Khi học tiếng Nhật, việc nắm vững cách viết ngày tháng trong tiếng Nhật là một trong những kỹ năng thiết yếu nhất, giúp bạn giao tiếp hàng ngày, điền đơn từ, viết email kinh doanh hay đơn giản là đọc hiểu lịch trình, hợp đồng một cách chính xác. Khác với tiếng Việt hay tiếng Anh, tiếng Nhật có hệ thống đọc và viết ngày tháng khá phức tạp do sự kết hợp giữa số Hán Việt (On-yomi), số tiếng Nhật thuần túy (Kun-yomi) và các quy tắc ngoại lệ đặc biệt.
Đến năm 2026, dù công nghệ phát triển và các ứng dụng dịch thuật ngày càng thông minh, việc tự mình hiểu rõ cơ chế viết và đọc ngày tháng vẫn là nền tảng bất di bất dịch để tránh những hiểu lầm không đáng có trong công việc và cuộc sống tại Nhật Bản. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện, chi tiết từ A-Z, bao gồm cách viết số, cách đọc từng ngày, định dạng năm tháng, năm hoàng kỷ (Gengō/ Nengō), các mẫu câu thực hành và mẹo ghi nhớ hiệu quả.
Phần 1: Cấu Trúc Cơ Bản Của Ngày Tháng Năm Trong Tiếng Nhật
Trước khi đi vào chi tiết cách đọc, chúng ta cần nắm vững thứ tự sắp xếp. Tiếng Nhật tuân theo quy tắc “Lớn đến bé” (Year → Month → Day), ngược lại với tiếng Việt (Day → Month → Year) hoặc tiếng Anh (Month → Day → Year).
1.1. Thứ tự chuẩn: Năm (年) – Tháng (月) – Ngày (日)
Năm: 年
Tháng: 月
Ngày: 日
Ví dụ: Ngày 15 tháng 3 năm 2026.
Viết Kanji: 2026年3月15日
Viết số (phổ biến trong tài liệu, form web): 2026/03/15 hoặc 2026.03.15
1.2. Từ vựng chỉ thời gian đi kèm
Hôm nay: 今日 – Kyō (Ngoại lệ đọc, không đọc là Konnichi)
Ngày mai: 明日 – Ashita (Thông dụng) / Asu (Trang trọng) / Myōnichi (Rất trang trọng, văn viết)
Hôm qua: 昨日 – Kinō (Ngoại lệ đọc)
Ngày kia (ngày mốt): 明後日 – Asatte
Hôm kia (hôm qua mốt): 一昨日 – Ototoi / Issakujitsu
Tuần này: 今週 – Konshū
Tháng này: 今月 – Kongetsu
Năm nay: 今年 – Kotoshi (Ngoại lệ, không đọc Konnen)
Phần 2: Cách Đọc Các Tháng (月 – Gatsu/Getsu)
Đọc tháng trong tiếng Nhật rất đơn giản và quy luật: Chỉ cần ghép Số (đọc On-yomi/Hán Việt) + Gatsu (がつ).
Tháng
Kanji
Hiragana
Romaji
Ghi chú
1
一月
いちがつ
Ichigatsu
2
二月
にがつ
Nigatsu
3
三月
さんがつ
Sangatsu
4
四月
しがつ
Shigatsu
Ngoại lệ: Không đọc “Yongatsu” hay “Shigatsu” (vốn dĩ Shi là 4).
5
五月
ごがつ
Gogatsu
Đọc Go, không phải Itsu.
6
六月
ろくがつ
Rokugatsu
7
七月
しちがつ
Shichigatsu
Thường đọc Shichigatsu, ít khi đọc Nanagatsu.
8
八月
はちがつ
Hachigatsu
Có thể nghe là Hassatsu do liên âm, nhưng chuẩn là Hachigatsu.
9
九月
くがつ
Kugatsu
Ngoại lệ: Không đọc Kyūgatsu hay Kugatsu (vốn dĩ Ku là 9).
10
十月
じゅうがつ
Jūgatsu
11
十一月
じゅういちがつ
Jūichigatsu
12
十二月
じゅうにがつ
Jūnigatsu
Mẹo ghi nhớ 2026: Chỉ cần nhớ 2 ngoại lệ lớn: 4月 (Shigatsu) và 9月 (Kugatsu). Các tháng còn lại đọc theo quy luật Số + Gatsu.
Viết Ngày Tháng Trong Tiếng Nhật
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Viết Ngày Tháng Tiếng Nhật Chuẩn Nhất Năm 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao
Phần 3: “Cái Bẫy” Lớn Nhất – Cách Đọc Các Ngày (日 – Nichi/Jitsu/Ka)
Nếu tháng chỉ có 2 ngoại lệ, thì ngày (日) là nơi tập trung hầu hết các quy tắc bất quy tắc (Kun-yomi) khiến người học đau đầu nhất. Có tới 10 ngày đầu tháng và vài ngày khác đọc hoàn toàn khác với quy luật chung.
3.1. Bảng tra cứu đầy đủ 1-31 ngày (Bắt buộc thuộc lòng)
Ngày
Kanji
Hiragana
Romaji
Phân loại
1
一日
ついたち
Tsuitachi
Đặc biệt (Ngoại lệ tuyệt đối)
2
二日
ふつか
Futsuka
Ngoại lệ (Kun-yomi)
3
三日
みっか
Mikka
Ngoại lệ (Sokuon 小っ)
4
四日
よっか
Yokka
Ngoại lệ (Sokuon + Yon->Yo)
5
五日
いつか
Itsuka
Ngoại lệ (Go->Itsu)
6
六日
むいか
Muika
Ngoại lệ (Roku->Mui)
7
七日
なのか
Nanoka
Ngoại lệ (Shichi->Nano)
8
八日
ようか
Yōka
Ngoại lệ (Hachi->Yō)
9
九日
ここのか
Kokonoka
Ngoại lệ (Kyū/Ku->Kokono)
10
十日
とおか
Tōka
Ngoại lệ (Jū->Tō)
11
十一日
じゅういちにち
Jūichinichi
Quy luật: Số + Nichi
12
十二日
じゅうににち
Jūninichi
Quy luật: Số + Nichi
13
十三日
じゅうさんにち
Jūsannichi
Quy luật: Số + Nichi
14
十四日
じゅうよっか
Jūyokka
Lưu ý: 14 đọc Jūyokka (giống 4 ngày), không phải Jūyonnichi.
15
十五日
じゅうごにち
Jūgonichi
Quy luật: Số + Nichi
16
十六日
じゅうろくにち
Jūrokunichi
Quy luật: Số + Nichi
17
十七日
じゅうしちにち
Jūshichinichi
Quy luật: Số + Nichi
18
十八日
じゅうはちにち
Jūhachinichi
Quy luật: Số + Nichi
19
十九日
じゅうくにち
Jūkunichi
Lưu ý: 19 đọc Jūkunichi (Kyū->Ku), không phải Jūkyūnichi.
20
二十日
はつか
Hatsuka
Ngoại lệ lớn thứ 2 (Sau Tsuitachi)
21
二十一日
にじゅういちにち
Nijūichinichi
Quy luật: Số + Nichi
22
二十二日
にじゅうににち
Nijūninichi
Quy luật: Số + Nichi
23
二十三日
にじゅうさんにち
Nijūsannichi
Quy luật: Số + Nichi
24
二十四日
にじゅうよっか
Nijūyokka
Lưu ý: 24 đọc Nijūyokka (giống 4, 14).
25
二十五日
にじゅうごにち
Nijūgonichi
Quy luật: Số + Nichi
26
二十六日
にじゅうろくにち
Nijūrokunichi
Quy luật: Số + Nichi
27
二十七日
にじゅうしちにち
Nijūshichinichi
Quy luật: Số + Nichi
28
二十八日
にじゅうはちにち
Nijūhachinichi
Quy luật: Số + Nichi
29
二十九日
にじゅうくにち
Nijūkunichi
Lưu ý: 29 đọc Nijūkunichi (giống 19).
30
三十日
さんじゅうにち
Sanjūnichi
Quy luật: Số + Nichi
31
三十一日
さんじゅういちにち
Sanjūichinichi
Quy luật: Số + Nichi
3.2. Phân tích sâu các nhóm ngoại lệ (Key Points để ghi nhớ)
Nhóm 1: 10 ngày đầu tháng (1-10) – Hệ Kun-yomi (Số tiếng Nhật thuần túy)
Đây là nhóm khó nhất. Chúng không tuân theo quy luật “Số Hán Việt + Nichi”.
1日:Tsuitachi (Nghĩa gốc: Tsuki-tachi – Mặt trăng mọc/Đầu tháng). Không bao giờ đọc “Ichinichi” khi nói ngày tháng. (Ichinichi chỉ dùng để đếm khoảng thời gian: “mất 1 ngày”).
2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10: Đều dùng từ vựng cổ tiếng Nhật (Kun-yomi).
Dấu hiệu nhận biết Sokuon (っ – nhỏ): 3 (Mikka), 4 (Yokka), 6 (Muika – không cóっ nhưng âm Mui), 8 (Yōka – âm dài), 9 (Kokonoka), 10 (Tōka – âm dài).
Nhóm 2: 14, 24 – Đọc là “Yokka”
14日 Jūyokka
24日 Nijūyokka
Tại sao? Vì 4 ngày đọc Yokka. Khi ghép vào 10, 20 thì phần “4” vẫn giữ nguyên âm Yokka.
Nhóm 3: 19, 29 – Đọc là “Kunichi” (Ku-nichi)
19日 Jūkunichi
29日 Nijūkunichi
Tại sao? Vì 9 (Kyū) khi đứng sau 10, 20 thường đọc thành Ku (như 90 là Kyūjū, 900 là Kyūhyaku). Do đó 19 = 10+9 -> Jū + Ku + Nichi.
Nhóm 4: 20日 – Hatsuka (Ngoại lệ “Vua”)
Gốc từ Hata (20 – cổ ngữ) + Ka (ngày). Đây là từ phải học vẹt, không có quy luật suy diễn từ 2 (Ni) hay 10 (Jū).
Nhóm 5: Các ngày còn lại (11-13, 15-18, 21-23, 25-28, 30, 31) – Quy luật “Số Hán Việt + Nichi”
Đây là nhóm “dễ thở” nhất. Chỉ cần đọc số theo On-yomi (Hán Việt) rồi thêm “Nichi” (にち).
Phần 4: Cách Viết Và Đọc Năm (年 – Nen) – Năm Hoàng Kỷ (元号 – Gengō/Nengō)
Đây là đặc thú văn hóa Nhật Bản. Tới năm 2026, Nhật Bản vẫn chính thức sử dụng hệ năm hoàng kỷ (Wareki – 和暦) song song với lịch dương (Seireki – 西暦) trong mọi văn bản hành chính, hợp đồng, hộ chiếu, CV (Rirekisho).
4.1. Năm 2026 trong hệ thống Hoàng kỷ
Lịch Dương (Seireki/西暦):2026年 – Nisen Nijūroku Nen (二千二十六年).
Công thức chuyển đổi nhanh (Reiwa bắt đầu từ 2019): Năm Reiwa = Năm Dương Lịch - 2018 2026 - 2018 = 8 -> Reiwa 8.
Viết Ngày Tháng Trong Tiếng Nhật
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Viết Giới Thiệu Bản Thân Bằng Tiếng Nhật Chuẩn Nghiệp Vụ Năm 2026: Từ Căn Bản Đến Nâng Cao, Mẫu Cụ Thể Theo Từng Tình Huống
4.2. Bảng tra cứu các kỷ nguyên gần đây (Cần biết để đọc CV, hợp đồng cũ)
Kỷ nguyên (Gengō)
Kanji
Thời gian (Dương lịch)
Năm đầu tiên (Gannen)
Cách đọc năm đầu
Reiwa
令和
01/05/2019 – Hiện tại
2019
令和元年 Gannen
Heisei
平成
08/01/1989 – 30/04/2019
1989
平成元年 Gannen
Showa
昭和
25/12/1926 – 07/01/1989
1926
昭和元年 Gannen
Taisho
大正
30/07/1912 – 25/12/1926
1912
大正元年 Gannen
Meiji
明治
08/09/1868 – 29/07/1912
1868
明治元年 Gannen
Lưu ý quan trọng về “Gannen” (元年):
Năm đầu tiên của mỗi kỷ nguyên không đọc là “Ichi-nen” (一年) mà đọc là “Gannen” (がんねん).
Ví dụ: 2019 là Reiwa Gannen, không phải Reiwa Ichinen.
Từ năm 2 trở đi đọc bình thường: Reiwa Ni-nen, Reiwa San-nen… Reiwa Hachi-nen (2026).
4.3. Cách viết năm trên CV (Rirekisho) và Văn bản hành chính 2026
Ở Nhật, khi viết lý lịch (Rirekisho) hoặc đơn xin việc, bắt buộc viết năm Hoàng kỷ cho các mốc thời gian (sinh nhật, tốt nghiệp, nhập học, kinh nghiệm làm việc).
Mẫu chuẩn năm 2026:
Sinh năm 2000: 平成12年 (Heisei 12 nen) / 平成12年生
Tốt nghiệp Đại học (dự kiến 2026): 令和8年3月卒業見込み (Reiwa 8 nen 3 gatsu sotsugyō minomi)
Năm hiện tại (2026) khi ký tên ngày tháng: 令和8年○月○日 (Reiwa 8 nen ○ gatsu ○ nichi)
Mẹo 2026: Nhiều form trực tuyến (web entry sheet) hiện nay cho phép chọn dropdown “西暦” (Seireki) hoặc “和暦” (Wareki). Nếu chọn Wareki, hãy chọn “令和” -> “8年”. Nếu viết tay, hãy viết rõ “令和8年”.
Phần 5: Định Dạng Viết Chuẩn (Format) Trong Các Tình Huống Thực Tế
5.1. Văn bản hành chính, Hợp đồng, Hộ chiếu, Visa (Chuẩn ISO/Yêu cầu Nhật Bản)
Thường viết Năm -> Tháng -> Ngày, dùng Kanji đơn vị.
Đầy đủ:令和8年3月15日 (Reiwa 8 nen 3 gatsu 15 nichi) – Dùng cho văn bản trong nước.
Quốc tế / Hộ chiếu:2026年3月15日 (2026 nen 3 gatsu 15 nichi) – Dùng cho Visa, du lịch, giao dịch quốc tế.
Rút gọn (Số):2026/03/15 hoặc 2026.03.15 hoặc 2026-03-15.
5.2. Email kinh doanh, Lịch hẹn, Tin nhắn (Business Email/Chatwork/Slack/LINE)
Viết năm 令和8年 (2026) thay vì 2026 năm (văn bản nội bộ Nhật).
Viết thứ trong ngoặc: (金), (火), (月).
Chú thích đặc biệt cho ngày 20: 二十日 (はつか) để tránh nhầm lẫn thành Nijūnichi.
Deadline (hạn chót) viết rõ: 令和8年3月25日 (火).
Phần 12: Tóm Tắt “Cheat Sheet” Nhanh Cho Năm 2026 (In Ra Dán Màn Hình)
Loại
Kanji
Đọc (Romaji)
Ý nghĩa
Ghi nhớ
Năm nay
令和8年 / 2026年
Reiwa Hachi Nen / Nisen Nijūroku Nen
2026
Reiwa = Năm Dương – 2018
Tháng này
3月
Sangatsu
Tháng 3
Ngoại lệ: 4=Shi, 9=Ku
Hôm nay (Ví dụ)
15日
Jūgonichi
Ngày 15
11-31: Số + Nichi
Ngày 1
1日
Tsuitachi
Ngày 1
QUAN TRỌNG NHẤT
Ngày 4, 14, 24
4/14/24日
Yokka / Jūyokka / Nijūyokka
Ngày 4, 14, 24
Luôn có “っ” (Yokka)
Ngày 8
8日
Yōka
Ngày 8
Âm dài “Yō”
Ngày 9, 19, 29
9/19/29日
Kokonoka / Jūkunichi / Nijūkunichi
Ngày 9, 19, 29
9=Kokono; 19,29=Ku
Ngày 20
20日
Hatsuka
Ngày 20
QUAN TRỌNG NHẤT 2
Thứ
(日)(月)(火)(水)(木)(金)(土)
Nichi/Getsu/Ka/Sui/Moku/Kin/Do
CN -> T7
1 ký tự Kanji
Cuối tháng
月末
Getsumatsu
Hạn chót thường dùng
Business term
Kết Luận
Việc thành thạo cách viết ngày tháng trong tiếng Nhật không chỉ là học vẹt bảng tra, mà là quá trình xây dựng “cảm giác ngôn ngữ” (Kankaku) thông qua việc phân loại rõ ràng: Quy luật chuẩn (Số + Nichi/Gatsu) vs Hệ ngoại lệ lịch sử (Kun-yomi: Tsuitachi, Futsuka… Hatsuka).
Ở bối cảnh năm 2026, với kỷ nguyên Reiwa 8 (令和8年) đang diễn ra, bạn cần đặc biệt lưu ý:
Chuyển đổi linh hoạt giữa Seireki (2026) và Wareki (Reiwa 8).
Viết Gannen (元年) cho năm đầu tiên, số Arab cho các năm sau.
Luôn kèm Thứ (Yōbi) trong ngoặc khi viết văn bản, email, CV.
Hãy in trang “Cheat Sheet” (Phần 12) để bên cạnh bàn phím, thiết lập lịch điện thoại sang tiếng Nhật, và thực hành viết email mẫu mỗi tuần. Chỉ sau 2-3 tuần kiên trì, bạn sẽ tự nhiên viết và đọc ngày tháng tiếng Nhật nhanh như người bản xứ, không còn phải “tính ngón tay” hay tra từ điển mỗi khi thấy Kanji 日 hay 月.
Chúc bạn học tập hiệu quả và sớm đạt trình độ mục tiêu trong năm Reiwa 8 (2026) này