Cách nói tuổi trong tiếng Nhật là một trong những kiến thức nền tảng nhất nhưng cũng là nơi người học tiếng Việt dễ mắc lỗi nhất. Không giống tiếng Việt, chúng ta chỉ nói “tôi 20 tuổi”, “cô ấy 5 tuổi”, trong tiếng Nhật có nhiều cách hỏi, nhiều cách trả lời, nhiều cách đọc khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi cụ thể, đối tượng được hỏi là trẻ em hay người lớn, nói chuyện thân mật hay lịch sự, và thậm chí là tuổi được tính theo cách truyền thống hay theo cách hiện đại. Nếu chỉ học thuộc một mẫu câu duy nhất là “nan-sai desu ka?” thì bạn sẽ nhanh chóng gặp khó khăn khi nghe người Nhật nói “o-ikutsu desu ka?”, “hatachi”, “issai”, “jussai”, “o-toshi wa?” hay khi phải tự giới thiệu tuổi của mình là 24, 37, 49, 70 mà không biết nên đọc là “nijūyon” hay “nijūshi”, “nanajū” hay “shichijū”.
Bài viết này sẽ hệ thống hóa toàn bộ cách nói tuổi trong tiếng Nhật từ cơ bản đến nâng cao. Bạn sẽ học được hậu tố sai dùng để chỉ tuổi, quy tắc đọc đặc biệt của các số 1, 10, 20, 30, 40, 70, cách nói tuổi của em bé dưới 1 tuổi, cách nói tuổi của người trưởng thành, cách hỏi tuổi một cách lịch sự, cách nói tuổi của người thứ ba, cách kết hợp tuổi với danh từ, cách nói “khoảng bao nhiêu tuổi”, “vừa tròn bao nhiêu tuổi”, “sinh năm bao nhiêu”, “chênh nhau bao nhiêu tuổi”, và rất nhiều biểu hiện thực tế được dùng trong giao tiếp hằng ngày, trong trường học, công ty, bệnh viện, cửa hàng và các tình huống xã hội khác ở Nhật Bản. Đây là kiến thức không chỉ phục vụ cho kỳ thi JLPT N5, N4 mà còn cực kỳ cần thiết cho cuộc sống thực tế khi bạn sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản.
1. Hậu Tố Sai (歳) Dùng Để Chỉ Tuổi Trong Tiếng Nhật
Trong tiếng Nhật, để nói tuổi, chúng ta dùng cấu trúc: Số đếm + sai (歳). Sai là một loại trợ từ đếm (counter) chuyên dùng cho tuổi. Ví dụ: 5 sai, 10 sai, 30 sai, 65 sai. Khi viết bằng hiragana, người ta thường viết là ごさい, じゅっさい, さんじゅっさい, ろくじゅうごさい. Khi viết bằng kanji, đó là 5歳, 10歳, 30歳, 65歳.
Điểm quan trọng đầu tiên mà người Việt cần nhớ là sai không bao giờ đứng một mình để chỉ tuổi. Bạn không thể chỉ nói “sai desu” mà phải có số đứng trước. Cấu trúc đầy đủ trong câu trả lời thường là: Số sai desu. Ví dụ: Watashi wa 25 sai desu. nghĩa là Tôi 25 tuổi. Kare wa 8 sai desu. nghĩa là Anh ấy 8 tuổi. Kanojo wa 32 sai desu. nghĩa là Cô ấy 32 tuổi.
Một điểm khác là cách đọc của sai thay đổi tùy theo số đứng trước. Không phải lúc nào cũng đọc là “sai” một cách đơn giản. Với một số số, âm sai sẽ bị biến âm hoặc đọc khác đi. Ví dụ: 1 sai đọc là issai (いっさい) chứ không phải ichisai. 10 sai đọc là jussai (じゅっさい) chứ không phải juusai. 20 sai không đọc là nijūsai mà đọc là hatachi (はたち). Đây chính là những ngoại lệ mà chúng ta sẽ học kỹ trong các phần tiếp theo.
Ngoài sai, tiếng Nhật còn có một từ khác để chỉ tuổi là toshi (とし / 年). Tuy nhiên, toshi không dùng theo cùng một cách với sai. Toshi thường dùng trong các cụm như o-toshi (おとし) nghĩa là tuổi tác nói chung, toshi o toru (としをとる) nghĩa là già đi, có tuổi, hoặc trong câu hỏi lịch sự dành cho người lớn là o-toshi wa o-ikutsu desu ka? nghĩa là Ngài bao nhiêu tuổi ạ. Bạn không dùng toshi để thay thế sai trong câu trả lời thông thường về tuổi của mình. Người Nhật sẽ nói 20 sai desu chứ không nói 20 toshi desu trong hầu hết các trường hợp giới thiệu tuổi.
2. Cách Hỏi Tuổi Trong Tiếng Nhật: Nan-Sai, O-Ikutsu, O-Toshi
Để hỏi tuổi của một người, tiếng Nhật có ba cách hỏi phổ biến nhất, mỗi cách có sắc thái và đối tượng khác nhau. Việc lựa chọn đúng cách hỏi sẽ giúp bạn thể hiện sự lịch sự và phù hợp với hoàn cảnh.
Cách hỏi thứ nhất và phổ biến nhất là nan-sai desu ka (なんさいですか). Đây là cách hỏi trực tiếp, dùng cho bạn bè, người quen, trẻ em, hoặc những người có quan hệ thân thiết. Ví dụ: Nan-sai desu ka? nghĩa là Bạn bao nhiêu tuổi? Trả lời: Watashi wa 18 sai desu. Cách hỏi này ngắn gọn, tự nhiên và được dùng rất nhiều trong đời sống hằng ngày, trong lớp học, trong các cuộc trò chuyện thân mật.
Cách hỏi thứ hai là o-ikutsu desu ka (おいくつですか). Đây là cách hỏi lịch sự hơn, thường dùng cho trẻ em, hoặc khi bạn muốn hỏi một cách nhẹ nhàng, đáng yêu. O-ikutsu có gốc là ikutsu nghĩa là bao nhiêu, cộng với tiền tố lịch sự o-. Người Nhật rất hay dùng o-ikutsu khi nói chuyện với trẻ con. Ví dụ: O-ikutsu desu ka? Một em bé 6 tuổi có thể trả lời: 6 sai desu. Hoặc người lớn có thể hỏi trẻ: O-ikutsu? để nghe đáp án là 3 sai, 4 sai.
Cách hỏi thứ ba là o-toshi wa o-ikutsu desu ka (おとしはおいくつですか) hoặc o-nenrei wa o-ikutsu desu ka (おねんれいはおいくつですか). Đây là cách hỏi rất lịch sự, dùng cho người lớn tuổi, người lớn hơn mình, khách hàng, hoặc trong môi trường trang trọng. O-toshi nghĩa là tuổi tác, o-nenrei cũng nghĩa là tuổi tác, tuổi đời. Việc hỏi trực tiếp “nan-sai desu ka” với người lớn có thể bị coi là thiếu lịch sự hoặc quá thẳng thắn ở Nhật Bản, vì tuổi là thông tin cá nhân nhạy cảm. Do đó, người Nhật thường tránh hỏi tuổi của người trưởng thành, đặc biệt là người mới quen, trừ khi cần thiết cho công việc, thủ tục, hoặc trong hoàn cảnh thân thiết.
Ngoài ba cách trên, còn có cách hỏi bằng tiếng lóng hoặc thân mật hơn là nan-sai (なんさい) mà không có desu ka, hoặc ikutsu (いくつ) để hỏi số lượng nói chung. Tuy nhiên, trong giao tiếp lịch sự, bạn nên dùng đầy đủ nan-sai desu ka hoặc o-ikutsu desu ka.
Một lưu ý văn hóa quan trọng: Ở Nhật Bản, hỏi tuổi được coi là hơi riêng tư. Không phải lúc nào bạn cũng nên hỏi. Trong công ty, với đồng nghiệp mới quen, với khách hàng, bạn nên cân nhắc. Nếu cần hỏi cho công việc, bạn có thể dùng cách hỏi gián tiếp hoặc hỏi qua hồ sơ. Nếu bạn bè hỏi tuổi bạn, bạn có thể trả lời thoải mái. Nếu bạn muốn hỏi tuổi của trẻ em, việc hỏi là rất tự nhiên và được chào đón.
3. Cách Trả Lời Về Tuổi Của Mình Và Của Người Khác
Cách trả lời đơn giản nhất là Số sai desu. Ví dụ: 21 sai desu. 45 sai desu. 7 sai desu. Bạn có thể thêm chủ ngữ watashi wa, boku wa, ore wa tùy theo mức độ thân mật và giới tính của người nói. Nam giới thường dùng boku hoặc ore trong thân mật, watashi trong lịch sự. Nữ giới thường dùng watashi. Trong môi trường công việc, cả nam và nữ đều dùng watashi.
Khi nói về tuổi của người thứ ba, bạn dùng cấu trúc: Tên wa Số sai desu. Ví dụ: Tanaka-san wa 40 sai desu. Chichi wa 55 sai desu. Haha wa 52 sai desu. Kodomo wa 9 sai desu. Trong trường hợp này, bạn không dùng watashi mà dùng tên hoặc quan hệ của người đó.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nói Tiếng Nhật Hay: Bí Quyết Phát Âm Chuẩn, Ngữ Điệu Tự Nhiên Như Người Bản Xứ
Một cấu trúc rất hay gặp là Số sai no Danh từ. Nghĩa là Danh từ Số tuổi. Ví dụ: 20 sai no otoko (đàn ông 20 tuổi), 5 sai no kodomo (đứa trẻ 5 tuổi), 30 sai no josei (phụ nữ 30 tuổi), 65 sai no kaisha-in (nhân viên công ty 65 tuổi). Cấu trúc này dùng để miêu tả, giới thiệu, hoặc viết trong hồ sơ, báo chí, quảng cáo. Ví dụ: 18 sai no gakusei desu. nghĩa là Tôi là học sinh 18 tuổi. 3 sai no musuko ga imasu. nghĩa là Tôi có con trai 3 tuổi.
Bạn cũng có thể dùng cấu trúc Số sai ni narimasu (～さいになります) nghĩa là Tôi sẽ tròn Số tuổi, hoặc Tôi tròn Số tuổi rồi. Ví dụ: Kotoshi 30 sai ni narimasu. nghĩa là Năm nay tôi tròn 30 tuổi. Raigetsu 25 sai ni narimasu. nghĩa là Tháng sau tôi tròn 25 tuổi. Đây là cách nói tự nhiên khi bạn sắp đến sinh nhật hoặc vừa bước sang tuổi mới.
4. Cách Đọc Tuổi Từ 0 Đến 10 Tuổi: Những Ngoại Lệ Đầu Tiên
Tuổi của trẻ em từ 0 đến 10 tuổi có nhiều cách đọc đặc biệt mà bạn cần học thuộc lòng vì chúng được dùng rất thường xuyên.
0 tuổi: Trong tiếng Nhật, người ta không nói 0 sai cho em bé mới sinh. Em bé mới sinh được gọi là akachan (あかちゃん) hoặc shinseiji (しんせいじ). Khi nói tuổi của em bé dưới 1 tuổi, người ta dùng đơn vị tháng là kagetsu (かげつ / ヶ月). Ví dụ: 3 kagetsu no akachan (em bé 3 tháng tuổi), 6 kagetsu desu (được 6 tháng tuổi), 10 kagetsu desu (được 10 tháng tuổi), 11 kagetsu desu (được 11 tháng tuổi). Khi em bé được 12 tháng, người ta sẽ nói 1 sai desu, tức là tròn 1 tuổi.
1 tuổi: issai (いっさい). Đây là ngoại lệ đầu tiên. Không đọc là ichisai. 1歳 = issai. Ví dụ: Musuko wa issai desu. nghĩa là Con trai tôi 1 tuổi. Issai no kodomo (đứa trẻ 1 tuổi).
2 tuổi: nisai (にさい). 2歳 = nisai. Ví dụ: 2 sai desu.
3 tuổi: sansai (さんさい). 3歳 = sansai.
4 tuổi: yonsai (よんさい). 4歳 = yonsai. Lưu ý: Không đọc là shisai. Shisai là cách đọc trong một số trường hợp khác như shisai trong số đếm, nhưng với tuổi, 4 sai luôn đọc là yonsai.
5 tuổi: gosai (ごさい). 5歳 = gosai.
6 tuổi: rokusai (ろくさい). 6歳 = rokusai.
7 tuổi: shichisai (しちさい) hoặc nanasai (ななさい). Cả hai cách đều đúng. 7歳 có thể đọc là shichisai hoặc nanasai. Trong giao tiếp hằng ngày, nanasai được dùng nhiều hơn vì dễ nghe, nhưng shichisai cũng rất phổ biến, đặc biệt trong các số lớn hơn như 17 sai, 27 sai, 37 sai.
8 tuổi: hachisai (はちさい). 8歳 = hachisai.
9 tuổi: kyūsai (きゅうさい) hoặc kokonoesai (ここのえさい). Cả hai đều đúng. 9歳 có thể đọc là kyūsai hoặc kokonoesai. Tương tự như số 7, cách đọc kokonoesai nghe tự nhiên hơn với trẻ em, nhưng kyūsai cũng được dùng.
10 tuổi: jussai (じゅっさい). Đây là ngoại lệ quan trọng thứ hai. 10歳 = jussai chứ không phải juusai. Ví dụ: 10 sai desu = jussai desu.
Việc nắm vững các ngoại lệ từ 1 đến 10 tuổi là bước đầu tiên để nói tuổi một cách chính xác. Nếu bạn đọc sai issai thành ichisai hoặc jussai thành juusai, người Nhật vẫn có thể hiểu nhưng sẽ nhận ra bạn là người mới học và có thể cảm thấy hơi lạ tai.
5. Cách Đọc Tuổi Từ 11 Đến 19 Tuổi
Từ 11 đến 19 tuổi, cách đọc tuân theo quy tắc số đếm cộng với sai, nhưng vẫn có những biến thể cho các số 14, 17, 19.
11 tuổi: jūissai (じゅういっさい). 11歳 = jūissai. Cấu trúc là jū (10) + i (1) + ssai. Đọc liền là jūissai.
12 tuổi: jūnisai (じゅうにさい). 12歳 = jūnisai.
13 tuổi: jūsansai (じゅうさんさい). 13歳 = jūsansai.
14 tuổi: jūyonsai (じゅうよんさい) hoặc jūshisai (じゅうしさい). Cả hai đều đúng. 14歳 có thể đọc là jūyonsai hoặc jūshisai. Tương tự như số 4, jūyonsai được dùng nhiều hơn trong giao tiếp.
15 tuổi: jūgosai (じゅうごさい). 15歳 = jūgosai.
16 tuổi: jūrokusai (じゅうろくさい). 16歳 = jūrokusai.
17 tuổi: jūshichisai (じゅうしちさい) hoặc jū nanasai (じゅうななさい). Cả hai đều đúng. 17歳 = jūshichisai hoặc jū nanasai.
18 tuổi: jūhachisai (じゅうはちさい). 18歳 = jūhachisai.
19 tuổi: jūkyūsai (じゅうきゅうさい) hoặc jū kokonoesai (じゅうここのえさい). Cả hai đều đúng. 19歳 = jūkyūsai hoặc jū kokonoesai.
Từ 11 đến 19 tuổi, bạn chỉ cần nhớ quy tắc chung là jū + số 1 đến 9 + sai, với các biến thể cho 14, 17, 19. Đây là giai đoạn tuổi học sinh cấp 2, cấp 3 ở Nhật Bản, rất hay được nhắc đến trong phim ảnh, truyện tranh và đời sống.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nói Ngày Tháng Năm Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết, Đầy Đủ Nhất Năm 2026
6. Tuổi 20: Hatachi – Ngoại Lệ Đặc Biệt Nhất
20 tuổi là ngoại lệ đặc biệt nhất trong toàn bộ hệ thống nói tuổi của tiếng Nhật. 20歳 không đọc là nijūsai mà đọc là hatachi (はたち). Đây là từ có nguồn gốc cổ, chỉ tuổi trưởng thành. Trước đây, 20 tuổi là tuổi trưởng thành chính thức ở Nhật Bản, có lễ trưởng thành seijinshiki (せいじんしき) được tổ chức vào ngày thứ hai của tháng một hằng năm. Từ năm 2022, tuổi trưởng thành ở Nhật Bản đã hạ xuống 18 tuổi, nhưng từ hatachi vẫn được dùng để chỉ 20 tuổi và vẫn mang ý nghĩa đặc biệt về mặt văn hóa.
Ví dụ: Hatachi desu. nghĩa là Tôi 20 tuổi. Hatachi no otoko (đàn ông 20 tuổi). Hatachi ni naru (tròn 20 tuổi). Bạn không dùng nijūsai trong giao tiếp thông thường. Nếu bạn nói nijūsai, người Nhật sẽ hiểu nhưng cảm thấy không tự nhiên, giống như bạn đang đọc số một cách máy móc.
Sau tuổi 20, các tuổi 21, 22, 23… lại quay về cách đọc thông thường. 21 tuổi là nijūissai (にじゅういっさい), 22 tuổi là nijūnisai (にじゅうにさい), 23 tuổi là nijūsansai (にじゅうさんさい), 24 tuổi là nijūyonsai (にじゅうよんさい) hoặc nijūshisai (にじゅうしさい), 25 tuổi là nijūgosai (にじゅうごさい), 26 tuổi là nijūrokusai (にじゅうろくさい), 27 tuổi là nijūshichisai (にじゅうしちさい) hoặc nijū nanasai (にじゅうななさい), 28 tuổi là nijūhachisai (にじゅうはちさい), 29 tuổi là nijūkyūsai (にじゅうきゅうさい) hoặc nijū kokonoesai (にじゅうここのえさい).
Việc nhớ hatachi là rất quan trọng vì 20 tuổi là một cột mốc lớn. Khi người Nhật hỏi tuổi và bạn trả lời hatachi, họ sẽ ngay lập tức hiểu bạn đã nắm được một điểm đặc biệt trong văn hóa Nhật Bản.
7. Cách Đọc Tuổi Từ 30 Đến 100 Tuổi Và Hơn Nữa
Từ 30 tuổi trở đi, quy tắc đọc trở nên rõ ràng hơn, nhưng vẫn có các biến thể cho các số 4, 7, 9 trong mỗi chục.
30 tuổi: sanjūsai (さんじゅうさい). 30歳 = sanjūsai.
31 tuổi: sanjūissai (さんじゅういっさい).
32 tuổi: sanjūnisai (さんじゅうにさい).
33 tuổi: sanjūsansai (さんじゅうさんさい).
34 tuổi: sanjūyonsai (さんじゅうよんさい) hoặc sanjūshisai (さんじゅうしさい).
35 tuổi: sanjūgosai (さんじゅうごさい).
36 tuổi: sanjūrokusai (さんじゅうろくさい).
37 tuổi: sanjūshichisai (さんじゅうしちさい) hoặc sanjū nanasai (さんじゅうななさい).
38 tuổi: sanjūhachisai (さんじゅうはちさい).
39 tuổi: sanjūkyūsai (さんじゅうきゅうさい) hoặc sanjū kokonoesai (さんじゅうここのえさい).
40 tuổi: yonjūsai (よんじゅうさい) hoặc shijūsai (しじゅうさい). Cả hai đều đúng. 40歳 có thể đọc là yonjūsai hoặc shijūsai. Trong giao tiếp, yonjūsai được dùng nhiều hơn.
41 tuổi: yonjūissai (よんじゅういっさい) hoặc shijūissai (しじゅういっさい).
44 tuổi: yonjūyonsai (よんじゅうよんさい) hoặc shijūshisai (しじゅうしさい).
47 tuổi: yonjūshichisai (よんじゅうしちさい) hoặc shijū nanasai (しじゅうななさい).
49 tuổi: yonjūkyūsai (よんじゅうきゅうさい) hoặc shijū kokonoesai (しじゅうここのえさい).
50 tuổi: gojūsai (ごじゅうさい). 50歳 = gojūsai.
54 tuổi: gojūyonsai (ごじゅうよんさい) hoặc gojūshisai (ごじゅうしさい).
57 tuổi: gojūshichisai (ごじゅうしちさい) hoặc gojū nanasai (ごじゅうななさい).
59 tuổi: gojūkyūsai (ごじゅうきゅうさい) hoặc gojū kokonoesai (ごじゅうここのえさい).
60 tuổi: rokujūsai (ろくじゅうさい). 60歳 = rokujūsai.
64 tuổi: rokujūyonsai (ろくじゅうよんさい) hoặc rokujūshisai (ろくじゅうしさい).
67 tuổi: rokujūshichisai (ろくじゅうしちさい) hoặc rokujū nanasai (ろくじゅうななさい).
69 tuổi: rokujūkyūsai (ろくじゅうきゅうさい) hoặc rokujū kokonoesai (ろくじゅうここのえさい).
70 tuổi: nanajūsai (ななじゅうさい) hoặc shichijūsai (しちじゅうさい). Cả hai đều đúng. 70歳 có thể đọc là nanajūsai hoặc shichijūsai. Nanajūsai được dùng nhiều hơn trong giao tiếp.
74 tuổi: nanajūyonsai (ななじゅうよんさい) hoặc shichijūshisai (しちじゅうしさい).
77 tuổi: nanajūshichisai (ななじゅうしちさい) hoặc shichijū nanasai (しちじゅうななさい).
79 tuổi: nanajūkyūsai (ななじゅうきゅうさい) hoặc shichijū kokonoesai (しちじゅうここのえさい).
80 tuổi: hachijūsai (はちじゅうさい). 80歳 = hachijūsai.
84 tuổi: hachijūyonsai (はちじゅうよんさい) hoặc hachijūshisai (はちじゅうしさい).
87 tuổi: hachijūshichisai (はちじゅうしちさい) hoặc hachijū nanasai (はちじゅうななさい).
89 tuổi: hachijūkyūsai (はちじゅうきゅうさい) hoặc hachijū kokonoesai (はちじゅうここのえさい).
90 tuổi: kyūjūsai (きゅうじゅうさい). 90歳 = kyūjūsai.
94 tuổi: kyūjūyonsai (きゅうじゅうよんさい) hoặc kyūjūshisai (きゅうじゅうしさい).
97 tuổi: kyūjūshichisai (きゅうじゅうしちさい) hoặc kyūjū nanasai (きゅうじゅうななさい).
99 tuổi: kyūjūkyūsai (きゅうじゅうきゅうさい) hoặc kyūjū kokonoesai (きゅうじゅうここのえさい).
100 tuổi: hyakusai (ひゃくさい). 100歳 = hyakusai. Đây là tuổi thọ được chúc mừng đặc biệt ở Nhật Bản. Người 100 tuổi được gọi là hyakusai-jin (ひゃくさいじん). Ngoài ra, còn có cách đọc momotaro (ももたろ) cho 100 tuổi, nhưng hyakusai là cách đọc phổ biến và chính thức nhất.
101 tuổi: hyakuissai (ひゃくいっさい).
110 tuổi: hyakujūsai (ひゃくじゅうさい).
111 tuổi: hyakujūissai (ひゃくじゅういっさい).
120 tuổi: hyakunijūsai (ひゃくにじゅうさい).
Đối với các tuổi trên 100, quy tắc là hyaku + số + sai. Ví dụ: 105 sai = hyakugosai, 108 sai = hyakuhachisai. Người sống trên 100 tuổi ở Nhật Bản được gọi là chōju (ちょうじゅ) và được cả xã hội kính trọng.
8. Cách Nói Tuổi Của Em Bé Dưới 1 Tuổi Và Tuổi Theo Tháng
Có thể bạn quan tâm: Cách Nói Ngắn Trong Tiếng Nhật: Học Cách Nói Ngắn Gọn, Tự Nhiên Như Người Bản Xứ
Như đã đề cập, em bé dưới 1 tuổi không nói bằng sai mà nói bằng kagetsu (ヶ月) nghĩa là tháng tuổi. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với tiếng Việt. Tiếng Việt nói “em bé 3 tháng tuổi”, tiếng Nhật nói 3 kagetsu. Ví dụ: 1 kagetsu (1 tháng tuổi), 2 kagetsu (2 tháng tuổi), 3 kagetsu (3 tháng tuổi), 4 kagetsu (4 tháng tuổi), 5 kagetsu (5 tháng tuổi), 6 kagetsu (6 tháng tuổi), 7 kagetsu (7 tháng tuổi), 8 kagetsu (8 tháng tuổi), 9 kagetsu (9 tháng tuổi), 10 kagetsu (10 tháng tuổi), 11 kagetsu (11 tháng tuổi).
Khi em bé được 12 tháng, người ta sẽ chuyển sang nói 1 sai. Ví dụ: 11 kagetsu desu. nghĩa là Được 11 tháng tuổi. Issai ni narimashita. nghĩa là Vừa tròn 1 tuổi. Ngoài ra, người ta còn dùng cách nói bằng tuần cho em bé mới sinh: 1 shūkan (1 tuần tuổi), 2 shūkan (2 tuần tuổi), 3 shūkan (3 tuần tuổi), 4 shūkan (4 tuần tuổi). Sau 1 tháng, người ta chuyển sang dùng kagetsu.
Đối với trẻ từ 1 đến 2 tuổi, người ta cũng có thể nói thêm tháng, ví dụ: 1 sai 3 kagetsu (1 tuổi 3 tháng), 1 sai 6 kagetsu (1 tuổi 6 tháng), 2 sai 2 kagetsu (2 tuổi 2 tháng). Cách nói này rất phổ biến trong bệnh viện, trong sổ khám sức khỏe của trẻ, và trong các cuộc trò chuyện của các bà mẹ.
9. Các Biểu Hiện Mở Rộng Liên Quan Đến Tuổi
Ngoài việc nói tuổi đơn thuần, tiếng Nhật còn có rất nhiều biểu hiện mở rộng mà bạn cần biết để giao tiếp tự nhiên hơn.
Thứ nhất là sai goro (さいごろ) và sai kurai (さいくらい) nghĩa là khoảng bao nhiêu tuổi. Ví dụ: 20 sai goro desu. nghĩa là Khoảng 20 tuổi. 30 sai kurai no kata (người khoảng 30 tuổi). Đây là cách nói khi bạn không chắc chắn chính xác về tuổi của ai đó.
Thứ hai là sai bakari (さいばかり) nghĩa là vừa tròn bao nhiêu tuổi, mới bước sang tuổi mới. Ví dụ: 20 sai bakari desu. nghĩa là Tôi vừa tròn 20 tuổi. 18 sai bakari no musume (con gái vừa tròn 18 tuổi).
Thứ ba là sai ni naru (さいになる) nghĩa là tròn bao nhiêu tuổi. Ví dụ: 25 sai ni narimasu. nghĩa là Tôi tròn 25 tuổi. 30 sai ni naru made (cho đến khi tròn 30 tuổi).
Thứ tư là sai kara (さいから) và sai made (さいまで) nghĩa là từ bao nhiêu tuổi và đến bao nhiêu tuổi. Ví dụ: 18 sai kara 65 sai made (từ 18 tuổi đến 65 tuổi). 20 sai kara seijin desu (từ 20 tuổi là người trưởng thành).
Thứ năm là sai no kata (さいのかた) nghĩa là người bao nhiêu tuổi, dùng trong cách nói lịch sự. Ví dụ: 30 sai no kata desu ka? nghĩa là Ngài 30 tuổi phải không ạ. Đây là cách hỏi lịch sự hơn nan-sai desu ka.
Thứ sáu là sai chigai (さいちがい) và sai hiraki (さいひらき) nghĩa là chênh lệch tuổi. Ví dụ: 3 sai chigai no kyōdai (anh em chênh nhau 3 tuổi). 2 sai hiraki no姉妹 (chị em chênh nhau 2 tuổi).
Thứ bảy là sai de (さいで) nghĩa là ở tuổi bao nhiêu. Ví dụ: 10 sai de kekkon suru (kết hôn ở tuổi 10 – ví dụ trong lịch sử). 20 sai de daigaku o deru (tốt nghiệp đại học ở tuổi 20).
Thứ tám là toshi o toru (としをとる) nghĩa là có tuổi, già đi. Ví dụ: Toshi o torimashita ne. nghĩa là Ngài có tuổi rồi nhỉ (cách nói khéo léo). O-toshi o meshiagatte irasshaimasu ka? là cách hỏi lịch sự.
10. Cách Nói Năm Sinh Và Tuổi Trong Hồ Sơ, Thủ Tục
Trong hồ sơ, đơn từ, thủ tục hành chính ở Nhật Bản, người ta không chỉ ghi tuổi mà còn ghi năm sinh và cách tính tuổi chính thức. Có hai cách tính tuổi ở Nhật Bản: man nenrei (まんねんれい) nghĩa là tuổi đầy đủ tính theo dương lịch, và kazoe doshi (かぞえどし) nghĩa là tuổi tính theo cách truyền thống.
Man nenrei là cách tính tuổi chính thức hiện nay. Cách tính là: Tuổi hiện tại = Năm hiện tại – Năm sinh, và nếu chưa đến sinh nhật trong năm nay thì trừ đi 1. Ví dụ: Sinh năm 2000, năm nay 2026, nếu đã qua sinh nhật thì 26 tuổi, nếu chưa qua sinh nhật thì 25 tuổi.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nói Ngày Tháng Năm Sinh Trong Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cách Đọc Số, Cách Ghép Năm Tháng Ngày Đến Các Tình Huống Giao Tiếp Thực Tế
Kazoe doshi là cách tính tuổi truyền thống, đã không còn là chính thức từ năm 1950 nhưng vẫn được nhắc đến trong một số hoàn cảnh. Cách tính là: Tuổi = Năm hiện tại – Năm sinh + 1. Ví dụ: Sinh năm 2000, năm 2026 thì kazoe doshi là 27 tuổi. Em bé mới sinh đã được tính là 1 tuổi theo kazoe doshi.
Trong hồ sơ, người ta thường ghi man số sai (満～歳) để chỉ rõ là tuổi đầy đủ. Ví dụ: Man 25 sai (滿25歳) nghĩa là 25 tuổi đầy đủ. Ngoài ra, người ta còn ghi seireki năm nen umare (西暦～年生まれ) nghĩa là sinh năm năm theo dương lịch. Ví dụ: 2000 nen umare desu. nghĩa là Tôi sinh năm 2000. 1995 nen umare no otoko (đàn ông sinh năm 1995).
Khi giới thiệu bản thân trong công việc, bạn có thể nói: Watashi wa 1998 nen umare no 28 sai desu. nghĩa là Tôi sinh năm 1998, năm nay 28 tuổi. Đây là cách nói đầy đủ và rõ ràng.
11. Các Từ Chỉ Tuổi Đặc Biệt Trong Văn Hóa Nhật Bản
Nhật Bản có nhiều từ đặc biệt để chỉ các cột mốc tuổi quan trọng trong đời người, gắn liền với văn hóa và truyền thống.
Misoji (みそじ) là 30 tuổi. Shisoji (しそじ) là 40 tuổi. Isoji (いそじ) là 50 tuổi. Những từ này có nguồn gốc từ cách đọc số trong tiếng Nhật cổ và được dùng trong văn học, thơ ca. Ví dụ: Misoji no otoko (đàn ông 30 tuổi). Shisoji no josei (phụ nữ 40 tuổi).
Kanreki (かんれき) là 60 tuổi, là tuổi mừng thọ được tổ chức long trọng. Kiju (きじゅ) là 77 tuổi, được viết bằng kanji có nghĩa là hỷ thọ. Beiju (べいじゅ) là 88 tuổi, được viết bằng kanji có nghĩa là mĩ thọ. Hakuju (はくじゅ) là 99 tuổi, được viết bằng kanji có nghĩa là bạch thọ. Chaju (ちゃじゅ) là 108 tuổi, được viết bằng kanji có nghĩa là trà thọ. Những tuổi này được chúc mừng bằng các buổi lễ, thiệp mừng và quà tặng đặc biệt.
Hatachi (はたち) là 20 tuổi, như đã nói, là tuổi trưởng thành truyền thống. Seijin (せいじん) là người trưởng thành, người lớn. Wakamono (わかもの) là người trẻ. Rōjin (ろうじん) là người già, người cao tuổi. Kodomo (こども) là trẻ em. Akachan (あかちゃん) là em bé. Yōji (ようじ) là trẻ mẫu giáo. Shōgakusei (しょうがくせい) là học sinh tiểu học. Chūgakusei (ちゅうがくせい) là học sinh trung học cơ sở. Kōkōsei (こうこうせい) là học sinh trung học phổ thông. Daigakusei (だいがくせい) là sinh viên đại học. Shakaijin (しゃかいじん) là người đi làm, người trưởng thành trong xã hội.
Việc biết các từ này sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về văn hóa Nhật Bản và sử dụng tiếng Nhật một cách phong phú hơn, không chỉ dừng lại ở việc đếm số.
12. Những Lỗi Thường Gặp Của Người Việt Khi Nói Tuổi Bằng Tiếng Nhật
Người Việt học tiếng Nhật thường mắc một số lỗi điển hình khi nói tuổi. Việc nhận biết và tránh các lỗi này sẽ giúp bạn nói tiếng Nhật tự nhiên hơn.
Lỗi thứ nhất là đọc 1 sai thành ichisai thay vì issai. 1歳 luôn đọc là issai. Tương tự, 10 sai luôn đọc là jussai chứ không phải juusai. 11 sai đọc là jūissai chứ không phải jūichisai.
Lỗi thứ hai là đọc 20 sai thành nijūsai thay vì hatachi. 20歳 luôn đọc là hatachi trong giao tiếp thông thường.
Lỗi thứ ba là đọc 4 sai thành shisai thay vì yonsai. Trong giao tiếp hằng ngày, yonsai được dùng nhiều hơn. Tương tự, 14 sai đọc là jūyonsai, 24 sai đọc là nijūyonsai, 34 sai đọc là sanjūyonsai, 40 sai đọc là yonjūsai.
Lỗi thứ tư là dùng toshi thay cho sai. Người Việt hay nghĩ toshi là tuổi nên nói 20 toshi desu, nhưng người Nhật nói 20 sai desu. Toshi chỉ dùng trong các cụm đặc biệt như o-toshi, toshi o toru.
Lỗi thứ năm là nói 0 sai cho em bé mới sinh. Em bé mới sinh không nói 0 sai mà nói akachan hoặc dùng kagetsu. Ví dụ: 3 kagetsu desu chứ không nói 0 sai.
Lỗi thứ sáu là hỏi tuổi một cách thiếu lịch sự. Hỏi nan-sai desu ka với người lớn mới quen có thể bị coi là thiếu tôn trọng. Nên dùng o-toshi wa o-ikutsu desu ka hoặc tránh hỏi nếu không cần thiết.
Lỗi thứ bảy là không phân biệt cách đọc của 7 và 9. 7 sai có thể đọc là shichisai hoặc nanasai, 9 sai có thể đọc là kyūsai hoặc kokonoesai. Cả hai đều đúng nhưng bạn cần nhất quán và hiểu cả hai khi nghe.
Lỗi thứ tám là quên rằng sai thay đổi cách đọc tùy theo số. Ví dụ: 100 sai đọc là hyakusai, 101 sai đọc là hyakuissai, 110 sai đọc là hyakujūsai. Không phải lúc nào cũng đọc sai là sai một cách đơn giản.
13. Bài Tập Thực Hành Nói Tuổi Trong Tiếng Nhật
Để ghi nhớ cách nói tuổi, bạn cần luyện tập thường xuyên. Dưới đây là một số bài tập thực hành mà bạn có thể tự luyện hoặc luyện cùng bạn bè.
Bài tập 1: Đọc các tuổi sau bằng tiếng Nhật. 1 sai, 2 sai, 3 sai, 4 sai, 5 sai, 6 sai, 7 sai, 8 sai, 9 sai, 10 sai, 11 sai, 14 sai, 17 sai, 19 sai, 20 sai, 21 sai, 24 sai, 27 sai, 29 sai, 30 sai, 34 sai, 37 sai, 39 sai, 40 sai, 44 sai, 47 sai, 49 sai, 50 sai, 54 sai, 57 sai, 59 sai, 60 sai, 64 sai, 67 sai, 69 sai, 70 sai, 74 sai, 77 sai, 79 sai, 80 sai, 84 sai, 87 sai, 89 sai, 90 sai, 94 sai, 97 sai, 99 sai, 100 sai.
Bài tập 2: Hỏi và trả lời về tuổi. Bạn hãy đóng vai hai người bạn mới quen và thực hành các mẫu hội thoại sau: A: Nan-sai desu ka? B: Watashi wa 22 sai desu. A wa nan-sai desu ka? A: Boku wa 23 sai desu. Hoặc: A: O-ikutsu desu ka? B: 6 sai desu. Hoặc: A: O-toshi wa o-ikutsu desu ka? B: 65 sai desu.
Bài tập 3: Giới thiệu tuổi của các thành viên trong gia đình. Ví dụ: Watashi wa 28 sai desu. Chichi wa 58 sai desu. Haha wa 55 sai desu. Ani wa 30 sai desu. Ane wa 25 sai desu. Otōto wa 20 sai desu. Imōto wa 15 sai desu. Musuko wa 3 sai desu. Musume wa 1 sai desu.
Bài tập 4: Nói tuổi của em bé. Ví dụ: Akachan wa 3 kagetsu desu. Musume wa 6 kagetsu desu. Kodomo wa 1 sai 2 kagetsu desu. Kodomo wa 2 sai desu.
Bài tập 5: Nói năm sinh và tuổi. Ví dụ: Watashi wa 2000 nen umare desu. Kotoshi 26 sai ni narimasu. Tanaka-san wa 1995 nen umare no 31 sai desu.
Việc luyện tập thường xuyên với các bài tập này sẽ giúp bạn nói tuổi một cách tự tin và chính xác. Bạn cũng nên nghe người Nhật nói tuổi trong phim, anime, drama, và các chương trình truyền hình để làm quen với tốc độ và ngữ điệu tự nhiên.
14. Tổng Kết: Chìa Khóa Để Nói Tuổi Thành Thạo
Cách nói tuổi trong tiếng Nhật không chỉ là việc học số đếm cộng với sai. Đó là cả một hệ thống có quy tắc, có ngoại lệ, có văn hóa và có sự tinh tế trong giao tiếp. Từ issai, jussai, hatachi cho đến các biến thể của 4, 7, 9, từ kagetsu cho em bé đến man nenrei cho hồ sơ chính thức, từ nan-sai đến o-ikutsu đến o-toshi, mỗi chi tiết đều mang ý nghĩa riêng.
Để thành thạo cách nói tuổi, bạn cần ghi nhớ ba điều cốt lõi. Thứ nhất, luôn nhớ các ngoại lệ quan trọng: 1 sai là issai, 10 sai là jussai, 20 sai là hatachi. Thứ hai, nắm vững quy tắc đọc của 4 là yon, 7 là shichi hoặc nana, 9 là kyū hoặc kokonoe, và áp dụng chúng cho mọi chục. Thứ ba, lựa chọn cách hỏi và cách trả lời phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh, thể hiện sự lịch sự và tôn trọng văn hóa Nhật Bản.
Khi bạn đã nắm vững cách nói tuổi, bạn sẽ có thể tự giới thiệu bản thân một cách tự tin, hỏi tuổi của người khác một cách lịch sự, hiểu được thông tin trong hồ sơ, và giao tiếp tự nhiên hơn trong đời sống hằng ngày tại Nhật Bản. Đây là bước đệm quan trọng để bạn tiến xa hơn trong việc học tiếng Nhật và hòa nhập vào xã hội Nhật Bản.
Hãy bắt đầu luyện tập ngay hôm nay. Hãy nói tuổi của bạn bằng tiếng Nhật: Watashi wa số sai desu. Hãy hỏi tuổi của bạn bè: Nan-sai desu ka? Hãy hỏi tuổi của trẻ em: O-ikutsu desu ka? Hãy hỏi tuổi của người lớn một cách lịch sự: O-toshi wa o-ikutsu desu ka? Và đừng quên nhớ hatachi cho tuổi 20, issai cho tuổi 1, jussai cho tuổi 10. Với sự luyện tập đều đặn, cách nói tuổi trong tiếng Nhật sẽ trở thành một phần tự nhiên trong khả năng giao tiếp của bạn.