Khi học tiếng Nhật, từ vựng gia đình (家族 – kazoku) là một trong những chủ đề đầu tiên được tiếp cận nhưng cũng là chủ đề “sâu nhất” để chinh phục. Không giống như tiếng Việt chỉ có “bố, mẹ, anh, chị, em”, tiếng Nhật phân biệt cực kỳ rõ rệt giữa Uchi (内 – bên trong/nhà mình) và Soto (外 – bên ngoài/nhà người), giữa Sôn kệ (尊敬語 – ngữ pháp tôn kính) và Kenjōgo (謙譲語 – ngữ pháp khiêm nhường). Năm 2026, với xu hướng học tiếng Nhật giao tiếp thực tế và chuẩn bị cho các kỳ thi JLPT, NAT-TEST hay phỏng vấn visa kỹ thuật/định trụ, việc nắm vững hệ thống từ vựng này không chỉ giúp bạn “đạt điểm” mà còn thể hiện sự am hiểu văn hóa, tránh những tình huống “mất mặt” cực kỳ nghiêm trọng trong xã hội Nhật Bản.
Bài viết này sẽ tổng hợp toàn bộ từ vựng gia đình tiếng Nhật mới nhất 2026, phân loại chi tiết theo cấp độ sử dụng, ngữ cảnh (Uchi/Soto), cấp độ trang trọng (Keigo), kèm theo các lưu ý văn hóa, bài tập thực hành và các lỗi thường gặp để bạn học một lần, nhớ cả đời.
PHẦN 1: CƠ CHẾ CỐT LÕI – UCHI (内) VÀ SOTO (外) TRONG GIA ĐÌNH
Trước khi học từ vựng, bạn bắt buộc phải hiểu tư duy này. Đây là “xương sống” của tiếng Nhật.
- Uchi (内 – Nhà mình/Bên trong): Là nhóm người bạn thuộc về (gia đình ruột, người yêu, bạn thân, công ty mình). Khi nói về Uchi với người ngoài (Soto) -> Dùng từ khiêm nhường (Kenjōgo) / Từ thô thường (Tūgo). Mục đích: Hạ thấp mình/nhóm mình để tôn trọng người nghe.
- Soto (外 – Nhà người/Bên ngoài): Là người lạ, khách hàng, sếp (khi nói chuyện với sếp về gia đình sếp), gia đình người khác. Khi nói về Soto hoặc nói chuyện trực tiếp với người lớn tuổi trong gia đình -> Dùng từ tôn kính (Sonkeigo) / Từ丁寧語 (Teineigo – văn thể Desu/Masu). Mục đích: Nâng cao người nghe/người được nói đến.
Ví dụ kinh điển năm 2026:
Bạn nói với sếp/khách hàng về mẹ mình: “Haha (母) đã già yếu.” (Kenjōgo – Khiêm nhường).
Bạn nói với mẹ hoặc nói về mẹ sếp: “Okaasan (お母さん) khỏe không?” (Sonkeigo/Teineigo – Tôn kính).
Bạn nói với bạn bè thân thiết về mẹ mình: “Ofukuro (お袋) / Kaa-san (母さん)”. (Tūgo/Thân mật).
PHẦN 2: BẢNG TỪ VỰNG HỆ THỐNG THEO CẤP ĐỘ SỬ DỤNG (CẬP NHẬT 2026)
Chúng ta sẽ phân chia thành 3 cột chính tương ứng với 3 ngữ cảnh: Khiêm nhường (Nói về nhà mình với người ngoài), Tôn kính/Trang trọng (Nói về nhà người/Nói với người lớn), Thân mật/Thô thường (Nói trong nhà/Nói với bạn bè).
1. Cha Mẹ (父母 – Fubo)
| Nghĩa | Khiêm nhường (Kenjōgo) (Nói về nhà mình với người ngoài) |
Tôn kính / Trang trọng (Sonkeigo/Teineigo) (Nói về nhà người / Nói trực tiếp với người lớn) |
Thân mật / Thô thường (Tūgo) (Trong gia đình / Bạn bè thân thiết) |
|---|---|---|---|
| Bố | Chichi (父) Chính quy nhất |
Chichi-ue (父上) Rất trang trọng, cũ Otosan (お父さん) Chuẩn, phổ biến nhất Oyaji (親父) Nam giới dùng, hơi thô nhưng phổ biến |
Oyaji (親父 / オヤジ) Rất phổ biến nam giới Tou-chan (父ちゃん) Con nhỏ, vùng Kansai Papa (パパ) Trẻ nhỏ, phụ nữ trẻ |
| Mẹ | Haha (母) Chính quy nhất |
Haha-ue (母上) Rất trang trọng, cũ Okasan (お母さん) Chuẩn, phổ biến nhất |
Ofukuro (お袋) Nam giới dùng, rất phổ biến, thân mật Kaa-chan (母さん/かあちゃん) Thân mật, unisex Mama (ママ) Trẻ nhỏ, phụ nữ trẻ |
| Cha mẹ (cặp) | Ryōshin (両親) Văn bản, báo cáo, phỏng vấn |
Go-ryōshin (ご両親) Nói về cha mẹ người khác |
Oya (親) Thông thường |
💡 Mẹo nhớ 2026: Từ Chichi (父) và Haha (母) không có chữ “O” (お) ở đầu. Đây là dấu hiệu nhận biết ngay: Có “O” -> Tôn kính/Thân mật. Không “O” -> Khiêm nhường/Chính thức.
2. Anh Chị Em Ruột (兄弟 – Kyōdai)
Tiếng Nhật không có từ “Anh” hay “Chị” chung. Phải phân biệt Giới tính + Thứ tự.
| Nghĩa | Khiêm nhường (Kenjōgo) | Tôn kính / Trang trọng (Sonkeigo/Teineigo) | Thân mật / Thô thường (Tūgo) |
|---|---|---|---|
| Anh trai | Ani (兄) | Oniisan (お兄さん) Ani-ue (兄上) Cũ, anime |
Nii-chan / Nii-san (兄ちゃん/兄さん) Ani-ki (兄貴) Nam giới, bạn đời/anh em hội anh em |
| Chị gái | Ane (姉) | Oneesan (お姉さん) Ane-ue (姉上) Cũ, anime |
Nee-chan / Nee-san (姉ちゃん/姉さん) Ane-ki (姉貴) Hiếm, bạn nữ thân thiết |
| Em trai | Otōto (弟) | Otōto-san (弟さん) Nói về em người khác | Otōto (弟) Giống khiêm nhường ~kun (君) Gọi tên + kun |
| Em gái | Imōto (妹) | Imōto-san (妹さん) Nói về em người khác | Imōto (妹) Giống khiêm nhường ~chan (ちゃん) Gọi tên + chan |
| Anh chị em (tổng quát) | Kyōdai (兄弟) | Go-kyōdai (ご兄弟) | Kyōdai (兄弟) |
⚠️ Cạm bẫy lớn năm 2026: Khi giới thiệu em trai/em gái với sếp/khách hàng -> Dùng Otōto / Imōto (KHÔNG thêm “san”). Khi nói “Em trai anh bạn đẹp trai nhỉ” -> Dùng Otōto-san.
3. Ông Bà, Cháu (祖父母・孫 – Sofubo / Mago)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Dụng Cụ Nông Nghiệp Tiếng Nhật Toàn Diện Nhất 2026: Từ Cơ Bản Đến Chuyên Sâu, Học Một Lần Nhớ Mãi
| Nghĩa | Khiêm nhường (Kenjōgo) | Tôn kính / Trang trọng (Sonkeigo/Teineigo) | Thân mật / Thô thường (Tūgo) |
|---|---|---|---|
| Ông nội/ngoại | Sofu (祖父) | Ojiisan (おじいさん) Sofu-ue (祖父上) Cũ |
Jii-chan / Jii-san (じいちゃん/じいさん) Ojiichan (おじいちゃん) |
| Bà nội/ngoại | Sobo (祖母) | Obaasan (おばあさん) Sobo-ue (祖母上) Cũ |
Baa-chan / Baa-san (ばあちゃん/ばあさん) Obaachan (おばあちゃん) |
| Cháu trai | Mago (孫) | Mago-san (孫さん) | Mago (孫) |
| Cháu gái | Mago (孫) | Mago-san (孫さん) | Mago (孫) |
Lưu ý: Tiếng Nhật không phân biệt nội/ngoại cho ông bà, cháu (trừ khi cần giải thích rõ: Chichi no chichi – bố của bố). Từ Ojiisan/Obaasan còn dùng gọi người già lạ mặt trên đường (như “Bác ơi”, “Cô ơi” ở VN).
4. Dì, Chú, Bác, Cậu, Cô (伯父・叔父・伯母・叔母 – Hakufu/Shuku Fu…)
Đây là phần khó nhất vì tiếng Việt phân biệt rất rõ (Dì < Mẹ < Cô, Chú < Bố < Bác…), còn tiếng Nhật chỉ phân biệt Tuổi so với cha mẹ.
| Mối quan hệ | Khiêm nhường (Kenjōgo) | Tôn kính / Trang trọng (Sonkeigo/Teineigo) | Thân mật |
|---|---|---|---|
| Anh trai bố/mẹ (Bác trai/Cậu) | Hakufu (伯父) | Oji-san (おじさん) Phát âm: O-jii-san (ngắn) vs O-jii-san (dài – ông già). Chú ý dấu chấm câu/intonation. |
Oji-chan (おじちゃん) |
| Em trai bố/mẹ (Chú) | Shukufu (叔父) | Oji-san (おじさん) Cùng từ với Hakufu! | Oji-chan (おじちゃん) |
| Chị gái bố/mẹ (Cô/Bác gái) | Hakubo (伯母) | Oba-san (おばさん) Phát âm: O-ba-san (ngắn) vs O-baa-san (dài – bà già). |
Oba-chan (おばちゃん) |
| Em gái bố/mẹ (Dì) | Shukubo (叔母) | Oba-san (おばさん) Cùng từ với Hakubo! | Oba-chan (おばちゃん) |
💡 Bí kíp phân biệt năm 2026:
1. Viết Kanji: 伯 (Hakku – Trưởng/Đại) vs 叔 (Shuku – Tiểu/Thứ). 伯 = Lớn hơn cha/mẹ. 叔 = Nhỏ hơn cha/mẹ.
2. Phát âm: Oji-san (Chú/Bác) = O – ji – san (3 âm, bằng nhau). Ojiisan (Ông) = O – jii – san (âm “i” kéo dài). Tương tự Oba-san (Cô/Dì) vs Obaasan (Bà).
3. Trong hội thoại: Người Nhật thường không nói Hakufu/Shukufu mà dùng Oji-san / Oba-san cho cả 4 trường hợp. Muốn rõ ràng: “Chichi no ani” (Anh bố), “Haha no imouto” (Em gái mẹ).
5. Vợ Chồng (夫婦 – Fūfu) & Người Yêu
Đây là phần thay đổi mạnh mẽ nhất theo xu hướng 2026 (đa dạng hóa giới tính, hôn nhân đồng giới được công nhận ở một số quận/thành phố lớn như Tokyo, Osaka).
| Mối quan hệ | Khiêm nhường (Kenjōgo) | Tôn kính / Trang trọng (Sonkeigo/Teineigo) | Thân mật / Hiện đại (2026) |
|---|---|---|---|
| Chồng (Luật pháp) | Shujin (主人) Cũ, mang nghĩa “Chủ nhân” Otto (夫) Trung tính, pháp lý, khuyến khích 2026 |
Go-shujin (ご主人) Vẫn phổ biến Danna-san (旦那さん) Thân mật, phụ nữ nói về chồng người khác |
Danna (旦那) Vợ gọi chồng / bạn nam gọi bạn nam đã kết hôn Otto (夫) Giới trẻ 2026 thích dùng từ trung tính này Partner (パートナー) Rất hot 2026, dùng cho cả đồng tính/không đăng ký kết hôn |
| Vợ (Luật pháp) | Kanai (家内) Cũ, “Người trong nhà”, đang bị phê phán định kiến giới Tsuma (妻) Trung tính, pháp lý, chuẩn mực 2026 |
Okusan (奥さん) Phổ biến nhất Go-sai (ご妻) Rất trang trọng, văn bản |
Yome (嫁) Chồng gọi vợ (cũ, mang nghĩa “vợ mới về”) Tsuma (妻) Giới trẻ 2026 ưu tiên Partner (パートナー) Xu hướng mới |
| Người yêu (Chưa kết hôn) | Koibito (恋人) Trung tính | Koibito-san (恋人さん) Hiếm | Kareshi (彼氏) Bạn trai Kanojo (彼女) Bạn gái Partner (パートナー) Dùng nhiều 2026 cho mối quan hệ nghiêm túc, sống chung |
⚠️ CẢNH BÁO TỪ CẤM/KHUYẾN NGHỊ 2026:
Shujin (主人) / Kanai (家内): Nên hạn chế dùng trong môi trường chuyên nghiệp, báo chí, chính phủ năm 2026 do ám chỉ chủ/phụ thuộc. Hãy dùng Otto (夫) và Tsuma (妻).
Yome (嫁): Chỉ dùng khiêm nhường (chồng nói về vợ với người ngoài). TUYỆT ĐỐI KHÔNG gọi vợ người khác là “Yome-san”. Hãy dùng Okusan hoặc Tsuma-san.
6. Gia Đình Chồng/Vợ (Gia đình pháp lý – 義理 – Giri)
Tiền tố Gi- (義) nghĩa là “do luật pháp/đạo lý mà thành quan hệ” (không phải ruột thịt).
| Mối quan hệ | Khiêm nhường (Kenjōgo) | Tôn kính / Trang trọng (Sonkeigo/Teineigo) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Bố chồng/vợ | Giri no chichi (義理の父) Gi-fu (義父) Viết tắt phổ biến |
Giri no otosan (義理のお父さん) Otosan (お父さん) Gọi trực tiếp |
Gọi trực tiếp thường dùng Otosan / Okasan sau khi quen. |
| Mẹ chồng/vợ | Giri no haha (義理の母) Gi-bo (義母) |
Giri no okasan (義理のお母さん) Okasan (お母さん) |
|
| Anh chồng/vợ | Giri no ani (義理の兄) Gi-kei (義兄) |
Giri no oniisan (義理のお兄さん) | |
| Chị chồng/vợ | Giri no ane (義理の姉) Gi-shi (義姉) |
Giri no oneesan (義理のお姉さん) | |
| Em trai chồng/vợ | Giri no otōto (義理の弟) Gi-tei (義弟) |
Giri no otōto-san (義理の弟さん) | |
| Em gái chồng/vợ | Giri no imōto (義理の妹) Gi-mai (義妹) |
Giri no imōto-san (義理の妹さん) |
Mẹo: Gi-fu, Gi-bo, Gi-kei, Gi-shi, Gi-tei, Gi-mai là từ Hán-Việt (On-yomi), dùng chủ yếu trong văn bản, báo cáo, hộ khẩu, CV. Khi nói chuyện -> Dùng Giri no Từ thường.
7. Gia Đình Kết Hôn Lại / Nuôi Con (Continued Families – xu hướng 2026)
Nhật Bản năm 2026 tỷ lệ ly hôn và kết hôn lại cao. Từ vựng này ngày càng phổ biến.
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Dụng Cụ Nhà Bếp Tiếng Nhật Toàn Tập Nhất 2026: Từ Cơ Bản Đến Chuyên Sâu, Học Một Lần Nhớ Mãi
| Mối quan hệ | Từ vựng | Giải thích |
|---|---|---|
| Cha kế / Bố nuôi | Mamachichi (継父) Yōshi no chichi (養子の父) |
Mamachichi phổ biến hơn. Gọi trực tiếp: Otosan hoặc tên riêng + san. |
| Mẹ kế / Mẹ nuôi | Mamahaha (継母) Yōshi no haha (養子の母) |
Gọi trực tiếp: Okasan hoặc tên riêng + san. |
| Con nuôi | Yōshi (養子) – Con trai nuôi Yōjo (養女) – Con gái nuôi |
Pháp lý: Ghi trong hộ khẩu (Koseki). Gọi: Tên + kun/chan. |
| Con riêng (của vợ/chồng cũ) | Renraku no ko (連れ子) | “Con mang theo”. Rất phổ biến trong hồ sơ kết hôn lại. |
| Anh chị em nuôi/ké | Giri no kyōdai (義理の兄弟) Iboshimai (異母兄弟) – Khác mẹ Ifu kyōdai (異父兄弟) – Khác bố |
Dùng trong bối cảnh pháp lý/thừa kế. |
PHẦN 3: KEIGO (KỂ NGỮ) CHUYÊN SÂU VỀ GIA ĐÌNH – CHUẨN JLPT N1/N2 & MÔI TRƯỜNG DOANH NGHIỆP 2026
Học từ vựng là chưa đủ. Bạn phải biết biến đổi động từ đi kèm.
1. Quy tắc “Vàng” năm 2026:
- Hành động của Uchi (Nhà mình/Bản thân) -> Kenjōgo (Khiêm nhường).
- Hành động của Soto (Người nghe/Nhà người) -> Sonkeigo (Tôn kính).
- Cho/Nhận (Ageru/Kureru/Morau): Cực kỳ quan trọng khi nói về quà cáp, sự giúp đỡ giữa hai gia đình.
2. Bảng biến đổi động từ phổ biến nhất trong gia đình
| Động từ thường (Jishokei) | Kenjōgo (Khiêm nhường – Mình/Uchi làm) | Sonkeigo (Tôn kính – Soto/Người lớn làm) | Ví dụ thực tế 2026 |
|---|---|---|---|
| Iru (いる) – Có mặt/Ở | Orimasu (おります) | Irasshaimasu (いらっしゃいます) | Mẹ mình ở nhà: “Haha wa orimasu.” Mẹ sếp/Ông bà ở nhà: “Okaasan wa irasshaimasu.” |
| Iku/Kuru (行く/来る) – Đi/Đến | Mairimasu (まいります) | Irasshaimasu / O-koshi ni narimasu | Mình về nhà: “Ima mairimasu.” Sếp đến thăm: “Shachou ga irasshaimashita.” |
| Suru (する) – Làm | Itashimasu (いたします) | Nasaimasu (なさいます) | Mình lo bữa tối: “Bangohan wa itashimasu.” Bà làm bánh: “Obaasan ga okashi o nasaimashita.” |
| Miru (見る) – Xem | Haikenshimasu (拝見します) | Goran ni narimasu (ご覧になります) | Mình xem ảnh gia đình sếp: “Kazoku no shashin o haikenshimashita.” |
| Kiku (聞く) – Nghe/Hỏi | Ukagaimasu (伺います) | O-kiki ni narimasu | Mình hỏi mẹ sếp: “Okaasan ni ukagaimashita.” |
| Iu (言う) – Nói | Mōshimasu (申します) Mōshiagemasu (申し上げます) |
Ossharimasu (おっしゃいます) | Mình nói với khách: “Watashi wa Tanaka to mōshimasu.” Sếp nói: “Shachou ga osshaimashita.” |
| Taberu/Nomu (食べる/飲む) | Itadakimasu (いただきます) | Meshiagariimasu (召し上がります) | Mình ăn: “Itadakimasu.” Mời khách: “Dōzo meshiagatte kudasai.” |
| Ageru (あげる) – Cho (Mình -> Người khác) | Sashiagemasu (差し上げます) | (Người khác cho mình -> Không dùng Sonkeigo cho Ageru) | Mình tặng quà ông bà: “Ojiisan ni purezento o sashiagemashita.” |
| Kureru (くれる) – Cho (Người khác -> Mình) | (Mình cho người khác -> Không dùng Kenjōgo cho Kureru) | Kudasaimasu (くださいます) | Sếp tặng quà: “Shachou ga purezento o kudasaimashita.” |
| Morau (もらう) – Nhận | Itadakimasu (いただきます) | O-morai ni narimasu (おもらいになります) Hiếm | Mình nhận quà ông bà: “Ojiisan kara purezento o itadakimashita.” |
3. Cấu trúc “O/Go ~ Ni Narimasu” & “O/Go ~ Itashimasu” (Sonkeigo/Keigo Động từ chung)
Dùng cho các động từ không có dạng biệt (như benkyou suru, shinpai suru, renraku suru…).
- Sonkeigo (Người lớn làm): O + V-masu + ni narimasu / Go + V-masu + ni narimasu
- Ví dụ: Ông bà ngủ sớm -> “Ojiisan wa o-yasumi ni narimasu.” (Yasumu -> O-yasumi).
- Ví dụ: Bố mẹ lo lắng -> “Ryōshin wa go-shinpai ni narimasu.” (Shinpai suru -> Go-shinpai).
- Kenjōgo (Mình/Uchi làm): O + V-masu + itashimasu / Go + V-masu + itashimasu
- Ví dụ: Mình liên lạc cho mẹ -> “Haha ni go-renraku itashimasu.”
- Ví dụ: Mình chăm sóc bà -> “Sobo o o-sewa itashimasu.”
Lưu ý Kanji 2026: お (O) dùng cho từ gốc Nhật (Kun-yomi: yasumu, taberu, sewa…). ご (Go) dùng cho từ Hán-Việt (On-yomi: renraku, shinpai, kekkon, kazoku…).
PHẦN 4: VĂN HÓA GIA ĐÌNH NHẬT BẢN NĂM 2026 – NHỮNG GÌ SÁCH GIÁO KHOA KHÔNG DẠY
Học từ vựng mà không hiểu văn hóa = “Biết chữ không biết người”. Dưới đây là thực tế năm 2026 tại Nhật Bản.
1. Hệ Thống Hộ Khẩu (Koseki – 戸籍) & Tên Đệm (Uji – 氏)
- Nhật Bản bắt buộc vợ/chồng phải cùng Họ (Uji). Năm 2026, dù có nghị luận về “Đồng họ riêng biệt” (Fūfu bessei), nhưng luật pháp vẫn chưa thông qua.
- Khi kết hôn, một người phải đổi họ theo người kia (thường là vợ đổi theo chồng ~95%).
- Con cái mang họ của cha/me (người làm chủ hộ – Hittousha).
- Văn hóa gọi tên: Trong gia đình, cha mẹ thường gọi con là “Tên + kun/chan”. Con gọi cha mẹ tuyệt đối không gọi tên riêng (gọi Otosan/Okasan). Gọi tên bố mẹ = Cực kỳ bất kính.
2. Lễ Tết & Các Dịp Gia Đình Quan Trọng (Lịch 2026)
| Dịp | Tên tiếng Nhật | Thời gian 2026 | Từ vựng/Row động đi kèm |
|---|---|---|---|
| Tết Dương Lịch | Oshōgatsu (お正月) | 1/1 – 1/3 (Nghỉ 12/29 – 1/3) | Nengajō (年賀状) – Thiệp chúc Tết (gửi trước 1/1). Osechi (おせち) – Món ăn Tết. Otoshidama (お年玉) – Tiền lì xì cho con cháu. Hatsumōde (初詣) – Lễ chùa đầu năm. |
| Lễ Trưởng Thành | Seijin no Hi (成人の日) | Thứ 2 tuần 2 tháng 1 (12/1/2026) | Seijinshiki (成人式) – Lễ trưởng thành. 20 tuổi (tuổi thành niên pháp lý từ 2022). Quà: Kinenhin (記念品). |
| Lễ Valentine | Barentain (バレンタイン) | 14/2 | Honmei-choko (本命チョコ) – Cho người yêu. Giri-choko (義理チョコ) – Cho sếp, đồng nghiệp, anh em (nghĩa vụ). Tomo-choko (友チョコ) – Trao đổi bạn bè. |
| Lễ White Day | Howaito Dē (ホワイトデー) | 14/3 | Trả quà Valentine (thường x 2 – 3 giá trị). |
| Tuần Lễ Vàng | Gōruden Wīku (ゴールデンウィーク) | Cuối 4 – Đầu 5 (2026: 29/4 – 5/5) | Kokumin no Kyūjitsu (国民の祝日). Du lịch gia đình, về quê. |
| Lễ Obon (Tết Trung Nguyên) | Obon (お盆) | Trung tâm 15/8 (Kanto) / 15/7 (Kansai) | Bon Odori (盆踊り) – Nhảy Bon. Ohaka Mairi (お墓参り) – Thăm mộ. Tōrō Nagashi (灯籠流し) – Thả đèn lồng. |
| Lễ Tôn Kính Người Già | Keirō no Hi (敬老の日) | Thứ 3 tuần 3 tháng 9 (21/9/2026) | Tặng quà Ojii-san/Obaa-san. Quà phổ biến: Yōhin (用品) hàng ngày, đồ ăn Kaiseki (懐石). |
| Giáng Sinh | Kurisumasu (クリスマス) | 24/12 (Đêm) – 25/12 | Kurisumasu Kēki (クリスマスケーキ) – Bánh Strawberry Shortcake. Irumineeshon (イルミネーション) – Đèn trang trí. Lưu ý: 24/12 là “Ngày hẹn hò”, 25/12 là ngày thường (làm việc/bình thường). |
| Đêm Giao Thừa | Ōmisoka (大晦日) | 31/12 | Toshikoshi Soba (年越しそば) – Ăn Soba để cầu dài tuổi. Joya no Kane (除夜の鐘) – 108 cú chuông chùa. |
3. Văn Hóa “Omiyage” (お土産) & “Okaeshi” (お返し) – Luật Bất Thường Của Gia Đình Nhật
- Omiyage (Quà lưu niệm): Bắt buộc mua khi đi du lịch/về quê/đi công tác. Không mua = “Không có tâm” (Kokoro ga nai). Năm 2026, xu hướng mua Omiyage địa phương (Chihō gentei) hoặc Sweets nổi tiếng (Ninki sweets).
- Okaeshi (Trả quà):
- Naichū (内祝い): Trả quà cho người đã cho quà cưới, quà sinh con, quà nhập học… Giá trị ~ 1/3 – 1/2 giá quà nhận được. Ghi chữ “Naichū Tên người nhận” trên bao quà (Noshi).
- Kōden Gaeshi (香典返し): Trả quà tang lễ (sau 49 ngày – Shijūkunichi). Giá trị ~ 1/2.
- Noshi (熨斗): Giấy trang trí trên quà chính thức. Mizuhiki (水引) dây ruy băng:
- Kōhaku (紅白 – Đỏ trắng) – Musubi-kiri (Kết cắt): Cưới, sinh con, lễ lớn (Kết bạc, không giải được).
- Kōhaku – Chō-musubi (Kết bướm): Chúc mừng thường, Omiyage, Valentine (Có thể giải lại, lặp lại).
- Kuro-Shiro (Đen trắng) / Gin (Bạc) – Musubi-kiri: Tang lễ.
4. Thuật Ngữ “Ikumen” (イクメン) & “Kaji-Dan” (家事男子) – Xu Hướng Cha Mẹ 2026
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Dụng Cụ Cơ Khí Tiếng Nhật: Bí Kíp Học Tập Hiệu Quả & Tra Cứu Nhanh Chóng Nhất Năm 2026
- Ikumen (イクメン): Từ “Ikuji (育児 – Nuôi con)” + “Men”. Cha biết chăm con, xin nghỉ đẻ (育休 – Ikukyū). Năm 2026, tỷ lệ cha xin nghỉ đẻ đã vượt 17% (mục tiêu 30% năm 2025 của chính phủ). Cha mang con ra công viên, nấu cơm là bình thường.
- Kaji-Dan (家事男子): Nam giới làm việc nhà.
- Wataridori (渡り鳥) / Tanshin Funin (単身赴任): Cha làm việc xa, về nhà cuối tuần. Vẫn phổ biến nhưng giảm dần do Remote Work (Telework) phổ biến sau COVID.
5. Gia Đơn Thân (Hitorioya – ひとり親) & Gia Đình Bước (Step Family)
- Nhật Bản năm 2026 có ~1.2 triệu gia đình đơn thân (chiếm ~7-8% hộ gia đình).
- Từ vựng nhạy cảm: Tránh dùng “Fukei (父兄 – Phụ huynh/Anh chị em bố)” trong trường học -> Dùng “Hogosha (保護者 – Người bảo hộ)” (Trung tính, bao gồm cả mẹ đơn thân, cha đơn thân, ông bà nuôi).
PHẦN 5: CÁC CẤU TRÚC CẤU TRÚC NGỮ PHÁP & CÂU GIAO TIẾP THỰC TẾ (SỔ TAY 2026)
1. Giới Thiệu Gia Đình (Jikoshōkai – 自己紹介) – Mẫu Chuẩn Phỏng Vấn/Xin Visa
Cấu trúc: “Watashi no kazoku wa Số lượng nin desu. Người 1, Người 2… ga imasu.”
Ví dụ 1 (Đơn giản – N3/N4):
Watashi no kazoku wa yonin desu. Chichi to haha, ani, to watashi desu.
(Gia đình tôi 4 người. Bố, mẹ, anh trai và tôi.)
Lưu ý: Nói về nhà mình -> Dùng Chichi, Haha, Ani (Kenjōgo).
Ví dụ 2 (Chi tiết – N2/N1/Phỏng vấn visa):
Watashi wa go-nin kazoku de, chichi (60-sai), haha (58-sai), ani (30-sai, kekkon shite imasu), imōto (daigakusei), to watashi no go-nin desu. Chichi wa taishoku shite, haha wa katei de sugoshite imasu. Ani wa gaishikei no kaisha ni tsutome, imōto wa igaku-bu no gakusei desu.
(Tôi gia đình 5 người: Bố 60t, Mẹ 58t, Anh 30t (đã kết hôn), Em gái (sinh viên y), và tôi. Bố đã nghỉ hưu, Mẹ ở nhà. Anh làm công ty ngoại tài, Em học y.)
Ví dụ 3 (Nói về gia đình VỢ/CHỒNG – Rất quan trọng visa định trụ):
Tsuma no kazoku wa san-nin desu. Giri no chichi (gibo wa nakunari mashita), to giri no ani (kekkon shite, kodomo ga futari imasu) desu. Giri no chichi wa nougyou o shite imasu.
(Gia đình vợ 3 người. Bố vợ (mẹ vợ đã mất), và anh trai vợ (kết hôn, 2 con). Bố vợ làm nông nghiệp.)
Lưu ý: Nói về gia đình vợ/chồng -> Coi như “Nhà người” (Soto) -> Dùng Giri no Chichi / Giri no Ani (Kenjōgo) HOẶC Otosan / Oniisan (Tôn kính) tùy ngữ cảnh. Trong báo cáo viết/xin visa -> Dùng Giri no Chichi / Gibo / Gi-kei.
2. Mời Ăn / Đi Chơi / Thăm Nhà Người (Invitation) – Keigo Thực Chiến
Mời sếp/người lớn đến nhà mình (Uchi):
“Kondo, zehi watashi no ie ni irasshai kudasai. Tsuma (hoặc Okusan) mo orimasu node, issho ni meshiagari kudasai.”
(Lần sau, mời anh/chị đến nhà em. Vợ em cũng có, mời anh/chị cùng ăn.)
Phân tích: Irasshai (Sonkeigo – mời người lớn), Orimasu (Kenjōgo – vợ em ở nhà), Meshiagari (Sonkeigo – người lớn ăn).
Được mời đến nhà người lớn/Sếp:
“Ojama shimasu. Honjitsu wa omaneki itadaki, arigatō gozaimasu. O-kazoku no minasan ni mo yoroshiku otsutae kudasai.”
(Xin phép quấy rối. Hôm nay cảm ơn đã mời. Xin chuyển lời chào hỏi đến gia đình anh/chị.)
Ojama shimasu: Câu nói bắt buộc khi vào nhà người.
O-maneki itadaki: Kenjōgo của “mời” (mình được mời).
Yoroshiku otsutae kudasai: Mẫu câu chuẩn “Chào hỏi giúp em”.
3. Hỏi Khỏe / Chăm Sóc (Kizukai – 気遣い)
Có thể bạn quan tâm: Từ Vựng Cơ Thể Tiếng Nhật Tổng Hợp Nhất 2026: Học Kanji, Hiragana, Phát Âm & Cách Dùng Thực Tế
Hỏi người lớn (Sếp, Khách, Ông bà nhà người):
“Go-kazoku no minasan wa o-kawari nakereba yoroshii desu ka?” (Gia đình anh/chị đều khỏe chứ?)
“O-kaasan no go-taichō wa ikaga desu ka?” (Sức khỏe mẹ anh/chị thế nào?)
Ikaga (いかが) = Dō (đ thế nào) – Sonkeigo.
Báo tin vui/buồn (Kekkon, Shussan, Sōgi):
- Kekkon (Kết hôn): “Gokekkon omedetō gozaimasu. Korekara mo o-futari de shiawase na katei o kizuite kudasai.” (Chúc mừng kết hôn. Mong anh chị xây dựng gia đình hạnh phúc.)
- Shussan (Sinh con): “Goshussan omedetō gozaimasu. Akachan to o-karada, daiji ni nasatte kudasai.” (Chúc mừng sinh con. Hãy chú ý sức khỏe mẹ con.)
- Sōgi (Tang lễ): “Kono tabi wa goshūshō-sama de gozaimasu. O-kuyami mōshiagemasu.” (Lần này là sự đau buồn. Tỏ lòng thương cảm.) -> TUYỆT ĐỐI KHÔNG DÙNG “Omedetō”.
4. Xin Lỗi / Cảm Ơn Trong Gia Đình (Apology & Gratitude)
- Với người lớn (Bố mẹ, Ông bà, Sếp):
- Xin lỗi: “Mōshiwake gozaimasen” / “O-wabi mōshiagemasu”.
- Cảm ơn: “Arigatō gozaimasu” / “Kansha shimasu” / “O-sewa ni narimashita” (Cảm ơn đã chăm sóc/giúp đỡ lâu dài).
- Với vợ/chồng/anh chị em (Thân mật):
- Xin lỗi: “Gomen / Gomen ne” / “Warui / Warukatta”.
- Cảm ơn: “Arigato / San kyu” / “Tasukatta” (Giúp lớn rồi/Được nhờ).
- Cảm ơn bố mẹ (Dịp đặc biệt – Vu lan, Sinh nhật, Kết hôn):
- “Umindete kurete arigatō” (Cảm ơn đã sinh ra tôi – Rất cảm xúc).
- “Sodatete kurete arigatō” (Cảm ơn đã nuôi dạy tôi).
- “Itsumo arigatō” (Cảm ơn luôn – Dùng hàng ngày).
PHẦN 6: TỪ VỰNG MỞ RỘNG – SỰ KIỆN, TRẠNG THÁI, ĐỒ DÙNG GIA ĐÌNH (2026)
1. Các Sự Kiện Đời (Kankon Sōsai – 冠婚葬祭) – 4 Trụ Cột
| Kanji | Đọc | Nghĩa | Từ vựng đi kèm (2026) |
|---|---|---|---|
| 冠 | Kan | Lễ trưởng thành (Cũ: Lễ đội mũ trưởng thành) | Seijinshiki (成人式), Furisode (振袖) – Kimono tay dài cho gái, Hakama (袴) – Cho trai. |
| 婚 | Kon | Kết hôn | Kekkonshiki (結婚式), Hirōen (披露宴) – Tiệc cưới, Shūgen (祝言) – Lễ cưới truyền thống (Thần đạo), Kekkon hōkokusho (婚姻届け) – Đơn đăng ký kết hôn. |
| 葬 | Sō | Tang lễ | Sōgi (葬儀), Osōshiki (お葬式), Tsuya (通夜) – Đêm canh (trước ngày tang), Kokubetsushiki (告別式) – Lễ từ biệt, Kōden (香典) – Tiền tang, Shōkō (焼香) – Thắp hương. |
| 祭 | Sai | Lễ hội / Cúng tổ | Hōji (法事) – Lễ cầu siêu (49 ngày, 1 năm, 3 năm…), Obon (お盆), Ohaka Mairi (お墓参り), Butsudan (仏壇) – Tủ thờ Phật (Nhà Nhật thường có), Kamidana (神棚) – Táng Thần (Thần đạo). |
2. Trạng Thái Gia Đình (Đăng Ký Hộ Khẩu – Jūminhyō / Koseki)
| Từ vựng | Ý nghĩa | Lưu ý 2026 |
|---|---|---|
| Hittōsha (世帯主) | Chủ hộ | Người đại diện hộ gia đình (thường là người thu nhập chính). |
| Hikenja (被扶養者) | Người được phụ thuộc | Vợ/chồng/con cái thu nhập < 1.03 triệu/năm (mức miễn thuế) -> Được giảm thuế cho người nuôi. |
| Dōkyo (同居) | Cùng sống | Sống chung một nhà. |
| Betsukyo (別居) | Tách sống | Sống riêng. |
- Nafu (内縁): Sống chung như vợ chồng không đăng ký (Common-law marriage). Năm 2026 được công nhận một số quyền lợi (bảo hiểm, thuế) nếu chứng minh quan hệ thực tế.
- Rikon (離婚): Ly hôn. Kyōgi Rikon (協議離婚) – Thỏa thuận. Saiban Rikon (裁判離婚) – Tòa án.
- Shinī (シニア) / Kōreisha (高齢者): Người cao tuổi. Năm 2026, Nhật siêu cao龄化 (Chōkōreika) -> Từ Kaigo (介護 – Chăm sóc y tế/dưỡng lão) cực hot.
3. Đồ Dùng & Không Gian Nhà Ở (Mansion / Apāto / Ikkenya)
| Từ vựng | Kanji | Ý nghĩa | Ghi chú 2026 |
|---|---|---|---|
| LDK | Living Dining Kitchen | Phòng khách – Ăn – Bếp chung | Tiêu chuẩn bố trí: 1LDK, 2LDK, 3LDK. SLDK (Service room + LDK). |
| DK | Dining Kitchen | Phòng ăn – Bếp (không phòng khách riêng) | Cũ, nhỏ hơn LDK. |
| K | Kitchen | Nhà bếp riêng (thường trong phòng) | Phòng trọ sinh viên/độc thân (1K, 1R). |
| R | Room | Một phòng (có bếp nhỏ góc) | 1R = One Room. |
| Genkan (玄関) | 玄関 | Sảnh vào nhà (Nơi cởi giày) | Dosoku genkin (土足厳禁) – Cấm mang giày vào. |
| Rōka (廊下) | 廊下 | Sảnh/Hành lang | |
| Madori (間取り) | 間取り | Bố trí nhà | Xem trên web Suumo, Homes, At Home (3 app top 2026). |
| Shikikin (敷金) | 敷金 | Tiền đặt cọc (Thường 1-2 tháng, không hoàn lại hoặc trừ sửa chữa) | Xu hướng 2026: Nhiều chỗ Shikikin 0, Reikin 0. |
| Reikin (礼金) | 礼金 | Tiền “lễ” cho chủ nhà (1-2 tháng, không hoàn lại) | Văn hóa đặc thù Nhật. |
| Kōeki-hi (共益費) | 共益費 | Phí quản lý chung (Điện sảnh, thang máy, rác) | Tách biệt tiền nhà (Yachin). |
| Hoshōnin (保証人) | 保証人 | Người bảo lãnh | Cần người Nhật/PR, thu nhập ổn. Năm 2026 dùng nhiều Hoshō Gaisha (保証会社) – Công ty bảo lãnh (trả phí ~0.5-1 tháng tiền nhà/năm). |
| Kagi (鍵) | 鍵 | Chìa khóa | Kagi no kokan (鍵の交換) – Đổi khóa (bắt buộc khi chuyển nhà, phí ~1.5-2 man). |
PHẦN 7: LỖI THƯỜNG GẶP (TOP 10) VÀ CÁCH SỬA THEO CHUẨN 2026
- Lỗi: Gọi bố mẹ mình là “Otosan/Okasan” khi nói với sếp/khách.
- Sai: “Watashi no Otosan wa byouki desu.”
- Đúng: “Watashi no Chichi wa byouki desu.” (Kenjōgo).
- Lỗi: Gọi vợ/chồng người khác là “Yome/Muko” hoặc “Kanai/Shujin”.
- Sai: “Anata no Yome-san wa kirei desu ne.”
- Đúng: “Anata no Okusan (hoặc Tsuma-san) wa kirei desu ne.”
- Lỗi: Dùng “Anata” (Bạn) cho vợ/chồng/người lớn.
- Văn hóa: “Anata” giữa vợ chồng cũ rất phổ biến, nhưng năm 2026 giới trẻ tránh dùng (nghe như “cãi nhau” hoặc “xa cách”). Dùng Tên riêng + kun/chan hoặc Danna/Otto / Tsuma/Yome (khi nói với người ngoài). Với người lớn -> Tên + san / Chức danh (Bucho, Shacho, Sensei).
- Lỗi: Phát âm “Ojiisan” (Ông) và “Ojisan” (Chú/Bác) giống hệt nhau.
- Sửa: O-jii-san (kéo dài âm “i” ~ 1 giây) vs O-ji-san (ngắn, 3 âm bằng nhau). Tương tự O-baa-san vs O-ba-san.
- Lỗi: Gọi em trai/em gái người khác là “Otōto/Imōto” (thiếu San).
- Sai: “Anata no Otōto wa kakkoii.”
- Đúng: “Anata no Otōto-san wa kakkoii.” (Tôn kính người nghe).
- Lỗi: Dùng “Itadakimasu” khi mời người lớn ăn.
- Sai: “Dōzo Itadakimasu.” (Itadakimasu = Mình ăn / Mình nhận).
- Đúng: “Dōzo Meshiagatte kudasai.” (Meshiagaru = Người lớn ăn).
- Lỗi: Viết “Kazoku” (家族) nhưng quên “Go-” khi nói về gia đình người khác.
- Sai: “Anata no Kazoku wa nan-nin desu ka?”
- Đúng: “Anata no Go-kazoku wa nan-nin desu ka?”
- Lỗi: Dùng “Kanai/Shujin” trong CV, báo cáo chính thức năm 2026.
- Sửa: Dùng Tsuma (妻) / Otto (夫). Đây là chuẩn mực hành chính mới.
- Lỗi: Gọi anh/chị em ruột là “Kyōdai” khi nói với người ngoài (thiếu Go-).
- Sai: “Watashi no Kyōdai wa…”
- Đúng (Viết/Báo cáo): “Watashi no Kyōdai wa…” (Kenjōgo – Không Go).
- Đúng (Nói về người khác): “Anata no Go-kyōdai wa…”
- Lỗi: Không phân biệt “Giri no” (Luật pháp) và “Mama/Ifu” (Máu/Kết hôn lại).
- Sửa: Bố vợ = Giri no Chichi / Gi-fu. Bố nuôi = Mamachichi / Yōfu. Không nhầm lẫn.
PHẦN 8: BÀI TẬP THỰC HÀNH TỰ LUYỆN (ĐÁP ÁN CUỐI BÀI)
Bài 1: Điền từ thích hợp (Chọn Kenjōgo / Sonkeigo / Teineigo)
- (Nói với sếp về mẹ mình): Haha / Okasan / Okaasan -> ______ wa genki desu.
- (Nói VỚI mẹ mình): Haha / Okasan / Okaasan -> ______, okaeri.
- (Nói với bạn thân về mẹ mình): Haha / Ofukuro / Okasan -> ______ wa yoku taberu.
- (Nói về anh trai sếp): Ani / Oniisan / Nii-chan -> ______ wa doko ni sunde imasu ka?
- (Viết CV – Người bảo hộ): Haha / Bogo / Haha-ue -> Hogosha: ______ (Tên).
Bài 2: Biến đổi Keigo (Điền dạng đúng của động từ trong ngoặc)
- Chichi wa ima, shimbun o ______ (よむ – Yomu – Đọc). (Kenjōgo)
- Shachō no okasan wa, mainichi sanpo o ______ (する – Suru – Làm). (Sonkeigo)
- Watashi wa senshuu, giri no chichi ni purezento o ______ (あげる – Ageru – Cho). (Kenjōgo)
- Ojii-san kara, okashi o ______ (もらう – Morau – Nhận). (Kenjōgo)
- Okaasan, bangohan ga dekimashita node, ______ (たべる – Taberu – Ăn). (Sonkeigo – Mời mẹ ăn).
Bài 3: Dịch sang tiếng Nhật (Tự nhiên, chuẩn văn hóa 2026)
- “Gia đình tôi 5 người: bố, mẹ, anh trai, em gái và tôi. Bố đã nghỉ hưu.”
- “Chúc mừng anh/chị kết hôn. Mong anh/chị xây dựng gia đình hạnh phúc.”
- “Hôm nay tôi được mời đến nhà sếp. Tôi phải mang quà (Omiyage) đi.”
- “Mẹ vợ tôi 70 tuổi năm nay. Tôi định tặng bà một chiếc áo khoác (Kooto).”
- “Xin lỗi, mẹ. Tôi về nhà muộn hôm nay.”
PHẦN 9: XU HỚNG TỪ VỰNG GIA ĐÌNH NĂM 2026 – CẬP NHẬT LIÊN TỤC
- Partner (パートナー) > Koibito / Kareshi/Kanojo: Dùng trong văn bản chính thức, bảo hiểm, bệnh viện, giới thiệu bạn đời mà không muốn gán nhãn giới tính/hôn nhân.
- Otto (夫) / Tsuma (妻) > Shujin / Kanai: Chuẩn mực pháp lý, báo chí, chính phủ khuyến nghị.
- Hogosha (保護者) > Fukei (父兄): Bắt buộc trong trường học, cơ quan công.
- Ikumen (イクメン) / Kajidan (家事男子): Từ khóa tuyển dụng, chính sách xã hội.
- Nafu (内縁) / Dōsei (同棲 – Sống chung): Được công nhận rộng rãi hơn cho thủ tục visa, bảo hiểm.
- Koseki (戸籍) – Điện tử hóa: Năm 2026, nhiều quận (Tokyo, Osaka) cho phép lấy Koseki Tōhon (謄本) online qua My Number Card. Từ “Online Shutoku (オンライン取得)” phổ biến.
- Digital End-of-Life (Dejitaru Shūkatsu – デジタル終活): Quản lý tài khoản mạng xã hội, ngân hàng online, crypto sau khi qua đời. Từ khóa mới trong luật thừa kế gia đình.
PHẦN 10: TỔNG KẾT VÀ LỘ TRÌNH HỌC TẬP HIỆU QUẢ (ROADMAP 2026)
Để thành thạo từ vựng gia đình tiếng Nhật không chỉ là “học vẹt” mà là “thấm cần”, hãy theo lộ trình 4 tuần sau:
| Tuần | Mục tiêu | Hành động cụ thể | Công cụ hỗ trợ 2026 |
|---|---|---|---|
| Tuần 1: Nền tảng (Uchi/Soto + Kenjōgo/Sonkeigo) | Hiểu bản chất, nhớ 20 từ cốt lõi (Cha, Mẹ, Anh, Chị, Em, Ông, Bà, Vợ, Chồng, Con). | 1. Vẽ sơ đồ gia đình của mình -> Ghi tên tiếng Nhật (3 cột: Kenjōgo/Sonkeigo/Thân mật). 2. Học thuộc lòng bảng động từ Keigo (Iru, Iku, Suru, Miru, Taberu, Ageru/Morau). 3. Luyện phát âm Ojiisan vs Ojisan, Obaasan vs Obasan. |
Anki/Quizlet (Deck: “Kazoku Keigo 2026”). YouTube: “Comprehensible Japanese – Family”, “Nihongo no Mori – Keigo”. |
| Tuần 2: Mở rộng & Văn hóa (Giri, Omiyage, Koseki) | Nắm từ vựng gia đình pháp lý, dì/chú/bác/cô, sự kiện (Kankon Sōsai). | 1. Học bảng Giri no ~ / Gi-~ (6 từ). 2. Học từ vựng Noshi, Mizuhiki, Kōden, Naichū. 3. Viết 3 email mẫu: Mời sếp ăn, Chúc mừng cưới, Tang lễ. |
Web: “Suumo” (Xem madori), “Goo Jisho” (Tra Keigo). App: “Imiwa?” / “Shirabe Jisho” (Tra từ điển offline). |
| Tuần 3: Thực chiến (Roleplay & Shadowing) | Nói trôi chảy các tình huống: Giới thiệu gia đình, Hỏi khỏe, Xin lỗi, Cảm ơn. | 1. Shadowing video “Japanese Family Conversation” (Tốc độ 1.0x -> 1.25x). 2. Roleplay với bạn học/AI (ChatGPT Voice, Elsa Speak, HelloTalk): – “Bạn là sếp, tôi báo cáo gia đình.” – “Tôi đến nhà sếp, hành động từ cởi giày -> ăn -> về.” 3. Viết Jikoshōkai (Giới thiệu bản thân + Gia đình) 2 phiên bản: Phỏng vấn visa / Giao lưu bạn bè. |
AI Tool: ChatGPT (Chế độ Voice), Gemini, Notion (Lưu từ vựng). Sách: “Minna no Nihongo Chukyu 1/2 – Bài 1,2”, “Shin Kanzen Master Goi N2/N1”. |
| Tuần 4: Ôn tập & Ứng dụng nâng cao (News, Drama, Văn bản) | Hiểu được 90% từ vựng gia đình trong Drama, Tin tức, Sách báo. | 1. Xem Drama 2024-2025 hot: “Oshi no Ko” (Gia đình nghề), “VIVANT” (Gia đình phức tạp), “Kazoku no Katachi” (Hình thái gia đình), “Nigeru wa Haji da ga Yaku ni Tatsu” (Nigehaji – Kết hôn hợp đồng). 2. Đọc bài báo NHK News Web Easy chủ đề: Kazoku, Kodomo, Kaigo, Rikon. 3. Làm trắc nghiệm JLPT N3/N2/N1 phần Từ vựng/Ngữ pháp liên quan gia đình. |
Netflix/U-Next/TVer (Có phụ đề JP). Web: NHK News Web Easy, Mainichi Shogakusei Shinbun. Sách: “So-matome N2 Goi”, “TRY! N2/N1 Bunpo”. |
📝 ĐÁP ÁN BÀI TẬP PHẦN 8
Bài 1:
- Haha (Kenjōgo – Nói về mẹ mình với sếp).
- Okasan / Kaachan (Sonkeigo/Thân mật – Nói TRỰC TIẾP với mẹ).
- Ofukuro / Haha (Thân mật/Kenjōgo – Nói với bạn thân về mẹ mình. Ofukuro rất tự nhiên cho nam giới).
- Oniisan (Sonkeigo – Nói về anh trai sếp).
- Haha (Hoặc Bogo – 母 – Dùng trong văn bản hành chính/hộ khẩu. Lưu ý: CV/Văn bản hành chính thường dùng Kanji đơn: 父, 母, 夫, 妻, 子).
Bài 2:
- O-yomi ni narimasu (Sonkeigo? SAI! -> Cha MÌNH đọc -> Kenjōgo: Yomimasu / O-yomi itashimasu). Đáp án chuẩn Kenjōgo: Yomimasu (hoặc O-yomi itashimasu).
- Sửa lỗi logic: Câu nói “Chichi wa…” -> Chủ ngữ là cha MÌNH -> Dùng Kenjōgo.
- Đáp án: Yomimasu / O-yomi itashimasu.
- Nasaimasu (Sonkeigo – Mẹ SẾP làm). Đáp án: Nasaimasu (hoặc O-yari ni narimasu).
- Sashiagemashita (Kenjōgo – MÌNH cho bố vợ). Đáp án: Sashiagemashita.
- Itadakimashita (Kenjōgo – MÌNH nhận từ ông). Đáp án: Itadakimashita.
- Meshiagatte kudasai (Sonkeigo – Mời MẸ ăn). Đáp án: Meshiagatte kudasai.
Bài 3 (Gợi ý câu tự nhiên):
- Watashi no kazoku wa go-nin desu. Chichi to haha, ani, imōto, to watashi desu. Chichi wa taishoku shimashita. (Hoặc: Chichi wa mō taishoku shite orimasu – Kenjōgo hơn).
- Gokekkon omedetō gozaimasu. Korekara mo o-futari de shiawase na katei o kizuite kudasai.
- Kyō wa shachō no ie ni omaneki itadaita node, omiyage o motte ikanakereba narimasen. (Hoặc: Omiyage o kainakereba).
- Giri no haha wa kotoshi nanajū-sai ni narimasu. Kooto o purezento shiyō to omotte imasu. (Hoặc: Sashiageyō to omotte imasu – Kenjōgo).
- Okasan, gomen ne. Kyō wa osoku naru to omoimasu. (Thân mật). Hoặc: Okaasan, mōshiwake gozaimasen. Honjitsu wa kisha ga osoku narimasu. (Trang trọng hơn).
🎁 PHỤ LỤC: “CHEAT SHEET” GIẤY NHỚ NHANH (IN RA DÁN MÀN HÌNH)
| Tình huống | Người được nói đến | Từ gọi (Call) | Từ nói về (Refer) | Động từ chính (Keigo) |
|---|---|---|---|---|
| Nói VỚI Sếp/Khách | Sếp/Khách | Shachō / Tên-san | Shachō / Tên-san | Irasshaimasu, Nasaimasu, Ossharimasu, Meshiagarimasu, Goran ni narimasu |
| Nói VỀ MÌNH/Uchi | Sếp/Khách | Watashi / Tên | Chichi, Haha, Ani, Ane, Tsuma, Otto, Kodomo | Orimasu, Mairimasu, Itashimasu, Haikenshimasu, Itadakimasu, Sashiagemasu, Ukagaimasu |
| Nói VỀ Sếp/Khách (Soto) | Đồng nghiệp/Người 3 | Tên-san / Shachō | Go-ryōshin, Okusan, Go-shujin, O-ko-san, Go-kazoku | Irasshaimasu, Nasaimasu, Ossharimasu, Meshiagarimasu, O-kiki ni narimasu |
| Nói VỚI Bố Mẹ (Uchi) | Bố Mẹ | Otosan / Okasan (hoặc Tou-chan/Kaa-chan) | Chichi / Haha (khi nói với người 3) | Tabemasu, Kimasu, Shimasu (Desu/Masu chuẩn) |
| Nói VỚI Bạn thân | Bạn | Tên-kun/chan | Oyaji/Ofukuro, Nii-chan/Nee-chan, Danna/Yome | Taberu, Kuru, Suru, Miru, Ageru/Kureru/Morau (Thường/Plain form) |
KẾT LUẬN
Học từ vựng gia đình tiếng Nhật là hành trình hiểu bản sắc văn hóa Nhật Bản. Năm 2026, ranh giới giữa “chuẩn mực cũ” (Shujin/Kanai, Uchi/Soto cứng nhắc) và “thực tế mới” (Partner, Otto/Tsuma, Hogosha, Ikumen, Remote Work) đang mờ đi. Một người học giỏi không chỉ nhớ từ, mà biết khi nào dùng từ cũ để thể hiện sự trang trọng/kiến thức văn hóa, và khi nào dùng từ mới để thể hiện sự tiến bộ/tôn trọng đa dạng.
Hãy in bài viết này ra, học theo lộ trình 4 tuần, và quan trọng nhất: Đừng ngại mở miệng nói sai. Mỗi lần sai Keigo (gọi Chichi thành Otosan trước sếp) là một bài học khắc ghi终身. Chúc bạn chinh phục “Ngọn núi Kazoku” và có những cuộc hội thoại tiếng Nhật tự nhiên, sâu sắc, chạm đến trái tim người Nhật! Ganbatte kudasai! (がんばってください！)