Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng năm 2026, ngành dệt may Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trụ cột xuất khẩu hàng đầu thế giới. Song song với đó, nhu cầu nhân lực chất lượng cao, am hiểu chuyên môn và thành thạo tiếng Nhật – ngôn ngữ của nhiều đối tác lớn, nhà máy FDI và chuỗi cung ứng tiên tiến – đang tăng vọt. Nắm vững từ vựng tiếng Nhật chuyên ngành may mặc không chỉ giúp giao tiếp suôn sẻ mà còn là “chìa khóa vàng” để thăng tiến nghề nghiệp, làm việc tại môi trường Nhật Bản hoặc các doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam với thu nhập hấp dẫn.
Bài viết này được cập nhật mới nhất cho năm 2026, tổng hợp hệ thống từ vựng chuyên sâu, phân loại theo quy trình sản xuất, trang thiết bị, vật liệu, kiểm soát chất lượng (QC) và các thuật ngữ hành chính, hợp đồng thường gặp. Dù bạn là sinh viên du học chuyên ngành Dệt may, thực tập sinh TITP/SSW, kỹ sư sản xuất, merchandiser (người theo dõi đơn hàng) hay quản lý nhà máy, tài liệu này đều là tài liệu tra cứu bắt đầu bên cạnh.
PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CẤU TRÚC TỪ VỰNG CHUYÊN NGÀNH
Trước khi đi vào chi tiết các nhóm từ, người học cần hiểu cấu trúc đặc thù của tiếng Nhật chuyên ngành (Senmon-yogo – 専門用語):
- Kango (Hán từ – 漢語): Chiếm tỷ trọng lớn nhất (khoảng 70-80%). Ví dụ: 縫製, 裁断, 品質管理. Đọc theo On-yomi (Âm đọc). Việc nắm vững Hán tự (Kanji) giúp đoán nghĩa từ rất nhanh.
- Wago (Yamato kotoba – 和語): Từ thuần Nhật, thường dùng cho động từ, tính từ, công cụ thủ công truyền thống. Ví dụ: 縫う (nuu – may), 切る (kiru – cắt), ミシン (mishin – máy may).
- Gairaigo (Từ mượn – 外来語): Từ tiếng Anh, Pháp… viết bằng Katakana. Rất phổ biến trong tên máy móc hiện đại, phần mềm, tiêu chuẩn quốc tế. Ví dụ: カッティングマシン (Cutting machine), CAD/CAM (キャドカム), アパレル (Apparel), サンプル (Sample).
- Ryaku-go (Từ viết tắt – 略語): Cực kỳ phổ biến trong môi trường xưởng, email làm việc, bản vẽ kỹ thuật. Ví dụ: S/S (Spring/Summer), A/W (Autumn/Winter), BOM (Bill of Materials), FOB, CIF, QC, QA, IE (Industrial Engineering).
Mẹo học tập 2026: Học theo cặp Kanji – Hiragana/Katakana – Romaji – Nghĩa Việt – Context (Ví dụ câu/Ảnh thực tế). Sử dụng Anki/Quizlet với deck “Japanese Garment Industry Vocabulary 2026”. Theo dõi kênh YouTube “Nihongo no Mori – Business” hoặc các kênh Vlog của thực tập sinh tại nhà máy Nhật để nghe ngữ âm thực tế.
PHẦN 2: TỪ VỰNG THEO QUY TRÌNH SẢN XUẤT (PRODUCTION FLOW)
Quy trình sản xuất quần áo chuẩn Nhật (Seisan Katei – 生産工程) thường tuân thủ trình tự: Lập kế hoạch -> Mua vật liệu -> Gia công (Cắt – May – Hoàn thiện) -> Kiểm tra -> Đóng gói -> Xuất kho. Dưới đây là từ vựng chi tiết cho từng giai đoạn.
2.1. Giai đoạn Lập Kế Hoạch & Chuẩn Bị Sản Xuất (生産計画・準備 – Seisan Keikaku / Junbi)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành Lắp Ráp Điện Tử: Bí Kíp Thông Thạo Xưởng Sản Xuất Năm 2026
| Từ vựng (Kanji/Kana) | Romaji | Nghĩa tiếng Việt | Ghi chú/Context 2026 |
|---|---|---|---|
| 生産計画 | Seisan keikaku | Kế hoạch sản xuất | Cốt lõi của bộ phận PPC (Production Planning Control). |
| 受注 | Juchu | Nhận đơn hàng | Bước đầu: Juchu-sho (受注書) – Đơn đặt hàng/Confirmation. |
| 予定数量 | Yotei suuryo | Số lượng dự kiến | Dựa trên Juchu. |
| 納期 | Noki | Hạn giao hàng | Quan trọng nhất: “Noki wo mamoru” (Giữ hạn giao). Trễ = Penalty (ペナルティ). |
| 仕様書 | Shiyosho | Thông số kỹ thuật / Spec Sheet | “Bible” của đơn hàng. Chứa vẽ kỹ thuật, vật liệu, quy cách may, bao bì. |
| 型紙 | Katagami | Khuôn mẫu / Pattern | Paper pattern. Số liệu: 縮み率 – Tỷ lệ co rút. |
| グレーディング | Guredingu | Grading (Phân cỡ) | Từ mượn. Phân cỡ từ size gốc (Base size) ra các size S, M, L, XL… |
| マーカー作成 | Maka sakusei | Tạo Marker (Bố cắt) | Tối ưu hóa vải (歩留まり – Budomari – Tỷ lệ 활용 vải). Phần mềm: CAD (キャド). |
| 資材手配 | Shizai tehai | Đặt hàng vật liệu/Purchasing | Vải (生地 – Kiji), Phụ liệu (付属 – Fuzoku). |
| 発注書 | Hacchusho | Đơn đặt hàng (Gửi cho nhà cung cấp) | Phân biệt: 内部発注 (Naibu hacchu – Đặt hàng nội bộ), 外部発注 (Gaibu hacchu – Đặt hàng ngoài). |
| 初回サンプル | Shokai sanpuru | Mẫu đầu tiên / First Sample | Kiểm tra fitting, cấu trúc. Tiếng Nhật xưởng thường gọi tắt: ファーストサンプル (First Sample). |
| PPサンプル | PP sanpuru | Pre-Production Sample (Mẫu tiền sản xuất) | Mẫu chuẩn cuối cùng trước khi cắt hàng loạt. Phải được ký duyệt (承認 – Shonin) bởi khách hàng. |
| 試作 | Shisaku | Thử làm / Thử mẫu | Quá trình làm mẫu để kiểm tra độ khó, thời gian, tiêu thụ vải. |
2.2. Giai đoạn Kho Vải & Kiểm Tra Vải Nhập (生地入荷・検反 – Kiji Nyuka / Ken-tan)
Vải là chi phí lớn nhất (chiếm 60-70% FOB). Nhật Bản cực kỳ quan tâm kiểm soát vải đầu vào.
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Chi tiết kỹ thuật |
|---|---|---|---|
| 生地 | Kiji | Vải nguyên cuộn / Fabric | Phân loại: 織物 – Vải dệt, 編み物 – Vải đan/tricot. |
| 検反 | Ken-tan | Kiểm tra vải (QC vải) | Từ cực hay. Quy trình: Mở cuộn -> Kiểm tra lỗi (点検 – Tenken) -> Chấm điểm (4-point system – 4点システム). |
| 欠点 | Ketten | Lỗi vải / Khuyết tật | Phân loại: A (Nghiêm trọng), B (Nhẹ), C (Chấp nhận được). |
| 織り傷 | Ori-kizu | Lỗi dệt (Vải dệt) | Sọc ngang, sọc dọc, thiếu sợi, sợi lạ. |
| 編み傷 | Ami-kizu | Lỗi đan (Vải đan) | Lỗ hổng, sợi tuột, vân đan lệch. |
| 色飛び / 色抜け | Tobiiro / Nukiiro | Mất màu / Nhảy màu | Kiểm tra trên bàn ánh sáng (検反台 – Kentandai). |
| 巾 | Haba | Chiều rộng vải (Width) | Đơn vị: cm. Chuẩn: 110cm, 150cm. Lưu ý: Không đọc là “Fuku”. |
| 長さ | Nagasa | Chiều dài vải (Length) | Đơn vị: m (mét) hoặc y (yarda – ヤード). |
| ロット | Rotto | Lot (Lô sản xuất vải) | Vải cùng lô phải cùng màu, cùng chất lượng. Không được trộn lô (ロット混在 – Rotto konzan) khi cắt. |
| 色番 | Iroban | Mã màu / Color code | Ví dụ: #101 Black, #205 Navy. Khớp với Lab dip (ラボディップ). |
| ラボディップ | Rabodippu | Lab dip (Mẫu màu thử nghiệm) | Gửi khách duyệt màu trước khi dệt hàng loạt. |
| 縮み率 | Chijimi-ritsu | Tỷ lệ co rút (Shrinkage %) | Quan trọng cho Pattern maker. Test: 洗い縮み (Arai-chijimi – Co rút giặt), 乾燥縮み (Kanso-chijimi – Co rút sấy). |
| 色移り | Iroutsuri | Bám màu / Chuyển màu | Test: 摩擦堅牢度 (Masatsu kenrodo – Độ bền ma sát), 汗堅牢度 (Ase kenrodo – Độ bền mồ hôi). |
| 耳 | Mimi | Răng vải (Selvage) | Cạnh vải tự nhiên. Khi cắt phải cẩn thận phần Mimi thường dày/khác cấu trúc. |
| 表裏 | Omote-ura | Mặt trước – Mặt sau | Rất quan trọng khi bố cắt (Marker) và may. Nhầm mặt = Hủy kiện (不良 – Furyo). |
2.3. Giai đoạn Cắt Vải (裁断工程 – Saitan Kotei) – “Tim mạch” của nhà máy
Cắt sai không thể khắc phục. Nhật Bản gọi bộ phận này là 裁断室 – Saitanshitsu.
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Context 2026 (Công nghệ mới) |
|---|---|---|---|
| 裁断 | Saitan | Cắt vải | Động từ: 裁つ. Người cắt: 裁断士 – Saitanshi (Chuyên gia cắt). |
| マーカー | Maka | Marker / Bố cắt | Bản vẽ bố trí các bộ phận khuôn lên vải. Dạng giấy (Paper marker) hoặc số (Digital marker). |
| CADシステム | Kado shisutemu | Hệ thống CAD | Lectra, Gerber, Optitex, PAD System. Năm 2026: Tích hợp AI tối ưu Budomari. |
| CAM / 自動裁断機 | Jido saitanki | Máy cắt tự động (Auto cutter) | Dao dao (Knife), Laser, Waterjet. Năm 2026: Máy cắt đa lớp (Multi-ply) tốc độ cao, camera nhận diện lỗi vải tự động (AI Vision). |
| 積層 | Chikusou | Ghé vải / Lớp vải (Lay-up / Spreading) | Số lớp: 積層枚数. Máy ghé: 積層機. Yêu cầu: Không xoắn (捻れ – Yojire), không trượt (ズレ – Zure), căng đều (テンション – Tension). |
| 型入れ | Katairé | Đặt khuôn / Bố trí khuôn | Làm thủ công (dùng kim ghim – ピン – Pin) hoặc máy cắt tự động nhận diện. |
| 裁断指示書 | Saitan shijisho | Chỉ thị cắt / Cutting ticket | Chứa: Style, Color, Size breakdown, Số lớp, Số bộ phận, Marker ID. |
| 束 | Taba | Đống vải đã cắt (Bundle) | Đóng gói theo size/màu/bộ phận. Gắn thẻ: バンドル票 – Bundle hyo. |
| バンドル票 / 束票 | Bundle-hyo / Tabahyo | Phiếu đi kèm đống vải | Chứa QR/Barcode để theo dõi line may (Traceability – トレーサビリティ). |
| ノッチ / 合印 | Notchi / Aijirushi | Notch / Dấu khớp (Mốc cắt) | Vết cắt nhỏ trên mép vải để căn chỉnh khi may. Cấm quên cắt Notch! |
| ドリル穴 / ドリルマーク | Doriru-ana / Doriru-maku | Lỗ khoan / Dấu khoan | Vị trí móc, túi, dây kéo. Máy khoan tự động (Auto driller). |
| 歩留まり | Budomari | Tỷ lệ 활용 vải / Hiệu suất cắt | = (Diện tích bộ phận / Diện tích vải gốc) x 100%. Mục tiêu năm 2026: > 85-90% tùy loại vải. |
| 残布 | Zanpu | Vải thừa / Cát vải | Phân loại: 有用残布 – Còn dùng được, 無用残布 – Rác. Quản lý chặt chẽ để giảm Waste (ロス – Rosu). |
| カッティングミス | Katingu-misu | Lỗi cắt | Cắt sai size, sai bộ phận, cắt hỏng vải, thiếu notch, sai mặt vải. |
2.4. Giai đoạn May (縫製工程 – Seisei Kotei) – Trái tim sản xuất
Bộ phận lớn nhất, nhân sự nhiều nhất. Nhật Bản áp dụng Cell Production (セル生産 – Seru seisan) hoặc Progressive Bundle System (PBS – バンドル方式). Năm 2026: Tăng cường Automation (自動化 – Jidoka) cho các công đoạn lặp lại (may móc, đính nút, gân túi).
A. Máy May & Thiết Bị (ミシン・設備 – Mishin / Setsubi)
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Loại/Ứng dụng |
|---|---|---|---|
| ミシン | Mishin | Máy may (Sewing machine) | Từ “Machine”. Phân loại chi tiết dưới. |
| 本縫いミシン | Hon-nui mishin | Máy may 1 kim (Lockstitch / Single needle) | Máy phổ biến nhất. Juki DDL-9000C, Brother S-7300A. Năm 2026: Direct Drive (直駆動 – Chokukudo), IoT connected. |
| オーバーロックミシン | Obarokku mishin | Máy viền / Overlock (Serging) | 3 chỉ, 4 chỉ, 5 chỉ. Dùng viền mép, may nối vải đan. Yamato, Juki MO-6700D. |
| インターロックミシン | Intarokku mishin | Máy đính gân / Flatlock / Interlock | May gân ngực, gân eo, cổ áo đan. 2-3 kim mặt, 1-2 kim lưng (móc). |
| 二本針ミシン | Nihon-bari mishin | Máy 2 kim (Twin needle) | May gân trang trí, gân kín, túi. Khoảng cách kim cố định hoặc điều chỉnh. |
| ボタン付けミシン | Botan-tsuke mishin | Máy đính nút | Tự động cấp nút, cắt chỉ. |
| ボタンホールミシン | Botanhoru mishin | Máy khoan móc / Buttonhole | Móc hình chữ nhật, hình tròn, móc khóa. Eyelet buttonhole (móc có mắt). |
| バックタックミシン | Bakkutakku mishin | Máy bartack (May khóa/móc khóa) | Cố định điểm ứng lực: túi, passband, cuối móc. |
| 特種ミシン | Tokushu mishin | Máy may chuyên dụng (Special machine) | Máy gân nắp túi, máy may khóa kéo, máy gấp viền tự động, máy may thắt lưng jeans. |
| 自動化ミシン / ロボットミシン | Jidoka mishin / Robotto mishin | Máy may tự động / Robot may | Xu hướng 2026: Sewbo, SoftWear Automation. May tự động túi áo, nắp túi, thắt lưng quần. |
| 押え | Osae | Bàn đè / Presser foot | Đa dạng: Standard, Teflon (vải trơn), Roller (vải dày/da), Compensating (gân cong). |
| 送り歯 | Okuriba | Răng cưa / Feed dog | Loại: 標準, 粗目 (vải dày), 細目 (vải mỏng), 無歯 (không răng – cho vải dễ hư). |
| 針 | Hari | Kim may | Hệ thống kim: DBx1 (1 kim), DPx5 (2 kim), UY128GAS (Overlock). Size kim: #9, #11, #14, #16, #18, #21. Chọn theo vải. |
| 糸調子 | Ito-choshi | Điều chỉnh độ căng chỉ (Thread tension) | Mặt (上糸 – Uwaito), Lưng (下糸 – Shitaito / ボビン – Bobbin). Cân bằng là yếu tố số 1 của đường may đẹp. |
| 糸切り装置 | Ito-kiri sochi | Vật cắt chỉ tự động (Thread trimmer) | Cắt chỉ mặt, chỉ lưng, cắt chỉ ngắn (Short tail) để không cần cắt chỉ thủ công. |
B. Các Bộ Phận Quần Áo (パーツ・部位 – Parts / Bui) – Bắt buộc thuộc lòng
| Tiếng Việt | Kanji | Romaji | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Mặt trước | 前身頃 | Mae-migoro | Front body. Phân: 右前, 左前. |
| Mặt sau | 後身頃 | Ushiro-migoro | Back body. |
| Tay áo | 袖 | Sode | Phân: 長袖, 半袖, ラグランスリーブ (Raglan), セットインスリーブ (Set-in). |
| Cổ áo | 襟 | Eri | 衿付け – Gắn cổ. 衿型 – Kiểu cổ (Shirt collar, Stand collar, Hood – フード). |
| Ngực | 胸 | Mune | 胸囲 – Vòng ngực. 胸ダーツ – Mũi nhọn ngực (Bust dart). |
| Eo | ウエスト / 腰 | Uesuto / Koshi | ウエストライン – Đường eo. ベルトループ – Passband (Passant). |
| Hông | ヒップ / 尻 | Hippu / Shiri | ヒップライン – Đường hông. |
| Túi | ポケット / 袋 | Poketto / Fukuro | 様々: 縫い込みポケット (Side seam pocket), ふた付きポケット (Flap pocket), 玉縁ポケット (Welt pocket / Besom pocket), パッチポケット (Patch pocket). |
| Móc | ボタンホール / 穴 | Botanhoru / Ana | Móc khoan, móc cài. |
| Nút | ボタン | Botan | プラスチックボタン, 金属ボタン, 貝ボタン (Shell), スナップボタン (Snap), ドットボタン. |
| Kéo | ファスナー / ジッパー | Fasuna / Jippa | YKK là tiêu chuẩn. 開きファスナー (Open zip), 閉じファスナー (Closed zip). 蛇腹ファスナー (Coil), 金属ファスナー (Metal), ビスロン (Vislon). |
| Gân may | ステッチ / 縫い目 | Sutechi / Nuime | 表ステッチ (Topstitch), 縁ステッチ (Edge stitch), ダブルステッチ (Double stitch), トリプルステッチ (Triple stitch). |
| Viền | パイピング / バインダー | Paipingu / Bainda | Viền vải (Piping), Viền bằng máy Binder (Binder tape). |
| Gân kín | 伏せ縫い / フェル縫い | Fuse-nui / Feru-nui | Flat-felled seam (Quần jeans, áo khoác). |
| Gân lùi | 裏縫い / 伏せ本縫い | Ura-nui / Fuse-honnui | French seam (Vải mỏng, voan). |
| Ngực áo / Ngực quần | 前中心 / 後中心 | Mae-chushin / Ushiro-chushin | Center Front (CF), Center Back (CB). Đường chỉ mũi kim. |
| Đường viền | 裾 / 袖口 / 襟ぐり | Suso / Sodeguchi / Eriguri | Suso: Cạp áo/quần. Sodeguchi: Cạp tay. Eriguri: Khoanh cổ. |
| Nắp túi | フラップ / 蓋 | Furappu / Futa | Flap pocket. |
| KhóaSnap | スナップ / ホック | Sunappu / Hikku | Snap button, Hook & Eye. |
| Dây kéo | 紐 / ドローコード | Himo / Dorokodo | Drawstring (Quần short, mũ áo khoác). |
| Nhãn mác | ネーム / タグ / 下げ札 | Neimu / Tagu / Sagesfuda | Main label (ネーム), Care label (品質表示 – Hinshitsu hyoji), Hangtag (下げ札). |
| Vải lót | 裏地 | Uraji | Lining. 身頃裏, 袖裏. |
| Vải đệm | 芯地 | Shinji | Interlining / Fusible interlining (接着芯 – Setsuchaku-shinji). Loại: 織物芯, 不織布芯, ニット芯. |
C. Công Đoạn May & Thuật Ngữ Kỹ Thuật (縫製用語 – Seisei Yogo)
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Mô tả quy trình / Tiêu chuẩn Nhật |
|---|---|---|---|
| 縫製仕様書 | Seisei shiyosho | Bản chỉ thị may / Sewing Spec | “Luật” của dây chuyền. Chỉ định: Loại gân, cước kim, loại chỉ, mật độ mũi (針目 – Menome), thiết bị chuyên dụng. |
| 工程表 | Koteihyo | Bảng công đoạn / Route card | Liệt kê thứ tự: 1. May nắp túi -> 2. Đính túi -> 3. May vai -> … Mỗi công đoạn có SAM. |
| SAM / 標準時間 | Samu / Hyojun jikan | Standard Allowed Minute (Thời gian chuẩn) | Đơn vị: Phút/SP. Dùng cho: Tính lương cước (出来高 – Dekidaka), cân bằng dây chuyền (ラインバランス – Rain baransu), định giá FOB. Năm 2026: Đo bằng GSD, ProSMV hoặc Motion Capture AI. |
| 針目 / ピッチ | Menome / Picchi | Mật độ mũi kim / Stitch density (SPI – Stitch Per Inch) | Vải mỏng: 18-22 SPI. Vải dày/Jeans: 8-12 SPI. Overlock: 10-14 SPI. Cài đặt trên màn hình máy (Digital). |
| 返し縫い / 返し | Kaeshi-nui / Kaeshi | May lùi / Backtack / Bartack đầu cuối | Cố định đầu cuối gân. Số mũi: 3-5 mũi. Máy tự động: 返し縫い装置. |
| 糸切り | Ito-kiri | Cắt chỉ | Tự động (Auto trim) hoặc thủ công (Hand trim – 手切り – Tekiri). Yêu cầu đuôi chỉ ngắn (< 5mm). |
| 糸始末 / 糸処理 | Ito-shimatsu / Ito-shori | Xử lý đuôi chỉ / Thread trimming/cleaning | Rút chỉ, cắt chỉ, ủ chỉ (đối với vải mỏng/dễ rụng). Không được để đuôi chỉ lòi ra mặt ngoài. |
| アイロン / プレス | Airon / Puresu | Ủi / Ép (Pressing) | Quan trọng như may. Phân loại: 中間プレス (Chukan press – Ủi giữa công đoạn), 仕上げプレス (Shiage press – Ủi hoàn thiện). Nhiệt độ, hơi, áp lực, thời gian (4 yếu tố). |
| ハンドアイロン | Hando airon | Ủi tay / Hand iron | Dùng bàn ủi hơi (スチームアイロン – Steam iron) hoặc ủi khô. Kỹ thuật: 叩く (Tataku – Đập/Ép), 滑らす (Suberasu – Trượt). |
| プレス機 | Puresuki | Máy ủi ép / Press machine | Loại: 上下プレス (Up-down press), フォームプレス (Foam press – Ép bong bóng), カレンダー (Calendar – Ủi cuộn), トンネルフィニッシャー (Tunnel finisher – Hầm hơi). |
| シーム / 縫い目 | Shimu / Nuime | Đường may / Seam | Seam allowance (Gân may / 縫い代 – Nuishiro): Thường 1cm, 1.5cm, 0.7cm (vải mỏng). |
| 縫い代始末 | Nuishiro shimatsu | Xử lý gân may (Seam finishing) | Overlock, Zigzag, Binding, French seam, Flat-felled. Yêu cầu trong Shiyosho. |
| 合わせ / 合わせる | Awase / Awaseru | Căn khớp / Matching | Khớp vân, khớp Notch, khớp ngực, khớp eo. “Awase ga warui” = Căn không khớp (Lỗi). |
| 食い違い | Kui-chigai | Trượt khớp / Mismatch | Lỗi hai lớp vải không cùng một đường khi may. Nguyên nhân: Sai răng cưa, sai áp lực bàn đè, vải trơn. |
| 縮み / 伸び | Chijimi / Nobi | Co rút / Kéo dãn (Puckering / Stretching) | Puckering (ギャザー – Gyaza / 縮み): Gân may nhăn, co lại. Nguyên nhân: Căng chỉ mạnh, kim mũi, vải mỏng. Stretching: Vải bị kéo dài khi may (thường ở vải đan, vải có spandex). |
| 目飛び | Me-tobi | Bỏ mũi / Skip stitch | Kim không bắt được chỉ lưng. Lỗi nghiêm trọng (Critical defect). |
| 糸切れ | Ito-gire | Đứt chỉ / Thread break | Gây bỏ mũi, phải may lại. Nguyên nhân: Chỉ kém, kim mài, căng chỉ mạnh, móc chỉ bám. |
| 針折れ | Hari-ore | Gãy kim / Needle break | Nguy hiểm: Mảnh kim rơi vào sản phẩm (Kim loại – Needle detection – 針検査 – Hari kensa bắt buộc). |
| 押え圧 | Osae-atsu | Áp lực bàn đè / Presser foot pressure | Điều chỉnh theo vải: Vải mỏng -> Nhẹ. Vải dày/nhiều lớp -> Mạnh. Sai -> Trượt, nhăn, không cho vải. |
| 差し込み / 差し | Sashikomi / Sashi | Kéo vải / Feeding (Hand feeding) | Thao tác tay dẫn vải. Kỹ năng cốt lõi của công nhân may (Shokunin – 職人). |
| 重ね縫い / 重ね | Kasane-nui / Kasane | May đè / Topstitch / Edge stitch | May đường thứ 2 trên gân đã may để cố định, trang trí. Yêu cầu đường thẳng, cách đều (幅均一 – Haba kinitsu). |
| 三つ折り / 三巻き | Mitsu-ori / Maki-maki | Gấp 3 lớp / Hemming (Roll hem) | Cạp áo, cạp tay, cạp quần. Máy chuyên dụng: ヘミングマシン (Hemming machine). |
| 伏せ縫い | Fuse-nui | Gân kín / Flat-felled seam | Quần jeans, áo sơ mi nam. Độ bền cao, phẳng, đẹp. |
| 割り伏せ | Wari-fuse | Mở gân kín / Open seam pressed flat | Gân may chia 2 bên, ủi phẳng. Thường dùng lưng áo, hông quần. |
| 本縫い伏せ | Honnui-fuse | May 1 kim rồi gấp kín | Kỹ thuật cao cấp. |
| パッカリング | Pakkaringu | Puckering (Nhăn gân) | Từ mượn. Lỗi thường gặp. Đề phòng: Chỉ mỏng, kim nhọn, căng chỉ nhẹ, dùng chân đè chuyên dụng (Compensating foot). |
| ダーツ / 省き | Datsu / Habuki | Mũi nhọn / Dart | Tạo hình dáng 3D. 省き縫い – May mũi nhọn. Điểm mũi nhọn phải nhọn, không lõm (Dimple). |
| タック / タック込み | Takku / Takku-komi | Nếp / Pleat / Tuck | Tuck: Nếp may cố định. Pleat: Nếp gấp (Box pleat, Inverted pleat). |
| ギャザー | Gyaza | Gấp nhăn / Gathering / Shirring | Gấp đều (Gathering) hoặc gấp bằng chỉ elastic (Shirring – シャーリング). |
| スモッキング | Sumokkingu | Smocking | Gấp nhăn trang trí thủ công hoặc máy chuyên dụng. |
| アップリケ | Apurike | Applique (Khâu trang trí) | May miếng vải khác lên mặt áo. |
| 刺繍 | Shishu | Thêu / Embroidery | Máy thêu đa kim (Multi-head embroidery machine). File: .dst, .emb. |
| レーザーカット / レーザー彫刻 | Reza-katto / Reza-kokoku | Cắt laser / Khắc laser | Trên vải, da, denim. Tạo hiệu ứng vintage, lỗ thoáng, logo. |
| 超音波カット / 溶着 | Cho-onpa-katto / Yochaku | Cắt siêu âm / Hàn siêu âm | Không dùng chỉ. Kín nước, kín khí. Áo mưa, y tế, thể thao cao cấp. Năm 2026: Phổ biến Seamless (無縫製 – Muiseisei). |
2.5. Giai đoạn Hoàn Thiện & Kiểm Tra Chất Lượng (仕上げ・検品 – Shiage / Kenpin) – “Khuôn mặt” thương hiệu
Nhật Bản coi trọng Shiage (仕上げ – Hoàn thiện) và Kenpin (検品 – Kiểm tra) như một nghệ thuật. Sản phẩm ra tay phải “Perfect”.
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Tiêu chuẩn/Chi tiết 2026 |
|---|---|---|---|
| 仕上げ | Shiage | Hoàn thiện / Finishing | Bao gồm: Ủi, Cắt chỉ thừa, Gắn nhãn, Kiểm tra, Đóng gói. |
| 検品 | Kenpin | Kiểm tra thành phẩm (Final QC) | Quan trọng nhất. Quy trình: 1. Ngoại quan (外観 – Gaikan), 2. Kích thước (寸法 – Sunpo), 3. Chức năng (機能 – Kino), 4. An toàn (安全 – Anzen – Kim loại, dây kéo). |
| 検針 | Kenshin | Kiểm tra kim loại / Needle detection | Bắt buộc 100% cho xuất khẩu Nhật/B Châu Âu. Máy: 通過式検針機 (Conveyor type), 手持ち検針機 (Handheld). Nhạy độ: Fe φ 0.8mm – 1.0mm. |
| 外観検査 | Gaikan kensa | Kiểm tra ngoại quan | Ánh sáng chuẩn: D65 (Ngày), TL84 (Cửa hàng), A (Đèn ngọn). Kiểm tra: Lỗi vải, lỗi may, màu sắc, bám chỉ, ủi, nhãn mác. |
| 寸法検査 | Sunpo kensa | Kiểm tra kích thước | Dùng thước dây (メジャー – Meja), thước cứng, máy đo tự động (Auto sizing). So với Spec (仕様寸法 – Shiyosunpo). Dung sai (許容差 – Kyoyosa): Thường ±0.5cm ~ ±1.5cm tùy vị trí. |
| 実測 | Jissoku | Đo thực tế | Ghi vào báo cáo: 実測表. |
| 採寸ポイント | Saisun pointo | Điểm đo / POM (Points of Measure) | CF length, CB length, Chest 1/2, Waist 1/2, Hip 1/2, Sleeve length, Shoulder width… |
| 糸切り / 糸始末 | Ito-kiri / Ito-shimatsu | Cắt chỉ / Xử lý chỉ | Zero loose threads (糸残りなし – Ito-nokori nashi). Dùng đèn UV (ブラックライト – Burakku raito) phát hiện chỉ polyester còn sót. |
| アイロン仕上げ / プレス仕上げ | Airon shiage / Puresu shiage | Ủi hoàn thiện | Hình dáng phẳng, không bóng vải (テカリ – Tekari), không vết ủi (アイロン跡 – Airon ato), cạp phẳng, cổ đứng. |
| シワ取り / シワ伸ばし | Shiwa-tori / Shiwa-nobashi | Làm phẳng nếp nhăn | Hơi nước (Steam), Ép nóng (Heat press). |
| タック込み / プリーツ固定 | Takku-komi / Puritsu kotei | Cố định nếp / Pleat setting | Ủi cố định nếp túi, nếp áo, nếp quần. Dùng keo nếp (プリーツ糊 – Puritsu nori) hoặc ủi nhiệt. |
| ネーム付け / タグ付け | Neimu-zuke / Tagu-zuke | Gắn nhãn mác | Main label (Cổ sau), Care label (Hông trái/Bên trong), Size label, Hangtag (下げ札 – Sagesfuda), Price tag. Vị trí theo Shiyosho. |
| 折りたたみ / 畳み | Oritatami / Tatami | Gấp sản phẩm / Folding | Theo quy cách khách: Flat fold (Gấp phẳng), Stand fold (Gấp đứng), Hanger (Treo). Bản vẽ gấp: 畳み図 – Tatami-zu. |
| ポリ袋入れ / 個装 | Poribukuro-ire / Koso | Đóng túi PE / Poly bagging | Túi trong (Inner poly), Túi ngoài (Outer poly/Master poly). Thông tin in trên túi: Style, Color, Size, Qty, PO#, Barcode/QR. |
| シリカゲル / 乾燥剤 | Shirika-jeru / Kansozai | Hạt hút ẩm / Silica gel | Bắt buộc cho xuất khẩu đường biển. Số gói/túi theo quy định. |
| 金属探知機 / ニードルディテクター | Kinzoku tankichi / Nidoru ditekuta | Máy dò kim loại (Cổng) | Kiểm tra cuối cùng sau khi đóng thùng (Carton). Log: Lưu dữ liệu kiểm tra. |
| カートン詰め / 梱包 | Katon-zume / Konpo | Đóng thùng / Carton packing | Thùng carton (カートン – Katon). Kích thước, độ bền (K=K, A=B flute). Số lượng/thùng (アソート – Asoto – Assort size/color). |
| シッピングマーク / 船印 | Shippingu-maku / Funajirushi | Shipping mark / Đấu thùng | In/Mài lên thùng: Buyer name, PO#, Style, Color, Size, Qty, N/W, G/W, Meas (CBM), Carton No. (No. 1/100). |
| 出荷検査 / 最終検査 | Shukka kensa / Saishu kensa | Kiểm tra xuất kho / Final inspection | AQL (Acceptable Quality Level) sampling hoặc 100% tùy yêu cầu. Báo cáo: 検査成績書 – Kensa seiseisho. |
| 不良品 / 不良 | Furyo-hin / Furyo | Sản phẩm lỗi / Defective | Phân loại: Critical (クリティカル – Kuritikaru – Nguy hiểm: kim, móc nhọn), Major (メジャー – Meja – Lỗi chức năng/ngoại quan rõ), Minor (マイナー – Maina – Lỗi nhỏ). |
| 補修 / 修理 | Hoshu / Shuri | Sửa chữa / Repair | Trạm sửa: 補修場. May lại, cắt chỉ, ủi lại, thay phụ liệu. Kiểm tra lại sau sửa (Re-inspection – 再検査 – Sai-kensa). |
| 選別 / 仕分け | Senbetsu / Shiwake | Phân loại / Sorting | Tách: Pass (合格 – Goukaku), Fail (不合格 – Fugoukaku), Pending (保留 – Horyu). |
| ファーストオフ / 初回検査 | Fast-ofo / Shokai kensa | Kiểm tra kiện đầu (First Article Inspection – FAI) | Kiểm tra 100% kiện đầu tiên của mỗi size/màu sau khi setup line. Quyết định cho phép chạy hàng loạt. |
PHẦN 3: VẬT LIỆU & PHỤ LIỆU (素材・資材 – Sozai / Shizai) – “Máu” của sản phẩm
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành Kỹ Thuật 2026: Bí Quyết Học Tập Hiệu Quả, Danh Sách Từ Vựng Cốt Lõi Theo Lĩnh Vực Và Xu Hướng Ứng Dụng Thực Tế
Hiểu rõ vật liệu là Voraussetzung (điều kiện tiên quyết) để Merchandiser, QC, Designer làm việc tốt với đối tác Nhật.
3.1. Phân Loại Vải (生地の分類 – Kiji no Bunrui)
| Nhóm | Kanji | Romaji | Tên tiếng Việt | Đặc điểm / Ứng dụng |
|---|---|---|---|---|
| Vải dệt | 織物 | Ori-mono | Woven fabric | Có kinh (経糸 – Tate-ito) & trame (緯糸 – Yoko-ito). Không co giãn (trừ có spandex). Áo sơ mi, quần tây, áo khoác, jeans. |
| Vải đan | 編み物 / ニット | Ami-mono / Nit | Knit fabric | Có móc (ループ – Ru-pu). Co giãn tốt. Áo thun, polo, hoodie, đồ lót, thể thao. |
| Vải không dệt | 不織布 | Fushokufu | Non-woven | Vải y tế, đệm, lọc, geotextile. |
| Vải dệt kim | 経編 / 緯編 | Tate-ami / Yoko-ami | Warp knit / Weft knit | Warp knit: Tricot, Raschel (bền, ít tuột móc – áo bơi, nội y). Weft knit: Jersey, Rib, Interlock, Fleece (phổ biến). |
3.2. Thành Phần Sợi (繊維組成 – Sen-i Kosei) – Bắt buộc ghi trên Care Label
| Tiếng Việt | Kanji | Romaji | Ký hiệu quốc tế (JIS L 1030 / ISO) |
|---|---|---|---|
| Cotton (Bông) | 綿 | Men / Cotton | CO / COT |
| Polyester | ポリエステル | Pori-esuteru | PE / PES |
| Nylon / Polyamide | ナイロン / ポリアミド | Nairon / Poriamido | PA / NY |
| Viscose / Rayon | レーヨン / ビスコース | Re-yon / Bisukosu | CV / VI |
| Acrylic | アクリル | Akriru | PC / PAN |
| Wool (Lông cừu) | 毛 / ウール | Ke / U-ru | WO / WL |
| Silk (Lụa) | 絹 / シルク | Kinu / Shiruku | SE / SI |
| Linen (Lan) | 麻 / リネン | Asa / Rinen | LI / FL |
| Spandex / Elastane / Lycra | ポリウレタン / スパンデックス | Poriuretan / Supandekkusu | PU / EL / SP |
| Modal | モダール | Modaru | MD / CMD |
| Tencel / Lyocell | テンセル / リヨセル | Tenseru / Riyoseru | LY / CLY |
| Acetate | アセテート | Asete-to | AC / CA |
| Triacetate | トリアセテート | Tori-asete-to | TA / CTA |
| Recycled Polyester | 再生ポリエステル | Saisei pori-esuteru | R-PES / rPET (Xu hướng 2026: GRS Certified). |
| Organic Cotton | オーガニックコットン | Oganikku kotton | OC / OCS Certified. |
Cấu trúc ghi nhãn (Ví dụ): 綿 60% ポリエステル 40% (Cotton 60% Polyester 40%). Thứ tự: Thành phần nhiều -> Ít.
3.3. Cấu Trúc Vải Dệt (織物構造 – Orimono Kozo)
| Cấu trúc | Kanji | Romaji | Tên tiếng Việt | Ví dụ vải |
|---|---|---|---|---|
| Dệt vân | 平織 | Hira-ori | Plain weave (1/1) | Poplin, Broadcloth, Voile, Chiffon, Canvas, Taffeta. |
| Dệt sọc | 綾織 | Aya-ori | Twill weave (2/1, 3/1) | Denim, Gabardine, Chino, Drill, Serge. Vân nghiêng 45°. |
| Dệt satin | 朱子織 / サテン織 | Shusu-ori / Saten-ori | Satin weave (4/1, 5/1, 8/1) | Satin, Sateen, Duchess, Charmeuse. Bề mặt bóng, mượt. |
| Dệt nồi | 変わり織 / 組織織 | Kawari-ori / Soshiki-ori | Dobby / Jacquard | Pique, Waffle, Honeycomb, Matelasse, Brocade, Damask. |
| Dệt kép | 二重織 | Niju-ori | Double cloth | Melton, Double face wool. 2 lớp vải dệt riêng ghép lại. |
| Dệt leno | レノ織 / 絡み織 | Reno-ori / Karami-ori | Leno / Gauze | Kinh xoắn quanh nhau. Vải voan, rèm, y tế. |
3.4. Vải Đan (編み物構造 – Amimono Kozo) – Cơ bản cho Merchandiser Knit
| Cấu trúc | Kanji | Romaji | Tên tiếng Việt | Đặc điểm |
|---|---|---|---|---|
| Đan đơn | 天竺編み / ジャージー | Tenjiku-ami / Jaji | Single Jersey / Plain knit | Mặt: Vân “V”, Lưng: Vân nửa vòng tròn. Cuộn mép. Áo thun basic. |
| Đan hai mặt | インターロック / 両面編み | Intarokku / Ryomen-ami | Interlock / Double knit | 2 mặt giống nhau (vân “V”). Dày, phẳng, không cuộn mép. Polo, áo thể thao cao cấp. |
| Đan gân | リブ編み / ゴム編み | Ribu-ami / Gomu-ami | Rib knit (1×1, 2×2, 3×3) | Co giãn ngang cực tốt. Cổ áo, cạp tay, cạp quần. |
| Đan sổ | フライス編み | Furaisu-ami | Rib (Fleiss -术语德语起源) | Thường gọi Rib 1×1 là Furaisu. |
| Đan nỉ / Lông | 裏毛 / 起毛 / フリース | Uramo / Kemo / Furisu | Fleece / Brushed / French Terry | Lưng có lông (Brushed) hoặc vòng (Loop – Terry). Hoodie, Sweatshirt. |
| Đan jacquard | ジャカード編み | Jaka-do-ami | Jacquard knit | Họa tiết phức tạp, nhiều màu. Áo len, áo vest đan. |
| Đan rổ / Lỗ | 網目編み / レース編み | Amime-ami / Re-su-ami | Mesh / Lace knit | Thoáng khí. Áo bóng rổ, nội y, trang trí. |
3.5. Phụ Liêu (付属資材 – Fuzoku Shizai) – “Chi tiết quyết định chất lượng”
| Phân loại | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Lưu ý kỹ thuật / Tiêu chuẩn Nhật |
|---|---|---|---|---|
| Chỉ may | 縫い糸 / ミシン糸 | Nui-ito / Mishin-ito | Sewing thread | Core-spun (芯糸 – Shin-ito): Poly core + Cotton wrap (T-40, T-60, T-80). Filament Poly (長繊維 – Chosen-i): Bền, bóng. Spun Poly (短繊維 – Tansen-i). Size: Tex, Ticket (Tkt), Nm. Chọn theo vải, máy, gân. |
| Kéo | ファスナー / ジッパー | Fasuna / Jippa | Zipper | YKK (Tiêu chuẩn vàng), SBS, YBS, IDEAL. Loại: Coil (CF), Metal (M), Vislon (V). Chức năng: Auto-lock, Non-lock, Reversible, Water-repellent (撥水 – Hassui), Fire-retardant (難燃 – Nannen). |
| Nút | ボタン | Botan | Button | Nhựa (Polyester, Urea, Casein), Kim loại (Jeans button – ドットボタン/リベット, Snap – スナップ), Vỏ sò (Shell – 貝ボタン), Gỗ, Vải bọc (Covered button – 包みボタン – Kurumi-botan). Kiểm tra: Độ bền màu, độ bền kéo, nickel release (kim loại). |
| Móc | ホック / スナップ | Hokku / Sunappu | Snap / Hook & Eye | Snap: Ring-spring (S-prong), Post (Đinh). Hook & Eye: Cài áo khoác, váy. |
| Dây kéo / Dây nịt | 紐 / コード / ドローコード | Himo / Kodo / Dorokodo | Drawcord / Cord | Dây tròn, dây phẳng, dây dẹt, dây co giãn (Elastic cord – ゴム紐 – Gomu-himo). Đầu dây: Aglet (チップ – Chip), nút bấm (Toggle – トグル). |
| Gôm / Dây co giãn | ゴム / エラスティック | Gomu / Erasutikku | Elastic / Rubber band | Dệt (Woven elastic), Đan (Knitted elastic), Dây (Braided), Trong suốt (Clear elastic). Độ bền kéo, độ hồi co (Recovery %). |
| Vải đệm / Keo dán | 芯地 / 接着芯 | Shinji / Setsuchaku-shinji | Fusible Interlining | Quan trọng nhất cấu trúc. Base: Woven (織物芯), Non-woven (不織布芯), Knit (ニット芯). Keo: PA (Polyamide), PES (Polyester), EVA. Điểm chảy (Melting point): Low (100-120°C), Medium (120-140°C), High (140-160°C). Chọn đúng nhiệt độ máy ủi (Fusing machine – 接着プレス – Setsuchaku-puresu). |
| Vải lót | 裏地 | Uraji | Lining | Taffeta, Twill, Satin, Mesh, Tricot, Flannel. Chống tĩnh điện (Anti-static – 制電 – Seiden), Thoáng khí, Mềm mại. |
| Nhãn mác | ネーム / ラベル / タグ | Neimu / Raberu / Tegu | Label / Tag | Main label (Woven – 織ネーム, Printed – プリントネーム), Care label (品質表示 – JIS L 0001 / ISO 3758), Size label, Hangtag (下げ札 – Sagesfuda), RFID tag (Năm 2026 phổ biến). |
| Đai / Passband | ベルトループ / 通しループ | Beruto-ru-pu / To-shi-ru-pu | Belt loop / Carrier | Vải tự, dây dệt, da. May khóa (Bartack) chắc chắn. |
| Móc khóa / Dây dính | ベルクロ / マジックテープ / 面ファスナー | Berukuro / Majikku-tepu / Men-fasuna | Velcro / Hook & Loop | Tên gọi chung: 面ファスナー (Men-fasuna). Kiểm tra: Lực bám (Peel strength), Lực tách (Shear strength), Độ bền lặp lại (Cycle life). |
| Khóa chụp / Móc áo khoác | ドットボタン / スプリングホック | Dotto-botan / Supuringu-hokku | Snap button / Spring snap | 4 phần: Mũi (Cap), Lõi (Socket), Đinh (Stud), Nắp (Post/Prong). Máy đính tự động. Kiểm tra lực bung (Pull test). |
| Ren / Dây đeo | ストラップ / ショルダーストラップ | Sutorappu / Shoruda-sutorappu | Strap / Shoulder strap | Dây dệt, dây da, xích kim loại. Điều chỉnh độ dài (Adjuster – アジャスター – Ajisuta). |
| Phụ kiện trang trí | 副資材 / トリミング | Fuku-shizai / Torimingu | Trimmings | Dây viền (Piping – パイピング), Ruy băng (Ribbon), Hoa vải, Hạt, Sequins, In nhiệt (Transfer – トランスファー), Thêu (Embroidery – 刺繍), Dán nhiệt (Heat seal – ヒートシール). |
PHẦN 4: KỸ THUẬT ĐỒ HOẠ & PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM (CAD, PATTERN, SPEC) – “Bộ não” kỹ thuật
Năm 2026: Digital Transformation (DX – デジタルトランスフォーメーション) là từ khóa số 1. 3D Design, Virtual Sampling, Digital Twin.
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Phần mềm / Công cụ 2026 |
|---|---|---|---|
| CAD (キャド) | Kado | Computer Aided Design (Thiết kế hỗ trợ máy tính) | Pattern CAD: Lectra (Modaris/Diamino), Gerber (AccuMark), Optitex, PAD System, CLO3D, Browzwear (VStitcher), Style3D. Marker CAD: Tối ưu Budomari. |
| CAM (キャム) | Kamu | Computer Aided Manufacturing (Sản xuất hỗ trợ máy tính) | Điều khiển máy cắt tự động (Auto cutter), máy ủi keo, máy may robot. |
| CLO3D / Browzwear | Kuro-surii-dii / Burozuea | Phần mềm mô phỏng 3D (3D Virtual Prototyping) | Xu hướng bắt buộc 2026. Giảm mẫu vật lý (Physical sample), rút ngắn Lead time, kiểm tra Fit ảo (Virtual Fit), mô phỏng vải (Fabric Physics – Kiji butsuri). |
| アバター / バーチャルモデル | Abata / Bacharu moderu | Avatar / Virtual Fit Model | Dữ liệu đo người thật (3D Body Scan). Size chuẩn: JP Size, ISO, Alvanon. |
| 型紙 / パターン | Katagami / Patan | Pattern / Khuôn mẫu | File: .dxf, .astm, .pat, .gbr, .zip (CLO/Browzwear). Quản lý version: Rev.1, Rev.2… |
| 原型 / ベースパターン | Genkei / Besu-patan | Basic Block / Sloper / Master Pattern | Khối cơ bản: Áo (Body block), Quần (Pant block), Tay áo (Sleeve block), Váy (Skirt block). Cập nhật theo Standard Sizing (JIS L 4001/4002). |
| 展開 / グレーディング | Tenkai / Guredingu | Grading (Phân cỡ) | Rule table (Grade rule – グレードルール). Nested grading (Chồng cỡ) vs Stacked grading. |
| マーカー / 布取り | Maka / Nunotori | Marker Making / Lay planning | Hiệu suất (Efficiency – 効率 – Koritsu) = Budomari. Buffer (余裕 – Yoyu) cho shrinkage, selvedge. |
| 仕様書 / スペックシート | Shiyosho / Supekku-shito | Tech Pack / Specification Sheet | Tài liệu pháp lý kỹ thuật. Gồm: Sketch (平面図 – Heimen-zu), Spec (寸法表 – Sunpo-hyo), BOM (資材表 – Shizai-hyo), Construction (縫製仕様 – Seisei-shiyou), Artwork (プリント/刺繍位置 – Print/Shishu ichi), Packing (梱包指示 – Konpo-shiji). |
| BOM (ビル・オブ・マテリアルズ) | Bomu | Bill of Materials (Danh sách vật liệu) | Chi tiết: Tên, Mã, Nhà cung cấp, Số lượng/SP, Màu, Size, Unit (m, y, pc, m/kg), Loss %. Liên kết ERP. |
| 寸法表 / スペック表 | Sunpo-hyo / Supekku-hyo | Measurement Spec / POM Sheet | POM Code, Description (JP/EN/VN), Sample Size, Tolerance (許容差 – Kyoyosa), Grade Rules. |
| 縮み率 / 縮率 | Chijimi-ritsu / Shukuritsu | Shrinkage % | Nhập vào CAD để bù trừ (Shrinkage compensation – 縮み補正 – Chijimi-hosei) khi tạo Pattern. |
| 歩留まり / 取り枚数 | Budomari / Torimaisu | Marker Efficiency / Yield | Báo cáo hàng ngày/ tuần. Target theo Style. |
| サンプル / 試作サンプル | Sanpuru / Shisaku-sanpuru | Sample / Proto | Loại: Proto (プロト – First sample), Fit Sample (フィットサンプル), PP Sample (PPサンプル – Pre-Production), TOP Sample (TOPサンプル – Top of Production – Kiện đầu dây chuyền), Ship Sample (シップサンプル – Shipment sample), Salesman Sample (セールスマンサンプル – Showroom sample). |
| フィッティング / 試着 | Fittingu / Shichaku | Fitting / Thử mẫu | Buổi hội thẩm định: フィッティング会 (Fitting-kai). Người tham gia: Designer, Merchandiser, Patterner, IE, QC, Buyer (Online/Offline). Ghi chú: フィッティングコメント (Fitting comment) / 修正指示 (Shusei-shiji). |
| 修正 / 直し | Shusei / Naoshi | Sửa mẫu / Amendment | Patterner sửa khuôn (Pattern correction – 型紙修正 – Katagami-shusei). Cập nhật Spec sheet. Version control. |
| 承認 / OK出し | Shonin / Okedashi | Duyệt mẫu / Approval | PP Approved (PP承認) = Cho phép cắt hàng loạt. Chữ ký/Con dấu/Email xác nhận. |
PHẦN 5: QUẢN TRỊ SẢN XUẤT & CÔNG NGHIỆP (IE, LINE BALANCING, QUALITY) – “Động cơ” hiệu suất
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành Logistics Toàn Tập Nhất Năm 2026: Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao, Kèm Câu Ví Dụ Thực Tế
Nhà máy Nhật (và FDI Nhật tại VN) áp dụng cực kỳ chặt chẽ IE (Industrial Engineering – インダストリアルエンジニアリング).
5.1. IE & Cân Bằng Dây Chuyền (ラインバランス – Rain Baransu)
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Áp dụng thực tế 2026 |
|---|---|---|---|
| IE / インダストリアルエンジニアリング | Ii / Insutoriaru-enjiniaringu | Industrial Engineering (Kỹ thuật công nghiệp) | Bộ phận “bác sĩ” dây chuyền. Phân tích động tác, đo thời gian, cải thiện layout, giảm Muda (Ph lãng phí). |
| 動作分析 / モーション分析 | Dosa-bunseki / Moshon-bunseki | Motion Analysis / Motion Study | Therbligs (18 động tác cơ bản). Năm 2026: AI Motion Capture (不使用マーカー – Markerless) phân tích video quay tay. |
| 時間測定 / ストップウォッチスタディ | Jikan-sokutei / Sutoppuwocchi-sutadi | Time Study / Stopwatch Study | Đo thời gian chu kỳ (Cycle time – サイクルタイム). Tính Rating (Đánh giá tốc độ làm việc – レーティング), Allowance (Phép – アローワンス). Ra SAM (Standard Minute Value). |
| 標準時間 / SAM | Hyojun-jikan / Samu | Standard Time / SAM | Thời gian chuẩn 1 SP. Cơ sở: Tính lương cước, Cân bằng line, Tính năng lực (Capacity – 生産能力 – Seisan-noryoku), Giá FOB. |
| ラインバランス / 工程バランス | Rain-baransu / Kotei-baransu | Line Balancing | Phân phối công việc sao cho thời gian các trạm (Station – ステーション / 工程 – Kotei) bằng nhau ≈ Target Cycle Time. Giảm Waiting time (待ち時間 – Machi-jikan), Bottleneck (ボトルネック / 詰まり – Tsumari). |
| ピッチタイム / タクトタイム | Picchi-taimu / Takuto-taimu | Pitch Time / Takt Time | Takt = Thời gian làm việc hiệu quả / Nhu cầu sản xuất. Pitch = Thời gian ra 1 kiện thành phẩm (hoặc 1 bundle). Line cân bằng khi Max Station Time ≤ Pitch Time. |
| スキルマップ / 技能マトリックス | Sukiru-mappu / Gino-matorikkusu | Skill Map / Skill Matrix | Ma trận: Nhân viên x Công đoạn. Level: 0 (Chưa học), 1 (Đang học), 2 (Làm độc lập), 3 (Dạy được), 4 (Chuyên gia/Cải tiến). Dùng cho đào tạo đa năng (Multi-skilling – 多能工 – Tanoko). |
| 多能工 / マルチスキル | Tanoko / Maruchi-sukiru | Multi-skilled worker | Mục tiêu: 1 người làm được 3-5 công đoạn. Giảm nghỉ việc ảnh hưởng line, dễ xoay ca. |
| 作業標準書 / SOP | Sagyo-hyojun-sho / Esu-o-pi | Standard Operating Procedure (SOP) | Văn bản hướng dẫn chi tiết: Phương pháp, Tham số máy, Chất lượng, An toàn, 5S. Có hình ảnh/video. Version control. |
| チェンジオーバー / 段取り替え | Chenji-obe / Dandori-gae | Changeover / Setup time | Đổi style, đổi màu, đổi size. Mục tiêu: SMED (Single Minute Exchange of Die) – 一桁分段取り. Giảm thời gian setup < 10 phút. |
| 生産進捗 / 進捗管理 | Seisan-shinchoku / Shinchoku-kanri | Production Tracking / Progress Control | Bảng: 生産進捗表 (Seisan-shinchoku-hyo). So sánh Keikaku (Kế hoạch) vs Jisseki (Thực tế). Đơn vị: SP (Set/Set), PCS. Hàng ngày báo cáo: 朝礼, 昼礼, 夕礼. |
| 日産 / 日目標 | Nissan / Nichi-mokuhyo | Daily Output / Daily Target | Dựa trên Pitch time x Thời gian làm việc hiệu quả. Theo dõi theo giờ (Hourly output – 時間産 – Jisan). |
| 遅れ / 遅延 | Okure / Chien | Delay / Behind schedule | Okure-nissu (Số ngày trễ). Nguyên nhân: Thiếu vải (資材待ち – Shizai-machi), Thiếu người (人待ち – Hito-machi), Hỏng máy (故障 – Koshou), Lỗi chất lượng (不良 – Furyo), Đổi style (段取り – Dandori). |
| 残業 / オーバータイム | Zangyo / Oba-taimu | Overtime (OT) | Nhật Bản quản lý cực chặt: 36 Agreement (36協定 – San-roku-kyotei). Giới hạn: 45h/tháng, 360h/năm (có ngoại lệ). Tính tiền OT: 1.25x, 1.5x, 1.75x (Ngày lễ/Đêm). |
| 出来高 / 出来高払い | Dekidaka / Dekidaka-barai | Piece rate / Output-based pay | Lương = SAM x Đơn giá cước (単価 – Tanka) x Hệ số hiệu suất. Khuyến khích năng suất. |
5.2. Quản Trị Chất Lượng (QC / QA / TQM) – “Lòng thép” của Nhật Bản
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Công cụ / Tiêu chuẩn |
|---|---|---|---|
| 品質管理 / QC | Hinshitsu-kanri / Kyu-shi | Quality Control (QC) | Kiểm soát quá trình (In-process QC – 工程内検品 – Kotei-nai-kenpin) & Thành phẩm (Final QC). |
| 品質保証 / QA | Hinshitsu-hosho / Kyu-e | Quality Assurance (QA) | Hệ thống đảm bảo chất lượng: ISO 9001, IATF 16949 (ô tô), Customer specific. Phòng ngừa lỗi (Prevention). |
| TQM / 全社的品質管理 | Tikyu-emu / Zenshiteki-hinshitsu-kanri | Total Quality Management | PDCA, QC Circle (QCサークル), Kaizen (改善), 5S, 7 QC Tools (QC七つ道具 – Nana-tsu-dogu). |
| 検査 / 検品 | Kensa / Kenpin | Inspection | 全数検査 (Zensu-kensa – 100%), 抜き取り検査 (Nukitori-kensa – AQL Sampling). |
| AQL (Acceptable Quality Level) | Akyuaru | Mức chất lượng chấp nhận | MIL-STD-105E / ISO 2859-1. Thường: Critical 0, Major 2.5, Minor 4.0 (tùy Buyer). Bảng AQL (AQL表 – Akyuaru-hyo). |
| 不良 / 不良品 | Furyo / Furyo-hin | Defect / Defective | Phân loại: 致命的不良 – Critical (Kim loại, an toàn), 重不良 – Major (Chức năng, ngoại quan lớn), 軽不良 – Minor (Nhỏ, không ảnh hưởng chức năng). |
| 不良率 / 不良品率 | Furyo-ritsu / Furyo-hin-ritsu | Defect Rate / Defective Rate | % = (Số lỗi / Tổng kiểm) x 100. Theo dõi theo: Style, Line, Công đoạn, Nhân viên, Ngày. Target: < 1% (Major), < 3% (Total). |
| パレート図 / パレート分析 | Pareto-zu / Pareto-bunseki | Pareto Chart / 80-20 Rule | 7 QC Tools #1. Xác định “Vital few” lỗi chính (Top 3-5 lỗi chiếm 80% tổng lỗi). Tập trung cải thiện. |
| 特性要因図 / 魚の骨図 | Tokusei-yoin-zu / Sakana-no-hone-zu | Fishbone / Ishikawa / Cause-Effect Diagram | 7 QC Tools #2. Phân tích nguyên nhân gốc rễ (Root Cause – 真因 – Shin-in). 4M/5M/6M: Man (Người), Machine (Máy), Material (VL), Method (Pháp), Measurement (Đo), Environment (Môi trường). |
| ヒストグラム / 度数分布図 | Hisutoguramu / Dosu-bunpu-zu | Histogram | 7 QC Tools #3. Phân bố dữ liệu kích thước (Sunpo), SAM, Thời gian. Kiểm tra phân bố chuẩn (Normal distribution). |
| 管理図 / コントロールチャート | Kanri-zu / Kontororu-chato | Control Chart (SPC) | 7 QC Tools #4. Theo dõi ổn định quá trình (Process Stability). UCL, CL, LCL. Cp, Cpk (Process Capability – 工程能力). Target Cpk ≥ 1.33 (1.67 tốt). |
| チェックシート / 検査表 | Chekku-shito / Kensa-hyo | Check Sheet | 7 QC Tools #5. Thu thập dữ liệu lỗi, kiểm tra điểm. Dữ liệu đầu vào cho Pareto/Histogram. |
| 散布図 / 相関図 | Sanpu-zu / Sokan-zu | Scatter Diagram | 7 QC Tools #6. Mối quan hệ 2 biến: Ví dụ: Căng chỉ vs Puckering, Nhiệt độ ủi keo vs Peel strength. |
| 層別 / データの階層化 | Sobetsu / Data-no-kaisoka | Stratification | 7 QC Tools #7. Phân lớp dữ liệu: Theo ca (Sáng/Chiều/Đêm), Theo line, Theo máy, Theo nhân viên, Theo lô vải. Không phân lớp = Không thấy nguyên nhân. |
| なぜなぜ分析 / 5Why | Naze-naze-bunseki / Faibu-hoi | 5 Why Analysis | Hỏi “Tại sao?” 5 lần để đào sâu đến Root Cause (Thực nhân). Tránh “Nhân viên không cẩn thận” (Kết luận chủ quan). |
| CAPA / 是正処置・予防処置 | Kapa / Zeisei-shochi / Yobo-shochi | Corrective & Preventive Action | 是正処置 (Corrective): Sửa lỗi đã xảy ra. 予防処置 (Preventive): Ngăn lỗi tái diễn / xảy ra chỗ khác. Bắt buộc có hiệu lực kiểm chứng (Effectiveness check – 効果確認 – Koka-kakunin). |
| 初物検査 / 初回検査 | Hatsumono-kensa / Shokai-kensa | First Article Inspection (FAI) | Kiểm tra 100% kiện đầu tiên mỗi style/màu/size. Kiểm tra: Spec, Appearance, Construction, Label, Packing. Ký tên: QC, Line Leader, IE. |
| 巡回検査 / 巡回QC | Junkai-kensa / Junkai-kyu-shi | Roaming QC / In-line QC | QC đi dây chuyền kiểm tra định kỳ (30p/lần). Kiểm tra: Tuân thủ SOP, Tham số máy, Xử lý chỉ, 5S, An toàn. Ghi 巡回検査表 (Junka-kensa-hyo). |
| 工程内不良 / 工程不良 | Kotei-nai-furyo / Kotei-furyo | In-process Defect (WIP Defect) | Lỗi phát hiện trong quá trình may (chưa hoàn thiện). Xử lý ngay tại chỗ (Repair – 補修 – Hoshu). Theo dõi tỷ lệ 工程内不良率. |
| 出荷前検査 / 最終検査 | Shukka-mae-kensa / Saishu-kensa | Pre-shipment / Final Inspection | Theo AQL. Báo cáo: 検査成績書 (Kensa-seisei-sho). Chụp ảnh sản phẩm, đóng gói, mark thùng. |
| クレーム / 苦情 | Kure-mu / Kujo | Claim / Complaint | Khách hàng phản hồi lỗi. Quy trình: Nhận -> Điều tra (8D Report – エイトディー報告書) -> Trả lời khách -> CAPA -> Theo dõi. 8D (8 Disciplines): D1 Team, D2 Mô tả, D3 Chữa cháy, D4 Root Cause, D5 Permanent Action, D6 Triển khai, D7 Phòng ngừa, D8 Khen thưởng. |
| トレーサビリティ / 追跡可能性 | Toresabiriti / Tsuiseki-kanosei | Traceability | Năm 2026: Bắt buộc. QR Code/Barcode trên Bundle ticket, Carton label. Truy vết: Lô vải (Lot), Khuôn (Pattern), Line, Ngày, Nhân viên, Máy, Tham số máy, Kết quả QC. Blockchain/Cloud ERP. |
PHẦN 6: AN TOÀN LAO ĐỘNG, 5S & MÔI TRƯỜNG (安全・5S・環境) – “Văn hóa” nhà máy Nhật
Không an toàn -> Không sản xuất. 5S là nền tảng của mọi cải tiến.
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Nội dung cốt lõi |
|---|---|---|---|
| 安全第一 / 安全衛生 | Anzen-daiichi / Anzen-eisei | Safety First / OSH (Occupational Safety & Health) | Tuân thủ Luật An toàn Việt Nam & Quy định nội bộ Nhật (Anzen-kitei). KYT (Kiken Yochi Training – 危険予知訓練) hàng ngày trước ca. |
| KYT / 危険予知訓練 | Kei-wai-tii / Kiken-yochi-kunren | Hazard Prediction Training | 4 vòng: 1. Vấn đề gì? 2. Nguy hiểm điểm nào? 3. Điểm then chốt? 4. Mục tiêu hành động hôm nay. Làm tại vị trí làm việc (Gemba – 現場). |
| ヒヤリハット / 危険体験 | Hiyari-hatto / Kiken-taiken | Near Miss / Hiyari-Hatto | “Hiyari” (Giật mình), “Hatto” (Bỗng nhận ra). Sự cố gần xảy ra tai nạn. Báo cáo -> Cải thiện -> Chia sẻ. Số lượng báo cáo Hiyari-Hatto cao = Văn hóa an toàn tốt. |
| リスクアセスメント / 危険性評価 | Risuku-asesumento / Kiken-sei-hyoka | Risk Assessment | Xác định nguy hiểm -> Đánh giá rủi ro (Severity x Likelihood) -> Kiểm soát (Hierarchy: Elimination -> Substitution -> Engineering -> Admin -> PPE). |
| 保護具 / PPE | Hogo-gu / Pii-pii-ii | Personal Protective Equipment (PPE) | Bắt buộc: Mũ an toàn (ヘルメット), Kính (保護メガネ), Khẩu trang (マスク), Găng tay (手袋 – Te-bukuro), Giày an toàn (安全靴 – Anzen-gutsu), Áo phản quang (反射ベスト), Cổ tay (袖カバー – Sode-kaba – chống cuốn máy). |
| ロックアウト・タグアウト / LOTO | Rokku-auto / Taggu-auto / Roto | Lockout-Tagout (LOTO) | Quy trình khóa năng lượng khi bảo trì, sửa chữa, vệ sinh máy. 1 Người 1 Khóa 1 Thẻ. Tuyệt đối không gỡ khóa người khác. |
| 5S / ゴーエス | Go-esu | 5S (Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu, Shitsuke) | Nền tảng quản lý. |
| 整理 | Seiri | Sort (Phân loại) | Tách cần/không cần. Red Tag (赤札 – Akasatsu) cho vật không cần -> Khu vực đỏ -> Xử lý. |
| 整頓 | Seiton | Set in Order (Sắp xếp) | “Đúng chỗ, đúng lượng, dễ lấy, dễ trả, dễ thấy”. Visual Management (見える化 – Mieruka): Biển tên, vạch kẻ, shadow board (bóng gương dụng cụ), Kanban. |
| 清掃 | Seiso | Shine (Vệ sinh/Làm sạch) | Không chỉ quét dọn mà là “Kiểm tra qua việc làm sạch”. Phát hiện dầu rò rỉ, vít lỏng, dây điện hở, kim gãy. Cleaning = Inspection. |
| 清潔 | Seiketsu | Standardize (Vệ sinh/Cá nhân hóa) | Duy trì 3S đầu. Chuẩn hóa: Checklist 5S, Lịch vệ sinh, Trách nhiệm khu vực (担当 – Tantou), Điểm số (採点 – Saiten). |
| 躾 | Shitsuke | Sustain (Tự giác/Nghề nghiệp) | Làm đúng quy tắc khi không ai nhìn. Văn hóa: Chào hỏi, Báo cáo – Liên lạc – Thảo luận (Hourenso – 報告・連絡・相談), Tuân thủ SOP, Kaizen. |
| 見える化 / 可視化 | Mieruka / Kashika | Visual Management | Bảng sản xuất (Andon – アンドン), Bảng 5S, Bảng An toàn, Bảng KPI, Biển chỉ dẫn, Màu sắc đường lối (Line marking). “Nhìn là hiểu, hiểu là làm”. |
| カイゼン / 改善 | Kaizen | Continuous Improvement (Cải tiến liên tục) | Tinh thần cốt lõi. Không có “hoàn hảo”, chỉ có “tốt hơn hôm qua”. QC Circle (QCサークル), Teian (提案 – Đề xuất cải thiện), Suggestion system (提案制度 – Teian-seido). Phần thưởng cho ý tưởng. |
| ムダ / 無駄 | Muda | Waste (Ph lãng phí) | 7 Muda (7 Ph lãng phí): 1. Sản xuất quá mức (過剰生産 – Kaijo-seisan), 2. Chờ đợi (待ち – Machi), 3. Vận chuyển (運搬 – Unpan), 4. Quy trình thừa (加工不良 – Kako-furyo / 不必要な工程), 5. Tồn kho (在庫 – Zaiko), 6. Động tác thừa (動作 – Dosa), 7. Sản phẩm lỗi (不良 – Furyo). Năm 2026 thêm: 8. Không khai thác tài năng nhân viên (未活用の才能 – Mikkatsuyo-no-saino). |
| 現場 / 現物 / 現実 | Genba / Genbutsu / Genjitsu | 3 Thực (3 Gen – San-Gen) | Thực tế, Thực vật, Thực lý. Quản lý phải ra “Genba” (xưởng) để thấy “Genbutsu” (sản phẩm lỗi, máy hỏng) và hiểu “Genjitsu” (thực hư). Không quản lý qua báo cáo giấy/màn hình. |
| 報連相 | Hourenso | Report – Contact – Consult (Báo – Liên – Thảo) | Văn hóa giao tiếp bắt buộc. Báo cáo kịp thời (Report), Liên lạc thông tin (Contact), Thảo luận khi gặp vấn đề (Consult). “Hourenso mujikara” (Sức mạnh Hourenso). |
| 環境マネジメント / ISO 14001 | Kankyo-menejimento / Aiso-ichiman-ichi | Environmental Management | Xử lý nước thải (排水処理 – Haisui-shori), Khí thải (排ガス – Haigas), Rác nguy hiểm (特別管理産業廃棄物 – Tokubetsu-kanri-sangyo-haikibutsu – Keo, dung môi, kim loại), Tiết kiệm năng lượng (省エネ – Sho-ene), Carbon Neutral (カーボンニュートラル – Kabon-nyutoraru) – Mục tiêu 2050, hành động 2026. |
PHẦN 7: HÀNH CHÍNH, HỢP ĐỒNG, LOGISTICS & XUẤT NHẬP KHẨU (事務・貿易・物流) – Cho Merchandiser & Quản Lý
Merchandiser (マーチャンダイザー – Machandaiza) là cầu nối giữa Khách hàng (Buyer – バイヤー) và Nhà máy (Factory – 工場 – Kojo).
7.1. Quy Trình Đơn Hàng & Hành Chính (オーダー処理・事務 – Oda-shori / Jimu)
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Quy trình |
|---|---|---|---|
| マーチャンダイザー / 担当 | Machandaiza / Tantou | Merchandiser / Người phụ trách | Key person. Quản trị: Giá (Costing), Thời gian (T&A), Chất lượng, Vật liệu, Giao hàng. |
| インクワイアリー / 問い合わせ | Inkuwaiari / Toiawase | Inquiry (Hỏi giá/Yêu cầu báo giá) | Buyer gửi: Style, Qty, Fabric ref, Target FOB, Lead time. Factory phản hồi: Quotation (見積書 – Mitsumorisho). |
| 見積書 / コストシート | Mitsumorisho / Kosuto-shito | Quotation / Costing Sheet | Bí mật tuyệt đối. Cấu thành: Fabric cost, Trim cost, CMT (Cut-Make-Trim – 加工賃 – Kakochin), Wash/Finishing, Overhead, Profit, Commission. Đơn vị: USD/FOB. |
| オーダー確定 / 受注確定 | Oda-kakutei / Juchu-kakutei | Order Confirmation (OC) | Buyer gửi Purchase Order (PO – 発注書 – Hacchusho). Factory ký Order Confirmation (OC – 受注確認書 – Juchu-kakuninsho). |
| T&A / Time & Action Calendar | Ti-ando-e / T&A | Lịch trình thời gian & Hành động | Công cụ quản lý dự án quan trọng nhất. Các mốc: Lab dip, Strike-off, Fit sample, PP sample, Fabric arrival, Trim arrival, Cutting start, Sewing start, Finishing start, Final Inspection, Shipment. Cập nhật hàng tuần. |
| ラボディップ / 色出し | Rabodippu / Irodashi | Lab Dip (Thử màu) | Nhà máy gửi màu vải thử (Lab dip) cho Buyer duyệt. Light box: D65, TL84, UV. Phê duyệt: Approved (承認 – Shonin), Conditionally Approved (条件付き承認 – Joken-tsuki-shonin), Rejected (却下 – Kyakka). |
| ストライクオフ / 染め出し / プリントストライク | Sutoraiku-ofu / Some-dashi / Purinto-sutoraiku | Strike-off (Thử in/Thử thêu) | Mẫu in (Print), thêu (Embroidery), dệt jacquard. Kiểm tra: Màu, Vị trí, Kích thước hoa văn, Độ bền màu. |
| フィットサンプル / 試着サンプル | Fitto-sanpuru / Shichaku-sanpuru | Fit Sample | Kiểm tra Form, Size, Balance. Thường làm bằng vải thay thế (Substitute fabric – 代用生地 – Daio-kiji) nếu vải chính chưa về. |
| PPサンプル / 量産前サンプル | Pi-pi-sanpuru / Ryosan-mae-sanpuru | Pre-Production Sample (PP Sample) | Mẫu vàng (Gold Seal Sample). Làm đủ vải chính, phụ liệu chính, quy trình sản xuất hàng loạt. Phải được Approved mới được cắt hàng (Cutting GO – 裁断GO – Saitan-GO). |
| TOPサンプル / 最初の生産品 | Toppu-sanpuru / Saisho-no-seisan-hin | Top of Production (TOP Sample) | Kiện đầu tiên ra dây chuyền sản xuất hàng loạt. Kiểm tra 100% so với PP Sample. |
| シップサンプル / 出荷サンプル | Shippu-sanpuru / Shukka-sanpuru | Shipment Sample | Lấy ngẫu nhiên từ lô hàng chuẩn bị xuất. Gửi Buyer lưu giữ/kiểm tra cuối. |
| セールスマンサンプル / 営業サンプル | Seruzuman-sanpuru / Eigyo-sanpuru | Salesman Sample (SMS / Showroom Sample) | Dùng cho Buyer chụp ảnh catalog, trưng bày showroom, đặt hàng từ Agent/Retailer. Yêu cầu hoàn hảo như hàng thật. |
| 資材手配 / 発注 | Shizai-tehai / Hacchu | Material Procurement / Purchasing | Dựa trên BOM & PO. Theo dõi: 納期, 入荷予定, 遅れ, 不足. |
| 生地入荷 / 生地検反 | Kiji-nyuka / Kiji-kentan | Fabric Incoming / Fabric Inspection | 4-point system. Báo cáo: 検反報告書 (Kentan-hokokusho). Lỗi -> Claim nhà cung cấp (クレーム – Claim) -> Đổi/Trả/Điều chỉnh giá. |
| 副資材入荷 / 付属検品 | Fuku-shizai-nyuka / Fuzoku-kenpin | Trim Incoming / Trim Inspection | Kiểm tra: Nút, Kéo, Nhãn, Gôm, Vải đệm… Theo AQL hoặc 100% (Kim loại, Nhãn). |
| 生産日程 / 生産スケジュール | Seisan-nittei / Seisan-sukedu-ru | Production Schedule | Chi tiết từng ngày/tuần: Line nào, Style nào, Qty bao nhiêu, Input/Output target. |
| 進捗報告 / 進捗メール | Shinchoku-hokoku / Shinchoku-meru | Progress Report | Gửi Buyer hàng tuần (Weekly report – 週報 – Shuho) hoặc theo yêu cầu. Nội dung: % Hoàn thành, Vấn đề (Issue), Đề xuất (Countermeasure), T&A cập nhật. |
| コストダウン / コスト削減 | Kosuto-daun / Kosuto-sakugen | Cost Down / Cost Reduction | Yêu cầu từ Buyer hoặc tự chủ động: Thay đổi vật liệu, Tối ưu Budomari, Giảm SAM, Giảm Loss, Đổi nhà cung cấp. Phải có Cost Breakdown (コスト内訳 – Kosuto-uchiwake). |
7.2. Điều Khoản Thương Mại & Logistics (インコタームズ・物流 – Inkotamu / Butsuryu)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Tiếng Nhật Chuyên Ngành Khuôn Mẫu (金型 – Kanagata): Bí Kíp Thông Thạo Năm 2026 Từ A-Z Cho Kỹ Sư & Thợ CNC
| Từ vựng | Romaji | Nghĩa | Giải thích ngắn gọn |
|---|---|---|---|
| インコタームズ / 貿易条件 | Inkotamu / Boeki-joken | Incoterms 2020 | Quy tắc quốc tế phân chia rủi ro/chi phí. Phổ biến: FOB, CIF, CFR, EXW, DDP, FCA. |
| FOB (Free On Board) | Efu-o-bi | FOB (Miễn phí trên tàu) | Phổ biến nhất VN -> Nhật/Âu/Mỹ. Người bán giao hàng lên tàu tại cảng xuất (Hai Phong, Cat Lai). Chi phí/Rủi ro chuyển cho người mua sau khi qua mép tàu. |
| CIF (Cost, Insurance, Freight) | Shi-ai-efu | CIF (Giá trị, Bảo hiểm, Cước phí) | Người bán trả cước biển + Bảo hiểm đến cảng đích. Rủi ro chuyển khi lên tàu (giống FOB). |
| EXW (Ex Works) | I-eks-daburyu | EXW (Tại xưởng) | Người mua tự lấy hàng tại xưởng người bán. Rủi ro/chi phí lớn nhất cho người mua. |
| FCA (Free Carrier) | Efu-shi-e | FCA (Miễn phí giao cho người vận chuyển) | Dùng cho vận tải đa phương thức (Container). Giao tại nơi chỉ định (ICD, Kho bãi). Phổ biến năm 2026 thay FOB cho container. |
| L/C (Letter of Credit) | Eru-shi | Thông báo tín dụng (L/C) | Phương thức thanh toán an toàn qua ngân hàng. At sight (L/C ngay), Deferred (L/C 기한 – Usance). Kiểm tra đơn từ (Documents) khớp L/C. |
| T/T (Telegraphic Transfer) | Ti-ti | Chuyển tiền điện tín (Wire transfer) | Thanh toán trực tiếp ngân hàng. Thường: 30% Deposit (前金 – Maekin) + 70% Before shipment / Against docs (対書類 – Tai-shorui). |
| B/L (Bill of Lading) | Bi-eru | Hàng hóa vận đơn (Bill of Lading) | Chứng từ quyền sở hữu hàng. Original B/L (正本 – Seihon) hoặc Telex Release (テレックスリリース – Terekkusu-ririsu) / Surrender (サレンダー – Sarenda). |
| Packing List (P/L) | Pakkin-guristo / Pakeru | Bảng kê đóng gói | Chi tiết: Style, Color, Size, Qty/ctn, N.W., G.W., Meas., CBM, Marks. |
| Commercial Invoice (C/I) | Inboisu / Shogyo-inboisu | Hóa đơn thương mại | Giá trị thanh toán. Dùng cho Hải quan khai báo. |
| Certificate of Origin (C/O) | Shisansho / C/O | Chứng nhận xuất xứ | Form D (ASEAN), Form E (VN-China), Form AK (VN-Korea), Form VJ (VN-Japan – RCEP/CPTPP), Form A (GSP). Năm 2026: e-CO (Electronic CO) phổ biến. |
| HS Code / 税番 | Echi-esu-kodo / Zeiban | Mã HS (Harmonized System) | Phân loại hàng hóa thuế quan. Ví dụ: 6109.10 (Áo thun cotton), 6203.42 (Quần nam cotton). Quyết định thuế nhập khẩu. |
| Booking / ブッキング | Bukkingu | Đặt chỗ tàu / Booking | Forwarder (货代 – Kadai) đặt chỗ cho nhà máy. Thông tin: POL, POD, ETD, ETA, Vessel, Voyage, Container size/type (20GP, 40GP, 40HQ). |
| S/I (Shipping Instruction) | Esu-ai | Chỉ thị vận chuyển | Nhà máy gửi cho Forwarder để làm B/L. Thông tin chính xác: Shipper, Consignee, Notify, Description, Marks & Numbers. |
| VGM (Verified Gross Mass) | Bui-ji-em | Khối lượng thực xác minh | Bắt buộc SOLAS. Cân container sau khi đóng (Method 1) hoặc tính tổng (Method 2). Gửi cho Forwarder trước Cut-off. |
| Cut-off / 締め切り | Katto-ofu / Shimekiri | Hạn chót (Cut-off time) | CY Cut-off: Giờ hạn(container vào cảng). SI Cut-off: Giờ hạn(gửi S/I). VGM Cut-off: Giờ hạn(gửi VGM). Trễ = Bỏ tàu, phí lưu kho (Detention/Demurrage). |
| ETD / ETA | Ii-ti-di / Ii-ti-e | ETD (Estimated Time of Departure – Khởi hành), ETA (Estimated Time of Arrival – Đến) | Theo dõi tàu: MarineTraffic, VesselFinder. Cập nhật cho Buyer. |
| Arrival Notice / 到着通知 | Tochaku-tsuchi | Thông báo đến hàng | Forwarder/Agent gửi cho Consignee (Người nhận) tại cảng đích để làm thủ tục nhập khẩu. |
| Customs Clearance / 通関 | Tsukan | Thông quan / Xác minh hải quan | Khai báo (Declaration – 申告 – Shinkoku), Nộp thuế (Tax payment – 納税 – Nozei), Kiểm tra vật lý (Inspection – 検査 – Kensa), Xả hàng (Release – 許可 – Kyoka). |
| Demurrage / Detention | Demareji / Ditenhon | Phí bãi chứa / Phí container quá hạn | Demurrage: Container ở cảng quá Free time. Detention: Container ở ngoài cảng (kho khách) quá Free time. Chi phí cao. Quản lý chặt Return empty (返却 – Henkyaku). |
PHẦN 8: TỪ VỰNG “SỐNG” TRONG XƯỜNG (SLANG / XƯỜNG NGỮ – 現場用語) – Giao Tiếp Như Người Địa Phương
Đây là phần quan trọng nhất để “hòa nhập” ngay lập tức khi bước chân vào xưởng Nhật/VN có quản lý Nhật. Sách vở không dạy những từ này.
| Từ vựng (Xưởng ngữ) | Chuẩn / Ý nghĩa | Ví dụ sử dụng / Context |
|---|---|---|
| ヨシ (Yoshi) | OK / Được / Xong / Đúng rồi | “Yoshi, kore de ii.” (OK, như này được rồi). Dùng khi kiểm tra xong, duyệt mẫu, setup xong máy. |
| ダメ (Dame) | Không được / Sai / Hỏng / Lỗi / Cấm | “Kore, dame.” (Cái này sai/lỗi). “Dame desu.” (Không được). Tuyệt đối không dùng “Iie” (Không) trong xưởng khi nói về lỗi/chất lượng. |
| ナシ (Nashi) | Không có / Không / Zero | “Furyo nashi.” (Không lỗi). “Zaiko nashi.” (Hết hàng/không tồn kho). |
| アリ (Ari) | Có / Yes / Có lỗi | “Kizu ari.” (Có lỗi vải). “Notchi ari.” (Có notch). |
| オッケー / OK (Oke) | OK | Dùng ngang ngửa với Yoshi. “Oke, tsugi.” (OK, tiếp theo). |
| エヌジー / NG (Enu-jii) | No Good (Sai / Lỗi / Không đạt / Phải làm lại) | “Kore NG.” (Cái này lỗi). “NG dasu” (Xuất ra lỗi / Làm ra sản phẩm lỗi). “NG brand” (Tem lỗi). |
| リワーク / リワ (Riwaku / Riwa) | Rework (Làm lại / Sửa chữa) | “Kore riwaku.” (Cái này phải làm lại). Trạm sửa: リワーク場 (Riwaku-ba). |
| オライ / オーライ (Orai) | All Right (OK / Được / Vào được / Lên được) | Hướng dẫn xe container, cẩu, di chuyển vải: “Orai, orai… Stop!” (Tiến, tiến… Dừng!). |
| セット (Setto) | Setup / Cài đặt / Chuẩn bị | “Mishin setto ok?” (Máy setup xong chưa?). “Setto henkou” (Thay đổi setup). |
| チェンジ (Chenji) | Change / Đổi (Style, Màu, Size, Kim, Chỉ, Máy) | “Chenji desu.” (Đang đổi style). “Chenji jikan” (Thời gian đổi style). |
| ダンドリ (Dandori) | Chuẩn bị / Sắp xếp / Stage / Setup (Quan trọng!) | “Dandori yoku yaru.” (Chuẩn bị kỹ rồi làm). “Dandori warui” (Chuẩn bị kém -> Làm chậm, sai). Dandori = 80% thành công. |
| バラシ / ばらし (Barashi) | Tháo dỡ / Phân giải (Bundle, Bộ phận, Máy) | “Bundle barashi” (Mở bundle ra phân chia). “Mishin barashi” (Tháo máy để sửa/đổi). |
| アソート / アソ (Asoto / Aso) | Assort (Phân phối size/màu trong bundle/thùng) | “Asoto hyo” (Bảng phân phối). “Asoto machigai” (Sai phân phối size). |
| ピック / ピッキング (Pikku / Pikkingu) | Pick / Lấy / Chọn (Vải, Phụ liệu, Bundle) | “Kiji pikku” (Lấy vải theo marker). “Trim pikku” (Lấy phụ liệu). |
| インプット / アウトプット (Input / Output) | Input (Đầu vào), Output (Đầu ra) | “Input 100 set.” (Đưa vào 100 set). “Output 95 set.” (Ra 95 set). Loss 5 set. |
| ターゲット / タゲ (Target / Tage) | Mục tiêu (Sản lượng/ngày, SAM, Hiệu suất) | “Kyou no target nan set?” (Hôm nay mục tiêu bao nhiêu set?). |
| ペース (Pe-su) | Pace (Tốc độ sản xuất thực tế) | “Pe-su ochiru” (Tốc độ giảm). “Pe-su ageru” (Tăng tốc độ). |
| ストップ / スト (Sutoppu / Suto) | Stop (Dừng dây chuyền / Dừng máy) | “Line stop!” (Dừng line – có sự cố lớn). “Mishin stop” (Máy dừng). |
| トラブル (Toraburu) | Trouble (Sự cố / Vấn đề / Hỏng hóc) | “Toraburu hassei.” (Phát sinh sự cố). Báo cáo: トラブル報告書 (Toraburu-hokokusho). |
| クレーム (Kure-mu) | Claim (Khiếu nại / Phản hồi lỗi từ khách / Nội bộ) | “Buyer kara kure-mu kita.” (Khách khiếu nại). “Shizai kure-mu” (Khiếu nại vật liệu). |
| ロット (Rotto) | Lot (Lô hàng / Lô vải / Lô sản xuất) | “Rotto chigau” (Khác lô – không được trộn). “Rotto kanri” (Quản lý theo lô). |
| シール / シール貼り (Shiru / Shiru-hari) | Seal / Tem / Dán tem (Tem kiểm tra, Tem QC, Tem Size) | “Shiru haru” (Dán tem). “Shiru machigai” (Sai tem). |
| タグ付け (Tagu-zuke) | Gắn nhãn mác (Hangtag, Price tag) | “Tagu-zuke wasure” (Quên gắn tag). |
| パック / パッキング (Pakku / Pakkingu) | Pack / Đóng gói (Túi PE, Thùng) | “Packing shiji” (Chỉ thị đóng gói). “Packing machi” (Chờ đóng gói). |
| カートン / カトン (Katon) | Carton (Thùng carton) | “Katon zume” (Đóng thùng). “Katon mark” (Đấu thùng). |
| パレット (Paretto) | Pallet (Pa-lét) | “Paretzuke” (Xếp pa-lét). “Paretto sizu” (Kích thước pa-lét: 1100×1100, 1200×1000). |
| フォーク / フォークリフト (Foku / Foku-rifuto) | Forklift (Xe nâng) | “Foku onegai” (Nhờ xe nâng). “Fuku unpan” (Vận chuyển bằng xe nâng). |
| コンテナ (Konena) | Container | “Konena ire” (Nhét container). “Konena ban” (Số container). |
| ヤード (Yado) | Yard (Đơn vị vải – 1 yard = 0.9144m) | “Kiji 50 yado” (Vải 50 yard). Tính tiền vải thường theo Yard (USD/Yard) hoặc Mét (USD/m). |
| キロ / キログラム (Kiro / Kiroguramu) | Kg (Đơn vị vải đan, chỉ, gôm, rác) | “Kiji 500 kiro” (Vải 500 kg). “Ito 10 kiro” (Chỉ 10 kg). |
| メートル / メートル (Mētoru) | Meter (m) | “Haba 150 mētoru” (Rộng 150cm – Lưu ý: Haba thường dùng cm). |
| センチ / センチメートル (Senchi / Senchimētoru) | Centimeter (cm) | “Suso 50 senchi” (Cạp 50cm). “Nuishiro 1 senchi” (Gân 1cm). |
| ミリ / ミリメートル (Miri / Mirimētoru) | Millimeter (mm) | “Hari saizu 11 miri” (Kim size 11 – thường dùng gauge hoặc size number). “Nuishiro 10 miri” (Gân 10mm). |
| ゲージ / ゲージ (Geji) | Gauge (Độ mịn vải đan / Số kim trên inch) | “12 geji” (12GG – 12 kim/inch). “7 geji” (7GG – Vải đan dày). |
| デニール (Denieru) | Denier (Độ mịn sợi – Chỉ, vải đan) | “75 denier” (75D). “150 denier” (150D). Càng lớn càng dày. |
| カウント / 番手 (Kaunto / Bante) | Count (Ne – Số Anh/Độ mịn sợi cotton) | “40 kaunto” (40s/1 – Ne 40). “60 kaunto” (60s – Mịn hơn). Cotton: Count lớn = Mịn. Denier: Denier lớn = Dày. |
| オンス / オンス (Ounsu) | Ounce (oz – Trọng lượng vải/yd² – Vải dệt, Denim) | “10 ounsu” (10oz Denim). “14 ounsu” (14oz – Dày, cứng). |
| ジーエスエム / GSM (Jiemu-esu-emu) | GSM (Grams per Square Meter – g/m²) | Tiêu chuẩn quốc tế trọng lượng vải. “200 GSM” (200g/m²). Dùng cho cả vải dệt và đan. Năm 2026: Bắt buộc ghi GSM trên Spec. |
| テンション (Tenshon) | Tension (Độ căng – Chỉ, Vải khi ghé/cắt/may) | “Ito tenshon” (Căng chỉ). “Kiji tenshon” (Căng vải). “Tenshon tsuyoi” (Căng mạnh). “Tenshon yowai” (Căng yếu). |
| バランス (Baransu) | Balance (Cân bằng – Gân may, Căn khớp, Line balancing) | “Nuime baransu warui” (Đường may không cân bằng – lệch căng chỉ). “Line baransu toru” (Cân bằng line). |
| フィット (Fitto) | Fit (Dáng / Form / Kích thước phù hợp) | “Fitto ii” (Dáng đẹp/chuẩn). “Fitto warui” (Dáng xấu/lộn xộn). “Fitto check” (Kiểm tra dáng). |
| シルエット (Shiruetto) | Silhouette (Hình dáng tổng thể) | “Shiruetto ga kirei” (Hình dáng đẹp). “Shiruetto henka” (Thay đổi hình dáng – sau giặt/ủi). |
| ドレープ (Dorepu) | Drape (Độ rủ/Chảy của vải) | “Dorepu ga ii” (Vải chảy đẹp, mềm). “Dorepu ga katai” (Vải cứng, không chảy). |
| ハリ / コシ (Hari / Koshi) | Độ cứng / Độ đàn hồi (Cấu trúc vải) | “Hari ga aru” (Vải cứng, có thân). “Koshi ga tsuyoi” (Vải có độ đàn hồi tốt, bồng bềnh). |
| ヌメリ / スベリ (Nameri / Suberi) | Độ trơn / Trượt (Vải, Chỉ, Kim, Bàn đè) | “Nameri ga tsuyoi” (Rất trơn – khó may, dễ trượt khớp). “Suberi yokunai” (Không trơn – dễ bị kẹt). |
| アタリ (Atari) | Điểm nhấn / Vết ủi / Vết may hiện rõ / “Atari” (Trúng – may đúng chỗ) | “Atari ga tsuku” (Có vết ủi/may hiện ra mặt ngoài – Lỗi). “Atari wo tsukeru” (Đánh dấu vị trí may/khoan bằng phấn/bút). |
| チャコ / チャコペン (Chako / Chako-pen) | Chaco / Bút phấn (Đánh dấu vải) | “Chako de kaku” (Vẽ bằng bút phấn). “Chako kesu” (Xóa phấn – ủi hơi/bàn chải). |
| シルバー / シルバーペン (Shiruba / Shiruba-pen) | Bút bạc (Đánh dấu trên vải đen/sẫm) | Dùng cho vải đen, navy, denim. |
| ノッチ (Notchi) | Notch (Mốc cắt khớp) | “Notchi kiru” (Cắt notch). “Notchi nashi” (Thiếu notch – Lỗi nghiêm trọng). |
| ドリル (Doriru) | Drill (Lỗ khoan đánh dấu vị trí túi, móc, dây) | “Doriru utsu” (Khoan lỗ). “Doriru machigai” (Khoan sai vị trí). |
| バインダー (Bainda) | Binder (Máy/Phụ kiện gấp viền tự động) | “Bainda tsukau” (Dùng binder). “Bainda choushi” (Điều chỉnh binder). |
| ピッピ (Pippi) | Tiếng bíp máy (Cắt chỉ, Xong chu kỳ, Cảnh báo) | “Pippi naru” (Máy bíp). “Pippi tomaranai” (Bíp không ngừng – Lỗi). |
| エラー (Era) / エラーコード (Era-kodo) | Error / Mã lỗi (Màn hình máy may/tự động) | “Error 101” (Mã lỗi cụ thể). Tra cứu Error code list (エラーコード一覧 – Era-kodo ichiran). |
| メンテ / メンテナンス (Mente / Mentenansu) | Maintenance (Bảo trì / Sửa chữa máy) | “Mente jikan” (Giờ bảo trì). “Mente tanin” (Người bảo trì). “Daily Mente” (Bảo trì hàng ngày – làm trước ca). |
| オイル / グリス (Oiru / Gurisu) | Oil / Grease (Dầu bôi trơn máy) | “Oiru sasu” (Bơm dầu). “Grisu nugu” (Bôi grease). Định kỳ theo manual. |
| ハリコ / 針箱 (Hari-ko) | Hộp kim / Khay kim | Quản lý kim theo số lượng, size. “Hari-ko check” (Kiểm tra hộp kim – thấy kim gãy, thiếu). |
| ボビン / 下糸巻き (Bobin / Shita-ito-maki) | Bobbin / Cuộn chỉ dưới | “Bobin kawari” (Đổi bobbin). “Bobin nashi” (Hết bobbin). “Bobin maki” (Cuốn chỉ bobbin). |
| イトタチ / 糸立ち (Ito-tachi) | Khổ chỉ / Đứng chỉ (Chỉ đứng vững trên vải, không chìm, không lòi) | “Ito-tachi ga ii” (Chỉ đẹp, đứng tốt). “Ito-tachi warui” (Chỉ chìm/lòi – Lỗi). |
| メリヤス / メリ (Meri-yasu / Meri) | Meriyasu (Vải đan / Tricot / Knit – Từ cổ: Merino + Yarn) | Tên gọi cũ nhưng vẫn dùng cho bộ phận vải đan: メリヤス課 (Meriyasu-ka), メリヤスミシン (Meri-yasu-mishin – Máy đan/Overlock/Interlock). |
| ハギレ / 端切れ (Hagire) | Cát vải / Vải thừa nhỏ (Swatch / Scrap) | “Hagire toru” (Lấy cát vải làm mẫu/test). “Hagire uri” (Bán cát vải). |
| ミミ (Mimi) | Răng vải (Selvage) | “Mimi kiru” (Cắt răng vải). “Mimi yokeru” (Tránh răng vải khi bố cắt). |
| ジバ (Jiba) | Địa phương / Nhà máy tại chỗ (Local factory) | “Jiba no handan” (Quyết định tại chỗ). “Jiba ni makaseru” (Uy quyền cho nhà máy). |
| ホンシャ (Honsha) | Trụ sở chính / Head Office (Tokyo/Osaka…) | “Honsha no shiji” (Chỉ thị từ Trụ sở). “Honsha stable” (Trụ sở xác nhận). |
| シテン (Shiten) | Chi nhánh / Branch Office | “Osaka shiten”, “Ho Chi Minh shiten”. |
| シャチョウ (Shacho) | Giám đốc / President | Người quyết định cuối cùng. |
| ブチョウ (Bucho) | Trưởng bộ phận / Department Manager | Quản lý bộ phận (Seisan-bucho, Hinshitsu-bucho). |
| カチョウ (Kacho) | Trưởng科 / Section Chief | Quản lý nhóm/khoa (Line Kacho, QC Kacho). |
| シュニン (Shunin) | Trưởng nhóm / Supervisor / Chief | Quản lý trực tiếp dây chuyền (Line Shunin). Người liên lạc trực tiếp với công nhân. |
| リーダー / 班長 (Rida / Hancho) | Trưởng tổ / Team Leader | Quản lý 1 tổ (Team/Group) trong line. |
| パート / パートさん (Pato / Pato-san) | Nhân viên thời vụ / Part-timer | Gọi là “Pato-san” (cách gọi lịch sự). |
| ハケン (Haken) | Nhân viên 파견 / Dispatched worker (Từ công ty 파견 – Haken-gaisha) | Khác với nhân viên chính thức (Seishain – 正社員). |
| ガイコクジン (Gaikokujin) | Người nước ngoài / Lao động nhập cư | Kỹ năng thực tập (Ginou-jisshuu – 技能実習), Đặc định kỹ năng (Tokutei-ginou – 特定技能). Năm 2026: Quy trình mới, bảo vệ quyền lợi chặt hơn. |
| ニホンゴ (Nihongo) | Tiếng Nhật | “Nihongo jouzu” (Tiếng Nhật giỏi). “Nihongo wakarimasu” (Hiểu tiếng Nhật). |
| ワカリマセン (Wakarimasen) | Tôi không hiểu | Câu cứu cánh quan trọng nhất. Nói to, rõ ràng. |
| オネガイシマス (Onegai-shimasu) | Làm ơn / Xin vui lòng / Nhờ bạn | Dùng mọi lúc: Nhờ lấy đồ, nhờ sửa, nhờ hướng dẫn. |
| アリガトウ (Arigatou) / オツカレサマ (Otsukaresama) | Cảm ơn / Bạn đã mệt rồi (Chào tạm biệt/kết ca) | Otsukaresama desu = Câu chào chuẩn mực mọi lúc, mọi nơi (Sáng, Trưa, Tối, Gặp nhau, Tách nhau, Kết mail). |
PHẦN 9: XU HƯỚNG NĂM 2026 VÀ TƯ DUY HỌC TẬP HIỆU QUẢ
9.1. Xu Hướng Ngành Dệt May & Từ Vựng Mới (Keywords 2026)
-
Sustainability / Bền vững (サステナビリティ / 持続可能性 – Sasutenabiriti / Jizokukanosei):
- Circular Economy (循環経済 – Junkan-keizai): Recycle (リサイクル – Risaikuru), Upcycle (アップサイクル – Appusaikuru), Mono-material (単一素材 – Tanitsu-sozai – Dễ tái chế).
- Bio-based / Plant-based (植物由来 – Shokubutsu-yurai): PLA, Tencel, Hemp, Piñatex, Mylo (nấm).
- Recycled Polyester (再生ポリエステル – Saisei-pori-esuteru): rPET, GRS (Global Recycled Standard) certification.
- Waterless Dyeing (無水染色 – Musui-senshoku): Supercritical CO2 (超臨界CO2 – Cho-rinkai-CO2), Digital Printing (インクジェット捺染 – Inkjet-nassen).
- Carbon Footprint (カーボンフットプリント – Kabon-futtopurinto): Tính toán CO2e/SP. Carbon Neutral (カーボンニュートラル).
- Due Diligence (デューデリジェンス – Dyu-derijensu): supply chain transparency (サプライチェーンの透明性), EU CSDDD, Uyghur Forced Labor Prevention Act (UFLPA).
-
Digitalization & Industry 4.0 (DX / インダストリー4.0 – Insutori-fo-ten):
- Digital Twin (デジタルツイン – Dejitaru-tsuin): Mô phỏng ảo nhà máy, dây chuyền, sản phẩm.
- AI / Machine Learning (AI / 機械学習 – Kikai-gakushu): Dự báo nhu cầu, Tối ưu Marker (AI Marker), Phân loại lỗi vải (AI Vision Inspection – 目視検査の自動化 – Mokushi-kensa-no-jidoka), Dự đoán hỏng máy (Predictive Maintenance – 予知保全 – Yochi-hozen).
- 3D Design & Virtual Sampling (3D設計・バーチャルサンプリング – 3D-sekkei / Bacharu-sanpuringu): CLO3D, Browzwear, Style3D. Giảm 70-80% mẫu vật lý. Virtual Fit (バーチャルフィッティング) trên Avatar.
- PLM (Product Lifecycle Management): Quản trị vòng đời sản phẩm (Centric, Gerber Yunique, PTC FlexPLM). Kết nối Design – Development – Production – Buyer.
- ERP / MES (Enterprise Resource Planning / Manufacturing Execution System): Quản trị tài nguyên / Thực thi sản xuất. Real-time data (実績データ – Jisseki-data) từ máy may IoT (Juki JaNets, Brother NEXIO, Durkopp Adler DAC).
- Blockchain / RFID / QR Traceability: Truy xuất nguồn gốc từ sợi -> Tủ áo người tiêu dùng (Digital Product Passport – デジタル製品パスポート – Dejitaru-seihin-pasupoto – Theo quy định EU ESPR 2024+).
-
Automation & Robotics (自動化・ロボット化 – Jidoka / Robotto-ka):
- Sewbot / SoftWear Automation: May tự động túi, nắp túi, thắt lưng, gân ngực.
- Automatic Pocket Setter / Welt Pocket Machine (自動ポケットセッター / 自動玉縁ポケット).
- Automatic Buttonholing / Button Sewing (自動ボタンホール / 自動ボタン付け).
- Material Handling: AGV/AMR (無人搬送車 / 自律走行ロボット): Vận chuyển vải, bundle, thùng thành phẩm tự động.
- Automatic Cutting Room (自動裁断室): Spreader -> Cutter -> Labeler -> Bundling -> Conveyor to Line. Unmanned (無人化 – Mujinka).
-
New Business Models:
- On-demand Manufacturing / Micro-factory (オンデマンド生産 / マイクロファクトリ): Sản xuất khi có đơn, gần thị trường tiêu dùng. Lead time: Tuần -> Ngày.
- Nearshoring / Friend-shoring (ニアショアリング / フレンドショアリング): Dời sản xuất về gần thị trường (Mỹ -> Mexico/CA, EU -> Bắc Phi/Tây Balkan, Nhật -> Việt Nam/Indonesia). Việt Nam là Top destination.
9.2. Lộ Trình Học Từ Vựng Chuyên Ngành Cho Người Việt (2026 Edition)
| Giai đoạn | Mục tiêu | Hành động cụ thể | Công cụ/Tài liệu đề xuất 2026 |
|---|---|---|---|
| 1. Nền tảng (Tháng 1-2) | Nắm vững 500 từ cốt lõi (Kanji + Katakana). | – Học theo nhóm: Vải, Phụ liệu, Bộ phận áo, Máy may, QC, IE. – Làm Flashcard Anki (Deck: Jpn Garment Core 2026). – Học đọc Kanji (On-yomi) -> Đoán nghĩa. |
JITI Textbook (N3/N2 level), Anki Shared Deck, YouTube: “Nihongo no Mori – Business Japanese”, “Japanese for Garment Industry” |
| 2. Ngữ cảnh Xưởng (Tháng 3-4) | Hiểu & Nói được SOP, Báo cáo, Giao tiếp hàng ngày. | – Học cấu trúc câu: ~てください (Chỉ thị), ~なければなりません (Quy tắc), ~ことになります (Quy định), ~てはいけません (Cấm). – Học Keigo (敬語 – Lịch ngữ) cơ bản: Sonkeigo (尊敬語), Kenjougo (謙譲語) cho báo cáo cấp trên, email Buyer. – Nghe lặp (Shadowing) video thực tế xưởng Nhật/VN. |
SOP thực tế (xin từ công ty/đồng nghiệp), Email template Merchandiser/QC/IE, Podcast: “Factory Floor Japanese” |
| 3. Chuyên Sâu Theo Chức Danh (Tháng 5-8) | Thành thạo từ vựng chuyên biệt theo vai trò. | Merchandiser: Tech Pack, Costing, T&A, BOM, Fabric/Trim sourcing, Incoterms, Payment, Claim handling. QC/QA: AQL, Defect library (JIS L 1096 / ISO), Root cause (5Why, Fishbone), CAPA, 8D Report, Lab test (JIS L / ISO / AATCC / ASTM). IE: SAM/GSD, Line balancing, Layout, Motion study, SMED, Skill map, Wage system. Pattern/CAD: Grading, Marker, Shrinkage compensation, 3D Simulation (CLO), Spec measurement (POM). Production Manager: KPI (OEE, DHU, Efficiency, OT%), 5S/Kaizen, Safety (KYT, LOTO), Labor law, Budget. |
Chuyên sách: “アパレル生産用語辞典” (Apparel Production Terminology Dictionary), JIS Standards (JIS L 1096, L 4001, L 0001, K 7201), ISO 9001/14001/45001 Clauses, CLO3D/Browzwear Tutorials (JP/EN), GSD Pro / ProSMV Manuals. |
| 4. Thực Chiến & Chứng Chỉ (Tháng 9-12) | Áp dụng thành thạo, lấy chứng chỉ. | – Tham gia QC Circle (QCサークル) tại công ty -> Viết báo cáo cải tiến (Kaizen report) bằng tiếng Nhật. – Làm Mock FAI / PP Meeting bằng tiếng Nhật. – Thi JLPT N2/N1 (Bắt buộc cho quản lý/du học). – Thi BJT (Business Japanese Proficiency Test) – Điểm cao = Lương cao. – Học Tiếng Nhật chuyên ngành Kỹ thuật (Senmon Nihongo) tại các trung tâm uy tín (VD: VJCC, các trung tâm hợp tác Nhật Bản). |
JLPT N2/N1 Official Workbook, BJT Official Guide, Kaizen Report Template (JP), Internal Trainer Certification (社内講師資格 – Shanaikoushi-shikaku). |
9.3. Mẹo “Sống Sót” & Thăng Tiến Trong Môi Trường Nhật Bản
- Hourenso (報連相) là sự sống: Không bao giờ che giấu lỗi, sự cố, trễ hạn. Báo cáo sớm = Được hỗ trợ. Báo cáo muộn = Mất niềm tin (Shinrai – 信頼) -> Khó thăng tiến.
- Genba Shugi (現場主義 – Thực tế chủ nghĩa): Ra xưởng (Genba), xem thực vật (Genbutsu), hiểu thực lý (Genjitsu). Quản lý ngồi văn phòng chỉ nhìn báo cáo Excel sẽ thất bại.
- Kaizen Mindset (改善マインド): Luôn hỏi: “Cái này có thể tốt hơn không?”, “Tại sao phải làm như vậy?”, “Có cách nào an toàn/nhanh/hiệu quả hơn không?”. Ghi nhận ý tưởng (Teian – 提案) dù nhỏ.
- 5S là nền tảng: Bàn làm việc bừa bộn -> Tư duy lộn xộn -> Sản phẩm lỗi. Tự giác 5S không cần nhắc nhở (Shitsuke – 躾).
- Tôn trọng quy trình (Process over Result): Nhật Bản coi trọng cách làm (Process) đúng chuẩn (SOP) hơn là kết quả may mắn. Làm đúng SOP -> Kết quả ổn định.
- Học Kanji chuyên ngành = Đọc hiểu tài liệu nhanh: 80% tài liệu kỹ thuật (Spec, Manual, Báo cáo lỗi, Email kỹ thuật) viết bằng Kanji/Kana. Không cần nói fluently, nhưng PHẢI ĐỌC HIỂU tài liệu.
- Xây dựng “Shinrai” (信頼 – Niềm tin): Giữ hứa (Noki – 納期), Báo cáo trung thực (Hourenso), Tôn trọng quy tắc (Compliance – コンプライアンス), Hỗ trợ đồng nghiệp (Teamwork – チームワーク). Shinrai mất lâu xây, một lúc mất.
PHẦN 10: TỔNG HỢP TRA CỨU NHANH (QUICK REFERENCE CARD) – IN LÀM THẺ NGỌC
(Khuyên nên in ra giấy A4, dán tại bàn làm việc / mang theo người)
A. 20 ĐỘNG TỰ KỸ THUẬT PHỔ BIẾN NHẤT (Tech Verbs)
| Động từ (Jisho-kei) | Nghĩa | Ví dụ câu (Rei-bun) |
|---|---|---|
| 裁つ (Tatsu) | Cắt (vải, khuôn) | 生地をマーカー通りに裁ってください。 (Cắt vải theo Marker nhé). |
| 縫う (Nuu) | May | このパーツは本縫いミシンで縫います。 (Bộ phận này may bằng máy 1 kim). |
| 合わせる (Awaseru) | Căn khớp / Ghép đôi | 印と印を合わせて縫って。 (Căn mốc với mốc mà may). |
| アイロンする / プレスする (Airon-suru / Puresu-suru) | Ủi / Ép | 縫い代をアイロンして開いて。 (Ủi mở gân may ra). |
| 検査する / チェックする (Kensa-suru / Chekku-suru) | Kiểm tra | 全数検査してから出荷して。 (Kiểm tra 100% rồi mới xuất). |
| 測定する / 計る (Sokutei-suru / Hakaru) | Đo (Kích thước) | 仕様書通りに寸法を測定して記録して。 (Đo theo Spec rồi ghi lại). |
| 調整する / チョウセイする (Chousei-suru) | Điều chỉnh (Máy, Căng chỉ, Nhiệt độ) | 糸調子を調整してパッカリングを直して。 (Điều chỉnh căng chỉ sửa nhăn). |
| 交換する (Koukan-suru) | Thay thế (Kim, Chỉ, Dao, Phụ kiện) | 針が折れたので交換してください。 (Kim gãy, thay mới nhé). |
| 修理する / 直す (Shuuri-suru / Naosu) | Sửa chữa (Máy, Sản phẩm lỗi) | この不良は直せますか？ (Lỗi này sửa được không?). |
| 報告する (Houkou-suru) | Báo cáo (Lỗi, Tiến độ, Sự cố) | 異常があったらすぐ報告して！ (Có sự cố thì báo ngay!). |
| 指示する (Shiji-suru) | Chỉ đạo / Chỉ thị | 工程表通りに指示しましたか？ (Đã chỉ thị theo bảng công đoạn chưa?). |
| 確認する (Kakunin-suru) | Xác nhận / Kiểm tra lại | サンプル承認済みか確認してください。 (Xác nhận mẫu đã duyệt chưa nhé). |
| 承認する (Shounin-suru) | Duyệt (Mẫu, Quy trình, Chi phí) | PPサンプルは品質部が承認します。 (PP Sample do QC duyệt). |
| 手配する (Tehai-suru) | Đặt hàng / Chuẩn bị (Vật liệu, Xe, Người) | 生地を来週までに手配しておいて。 (Đặt vải xong trước tuần sau nhé). |
| 入荷する (Nyuuka-suru) | Nhập kho / Về kho | 付属が入荷したら連絡して。 (Phụ liệu về kho thì báo cho tôi). |
| 出荷する (Shukka-suru) | Xuất kho / Giao hàng | 今日の便で出荷します。 (Hôm nay xuất hàng chuyến bay/tàu). |
| 梱包する (Konpou-suru) | Đóng gói / Đóng thùng | カートンに梱包してパレットに積んで。 (Đóng thùng rồi xếp pa-lét). |
| 計算する (Keisan-suru) | Tính toán (Cost, SAM, Budomari, Shrinkage) | 歩留まりを計算してマーカーを修正して。 (Tính Budomari sửa Marker). |
| 改善する (Kaizen-suru) | Cải tiến / Cải thiện | この作業を改善して時間を短縮しよう。 (Cải tiến công đoạn này giảm thời gian). |
| 教育する / 教える (Kyouiku-suru / Oshieru) | Đào tạo / Hướng dẫn | 新人にミシンの使い方を教えてあげて。 (Hướng dẫn người mới dùng máy). |
B. 20 TÍNH TỪ / TRẠNG TỪ “CHUẨN XƯỜNG” (Adjectives/Adverbs)
| Từ | Nghĩa | Cách dùng |
|---|---|---|
| 正確 | Chính xác | 寸法は正確に測って。 (Đo kích thước chính xác). |
| 均一 / ムラない (Kinitsu / Mura-nai) | Đều / Không vân / Không mảng | ステッチを均一に入れて。 (May gân đều). |
| フラット / 平ら (Furatto / Taira) | Phẳng / Bằng phẳng | アイロンでフラットに仕上げて。 (Ủi phẳng hoàn thiện). |
| シャープ / シャキッと (Shaapu / Shakitto) | Sắc nét / Cứng rắn (Cổ, Cạp, Gân) | 襟をシャープに立てて。 (Làm cổ đứng sắc nét). |
| ソフト / 柔らかい (Sofuto / Yawarakai) | Mềm / Mềm mại | この生地はソフトな風合いです。 (Vải này handfeel mềm). |
| ハリがある (Hari-ga-aru) | Có độ cứng / Có thân | 裏地なしでもハリがある生地です。 (Vải có thân không cần lót). |
| テンションが強い/弱い (Tenshon-ga-tsuyoi/yowai) | Căng mạnh / Căng yếu | 糸のテンションが強すぎます。 (Căng chỉ quá mạnh). |
| バランスが良い/悪い (Baransu-ga-yoi/warui) | Cân bằng tốt / Kém | 左右のバランスが悪いです。 (Hai bên không cân bằng). |
| 目立つ / 目立たない (Medatsu / Medatanai) | Rõ rệt / Lờ mờ / Không thấy | 傷が目立たない位置ならOK。 (Vết lỗi ở chỗ không thấy thì OK). |
| クリティカル / 致命的 (Kuritikaru / Chimeiteki) | Che nguy hiểm / Quan trọng nhất | 針混入はクリティカル不良です。 (Kim rơi là lỗi Critical). |
| ペンディング / 保留 (Pendingu / Horyu) | Tạm hoãn / Chờ quyết định | このロットはペンディングにして。 (Lô này tạm giữ lại). |
| アプローブ / 承認済み (Apurobu / Shounin-zumi) | Đã duyệt | ラボディップはアプローブ済みです。 (Lab dip đã duyệt). |
| リジェクト / 却下 (Rijekuto / Kyakka) | Từ chối / Trả lại | ストライクオフがリジェクトされました。 (Strike-off bị từ chối). |
| ショート / 不足 (Shooto / Fusoku) | Thiếu (Số lượng, Vải, Phụ liệu) | 生地が50mショートしています。 (Thiếu 50m vải). |
| オーバー / 余り (Obaa / Amari) | Thừa / Vượt (Số lượng, Thời gian, Ngân sách) | 納期が2日オーバーしそう。 (Sắp trễ 2 ngày). |
| ジャスト / 丁度 (Jasuto / Choudo) | Đúng / Khớp / Đủ | 数量はジャストでした。 (Số lượng đúng y chang). |
| ノーミス / ミスなし (No-misu / Misu-nashi) | Không lỗi / Hoàn hảo | 今日の検品はノーミスだった。 (Hôm nay kiểm tra 0 lỗi). |
| スムーズ / 順調 (Sumuuzu / Juncho) | Suôn sẻ / Theo kế hoạch | 生産がスムーズに進んでいます。 (Sản xuất đang suôn sẻ). |
| トラブる / トラブルる (Toraburu) | Có sự cố / Gặp vấn đề (Động từ俗语) | ミシンがトラブって止まった。 (Máy lỗi bị dừng). |
| ヤバい (Yabai) | Nguy hiểm / Khó khăn / Tệ / “Xong” (Slang xưởng) | Yabai, 納期間に合わない！ (Tệ rồi, kịp hạn giao không!). |
C. BẢNG MÃ LỖI THƯỜNG GẶP (DEFECT CODES) – Theo JIS L 1096 / Buyer Manual
| Mã (Code) | Tên lỗi (JP) | Tên lỗi (VN) | Phân loại (Class) | Nguyên nhân chính (Gen-in) |
|---|---|---|---|---|
| SK | 目飛び (Me-tobi) | Bỏ mũi / Skip stitch | Critical / Major | Kim mũi, Căng chỉ, Chỉ kém, Máy lệch. |
| TB | 糸切れ (Ito-gire) | Đứt chỉ / Thread break | Major | Chỉ kém, Kim mài, Căng mạnh, Móc chỉ. |
| NB | 針折れ (Hari-ore) | Gãy kim / Needle break | Critical | Kim mũi, Va chạm cứng, Sai kim, Máy hỏng. |
| PK | パッカリング (Pakkaringu) | Nhăn gân / Puckering | Major / Minor | Căng chỉ, Kim mũi, Vải mỏng, Chỉ dày, Chân đè. |
| WS | 縮み (Chijimi) | Co rút gân / Seam pucker | Major | Vải co rút, Căng chỉ, Nhiệt độ ủi. |
| ST | 伸び (Nobi) | Kéo dãn vải / Stretching | Major | Kéo vải khi may, Căng chỉ, Vải đan/Spandex. |
| MS | 合わせ不良 / 食い違い (Awase-furyo / Kui-chigai) | Trượt khớp / Mismatch | Major | Sai răng cưa, Sai áp lực, Vải trơn, Không căn Notch. |
| HD | 穴 / ホール (Ana / Horu) | Lỗ hổng / Hole | Critical / Major | Kim mũi, Va chạm, Lỗi vải, Đứt sợi. |
| CL | 色飛び / 色移り (Iro-tobi / Iro-utsuri) | Nhảy màu / Bám màu | Major | Lỗi vải, Nhiệt độ ủi, Hơi ủi, Phụ liệu. |
| YK | 汚れ / シミ (Yogore / Shimi) | Bẩn / Vết đen / Vết dầu | Major / Minor | Dầu máy, Mồ hôi, Bụi, Vải lỗi, Xử lý kém. |
| LB | ラベル不良 / タグ不良 (Raberu-furyo / Tegu-furyo) | Lỗi nhãn mác (Sai, Thiếu, Lệch, Mờ) | Major / Minor | Sai file in, Máy in lỗi, Gắn sai vị trí. |
| ZP | ファスナー不良 (Fasuna-furyo) | Lỗi kéo (Tách răng, Khóa kẹt, Thiếu chốt) | Major | Kéo kém, Đính sai, Cưỡng lại, Lỗi vải. |
| BT | ボタン不良 (Botan-furyo) | Lỗi nút (Gãy, Rơi, Mất, Sái màu) | Major | Nút kém, Đính yếu, Va đập, Hóa chất. |
| SN | スナップ不良 (Sunappu-furyo) | Lỗi Snap (Bung, Khóa kẹt, Gãy) | Major | Snap kém, Đính sai lực, Va đập. |
| IR | アイロン不良 / 照り (Airon-furyo / Teri) | Lỗi ủi (Bóng, Vết ủi, Nhăn, Đè gân) | Minor / Major | Nhiệt độ/Hơi/Áp lực/Lời gian sai. Vải nhạy cảm. |
| DM | 寸法不良 (Sunpo-furyo) | Sai kích thước (Vượt dung sai) | Major | Sai khuôn, Sai gân, Co rút, Kéo dãn, Đo sai. |
| AS | アソート不良 (Asoto-furyo) | Sai phân phối Size/Màu | Major | Sai chỉ thị, Nhầm bundle, Sai Packing list. |
| PK | 梱包不良 (Konpo-furyo) | Lỗi đóng gói (Sai thùng, Thiếu tem, Hư thùng) | Minor / Major | Sai quy cách, Thiếu Silica, Tem bong, Thùng nát. |
KẾT LUẬN: TỪ VỰNG LÀ CÔNG CỤ, TƯ DUY LÀ VŨ KHÍ
Năm 2026, ngành dệt may Việt Nam đứng trước cơ hội vàng trở thành “Nhà máy may mặc bền vững số 1 thế giới”. Nhưng cơ hội chỉ dành cho những người Chuẩn bị (Dandori – 段取り), Am hiểu chuyên môn (Senmon-chishiki – 専門知識) và Giao tiếp thành thạo (Communication – コミュニケーション).
Bài viết này đã tổng hợp hơn 2500+ từ vựng, thuật ngữ, cụm từ thực chiến phủ sóng toàn bộ chuỗi giá trị: Từ Vải (Kiji) -> Khuôn (Katagami) -> Cắt (Saitan) -> May (Seisei) -> Hoàn thiện (Shiage) -> QC (Kenpin) -> Hành chính/Logistics (Jimu/Butsuryu) -> Văn hóa xưởng (Genba-bunka).
Lời khuyên cuối cùng cho bạn:
- Đừng học vẹt. Học theo Context (Bối cảnh): Khi nào dùng? Ai nói? Viết ở đâu (Email, SOP, Báo cáo, Miệng)?
- Kết hợp Kanji + Katakana. Nhìn thấy 芯地 là hiểu ngay “Fusible interlining”, thấy アタリ là hiểu “Vết ủi/Vết may hiện/Vị trí đánh dấu”.
- Thực hành ngay hôm nay. Mở file Spec/Tech Pack/Báo cáo QC đang làm -> Tra từ điển -> Ghi chú tiếng Nhật vào bên cạnh -> Đọc tout loud.
- Tìm Mentor (Senpai – 先輩). Hỏi người đi trước, người làm trực tiếp với chuyên gia Nhật. “Shitsumon wa shitsurei shimasen” (Hỏi không phải là mất lễ).
- Mục tiêu: “Dokusho” (Đọc hiểu tài liệu) -> “Kaiwa” (Giao tiếp cơ bản) -> “Bunsho” (Viết báo cáo/Email) -> “Presentation” (Báo cáo/Thuyết trình).
Chúc bạn năm 2026 Katsuyaku (活躍 – Sáng tạo/Thăng tiến/Thể hiện tài năng) rực rỡ tại môi trường chuyên nghiệp tiếng Nhật! Ganbatte Kudasai (頑張ってください)！
Bài viết được biên soạn dựa trên thực tế sản xuất tại các nhà máy FDI Nhật Bản tại Việt Nam, tiêu chuẩn JIS (Japanese Industrial Standards), ISO, quy trình Merchandising/IE/QC quốc tế và xu hướng công nghệ năm 2026. Mọi đóng góp ý kiến, bổ sung thuật ngữ mới xin gửi về email/tin nhắn để cập nhật phiên bản tiếp theo.