Tháng 1 không chỉ là tháng mở đầu cho một năm mới trên lịch dương mà còn là dịp quan trọng nhất trong năm của người Nhật Bản – lễ Tết Nguyên đán (Oshogatsu). Nắm vững “tháng 1 tiếng Nhật” không chỉ dừng lại ở việc học từ vựng “Ichigatsu” mà còn bao gồm cách đếm ngày, các lời chúc Tết, văn hóa truyền thống, và các sự kiện đặc thù chỉ có vào dịp này. Bài viết này sẽ tổng hợp trọn bộ kiến thức từ cơ bản đến nâng cao, cập nhật cho năm 2026, giúp bạn tự tin giao tiếp, du lịch hoặc làm việc với người Nhật trong tháng Giêng.
Phần 1: Cách Nói “Tháng 1” Trong Tiếng Nhật – Cơ Bản & Nâng Cao
1.1. Từ vựng chính: 一月 (Ichigatsu)
Đây là cách gọi chuẩn, phổ biến nhất cho tháng 1 theo lịch dương (Gregorian calendar).
- Kanji: 一月
- Hiragana: いちがつ
- Romaji: Ichigatsu
- Nghĩa: Tháng 1 (Theo lịch Tây/ Dương lịch).
Lưu ý ngữ pháp: Khi hỏi “Tháng mấy?”, bạn dùng “Nangatsu” (何月). Trả lời: “Ichigatsu desu” (一月です).
1.2. Cách gọi theo Lịch Cũ (Kyūreki): 睦月 (Mutsuki)
Người Nhật xưa dùng lịch âm (Kyūreki – 旧暦). Tháng 1 âm lịch được gọi là Mutsuki (睦月 / むつき).
- Nguồn gốc: “Mutsumi” (睦み) có nghĩa là hòa hợp, thân mật. Tháng Giêng là dịp gia đình, họ hàng sum vầy, gắn kết tình cảm nên được đặt tên đẹp này.
- Khi nào dùng: Trong thơ ca, văn học, thư từ trang trọng, hoặc các sự kiện truyền thống tuân theo lịch cũ (ví dụ: Lễ hội ở một số đền chùa vẫn theo lịch âm).
1.3. Từ vựng liên quan đến “Năm mới” (Shinnen – 新年)
Tháng 1 gắn liền với khái niệm “Năm mới”. Bạn cần phân biệt rõ:
| Từ vựng | Kanji | Hiragana | Ý nghĩa & Cách dùng |
|---|---|---|---|
| Shinnen | 新年 | しんねん | “Năm mới” (khái niệm chung). VD: Shinnen no kakizome (Viết chữ đầu năm). |
| Shōgatsu | 正月 | しょうがつ | “Lễ Tết Nguyên đán” / “Tháng Giêng” (thường chỉ 3 ngày đầu 1/1, 2/1, 3/1 hoặc cả tháng 1). Đây là từ quan trọng nhất. |
| Gantan | 元旦 | がんたん | “Sáng ngày 1/1” (Chính xác là buổi sáng ngày mùng 1). |
| Ganjitsu | 元日 | がんじつ | “Ngày 1/1” (Cả ngày). |
| Nenmatsu nenshi | 年末年始 | ねんまつねんし | “Cuối năm – Đầu năm” (Khoảng thời gian từ cuối tháng 12 đến đầu tháng 1). |
Phần 2: Đếm Ngày Trong Tháng 1 (Tsuitachi, Futsuka, Mikka…) – Bài Toán Khó Nhất
Đây là điểm “gục ngã” người mới học. Ngày 1 đến ngày 10 (và 14, 20, 24) có cách đọc bất quy tắc (Kun-yomi) hoàn toàn khác với số đếm thông thường (Ichi, Ni, San…).
Có thể bạn quan tâm: Học Từ Vựng Thành Viên Trong Gia Đình Tiếng Nhật Toàn Tập: Cập Nhật Mới Nhất 2026
2.1. Bảng tra cứu nhanh Ngày 1 – 31 (Bắt buộc thuộc lòng)
| Ngày | Kanji | Hiragana | Romaji | Ghi nhớ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 一日 | ついたち | Tsuitachi | Quan trọng nhất: “Tsuki” (tháng) + “Tachi” (khởi đầu). Không đọc là “Ichi-nichi” (đó là “một ngày”). |
| 2 | 二日 | ふつか | Futsuka | Nhớ “Futa” (hai) + “ka” (ngày). |
| 3 | 三日 | みっか | Mikka | “Mi” (ba) + sokuon “っ” + “ka”. |
| 4 | 四日 | よっか | Yokka | “Yo” (bốn) + sokuon “っ” + “ka”. |
| 5 | 五日 | いつか | Itsuka | “I” (năm) + “tsu” + “ka”. |
| 6 | 六日 | むいか | Muika | “Mu” (sáu) + “i” + “ka”. |
| 7 | 七日 | なのか | Nanoka | “Nana” (bảy) -> “Nano” + “ka”. |
| 8 | 八日 | ようか | Yōka | “Ya” (tám) -> “Yō” (kéo dài) + “ka”. |
| 9 | 九日 | ここのか | Kokonoka | “Koko” (chín) + “no” + “ka”. |
| 10 | 十日 | とおか | Tōka | “Tō” (mười) + “ka”. |
| 11 | 十一日 | じゅういちにち | Jūichinichi | Từ ngày 11 trở đi: Số + “nichi” (On-yomi). Dễ hơn nhiều. |
| 12 | 十二日 | じゅうににち | Jūninichi | |
| 13 | 十三日 | じゅうさんにち | Jūsannichi | |
| 14 | 十四日 | じゅうよっか | Jūyokka | Ngoại lệ: Ngày 14 đọc “Yokka” như ngày 4. |
| 15 | 十五日 | じゅうごにち | Jūgonichi | |
| 16 | 十六日 | じゅうろくにち | Jūrokunichi | |
| 17 | 十七日 | じゅうしちにち | Jūshichinichi | |
| 18 | 十八日 | じゅうはちにち | Jūhachinichi | |
| 19 | 十九日 | じゅうくにち | Jūkunichi | |
| 20 | 二十日 | はつか | Hatsuka | Ngoại lệ lớn: Không đọc “Nijūnichi”. “Hata” (hai mươi) -> “Hatsuka”. |
| 21 | 二十一日 | にじゅういちにち | Nijūichinichi | Quay lại quy tắc “Số + nichi”. |
| 22 | 二十二日 | にじゅうににち | Nijūninichi | |
| 23 | 二十三日 | にじゅうさんにち | Nijūsannichi | |
| 24 | 二十四日 | にじゅうよっか | Nijūyokka | Ngoại lệ: Ngày 24 đọc “Yokka”. |
| 25 | 二十五日 | にじゅうごにち | Nijūgonichi | |
| 26 | 二十六日 | にじゅうろくにち | Nijūrokunichi | |
| 27 | 二十七日 | にじゅうしちにち | Nijūshichinichi | |
| 28 | 二十八日 | にじゅうはちにち | Nijūhachinichi | |
| 29 | 二十九日 | にじゅうくにち | Nijūkunichi | |
| 30 | 三十日 | さんじゅうにち | Sanjūnichi | |
| 31 | 三十一日 | さんじゅういちにち | Sanjūichinichi |
Mẹo học năm 2026: Hãy in bảng này ra, dán ở bàn học. Tập nói theo ngày thực tế (Hôm nay ngày mấy? -> Nói bằng tiếng Nhật). Năm 2026, ngày 1/1 là thứ Năm.
2.2. Cách hỏi và trả lời ngày tháng
- Hỏi: 今日は何日ですか？ – Kyō wa nan-nichi desu ka? (Hôm nay ngày mấy?)
- Trả lời: 今日は一日です。 – Kyō wa tsuitachi desu. (Hôm nay là mùng 1).
- Hỏi sinh nhật: 誕生日はいつですか？ – Tanjōbi wa itsu desu ka?
- Trả lời: 一月五日です。 – Ichigatsu itsuka desu. (Ngày 5 tháng 1).
Phần 3: Văn Hóa Tháng 1 Nhật Bản (Oshogatsu) – “Tim” Của Năm Mới
Tháng 1 tại Nhật không chỉ là đổi lịch, mà là Shōgatsu (正月) – kỳ nghỉ quan trọng nhất, mang đậm sắc thái tôn giáo (Thần đạo – Shinto & Phật giáo) và gia đình.
3.1. Chuẩn bị trước Tết (Omisoka – 大晦日 – Ngày 31/12)
- Ōsōji (大掃除) – Dọn nhà lớn: Thường diễn ra từ giữa tháng 12 đến 30/12. Ý nghĩa: Quét sạch bụi bặm, xui xẻo năm cũ, đón may mắn năm mới. Năm 2026, nhiều công ty khuyến khích nhân viên làm remote để về nhà giúp việc Ōsōji.
- Kadomatsu (門松) & Shimekazari (注連飾り):
- Kadomatsu: Cặp trang trí thông, tre đặt trước cửa (cặp đôi). Là chỗ trú ngụ (Yorishiro) cho thần Toshigami (Thần năm mới) xuống ban phước.
- Shimekazari: Dây rơm treo cửa, biểu thị ranh giới thiêng liêng, ngăn cản tà ma.
- Thời điểm treo: Sau 28/12 (tránh 29/12 – “Ku” khổ đau, 31/12 – “Ichiyakazari” treo vội một đêm thiếu trang trọng). Năm 2026, ngày 28/12/2025 là thứ Nhất, rất thích hợp để treo.
- Toshikoshi Soba (年越し蕎麦) – Mì Soba qua năm: Ăn tối 31/12. Sợi mì dài tượng trưng cho sự sống lâu dài, dễ gãy tượng trưng cho cắt đứt nợ nần, xui xẻo năm cũ.
- Joya no Kane (除夜の鐘) – Chuông đêm Giao thừa: Các chùa đập chuông 108 lần (tương ứng 108 phiền não – Bonnou) từ đêm 31/12 sang sáng 1/1.
3.2. 3 Ngày Tết Chính (Sanganichi – 三が日: 1/1, 2/1, 3/1)
Có thể bạn quan tâm: Thám Tử Lừng Danh Conan Tiếng Nhật: Hành Trình 30 Năm Của Huyền Thoại, Phân Tích Sâu Về Lối Diễn, Từ Vựng & Cách Học Tiếng Nhật Hiệu Quả Nhất Năm 2026
Đây là kỳ nghỉ pháp định (Kyūjitsu). Năm 2026, 1/1 (Thứ 5), 2/1 (Thứ 6), 3/1 (Thứ 7). Nhiều người nghỉ kéo dài đến thứ 2 (5/1) hoặc thứ 3 (6/1) nhờ hệ thống “Happy Monday” hoặc nghỉ bù.
A. Hatsumōde (初詣) – Lễ thăm chùa/đền đầu năm
- Thời gian: Từ 0h ngày 1/1 đến hết tháng 1 (thường tập trung 3 ngày đầu).
- Địa điểm: Đền Thần (Jinja – 神社) hoặc Chùa (Tera – 寺). Nổi tiếng: Meiji Jingu (Tokyo), Narita-san (Chiba), Fushimi Inari (Kyoto).
- Lễ nghi: “Nirei Nihakushu Ichirei” (二礼二拍手一礼) – Cúi chào 2 lần, vỗ tay 2 lần, cúi chào 1 lần (tại Đền Thần). Tại chùa thì chỉ gassho (hợp chưởng) không vỗ tay.
- Mong ước (Ema – 絵馬): Viết愿望 trên tấm gỗ hình ngựa treo ở đền.
- Bói vận (Omikuji – おみくじ): Rút que bói. Được Đại Cát (Daikichi) là tốt nhất. Xấu thì buộc lại ở chỗ cây bói/dòng treo để để lại xui xẻo.
B. Osechi Ryōri (おせち料理) – Mâm cỗ Tết truyền thống
Đựng trong hộp gỗ nhiều tầng (Jūbako – 重箱). Món ăn bảo quản được lâu (muối, đường, giấm nhiều) để người nội trợ không phải nấu ăn 3 ngày Tết.
- Ý nghĩa các món (Kuchitori – 口取り – món ăn khai vị/ngọt):
- Kazunoko (数の子 – Trứng cá cơm): Đa tử đa phúc.
- Kuromame (黒豆 – Đậu đen): Làm việc chăm chỉ (Mame), sống khỏe mạnh.
- Tazukuri (田作り – Cá cơm khô): Mùa màng bội thu.
- Kōhaku Kamaboko (紅白蒲鉾 – Chả cá đỏ trắng): Màu hồng trắng (Kōhaku) tượng trưng may mắn, thanh trừ tà khí.
- Datemaki (伊達巻 – Trứng cuộn): Kiến thức, văn hóa (hình cuộn sách).
- Kurikinton (栗きんとん – Khoai môn hạt dẻ): Vàng bạc, tài lộc (màu vàng kim).
- Ebi (海老 – Tôm): Sống thọ (râu dài, lưng cong như người già).
- Tai (鯛 – Cá chẽm): Medetai (hạnh phúc, tốt đẹp).
- Xu hướng 2026: Nhiều hộ gia đình đặt Osechi online từ các nhà hàng nổi tiếng (Takashimaya, Mitsukoshi, Seven-Eleven…) từ tháng 10-11 năm trước. Giá trung bình 15.000 – 50.000 Yen/hộp (2-4 người). Có loại “Osechi cho một người” (Ohitorisama Osechi) rất hot cho người độc thân.
C. Ozōni (お雑煮) – Súp bánh Mochi ngày Tết
- Món bắt buộc sáng ngày 1/1.
- Phong cách vùng miền:
- Kantō (Tokyo): Nước dùng trong (Sumashi-jiru – dashi, muối, rượu mirin), Mochi vuông, nướng trước cho giòn.
- Kansai (Osaka/Kyoto): Nước dùng trắng (Miso trắng – Shiro Miso), Mochi tròn, luộc mềm.
- Kỳushū/Chūgoku: Có thêm cá, nấm, rau củ đa dạng.
- ⚠️ Cảnh báo an toàn: Mỗi năm tháng 1 đều có người cao tuổi bị ngạt do nuốt Mochi. Năm 2026, cảnh sát và y tế nhắc nhở: Cắt Mochi nhỏ, nhai kỹ, uống nước/trà khi ăn, không để người già ăn một mình.
D. Otoshidama (お年玉) – Tiền lì xì
- Người lớn cho trẻ em/tiền bối cho hậu bối.
- Đựng trong túi nhỏ đẹp mắt (Pochibukuro – ポチ袋).
- Mức tiền tham khảo năm 2026:
- Mầm non/Tiểu học thấp: 1.000 – 3.000 Yen.
- Tiểu học cao/Trung học cơ sở: 3.000 – 5.000 Yen.
- Trung học phổ thông: 5.000 – 10.000 Yen.
- Đại học/Đã đi làm: Thường không nhận nữa hoặc nhận 10.000 Yen từ ông bà.
E. Nengajō (年賀状) – Bưu thiệp năm mới
- Gửi trước 25/12 để bưu điện đảm bảo giao đúng sáng 1/1 (Gantan).
- Năm 2026 là năm Ngọ (Hinoe Uma – 丙午) theo Can Chi? -> SAI. Năm 2026 là năm Bính Ngọ (Hinoe Uma – 丙午) theo Can Chi? -> Kiểm tra lại: 2025 là Ất Tỵ. 2026 là Bính Ngọ (Hinoe Uma – 丙午). Con vật: Ngựa (Uma – 馬).
- Lưu ý: Hình ảnh Ngựa (Uma) sẽ in trên tem thư (Nengajō stamp) và bưu thiệp năm 2026.
- Xu hướng số hóa 2026: “Digital Nengajō” qua LINE, Email, App chuyên dụng (như Nenga App) tăng mạnh do tiết kiệm chi phí, bảo vệ môi trường, và phù hợp giới trẻ. Tuy nhiên, bưu thiệp giấy vẫn giữ giá trị tình cảm với người lớn tuổi, sếp, đối tác quan trọng.
- Mourning (Mochū – 喪中): Nếu có người thân qua đời trong năm, không gửi Nengajō. Thay vào đó gửi “Mochū Hagaki” (喪中はがき) thông báo tang sự trước tháng 12.
3.3. Các sự kiện quan trọng khác trong tháng 1
- Kakizome (書き初め) – Viết chữ đầu năm: Ngày 2/1. Viết thư pháp (Shodō) với từ ngữ may mắn (VD: Hatsu-yume – 初夢, Eien – 永遠, Shōri – 勝利). Trường học thường tổ chức hội thi.
- Hatsuyume (初夢) – Giấc mơ đầu năm: Mơ đêm 1/1 hoặc 2/1. “Ichifuji, Nitaka, San-nasubi” (Một Phú Sĩ, Hai Ngũ Nhĩ, Ba Cà tím) là mơ đẹp nhất.
- Nanakusa Gayu (七草粥) – Cháo 7 loại rau: Sáng 7/1 (Jinjitsu – 人日). Ăn để an vị, cầu khỏe, thanh lọc cơ thể sau ngày Tết ăn uống nhiều dầu mỡ. 7 rau: Seri, Nazuna, Gogyō, Hakobera, Hotokenoza, Suzuna, Suzushiro.
- Kagami Biraki (鏡開き) – Lễ bẻ bánh Kagami Mochi: Thường 11/1 (Kansai) hoặc 15/1/20/1 (Kantō). Bẻ bánh Mochi tròn (Kagami Mochi) đã cúng thần từ đầu năm, nấu thành Zenzai (chè đậu đỏ) hoặc Ozoni ăn. Không dùng dao cắt (gợi nhớ cắt bụng – seppuku), mà dùng búa bẻ hoặc bẻ tay.
- Seijin no Hi (成人の日) – Lễ Thành nhân: Thứ 2 thứ 2 của tháng 1. Năm 2026 rơi vào ngày 12/1/2026. Chúc mừng thanh niên tròn 20 tuổi (tuổi trưởng thành pháp lý tại Nhật – tuy từ 2022 tuổi trưởng thành dân sự hạ xuống 18, nhưng Lễ Thành nhân vẫn giữ 20 tuổi). Phụ nữ mặc Furisode (kimono tay dài), nam mặc Hakama hay vest.
- Hatsukō (初競り) – Phiên chợ đầu năm: Nổi tiếng tại chợ cá Tsukiji/Toyosu (Tokyo) – phiên tuna đầu năm với giá trời (triệu đô la/kg) để PR.
Phần 4: Lời Chúc Tết & Giao Tiếp Xã Hội (Keigo & Casual)
4.1. Câu chúc “Chúc mừng năm mới” chuẩn nhất
| Mức độ | Tiếng Nhật | Romaji | Khi nào dùng |
|---|---|---|---|
| Rất trang trọng (Sonkeigo/Kenjougo) | 新年あけましておめでとうございます。 今年もよろしくお願いいたします。 |
Shinnen akemashite omedetō gozaimasu. Kotoshi mo yoroshiku onegai itashimasu. |
Gửi sếp, khách hàng, người lớn tuổi, email chính thức, bưu thiệp Nengajō. |
| Trang trọng (Teineigo – Chuẩn) | あけましておめでとうございます。 今年もよろしくお願いします。 |
Akemashite omedetō gozaimasu. Kotoshi mo yoroshiku onegai shimasu. |
Đồng nghiệp, bạn bè lớn hơn, người quen biết. |
| Thân mật (Casual) | あけおめ！ ことよろ！ |
Akeome! Kotoyoro! |
Bạn bè thân thiết, đồng trang lứa, group chat LINE bạn thân. Viết tắt của: Akemashite omedetō / Kotoshi mo yoroshiku. |
| Trước giờ 0h ngày 1/1 (Năm cũ) | 良いお年をお迎えください。 | Yoi otoshi o omukaekudasai. | Chúc “Năm mới vui vẻ/hạnh phúc” khi chia tay lần cuối năm cũ. |
Lưu ý cực kỳ quan trọng: TUYỆT ĐỐI KHÔNG nói “Akemashite omedetō” TRƯỚC 0h ngày 1/1. Người Nhật rất kiêng kỵ. Trước Tết chỉ nói “Yoi otoshi o”.
4.2. Các mẫu câu giao tiếp thực tế tháng 1 năm 2026
Có thể bạn quan tâm: Thành Phố Trong Tiếng Nhật: Từ Căn Bản Đến Nâng Cao, Xu Hướng Học Tập Năm 2026
Tình huống 1: Gặp sếp/khách hàng lần đầu năm mới (Hatsugao – 初顔)
「部長、新年あけましておめでとうございます。旧年中は大変お世話になりました。本年もご指導ご鞭撻のほど、何卒よろしくお願い申し上げます。」
(Bucho, Shinnen akemashite omedetō gozaimasu. Kyūnenchū wa taihen osewa ni narimashita. Honnen mo goshidō goben-tatsu no hodo, nanitozo yoroshiku onegai mōshiagemasu.)
Dịch: Sếp, chúc mừng năm mới. Năm cũ cám ơn sếp đã chăm sóc. Năm nay mong sếp tiếp tục chỉ bảo, hỗ trợ.
Tình huống 2: Hỏi về kỳ nghỉ Tết (Đồng nghiệp)
「お正月休み、どうでしたか？ゆっくり休めましたか？」
(Oshōgatsu yasumi, dō deshita ka? Yukkuri yasumemashita ka?)
Dịch: Kỳ nghỉ Tết thế nào? Có nghỉ ngơi thư giãn không?
Tình huống 3: Hỏi về Hatsumōde (Bạn bè)
「初詣、どこ行きました？おみくじ、何出ました？」
(Hatsumōde, doko ikimashita? Omikuji, nani demashita?)
Dịch: Đi Hatsumōde ở đâu? Bói ra gì?
Tình huống 4: Trả lời email Nengajō / LINE chúc Tết (Business)
「明けましておめでとうございます。年賀状ありがとうございました。〇〇様にとって実り多き一年となりますようお祈り申し上げます。本年も変わらぬお付き合いをよろしくお願いいたします。」
Dịch: Chúc mừng năm mới. Cám ơn bưu thiệp năm mới. Chúc Tên có một năm mới đầy thành quả. Năm nay mong tiếp tục mối quan hệ tốt đẹp.
Phần 5: Từ Vựng Mở Rộng & Kanji “Đắc Ruội” Tháng 1
5.1. Nhóm từ về Thời tiết & Mùa đông (Fuyu – 冬)
Tháng 1 là đỉnh điểm mùa đông (Kan – 寒).
- Shōkan (小寒 – Tiểu hàn): Khoảng 5/1. “Hàn nhập động” – bắt đầu lạnh nhất.
- Daikan (大寒 – Đại hàn): Khoảng 20/1. “Đại hàn” – lạnh cực điểm năm.
- Kan no Uchi (寒の内): Khoảng thời gian từ Shōkan đến Daikan (khoảng 30 ngày) – lạnh nhất năm.
- Yuki (雪): Tuyết. Yukiguni (雪国): Vùng tuyết (Niigata, Nagano, Hokkaido…).
- Shimo (霜): Sương mù/Điểm sương.
- Tsurara (氷柱/つらら): Băng treo (nhiệt độ dưới 0 độ C).
- Kogarashi (木枯らし): Gió mùa đông thổi rụng lá cây (thường số 1 blowing in late Oct/Nov, nhưng gió lạnh tháng 1 vẫn gọi là Kogarashi hoặc Kita-kaze – Bắc phong).
- Hiyake (日焼け): Cháy nắng (vẫn có nguy cơ tháng 1 khi trượt tuyết – Yuki-yake).
5.2. Nhóm từ về Du lịch & Hoạt động tháng 1
- Hatsuhinode (初日の出): Mặt trời mọc đầu năm (ngày 1/1). Nhiều người dậy sớm leo núi/đi biển ngắm (VD: Mount Fuji, Inubosaki, Cape Soya).
- Ski / Snowboard (スキー/スノーボード): Mùa cao điểm. Các resort ở Hokkaido (Niseko, Furano), Nagano (Hakuba, Nozawa Onsen), Niigata (Gala Yuzawa) đông đúc.
- Onsen (温泉): Suối nước nóng. “Rotenburo” (露天風呂 – Bể tắm ngoài trời) khi tuyết rơi là trải nghiệm “must-try”.
- Fukubukuro (福袋): Túi may mắn / Túi phúc. Bán từ ngày 1/1 hoặc 2/1 (Hatsuuri – 初売り). Giá cố định (VD: 10.000 Yen), hàng bên trong giá trị gấp 2-5 lần. Năm 2026: Xu hướng “Online Fukubukuro” (mua trước trên web, ship tận nhà) và “Subscription Fukubukuro” (hàng tháng) tăng lên. Các thương hiệu: Uniqlo, Muji, Starbucks, Bic Camera, Yodobashi, các brand mỹ phẩm (SK-II, Shiseido).
- Hatsuuri (初売り): Buổi bán hàng đầu năm. Bắt đầu sớm (thường 8h-9h sáng 1/1 hoặc 2/1). Có người đạp xe/sort từ đêm 31/12 chờ mua Fukubukuro.
5.3. Kanji “Trending” năm 2026 (Dự đoán/Kỳ vọng)
Mỗi năm cuối (tháng 12) Nhật Bản công bố “Kanji của năm” (Kotoshi no Kanji – 今年の漢字) tại chùa Kiyomizu (Kyoto). Dựa trên bối cảnh xã hội 2025-2026 (kinh tế hồi phục sau đại dịch, lạm phát, Olympic/Expo legacy, AI, thời tiết cực đoan), các ứng cử viên mạnh cho Kanji của năm 2025 (công bố 12/2025) hoặc 2026 có thể là:
Có thể bạn quan tâm: Học Từ Vựng Thành Viên Trong Gia Đình Bằng Tiếng Nhật: Bí Quyết Ghi Nhớ Nhanh, Phân Biệt Rõ Ràng Keigo Và Từ Thông Thường (cập Nhật 2026)
- 高 (Taka – Cao): Giá cao, lương cao, nhiệt độ cao (nóng kỷ lục).
- 変 (Hen – Thay đổi): Thay đổi khí hậu, thay đổi xã hội (AI, remote work), tuổi trưởng thành 18.
- 安 (An – An toàn/Yên bình): Khao khát ổn định kinh tế, an ninh.
- 熱 (Netsu – Nhiệt/Nóng): Nóng toàn cầu, nhiệt huyết World Expo 2025 Osaka (kết thúc 10/2025), Olympic Sapporo 2030 chuẩn bị.
- 金 (Kin – Vàng/Tiền/Kim loại): Médaillle vàng Olympic/Paralympic Paris 2024 (gần đây), giá vàng tăng, tiền tệ.
Bạn có thể theo dõi tin tức ngày 12/12/2025 để biết Kanji đại diện cho năm 2025, từ đó đoán xu hướng tâm lý người Nhật tháng 1/2026.
Phần 6: Lịch Tháng 1 Năm 2026 Chi Tiết (Để Lên Kế Hoạch)
Năm 2026 bắt đầu vào Thứ Năm. Dưới đây là lịch các mốc quan trọng (theo lịch dương – Gregorian):
| Ngày | Thứ | Sự kiện / Mốc quan trọng | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1/1 | Thứ 5 | Gantan (元旦) – Năm mới Dương lịch. Nghỉ lễ chính thức. Hatsumōde, Hatsuhinode, Ăn Ozōni, Osechi. |
Ngân hàng, cơ quan hành chính, bưu điện NGHỈ. Convenbini (Konbini) mở cửa. |
| 2/1 | Thứ 6 | Nghỉ lễ thay thế (振替休日 – Furikae Kyūjitsu) NẾU 1/1 rơi vào Chủ Nhật. Năm 2026 1/1 là Thứ 5 -> Ngày 2/1 là NGHỈ LỄ (The 2nd day of New Year). |
Hệ thống “Sanganichi” (3 ngày nghỉ): 1, 2, 3/1. |
| 3/1 | Thứ 7 | Sanganichi kết thúc. Kakizome (Viết chữ đầu năm). |
Cuối tuần. |
| 4/1 | Chủ Nhật | Nghỉ thường. | Nhiều người bắt đầu làm việc lại (Goyō Hajime – 仕事始め) vào ngày 4 hoặc 5. |
| 5/1 | Thứ 2 | Goyō Hajime (仕事始め) – Khai gia / Đi làm đầu năm (Phổ biến nhất). Hatsugao (Gặp mặt đầu năm). |
Buổi sáng thường có buổi lễ Chúc Tết công ty (Shinnenkai – 新年会 – thường tổ chức tối hoặc trưa ngày này). |
| 7/1 | Thứ 4 | Nanakusa Gayu (七草粥) – Cháo 7 rau. Kết thúc “Matsu no Uchi” (松の内 – Thời gian treo Kadomatsu/Shimekazari) ở Kantō. |
Dọn Kadomatsu, Shimekazari. |
| 9/1 | Thứ 6 | Kết thúc “Matsu no Uchi” ở Kansai (thường 15/1 nhưng một số nơi 7/1 hoặc 10/1). | Phụ thuộc địa phương. |
| 11/1 | Thứ 7 | Kagami Biraki (鏡開き) ở Kantō (thường 11/1). Cuối tuần. |
Ăn Zenzai/Ozoni từ bánh Mochi cúng. |
| 12/1 | Thứ 2 | Seijin no Hi (成人の日) – Lễ Thành nhân. NGHỈ LỄ QUỐC GIA. |
Happy Monday System. Đỉnh điểm người trẻ mặc Kimono/Furisode chụp ảnh, tham dự lễ tại quận/huyện. |
| 15/1 | Thứ 5 | Koshōgatsu (小正月) – Tết nhỏ (Tết Nguyên Tiêu). Kagami Biraki ở Kansai. Sagichō / Dondoyaki (左義長/どんど焼き) – Lễ đốt Kadomatsu, Shimekazari, Omamori cũ. |
Đốt đồ cúng năm cũ, mang về rắc tro vào vườn/ruộng để trừ tà khí, cầu mưa thuận gió hòa. |
| 20/1 | Thứ 3 | Daikan (大寒) – Đại Hàn (Lạnh nhất năm). Kagami Biraki ở một số nơi (20/1). |
Cực lạnh, cần ấm kỹ. |
| Cuối tháng | Shiken (試験) – Kỳ thi Đại học (Common Test – 共通テスト) thường rơi vào cuối tuần giữa tháng 1 (năm 2026: 17-18/1). | Giao thông ga tàu xe đông đúc, khách sạn gần trường đắt/đặt hết. |
Lưu ý cho Du lịch/Làm việc năm 2026:
Kỳ nghỉ dài (Golden Week nhỏ): Từ Thứ 5 (1/1) đến Chủ Nhật (4/1) là 4 ngày nghỉ liên tục. Nếu xin nghỉ thêm Thứ 2 (5/1) -> 5 ngày. Rất hot cho du lịch nội địa (Domestic travel) và đi nước ngoài (Hawaii, Guam, Taiwan, Korea, Việt Nam, Châu Âu).
Vé Shinkansen / Máy bay: Mở bán từ 10h sáng ngày 1 tháng trước (1/12/2025). Năm 2026, vé dịp Tết (28/12 – 3/1) hết trong vài phút/giây. Phải đặt ngay lúc mở bán (Warau – 戦争).
Khách sạn/Ryokan: Giá tăng 2-3 lần bình thường. Đặt sớm 3-6 tháng.
Phần 7: Mẹo Học Tập & Ứng Dụng Thực Tế Năm 2026
7.1. Kỹ thuật “Shadowing” với nội dung tháng 1
Tìm video YouTube/Podcast với từ khóa: “日本の正月” (Nihon no Shōgatsu), “おせち料理 作り方” (Osechi Ryōri Tsukurikata), “初詣 2026” (Hatsumōde 2026).
- Nghe -> Lặp lại ngay (Shadowing) -> Ghi âm so sánh.
- Tập trung vào Intonation (Nhấn âm) của các từ: O-shō-gatsu, O-se-chi, O-toshi-dama, Ha-tsu-mō-de.
7.2. Sử dụng App/Tiện ích hỗ trợ
- Jisho.org / Mazii / Takoboto: Tra từ vựng, Kanji (cổ điển).
- Anki / Memrise / WaniKani: Học Kanji ngày tháng (日, 月, 年, 正, 元, 旦, 初, 福, 袋, 鏡, 餅…).
- NHK News Web Easy: Đọc tin tức đơn giản về Tết năm 2026 (có Furigana, Audio).
- LINE / Twitter (X): Theo dõi hashtag:
#正月2026,#初詣2026,#福袋2026,#おせち2026để nắm xu hướng thực tế, tiếng lóng (Wasei-eigo, Slang) giới trẻ dùng.
7.3. Thử thách 30 ngày Tháng 1 (January Challenge)
Đặt mục tiêu nhỏ mỗi ngày để “ngấm” tiếng Nhật tháng 1:
- Ngày 1-10: Học thuộc lòng đếm ngày 1-10 (Tsuitachi -> Tōka). Mỗi sáng ngủ dậy nói: “Kyō wa Ngày desu”.
- Ngày 11-20: Học 10 món Osechi + ý nghĩa. Viết Kanji của chúng.
- Ngày 21-31: Học 20 câu chúc Tết/Keigo (Phần 4). Thử soạn 1 email Nengajō tiếng Nhật gửi thầy/cô/sếp/nhật bạn.
Phần 8: Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) Về Tháng 1 Tiếng Nhật
Q1: “Ichigatsu” và “Shōgatsu” khác nhau như thế nào?
- Ichigatsu (一月): Chỉ tháng 1 trên lịch (Calendar month). VD: “Ichigatsu no yotei” (Lịch trình tháng 1).
- Shōgatsu (正月): Chỉ kỳ nghỉ Tết, không khí Tết, các hoạt động Tết. VD: “Shōgatsu wa kazoku to sugosu” (Tết sum vầy gia đình). Thường kéo dài 3 ngày đầu hoặc cả tháng 1.
Q2: Tại sao ngày 1 đọc “Tsuitachi” chứ không phải “Ichi-nichi”?
- Tsuki (月 – Tháng/Trăng) + Tachi (立ち – Khởi đầu/Đứng lên) = “Ngày khởi đầu của tháng”.
- Ichi-nichi (一日) nghĩa là “Mot ngày” (Khoảng thời gian 24h). VD: “Ichi-nichi juu” (Cả ngày).
Q3: Năm 2026 là năm con gì? Tem thư (Nengajō) dùng hình gì?
- Năm 2026 là Bính Ngọ (Hinoe Uma – 丙午). Con vật: Ngựa (Uma – 馬).
- Tem thư (Nengajō stamp) năm 2026 sẽ có hình Ngựa. Hình ảnh phổ biến: Ngựa chạy, ngựa vui, ngựa phong thủy, hoặc nhân vật anime/hình chibi con ngựa.
Q4: Tôi là người Việt, có nên mua Fukubukuro (Túi phúc) không?
- Nên mua nếu: Bạn thích thương hiệu đó, hiểu rủi ro (không chọn được size/màu/loại), muốn trải nghiệm văn hóa “cược may mắn”, cần nhiều đồ cơ bản (quần áo Uniqlo/Muji, mỹ phẩm, đồ điện tử phụ kiện).
- Không nên mua nếu: Bạn kén chọn, cần size chính xác, sợ lãng phí tiền, không đọc được mô tả tiếng Nhật (thường ghi: “中身は選べません” – Không chọn được bên trong).
Q5: Làm sao để không quên cách đọc ngày bất quy tắc (1-10, 14, 20, 24)?
- Phương pháp “Bài hát” (Koyomi no Uta – 暦の歌): Tìm trên YouTube từ khóa “日付の読み方 歌” hoặc “ついたち ふつか みっか 歌”. Có rất nhiều bài hát nhẹ nhàng, dễ nhớ (dành cho trẻ em Nhật nhưng người lớn học cực hiệu quả).
- Làm Flashcard: Mặt trước: Kanji (一日), Mặt sau: Hiragana + Romaji + Nghĩa. Ôn theo thuật toán Spaced Repetition (Anki).
Q6: “Akemashite omedetō” có viết hoa chữ đầu không?
- Tiếng Nhật không có chữ hoa/thường (Không có Capitalization). Viết bằng Kanji/Hiragana/Katakana bình thường.
- Trong email/bưu thiệp trang trọng, thường viết: 謹賀新年 (Kinga Shinnen) – 4 chữ Kanji to, đẹp, nghĩa là “Kính chúc năm mới”. Dùng cho tiêu đề Nengajō hoặc Banner công ty.
Phần 9: Tóm Tắt “Cheat Sheet” Tháng 1 (In ra mang theo)
| Category | Từ vựng Quan Trọng (Kanji – Hiragana – Ý nghĩa) |
|---|---|
| Thời gian | 一月, 正月, 元旦, 元日, 三が日, 松の内, 小正月, 大寒 |
| Ngày (Bất quy tắc) | 一日, 二日, 三日, 四日, 五日, 六日, 七日, 八日, 九日, 十日, 十四日, 二十日, 二十四日 |
| Lễ hội/Đồ vật | 門松, しめ飾り, 年越し蕎麦, 除夜の鐘, 初詣, おせち料理, お雑煮, お年玉, 年賀状, 福袋, 初売り, 鏡餅, 鏡開き, 七草粥, 成人の日 |
| Lời chúc (Trang trọng) | 謹賀新年, 新年あけましておめでとうございます, 今年もよろしくお願いいたします, 良いお年を |
| Lời chúc (Thân mật) | あけおめ, ことよろ |
| Tính từ/Cảm xúc | 賑やか, 厳か, 新鮮な, 清々しい, 懐かしい, 忙しない (せわしない – bận rộn, vội vã) |
Kết Luận: Tháng 1 Tiếng Nhật – Cánh Cửa Vào Tim Văn Hóa Nhật Bản
Học “Tháng 1 tiếng Nhật” không chỉ là học từ vựng hay ngữ pháp. Đó là chìa khóa để hiểu được tâm hồn người Nhật (Yamato-damashii): sự kính trọng tổ tiên (Hatsumōde, Osechi), sự gắn kết gia đình (Sanganichi, Otoshidama), tinh thần “Mottainai” (không lãng phí – Ozoni, Nanakusa Gayu), và niềm vui đơn giản trong những điều nhỏ bé (Fukubukuro, Hatsuhinode).
Năm 2026 mang đến cơ hội tuyệt vời để bạn thực hành: năm Bính Ngọ (Ngựa) tượng trưng cho sự năng động, tiến lên, speed. Hãy biến những kiến thức trên thành hành động:
- Viết một lá Nengajō (giấy hoặc digital) cho thầy cô/nhật bạn/sếp bằng tiếng Nhật.
- Nấu một nồi Ozoni hoặc thử ăn Osechi (mua sẵn tại các siêu thị Nhật ở Việt Nam như Aeon, Yokado, Gyomu Super vào dịp Tết).
- Đặt mục tiêu (Mokuhyō – 目標) cho năm 2026 bằng tiếng Nhật: “今年はJLPT N2に合格します” (Kotoshi wa JLPT N2 ni gōkaku shimasu – Năm nay tôi sẽ đỗ JLPT N2).
Chúc bạn một năm 2026 明けましておめでとうございます！今年も日本語の勉強、頑張ってください！
(Akemashite omedetō gozaimasu! Kotoshi mo Nihongo no benkyō, ganbatte kudasai!)
Chúc mừng năm mới! Năm nay hãy cố gắng học tiếng Nhật nhé!