên vé tàu, trên mạng xã hội, bạn nên dùng Tây lịch. Trong các văn bản hành chính, đơn từ, thư từ trang trọng, bạn nên dùng niên hiệu.
Câu hỏi 5: Cách đọc năm 2000 trong tiếng Nhật là gì? Trả lời: Năm 2000 đọc là ni sen nen (二千年).
Câu hỏi 6: Cách đọc năm 1000 trong tiếng Nhật là gì? Trả lời: Năm 1000 đọc là sen nen (千年).
Câu hỏi 7: Năm 1989 là năm mấy của Heisei và Showa? Trả lời: Năm 1989 là Heisei 1 từ ngày 8 tháng 1 và Showa 64 từ ngày 1 đến ngày 7 tháng 1.
Câu hỏi 8: Niên hiệu hiện tại là gì và bắt đầu từ khi nào? Trả lời: Niên hiệu hiện tại là Reiwa, bắt đầu từ ngày 1 tháng 5 năm 2019.
Câu hỏi 9: Làm thế nào để chuyển đổi nhanh giữa Tây lịch và niên hiệu? Trả lời: Bạn nhớ năm bắt đầu của mỗi niên hiệu và thực hiện phép trừ. Reiwa trừ 2018, Heisei trừ 1988, Showa trừ 1925, Taisho trừ 1911, Meiji trừ 1867.
Câu hỏi 10: Có cần học các niên hiệu cũ hơn Meiji không? Trả lời: Đối với người học tiếng Nhật hiện đại, bạn chỉ cần học 5 niên hiệu từ Meiji trở đi là đủ để giao tiếp và làm việc. Các niên hiệu cũ hơn chỉ cần thiết đối với những người nghiên cứu lịch sử chuyên sâu.
15. Lời Khuyên Để Học Cách Đếm Năm Trong Tiếng Nhật Hiệu Quả
Để học cách đếm năm trong tiếng Nhật một cách hiệu quả, bạn cần có phương pháp học đúng đắn và luyện tập thường xuyên. Đầu tiên, bạn cần thuộc lòng cách đọc số từ 1 đến 10000 trong tiếng Nhật, vì đó là nền tảng để đọc năm. Thứ hai, bạn cần thuộc lòng tên và năm bắt đầu của 5 niên hiệu hiện đại. Thứ ba, bạn cần luyện tập đọc và viết nhiều năm khác nhau mỗi ngày, từ năm hiện tại 2026, năm ngoái 2025, năm sau 2027, cho đến các năm trong quá khứ như 2000, 1990, 1980, 1970.
Bạn cũng nên tập thói quen khi xem lịch Nhật Bản, khi đọc báo Nhật, khi xem phim Nhật, hãy chú ý đến cách người Nhật viết và đọc năm. Bạn có thể ghi lại những năm bạn gặp và tự chuyển đổi giữa Tây lịch và niên hiệu để luyện tập. Bạn cũng nên sử dụng các ứng dụng học tiếng Nhật có tính năng luyện đếm năm, hoặc tự tạo các thẻ flashcard để ghi nhớ.
Một cách học hiệu quả nữa là bạn hãy liên hệ cách đếm năm với các sự kiện trong cuộc đời mình. Ví dụ, bạn sinh năm 2000, vậy bạn sinh vào Heisei 12. Bạn tốt nghiệp đại học năm 2022, vậy bạn tốt nghiệp vào Reiwa 4. Bạn bắt đầu học tiếng Nhật năm 2024, vậy bạn bắt đầu học vào Reiwa 6. Việc liên hệ với cuộc sống thực sẽ giúp bạn ghi nhớ lâu hơn và sử dụng tự nhiên hơn.
Cuối cùng, đừng ngại mắc lỗi. Việc mắc lỗi là một phần tự nhiên của quá trình học tập. Hãy mạnh dạn nói và viết, sau đó sửa sai và rút kinh nghiệm. Theo thời gian, cách đếm năm trong tiếng Nhật sẽ trở nên tự động và bạn sẽ không còn phải suy nghĩ nhiều nữa.
16. Kết Luận
Cách đếm năm trong tiếng Nhật tuy có vẻ phức tạp vì có hai hệ thống song song là Tây lịch và niên hiệu, nhưng thực chất lại rất logic và dễ học nếu bạn nắm vững nguyên tắc. Tây lịch là hệ thống quốc tế, đơn giản và được sử dụng phổ biến trong đời sống hằng ngày. Niên hiệu là hệ thống truyền thống của Nhật Bản, gắn liền với lịch sử và văn hóa, và được sử dụng trong các văn bản trang trọng. Việc thành thạo cả hai hệ thống sẽ giúp bạn đọc hiểu mọi loại văn bản tiếng Nhật, giao tiếp tự nhiên với người Nhật, và làm việc, học tập hiệu quả tại Nhật Bản.
Năm 2026 là năm thứ 8 của niên hiệu Reiwa, viết là 令和8年, đọc là Reiwa hachi nen, hoặc theo Tây lịch là 二千二十六年, đọc là ni sen ni-juu-roku nen. Đây là năm hiện tại mà bạn đang sống và học tập. Hãy tận dụng cơ hội này để luyện tập cách đếm năm trong tiếng Nhật mỗi ngày, và bạn sẽ sớm trở nên thành thạo.
Hy vọng bài viết chi tiết này đã giúp bạn hiểu rõ về cách đếm năm trong tiếng Nhật, từ cách đọc cơ bản, cách chuyển đổi, cách viết, đến những lỗi thường gặp và bài tập luyện tập. Chúc bạn học tiếng Nhật thành công và sớm đạt được mục tiêu của mình.