Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng và làn sóng đầu tư FDI từ Nhật Bản vào Việt Nam không ngừng gia tăng trong năm 2026, nhu cầu về nhân lực kỹ thuật am hiểu dụng cụ cơ khí tiếng Nhật đang ở mức cao kỷ lục. Không chỉ đơn thuần là việc dịch tên gọi, việc nắm vững thuật ngữ chuyên ngành (Senmon yougo – 専門用語) quyết định trực tiếp đến an toàn lao động, độ chính xác trong gia công, hiệu quả bảo trì thiết bị và khả năng thăng tiến trong môi trường làm việc đa văn hóa. Bài viết này được cập nhật mới nhất cho năm 2026, tổng hợp hệ thống hơn 500 từ vựng cốt lõi, phân loại khoa học, kèm theo phát âm Romaji, Kanji/Hiragana/Katakana, ví dụ ngữ cảnh thực tế tại xưởng, cùng phương pháp học tập thông minh giúp bạn “chinh phục” ngôn ngữ cơ khí Nhật Bản trong thời gian ngắn nhất.
PHẦN 1: TẠI SAO CẦN HỌC DỤNG CỤ CƠ KHÍ TIẾNG NHẬT NĂM 2026?
Trước khi đi vào chi tiết từ vựng, việc hiểu rõ “Tại sao” và “Lợi ích gì” sẽ tạo động lực bền vững cho quá trình học tập.
1.1. Xu hướng thị trường lao động Việt – Nhật năm 2026
Theo báo cáo mới nhất của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (MOLISA) và JITCO (Tổ chức Hợp tác Kỹ thuật Quốc tế Nhật Bản) quý I/2026, Nhật Bản vẫn là thị trường xuất khẩu lao động lớn thứ 2 của Việt Nam (sau Đài Loan). Đặc biệt, đơn đặt hàng nhân lực ngành Cơ khí – Chế tạo – Bảo trì chiếm tỷ trọng 38% tổng đơn hàng. Các tập đoàn lớn như Toyota, Honda, Canon, Panasonic, hay các doanh nghiệp Tier 1, Tier 2 tại các khu công nghiệp Bắc Ninh, Hà Nam, Bình Dương, Đồng Nai đều yêu cầu kỹ sư/kỹ thuật viên phải đạt tối thiểu N3 tiếng Nhật và biết từ vựng chuyên ngành cơ khí.
1.2. Rào cản ngôn ngữ tại xưởng thực tế
Nhiều bạn đã đạt N2, N1 giao tiếp tốt nhưng “ngơ ngác” khi nghe thầy hướng dẫn (Shishou – 師匠) hay quản lý tuyến (Line Leader) ra lệnh:
- “Kore, monkey wrench motte kite!” (拿这个，拿可调扳手来！) -> Bạn mang cờ lê đến -> Sai, bị mắng.
- “Torque wrench de torque control shiro!” (用扭力扳手控制扭矩！) -> Bạn dùng đai ốc thường vặn tay -> Hỏng ốc, rủi ro an toàn.
- “Dial gauge no zero set wasurezu ni!” (别忘了千分表归零！) -> Bạn đo không归零 -> Dữ liệu sai, phế liệu.
1.3. An toàn lao động (Anzen – 安全) – Ưu tiên hàng đầu
Năm 2026, các tiêu chuẩn an toàn tại các nhà máy Nhật (dựa trên ISO 45001 và Luật An toàn lao động Nhật Bản 개正) yêu cầu hiểu đúng 100% chỉ dẫn vận hành (Sagyou shiji – 作業指示) và biển báo cảnh báo (Keikoku hyouji – 警告表示). Hiểu nhầm “Spanner” (扳手) và “Wrench” (扳手/钳子) hay nhầm “Bolt” (螺栓) và “Nut” (螺母) có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
PHẦN 2: HỆ THỐNG PHÂN LOẠI TỪ VỰNG DỤNG CỤ CƠ KHÍ TIẾNG NHẬT (BẢNG TRA CỨU CHUẨN 2026)
Có thể bạn quan tâm: Top 15+ Dụng Cụ Học Tập Tiếng Nhật Hiệu Quả Nhất Năm 2026: Từ Sơ Cấp Đến Nâng Cao, Miễn Phí Và Trả Phí
Chúng tôi phân loại theo chức năng sử dụng – cách phân loại phổ biến nhất trong các xưởng sản xuất Nhật Bản (dựa trên JIS – Japanese Industrial Standards và 5S/KAIZEN environment).
Lưu ý ký hiệu:
Kanji: Chữ Hán (Dùng trong bản vẽ, manual, biển báo).
Hiragana/Katakana: Phát âm/Đọc (Dùng trong hội thoại, chỉ dẫn miệng).
Romaji: Chữ La-tinh (Tra từ điển, gõ máy tính).
Vietnamese: Tên gọi phổ biến tại VN (Có thể khác miền Bắc/Nam).
NHÓM 1: DỤNG CỤ VẶN VÀ CẮT ỐC/BULON (SPANNERS & WRENCHES) – Spanner/Renchī 類
Đây là nhóm dùng nhiều nhất, dễ nhầm lẫn nhất. Phân biệt rõ “Spanner” (Mỏ cài/Khóa cố định) và “Wrench” (Cờ lê/Khóa điều chỉnh/Động lực).
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt (Miền Bắc / Miền Nam) | Ghi chú / Ứng dụng thực tế 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | スパナ | Supana | Cờ lê hai đầu / Khóa cài cố định | Quan trọng: Ở Nhật “Supana” chỉ loại hai đầu mỏ cài (Open-ended) hoặc hộp (Ring). Không gọi cờ lê điều chỉnh là Supana. |
| 2 | メガネレンチ メガネスパナ |
Megane Renchi Megane Supana |
Khóa cài hộp / Khóa mắt kính | Mỏ kín 6/12 góc, bám chắc ốc, ít trơn trượt. Dùng cho ốc quan trọng, ốc cao cấp. |
| 3 | オープンエンドスパナ | Ōpun Endo Supana | Khóa cài mỏ mở / Cờ lê hai đầu | Mỏ mở hình U. Dùng cho chỗ hẹp, ốc không cần lực vặn lớn. |
| 4 | コンビネーションスパナ | Konbinēshon Supana | Khóa cài kết hợp (Một đầu mở, một đầu hộp) | Rất phổ biến năm 2026 (Set 8-19mm). Tiện lợi, gọn nhẹ. |
| 5 | モンキーレンチ 可動スパナ |
Monkī Renchi Kadō Supana |
Cờ lê một đầu / Cờ lê điều chỉnh / Cờ lê lửng | Cực kỳ quan trọng: Tên gọi chuẩn là Monkey Wrench. Mỏ điều chỉnh được bằng vít cuộn (Worm gear). Dùng cho ốc kích thước không chuẩn hoặc khẩn cấp. |
| 6 | パイプレンチ | Paipu Renchi | Cờ lê ống / Cờ lê S-tuyết | Mỏ răng cưa, tự khóa khi vặn. Dùng cho ống nước, ống gas, thanh tròn. Không dùng cho ốc vuông/6 góc (làm hỏng mép ốc). |
| 7 | トルクレンチ | Toruku Renchi | Cờ lê lực / Cờ lê torc / Động cơ lực | Bắt buộc cho các khâu vặn ốc quan trọng (Động cơ, khung gầm, mold nhựa). Năm 2026 phổ biến loại Click-type (Katakku gata – カチッと型) và Digital (Dejitaru – デジタル). Đơn vị: N·m (Nyūton Mētoru). |
| 8 | ソケットレンチ ソケット |
Soketto Renchi Soketto |
Khóa ốc hộp (Socket) / Cốc ốc | Dùng với Cần quay (Ratchet – ラチェット / Ratchetto), Cần gia lực (Breaker bar – ブレーカーバー), Đài vặn lực (Torque wrench). Phân loại theo Drive size (Độ to vuông cắm): 1/4″, 3/8″, 1/2″, 3/4″, 1″. |
| 9 | ラチェットハンドル ラチェット |
Rachetto Handoru Rachetto |
Cần quay / Cần rắc-rắc / Ratchet | Cho phép vặn liên tục không cần tháo cốc. Năm 2026 phổ biến loại 72 răng (72-giri – 72ギア) hoặc 90 răng cho góc quay nhỏ (5-4 độ). |
| 10 | エクステンションバー | Ekisutenshon Bā | Cần gia / Thanh nối / Extension bar | Nối giữa Ratchet và Socket để vặn chỗ sâu. Có loại Wobble (Woburu – ウォブル) cho phép nghiêng góc. |
| 11 | ユニバーサルジョイント | Yunibāsaru Jointo | Khối nối linh hoạt / Universal joint | Nối giữa Ratchet/Extension và Socket, cho phép nghiêng góc lớn. |
| 12 | インパクトレンチ インパクト |
Inpakuto Renchi Inpakuto |
Súng vặn ốc / Súng đai / Impact wrench | Dùng khí nén (Air – エア) hoặc pin (Battery – バッテリー/充電式). Lưu ý: Chỉ dùng Socket chịu lực (Impact socket – インパクトソケット) màu đen/oxy, TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng socket chrome thường (sẽ nứt vỡ, nguy hiểm). |
| 13 | ヘックスレンチ 六角レンチ アーレンキー |
Hekkusu Renchi Rokkaku Renchi Āren Kī |
L렌치 / L-chìa / Chìa khóa Allen / Chìa khóa 6 góc | Dùng cho ốc rỗng 6 góc (Socket head cap screw – キャップボルト). Có dạng Short (Tan – 短), Long (Chō – 長), Ball point (Bōru pointo – ボールポイント – cho phép nghiêng). |
| 14 | トルクスレンチ トルクス |
Torukusu Renchi Torukusu |
Chìa khóa Torx (Hoa sao) / L렌치 Torx | Dùng cho ốc đầu sao (Torx screw). Kích thước: T10, T15, T20, T25, T30, T40, T45, T50… Phổ biến ô tô, điện tử, máy móc chính xác. Có loại Tamper-proof (Torukusu pin tsuki – トルクスピン付き) có lỗ giữa. |
| 15 | ボックスレンチ | Bokkusu Renchi | Khóa ốc hộp cứng / Khóa ốc ống | Thân ống rỗng, hai đầu hộp kích thước khác nhau. Dùng cho ốc sâu, ốc bu lông dài. |
| 16 | フレアナットレンチ ラインレンチ |
Furea Natto Renchi Rain Renchi |
Khóa cài ống / Khóa cài line / Flare nut wrench | Mỏ hộp có khe hở (Open-ended ring). Dùng vặn ốc nối ống hydraulic, phanh, điều hòa (Flare nut) mà không tháo ống ra. |
NHÓM 2: DỤNG CỤ CẮT, KÈO, BẮM, KÉP (PLIERS & CUTTERS) – Puraia / Nipa 類
Phân biệt rõ “Pliers” (Kìm cạp/Kìm kẹp – dùng kẹp, vặn, bẻ) và “Cutters/Nippers” (Kìm cắt – dùng cắt dây, móng ốc).
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú / Ứng dụng thực tế 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | プライヤー | Puraiyā | Kìm cạp / Kìm đa năng / Combination pliers | Mỏ có 3 vùng: Kẹp phẳng (Flat nose), Kẹp tròn (Round nose – kẹp dây tròn), Răng cắt (Cutter). Dùng chung. |
| 2 | ラジオペンチ ニードルノーズプライヤー |
Rajio Penchi Nīdoru Nōzu Puraiyā |
Kìm mỏ dài / Kìm mỏ kim / Long nose pliers | Mỏ dài, mảnh, cong hoặc thẳng. Dùng gỡ khóa chốt, gấp dây điện chỗ hẹp, lắp linh kiện PCB. |
| 3 | ニッパー | Nippā | Kìm cắt / Kìm cắt móng ốc / Side cutters / Diagonal cutters | Chuyên dùng CẮT. Mỏ sắc, thiết kế cắt flush (cắt ngang bằng mặt). Dùng cắt dây điện, móng ốc, chốt nhựa. Không dùng kẹp/vặn. |
| 4 | ウォーターポンププライヤー チャンネルロック |
Wōtā Ponpu Puraiyā Channeru Rokku |
Kìm ốc / Kìm điều chỉnh / Water pump pliers / Channel lock | Mỏ điều chỉnh nhiều cấp độ (groove joint). Dùng kẹp ống, bulon to, vật tròn. Năm 2026 phổ biến loại Knipex Cobra (コブラ) – điều chỉnh nhanh bằng nút bấm. |
| 5 | バイスプライヤー ロッキングプライヤー |
Baisu Puraiyā Rokkingu Puraiyā |
Kìm khóa / Kìm vặn / Vise-grip / Locking pliers | Có cơ chế khóa (Toggle link). Vặn vít điều chỉnh khe kẹp -> Kẹp chặt -> Bấm đòn giải phóng. Dùng kẹp vật liệu khi hàn, khoan, vặn ốc trơn. |
| 6 | スナップリングプライヤー サークリッププライヤー |
Sunappu Ringu Puraiyā Sākurippu Puraiyā |
Kìm chốt / Kìm chốt Seeger / Snap ring pliers / Circlip pliers | Chuyên dụng cho chốt Seeger (C-clip / E-clip / Snap ring). Có 4 loại chính: Thẳng nội (Straight Internal – 内側直), Cong nội (Bent Internal – 内側曲), Thẳng ngoại (Straight External – 外側直), Cong ngoại (Bent External – 外側曲). Năm 2026 khuyến khích dùng bộ Interchangeable tips (Đầu thay đổi – 交換チップ). |
| 7 | 圧着ペンチ 圧着工具 |
Asshaku Penchi Asshaku Kōgu |
Kìm dập / Kìm dập đầu dây / Crimping tool | Dập terminal (đầu dây) loại Ring, Fork, Pin, Ferrule. Năm 2026 tiêu chuẩn JIS C 9711 / IEC 60352 yêu cầu dùng khuôn dập đúng chuẩn (Die – ダイス) cho từng loại terminal. |
| 8 | ワイヤーストリッパー | Waiyā Sutorippā | Kìm bóc dây / Wire stripper | Bóc vỏ dây điện không h lõi. Có loại tự động (Automatic – 自動調整) điều chỉnh theo đường kính dây (AWG/mm²). |
| 9 | 板金ハサミ 航空ハサミ |
Bankin Hasami Kōkū Hasami |
Kéo cắt tấm / Kéo cắt thép / Tin snips / Aviation snips | Cắt tấm kim loại mỏng. Phân 3 loại màu nhận diện (chuẩn màu 2026): Đỏ (Red – Cắt cong trái), Xanh lá (Green – Cắt cong phải), Vàng (Yellow – Cắt thẳng/cong nhẹ). |
| 10 | ボルトクリッパー | Boruto Kurippā | Kìm cắt bulon / Bolt cutter | Cắt bulon, dây cáp, móc treo to. Có dạng tay dài (đòn bẩy lớn) và dạng trung tâm (Center cut – 中心刃) cắt phẳng. |
NHÓM 3: DỤNG CỤ ĐỘC, KHOAN, TẠO RÃNH, XỬ LÝ RÃNH ỐC (DRILLING, TAPPING, THREADING) – Kiri / Tappu / Dai 類
Lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao, sai sót dẫn đến phế liệu đắt giá.
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú / Ứng dụng thực tế 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ドリル ドリルビット |
Doriru Doriru Bitto |
Đầu khoan / Khoan twist / Drill bit | Phân loại: HSS (High Speed Steel – ハイス), Cobalt (Kobaruto – コバルト – khoan inox, thép khó), Carbide (Kabaido – カーバイド – khoan CNC, tốc độ cao), Step drill (Suteppu doriru – ステップドリル – khoan lỗ thẳng nhiều cấp). |
| 2 | センタードリル | Sentā Doriru | Khoan tâm / Center drill | Tạo lỗ tâm định vị trước khi khoan sâu hoặc dùng máy tiện. Góc thường 60° hoặc 90°. |
| 3 | タップ | Tappu | Đầu t’attaque / Tấn / Tap | Tạo răng ốc bên trong lỗ. 3 loại chính: 1. Taper Tap (Saki Tappu – 先タップ / テーパータップ) – Đầu nhọn, vào dễ, dùng khởi động. 2. Plug Tap (Naka Tappu – 中タップ / プラグタップ) – Trung gian. 3. Bottoming Tap (Ato Tappu – 後タップ / ボトミングタップ) – Đầu phẳng, t’attaque đến đáy lỗ mù. Năm 2026 xu hướng: Spiral Point Tap (Pointo Tappu – ポイントタップ – xẻ tro ra trước) cho lỗ thông; Spiral Flute Tap (Supairaru Furūto Tappu – スパイラルフルートタップ – xẻ tro ra sau) cho lỗ mù. |
| 4 | ダイス | Daisu | Đầu đái / Đái / Die | Tạo răng ốc bên ngoài thanh tròn (Bu lông). Loại tròn (Round die – 丸ダイス) và loại sáu góc (Hex die – 六角ダイス). Dùng với Die Stock (Daisu Mawashi – ダイス回し). |
| 5 | タップハンドル タップレンチ |
Tappu Handoru Tappu Renchi |
Cần t’attaque / Cần đái / Tap wrench | Loại T-type (T-gata – T型) cho t’attaque nhỏ, loại Ratchet type (Rachetto gata – ラチェット型) cho t’attaque lớn/vặn chỗ hẹp. |
| 6 | リーマ | Rīma | Đài ren / Reamer | Làm tinh độ chính xác, độ bóng mặt lỗ sau khi khoan. Loại Machine reamer (Mashin Rīma – マシンリーマ), Hand reamer (Hando Rīma – ハンドリーマ). Năm 2026 phổ biến Carbide reamer cho độ bền cao. |
| 7 | ねじ山修正工具 スレッドチェイサー |
Neji Yama Shūsei Kōgu Sureddo Cheisā |
Dụng cụ sửa răng ốc / Thread chaser / Thread restorer | Dùng vặn vào ốc hỏng răng để tạo lại răng (chasing). Có loại ngoài (External) và trong (Internal). Cứu vãn ốc bulon đắt giá. |
| 8 | ヘリサート インサート |
Herisāto Insāto |
Helicoil / Cuộn khôi phục răng ốc / Thread insert | Cuộn dây thép không gỉ hình kim cương, lắp vào lỗ hỏng răng để khôi phục độ bền. Bộ công cụ: Drill (Khoan), Tap (Tấn Helicoil – chuyên dụng), Insert Tool (Sōnyū Kōgu – 装入工具), Tang Break Tool (Danatsuki – タング折り). |
NHÓM 4: DỤNG CỤ ĐO LƯỜNG, KIỂM TRA (MEASURING & INSPECTION) – Sokutei / Kensa 類
“Đo lường sai, gia công phế” – Triết lý cốt lõi của Monozukuri (製造業). Năm 2026, yêu cầu Trải nghiệm đo lường (Gage R&R) và Khả năng truy xuất nguồn gốc (Traceability) rất khắt khe.
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú / Ứng dụng thực tế 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ノギス | Nogisu | Thước lô-gi / Caliper / Vernier Caliper | Đo ngoài, trong, sâu, bước. Phân độ: 0.02mm (Vernier), 0.01mm (Dial – Dial Caliper / ダイヤルノギス), 0.01mm (Digital – Dejitaru Nogisu – デジタルノギス). Năm 2026: Digital IP67 (chống nước/bụi) là chuẩn. Cấm dùng thước lô-gi đo độ sâu lỗ chính xác cao (dùng Depth micrometer). |
| 2 | マイクロメータ | Maikuromēta | Thước vít / Micrometer | Độ chính xác 0.01mm (Phân độ 0.001mm ước lượng). Các loại: – Outside Micrometer (Gai-bu Maikuromēta – 外側マイクロ) – Đo đường kính ngoài. – Inside Micrometer (Nai-bu Maikuromēta – 内側マイクロ) – Đo đường kính trong. – Depth Micrometer (Depusu Maikuromēta – デプスマイクロ) – Đo độ sâu lỗ. – 3-Point Inside Micrometer (Surī Pointo – スリーポイント) – Đo trong lỗ chính xác, tự căn giữa. Quản lý 2026: Bắt buộc Hiệu chuẩn (Kōsei – 校正) định kỳ, dán tem hiệu chuẩn (Teishi hyōji – 定期検査票). |
| 3 | ダイヤルゲージ ダイヤルインジケーター |
Daiyaru Gēji Daiyaru Injikētā |
Đồng hồ so / Đồng hồ chỉ thị / Dial Indicator | Đo độ dao động (Runout), độ phẳng, độ vuông, so sánh chiều cao. Phân độ: 0.01mm (Tiêu chuẩn), 0.001mm (Lever type – Test Indicator / Tesuto Injikētā / テストインジケーター). Phép Zero-set (Zero setto – ゼロセット) trước khi đo là bắt buộc. |
| 4 | ハイトゲージ | Haito Gēji | Thước cao / Height gauge | Đo chiều cao, vạch kẻ trên bàn đá (Surface plate – Hyōmen Ban – 表面板). Năm 2026: Loại Digital có chức năng xuất dữ liệu (Data output – RS232/USB/Wireless) kết nối phần mềm SPC. |
| 5 | ブロックゲージ ゲージブロック |
Burokku Gēji Gēji Burokku |
Khối thước / Gauge block / Johansson gauge | Chuẩn chiều dài tối thượng. Hạng 0, 1, 2 (JIS B 7506). Dùng hiệu chuẩn thiết bị đo khác, dựng kích thước chính xác. Vệ sinh (Seisō – 清掃) và Bôi mỡ chống gỉ (Bōsei – 防錆) sau dùng là quy tắc tuyệt đối. |
| 6 | ピンゲージ | Pin Gēji | Châm đo / Pin gauge | Đo đường kính lỗ nhỏ, khoảng cách, độ cong. Bộ từ 0.20mm – 20.00mm (bước 0.01mm). Dùng phương pháp Go/No-Go (Gō / Nō Gō – ゴー/ノーゴー). |
| 7 | ネジゲージ プラグゲージ / リングゲージ |
Neji Gēji Puragu Gēji / Ringu Gēji |
Chốt kiểm tra răng ốc / Thread gauge | Plug gauge (Chốt) kiểm tra răng ốc trong (Nut). Ring gauge (Vòng) kiểm tra răng ốc ngoài (Bolt). Có 2 đầu: Go (通る – Tōru – Đi vào được) và No-Go (通らない – Tōranai – Không đi vào được). Ơc tốt: Go vào, No-Go không vào (hoặc vào dưới 2 vòng). |
| 8 | 隙間ゲージ シックネスゲージ |
Sukima Gēji Shikkunesu Gēji |
Thước lẻ / Thước đo khe hở / Feeler gauge | Bộ các lưỡi thép mỏng độ dày chính xác (0.01mm – 1.00mm). Dùng kiểm tra khe xupap, khe bugi, khe rãnh piston, độ phẳng mặt phẳng. |
| 9 | 表面粗さ計 サーフテスト |
Hyōmen Arasa Kei Sāfu Tesuto |
Máy đo độ nhám bề mặt / Surface roughness tester | Đ ölç Ra, Rz, Rmax… Năm 2026: Máy cầm tay (Portable – Pōtaburu) kết nối Bluetooth, in báo cáo tại chỗ, tuân thủ ISO 4287 / JIS B 0601. |
| 10 | 硬度計 | Kōdokei | Máy đo độ cứng / Hardness tester | Rockwell (HRB, HRC), Brinell (HB), Vickers (HV), Shore (HS). Năm 2026 phổ biến Leeb (Rebound – リーブ法 / HL) cầm tay, đo không phá hủy, màn hình màu, lưu 10000 dữ liệu. |
| 11 | 三次元測定機 CMM |
San-jigen Sokutei Ki Shī Emu Emu |
Máy đo tọa độ 3 trục / CMM (Coordinate Measuring Machine) | “Vua” của phòng đo lường (QC Lab). Đo hình dạng vị trí (GD&T), đường kính, độ tròn, độ vuông, độ song song… Năm 2026: Xu hướng CMM quang học (Optical CMM), CMM cầm tay (Arm CMM – Romer/Faro), tích hợp CAD Comparison (So sánh mô hình 3D). |
NHÓM 5: DỤNG CỤ GIA CÔNG, CẮT, MÀI, HOÀN THIỆN (CUTTING, GRINDING, FINISHING) – Kezuri / Migaki 類
Có thể bạn quan tâm: Dịch Đoạn Văn Tiếng Nhật: Hướng Dẫn Đầy Đủ Cho Người Mới Và Chuyên Gia Năm 2026
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú / Ứng dụng thực tế 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ヤスリ | Yasuri | Bàn chà / Bàn chà kim loại / File | Phân theo hình dáng: Hira (平 – Phẳng), Maru (丸 – Tròn), Sankaku (三角 – Tam giác), Shikaku (四角 – Vuông), Banka (半円 – Bán tròn). Phân theo răng: Ara-me (荒目 – Răng thô), Naka-me (中目 – Răng vừa), Shiage-me (仕上げ目 – Răng mịn). Năm 2026: Diamond file (Daiyamondo Yasuri – ダイヤモンドヤスリ) cho vật liệu cứng (quenching, carbide, gốm). |
| 2 | グラインダー ディスクグラインダー |
Guraindā Disuku Guraindā |
Máy mài cắt / Máy mài góc / Angle Grinder | Đĩa 100mm (4 inch), 125mm (5 inch), 180mm (7 inch), 230mm (9 inch). An toàn 2026: Bắt buộc Chắn chắn (Guard – ガード), Kính bảo hộ, Găng tay, Áo tay dài. Phân biệt đĩa: Cắt (Cutting – 切断 / Setsudan), Mài (Grinding – 研削 / Kensaku), Mài mỏng (Flap disc – フラップディスク). |
| 3 | ベルトサンダー | Beruto Sandā | Máy mài dây / Belt sander | Mài phẳng, gỡ sơn, gỡ rỉ trên bề mặt rộng. |
| 4 | オービタルサンダー ランダムサンダー |
Ōbitaru Sandā Randamu Sandā |
Máy mài dao động / Orbital / Random orbital sander | Mài hoàn thiện gỗ, sơn, composite. Random orbital ít để lại vết xoáy (swirl marks). |
| 5 | エアマイクログラインダー ルータ |
Ea Maikuro Guraindā Rūta |
Máy mài khí nén cầm tay / Die grinder / Rotary tool | Tốc độ cao (20,000 – 60,000 RPM). Dùng đầu mài (Mounted point – Maunto Pointo), bàn chà kim loại (Wire brush – Waya Burashi), đá mài nhỏ. Chi tiết, khu vực hẹp. |
| 6 | バフ バフ研磨 |
Bafu Bafu Kenma |
Máy buff / Máy đánh bóng / Buffing machine | Dùng đĩa vải (Buff – バフ) kết hợp keo đánh bóng (Compound – Konpaundo / コンパウンド) để đạt độ bóng gương (Mirror finish – Kagami migaki – 鏡磨き). |
| 7 | 砥石 | Toishi | Đá mài / Đá bào / Grinding wheel / Whetstone | Đá mài máy (Machine wheel): Cắt, mài phẳng, mài tròn (CBN, Diamond, WA, GC, A). Đá bào tay (Hand stone): Bào dao, bào kéo, bào đục (King, Shapton, Naniwa – Nhật Bản nổi tiếng). Năm 2026: Diamond stone (Daiyamondo Toishi) phổ biến cho dao nhật, kéo công nghiệp. |
| 8 | ハンドタップ / ダイス (Xem Nhóm 3) | |||
| 9 | リューター | Ryūtā | Máy khắc / Máy mài chi tiết / Rotary tool (Dremel style) | Điện hoặc khí nén. Dùng cho khắc chữ, mài chi tiết, khoan nhỏ, cắt mỏng. |
NHÓM 6: DỤNG CỤ VẬN HÀNH, CLAMP, CẮM, ĐỊNH VỊ (CLAMPING, FIXTURING, HANDLING) – Kurampu / Jigu / Sōsa 類
Quan trọng cho gia công CNC, lắp ráp, hàn, kiểm tra.
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú / Ứng dụng thực tế 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | クランプ | Kuranpu | Kìm cài / Kẹp / Clamp | Tổng gọi. Các loại chính: – C-Clamp / G-Clamp (Shī Kuropanpu / Jī Kuropanpu – Cクランプ / Gクランプ) – Kẹp chữ C/G, vặn vít. – F-Clamp / Bar Clamp (Efu Kuropanpu – Fクランプ / バークランプ) – Thanh trượt, vặn nhanh. – Toggle Clamp (Toguru Kuropanpu – トグルクランプ) – Cơ chế khóa khế (knee joint), khóa nhanh, lực kẹp lớn. Dùng cho Jig/Fixture (Jigu – 治具). – Hydraulic Clamp (Oiru Kuropanpu – 油圧クランプ) – CNC, ép lực lớn, tự động. – Magnetic Clamp (Jishaku Kuropanpu – 磁石クランプ) – Ép tấm thép nhanh. |
| 2 | バイス | Baisu | Bờm / Vise / Bench vise | Bench Vise (Benchi Baisu – ベンチバイス) – Gắn trên bàn. Machine Vise (Mashin Baisu – マシンバイス) – Gắn bàn máy CNC/Fraise, độ chính xác cao, ép thủy lực/khi. Toolmaker Vise (Tōru Mēkā Baisu – ツールメーカーバイス) – Nhỏ, chính xác cao cho EDM, Wire-cut. |
| 3 | 治具 | Jigu | Khuôn / Jig / Fixture | Jig (Jigu – ジグ): Dụng cụ dẫn dắt công cụ (khoan, t’attaque). Fixture (Fikusucha – フィクスチャー): Dụng cụ cố định vật liệu (không dẫn dắt). Năm 2026: Modular Fixturing System (Kyōtsū Kiban – 共通ベース / モジュラーフィクスチャ) – Hệ thống tấm lỗ lưới (Grid plate) + bộ phụ kiện chuẩn (Clamp, Stop, Locator, Riser) lắp ráp nhanh, linh hoạt cho sản xuất đa loại, lượng nhỏ (High-mix Low-volume). |
| 4 | ロケーター 位置決めピン |
Rokētā Ichi Kime Pin |
Chốt định vị / Locator / Locating pin | Xác định vị trí workpiece (3-2-1 principle). Loại: Round pin (Maru Pin – 丸ピン) – Chốt chính (Primary), Diamond pin (Daiyamondo Pin – ダイヤモンドピン) – Chốt phụ (Secondary – cho phép nở nhiệt theo 1 trục). |
| 5 | サポート ジャッキ |
Sapōto Jakki |
Chân chống / Support / Jack | Chống rung, chống biến dạng khi ép kẹp (Clamping deformation). Loại vặn tay (Screw jack – Neji Jakki), thủy lực (Hydraulic jack), lò xo (Spring support – Supuringu Sapōto). |
| 6 | リフター ホイスト |
Rifutā Hoisto |
Cần cẩu / Palăng / Hoist / Lifter | Chain block (Chēn Burokku – チェーンブロック) – Palăng xích tay. Electric hoist (Denki Hoisto – 電気ホイスト). Vacuum lifter (Bakyūmu Rifutā – バキュームリフター) – Hút tấm kim loại, kính, composite. Magnet lifter (Magunetto Rifutā – マグネットリフター). An toàn 2026: Kiểm tra định kỳ 6 tháng (JIS B 8815), dán tem kiểm tra. |
| 7 | ハンドパレットトラック | Hando Paretto Torakku | Xe nâng tay / Pallet jack / Hand pallet truck | Di chuyển pallet hàng hóa, vật liệu. Tải trọng 2.0T – 3.0T phổ biến. Năm 2026: Loại Cân tích hợp (Scale integrated – スケール付き), Pin Lithium (Richiumu Ion – リチウムイオン) thay pin chì. |
| 8 | トルクレンチ (Xem Nhóm 1) – Dùng cho vặn ốc cố định Jig/Fixture. |
NHÓM 7: DỤNG CỤ ĐO LƯỜNG GÓC, HÌNH DÁNG, VẼ KẺ (LAYOUT & ANGLE) – Kakudo / Kegaki 類
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 1 | スコヤ | Sukoya | Thước vuông / Try square / Engineer’s square | Kiểm tra độ vuông 90°, vạch kẻ vuông. Chuẩn JIS B 7526. Hạng 0, 1, 2. Mặt tham chiếu phải phẳng, vuông tuyệt đối. |
| 2 | 直角定規 スコヤ定規 |
Chokkaku Jōgi | Thước vuông dẹt / Combination square set | Có thước thang (Rule – Rūru), đầu vuông (Square head – Sukoya Heddo), đầu tâm (Center head – Sentā Heddo), đầu góc (Protractor head – Purotorakutā Heddo). Đa năng. |
| 3 | プロトラクター 角度計 |
Purotorakutā Kakudo Kei |
Thước góc / Góc độ kế / Protractor / Bevel protractor | Đo góc chính xác. Loại Vernier (Bania – バーニア) phân độ 5′, loại Digital (Dejitaru) phân độ 0.01°/0°0’1″. Năm 2026: Digital có từ tính (Magnetic base) bám vào vật liệu. |
| 4 | サインバー | Sain Bā | Thước Sin / Sine bar | Đo/gán góc chính xác cực cao (phòng thí nghiệm, toolroom) kết hợp Gauge block. Dựa trên nguyên lý Sin(θ) = H/L. |
| 5 | ケガキ針 スクライブ |
Kegaki Hari Sukuraibu |
Kim vạch / Kim kẻ / Scriber | Vạch đường cắt, gia công trên kim loại. Đầu kim Carbide (Carbide tip – Kabaido Chippu) hoặc Diamond. Có loại Offset (Ofusetto – オフセット) vạch gần mép. |
| 6 | ケガキ盤 表面板 |
Kegaki Ban Hyōmen Ban |
Bàn vạch / Bàn đá / Surface plate | Mặt phẳng chuẩn (Granite – Guranito / 御影石 hoặc Cast iron – Chūtetsu / 鋳鉄). Hạng 00, 0, 1, 2, 3 (JIS B 7513). Nền tảng của mọi công tác đo lường, vạch kẻ, lắp ráp chính xác. |
| 7 | Vブロック | Bui Burokku | Khối V / V-block | Cặp khối V kẹp trục, thanh tròn để đo độ dao động, vạch tâm, khoan. Có kẹp (Clamp – Kuranpu) đi kèm. |
| 8 | センターポンチ | Sentā Ponchi | Đinh tâm / Center punch | Tạo vết lõi trung tâm trước khi khoan. Loại Tự động (Auto – Jidō – 自動 / オートマチック) bấm nhẹ là bắn, không cần búa. |
| 9 | プリックパンチ | Purikku Ponchi | Đinh vạch / Prick punch | Đầu nhọn hơn (30-60°), tạo vết nhỏ chính xác cho vạch kẻ, không dùng cho khoan. |
| 10 | 墨壺 | Sumitsubo | Hộp mực / Chalk line / Snap line | Kéo dây mực vạch đường thẳng dài (xi măng, gỗ, tấm lớn). Năm 2026: Loại Mực bột (Chalk – Chōku – チョーク) màu đỏ/xanh da trời dễ nhìn, tẩy được. |
NHÓM 8: DỤNG CỤ ĐIỆN, KHÍ NÉN, HÀN, CẮT NHIỆT (POWER TOOLS & THERMAL) – Denkōgu / Eakōgu / Yōsetsu 類
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú / Xu hướng 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | インパクトドライバー | Inpakuto Doraibā | Máy vặn ốc xung / Impact driver | Pin (Cordless – Kōdo Resu / コードレス) là chuẩn. Điện áp 18V/40V max (Makita), 18V/36V (HiKOKI), 12V/18V (Bosch, Milwaukee). Chức năng Mode chọn (Mode Select) điều chỉnh lực vặn/tốc độ cho vặn gỗ, ốc máy, ốc tự khoan. |
| 2 | ドリルドライバー | Doriru Doraibā | Máy khoan vặn / Drill driver | Có cài tốc độ (Speed 1: Tốc độ thấp/Lực lớn – vặn ốc; Speed 2: Tốc độ cao – khoan). Cài lực (Torque setting – Toruku Chōsetsu) ngắt tự động khi vặn ốc. |
| 3 | ハンマードリル | Hanmā Doriru | Máy khoan đập / Rotary hammer | Dùng cho bê tông, gạch, đá. Cơ chế đập piston (Piston mechanism). Năm 2026: SDS-Plus (nhẹ), SDS-Max (nặng). Chức năng Chỉ đập (Chipping – Hatsuri – はつり) bóc vữa, gạch. |
| 4 | ディスクグラインダー (Xem Nhóm 5) | |||
| 5 | ジグソー | Jigusō | Máy cắt cong / Jigsaw | Cắt cong, cắt hình tròn trên gỗ, kim loại (dùng lưỡi kim loại – Metal blade), nhựa. |
| 6 | 丸鋸 円鋸 |
Marunoko | Máy cắt cưa đĩa / Circular saw | Cắt thẳng gỗ, tấm composite, kim loại (dùng lưỡi cắt kim loại – Metal cutting blade / Chip saw). An toàn: Răng cưa phải hướng đúng, chắn đĩa (Guard) hoạt động tốt. |
| 7 | レシプロソー セーバーソー |
Reshipuro Sō Sēbā Sō |
Máy cắt lưỡi lái / Reciprocating saw / Saber saw | Cắt tháo dỡ, cắt ống, cắt khung, cắt gỗ có đinh. Lưỡi thay đổi cho Kim loại/Gỗ/Ngựa. |
| 8 | 帯鋸 バンドソー |
Tainoko Bando Sō |
Máy cắt dây / Bandsaw | Cắt thanh profile, hình khối, cong lớn. Loại cầm tay (Portable) và loại bàn (Stationary). |
| 9 | 半自動溶接機 MIG/MAG溶接機 |
Han Jidō Yōsetsu Ki | Máy hàn MIG/MAG / CO2 welder | Hàn dây (Wire feed). Gas bảo vệ: CO2 (MAG), Ar/CO2 mix (MIG). Năm 2026: Inverter (Inbētā – インバーター) nhỏ gọn, đa chức năng (MIG/MAG/MMA/TIG), điều khiển số (Digital), synergic (tự động đặt thông số). |
| 10 | TIG溶接機 | Tigu Yōsetsu Ki | Máy hàn TIG / Argon welder | Hàn Argon (GTAW). Hàn Inox, Aluminum, Titanium, thép mỏng. AC/DC cho Aluminum. Pulse TIG kiểm soát nhiệt, hàn vị trí khó. Foot pedal (Futto Pedaru – フットペダル) điều khiển dòng hàn. |
| 11 | アーク溶接機 手溶接機 |
Āku Yōsetsu Ki Te Yōsetsu Ki |
Máy hàn cột / Stick welder / MMA | Hàn điện cực được bao (SMAW). Đơn giản, rẻ, dùng ngoài trời, gió. Năm 2026: Inverter DC/AC, Hot start, Arc force, Anti-stick. |
| 12 | プラズマ切断機 | Purazuma Setsudan Ki | Máy cắt Plasma / Plasma cutter | Cắt kim loại dẫn điện (Thép, Inox, Al, Đồng) bằng đơi plasma nhiệt độ cao. Năm 2026: Inverter, Built-in compressor (Điện nén tích hợp), cắt thủ công & CNC. |
| 13 | ガス切断機 ガス溶接機 |
Gasu Setsudan Ki Gasu Yōsetsu Ki |
Máy cắt/hàn Gas (Oxy-Acetylene / Oxy-Propane) | Dùng Oxy (Oxyzen – 酸素) + Acetylene (Asechiren – アセチレン) hoặc Propane (Puropan – プロパン). Cắt dày, hàn dẫn nhiệt, làm nóng, uốn. An toàn tuyệt đối: Kiểm tra rò rỉ (Leak check – Rōri Chekku), van an toàn (Flashback arrestor – Furasshu Bakku Arekutā), màu ống (Xanh: Oxy, Đỏ: Acetylene/Propane). |
| 14 | スポット溶接機 | Supotto Yōsetsu Ki | Máy hàn điểm / Spot welder | Hàn chồng tấm mỏng (Thân xe, tủ điện). Loại cầm tay (Gun type) và loại bàn/robot. |
| 15 | エアコンプレッサー | Ea Konpuressā | Máy nén khí / Air compressor | Nguồn năng lượng cho công cụ khí nén. Thông số: Lưu lượng (Ryūryō – 流量) L/min, Áp lực (Atsuryoku – 圧力) MPa/bar, Dung tích bình (Yōryō – 容量) L. Năm 2026: Không dầu (Oil-free – Oiru Furī) cho hàn, sơn, y tế; Có dầu (Oil-lubricated) cho công cụ đánh đập, vặn. Bộ điều chỉnh áp lực (Regulator – Regyurētā / レギュレータ), Bộ lọc nước/dầu (Filter – Firutā / フィルタ), Bộ bôi trơn (Lubricator – Rukuburētā / ルブリケータ) – Bộ F.R.L. bắt buộc. |
NHÓM 9: DỤNG CỤ BẢO TRÌ, VỆ SINH, AN TOÀN, PHỤ TRỢ (MAINTENANCE, SAFETY, AUXILIARY) – Hozon / Anzen / Hojo 類
Năm 2026, Predictive Maintenance (Yochi Hozon – 予知保全) và TPM (Total Productive Maintenance) yêu cầu dụng cụ hỗ trợ chẩn đoán.
| STT | Kanji / Katakana | Romaji | Tên tiếng Việt | Ghi chú / Ứng dụng 2026 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | グリスガン グリスポンプ |
Gurisu Gan Gurisu Ponpu |
Súng bơm mỡ / Grease gun | Bơm mỡ vào khớp cầu, trục, bạc đạn (Nipple – Nipuru / ニップル / グリスニップル). Loại Pistol (Một tay), Lever (Đòn), Pin (Battery – Denchi – 電池), Khí nén (Air – Ea). Năm 2026: Loại Digital hiển thị áp lực, lượng mỡ, nhớ chương trình bơm cho từng điểm. |
| 2 | オイラー オイルカン |
Oirā Oiru Kan |
Bình bơm dầu / Oiler / Oil can | Bơm dầu bôi trơn chuỗi, xích, trục, khóa cửa. Loại Cổ chai (Spout), Cổ linh hoạt (Flexible spout). |
| 3 | 振動計 | Shindō Kei | Máy đo rung / Vibration meter | Chẩn đoán trạng thái máy (CBM – Condition Based Maintenance). Đo tốc độ rung (Velocity – mm/s), gia tốc (Acceleration – m/s²), vị trí (Displacement – μm). Phân tích FFT (Fast Fourier Transform) tìm tần số lỗi (Bearing – Jikuuke / 軸受, Unbalance – Anbaransu / アンバランス, Misalignment – Missu Arainmento / ミスアライメント, Looseness – Rūsu / ルース). Năm 2026: Kết nối IoT/Bluetooth, gửi dữ liệu lên Cloud/SCADA, cảnh báo AI. |
| 4 | 赤外線温度計 サーモグラフィ |
Sekigaisen Ondokei Sāmo Gurafi |
Máy đo nhiệt độ hồng ngoại / Thermal imager | Đo nhiệt độ không tiếp xúc. Phát hiện nóng điểm điện (Đai ốc, Aptomat, Busbar), quá nhiệt động cơ, bạc đạn, cách nhiệt lò. Thermal camera (Sāmo Gurafi) hình ảnh nhiệt độ toàn cảnh. |
| 5 | 超音波漏れ検知器 | Chōonpa More Kenchi Ki | Máy dò rò rỉ siêu âm / Ultrasonic leak detector | Dò rò rỉ khí nén (Air leak), hơi nước (Steam leak), khí đặc (Gas leak), hút chân không (Vacuum leak). Tiết kiệm năng lượng lớn. Năm 2026: Loại có camera hình ảnh rò rỉ (Acoustic camera – Onkyō Kamera – 音響カメラ) nhìn thấy vị trí rò rỉ trên màn hình. |
| 6 | メガホン ハンドマイク |
Megahon Hando Maiku |
Loa cầm tay / Megaphone | Giao tiếp trong xưởng ồn ào, hướng dẫn khẩn cấp, tập trận PCCC. |
| 7 | 保護具 PPE (ピーピーイー) |
Hogo Gu | Đồ bảo hộ / PPE (Personal Protective Equipment) | Bắt buộc 2026: – Mũ an toàn (Helmet – Herumetto / ヘルメット) – Có cài cằm, mũ chống va đập, mũ cách điện. – Kính bảo hộ (Goggles – Gogguru / ゴーグル / Safety glasses – Seifuti Grassu / セーフティグラス) – Chống va đập, chống tia UV, chống hơi hóa chất. – Tai nghe/Chụp tai (Ear muffs – Iyā Maffu / イヤーマフ / Ear plugs – Iyā Puggu / イヤープラグ) – Giảm âm > 85dB. – Khẩu trang (Mask – Masuku / マスク / Respirator – Resupireitā / レスピレーター) – Phòng bụi (N95/DS2), phòng khí độc (Cartridge – Katorijji / カートリッジ). – Găng tay (Gloves – Gurōbu / グローブ) – Chống cắt (Cut resistant – Katto Rejisutanto / カットレジスタント – Level A-F), chống dầu, chống nhiệt, cách điện, làm sạch (Cleanroom). – Giày an toàn (Safety shoes – Seifuti Shūzu / セーフティシューズ) – Mũi thép/composite, đế chống đâm, chống trơn trượt, chống tĩnh điện (ESD). – Áo phản quang (High-vis vest – Hai Bijibirisiti Besuto / ハイビジビリティベスト) – Làm việc khu vực xe cộ, đêm. |
| 8 | 消火器 | Shōkaki | Bình chữa cháy / Fire extinguisher | Loại ABC (Bột – Powder) phổ biến. Loại CO2 (Khí CO2) cho điện, server. Loại K (Đặc biệt dầu mỡ nhà bếp). Kiểm tra áp lực, tem hiệu chuẩn hàng năm. |
| 9 | 応急手当セット | Ōkyū Teate Setto | Hộp sơ cứu / First aid kit | Băng gạc, cồn, bết dính, kéo y tế, găng tay y tế, hướng dẫn CPR/AED. |
| 10 | AED (自動体外式除細動器) | Ē Ī Dī | Máy xúc tim điện tự động / AED | Bắt buộc tại nhà máy quy mô lớn (Luật Nhật Bản). Đào tạo sử dụng định kỳ. |
| 11 | 工具箱 ツールボックス |
Kōgu Bako Tsūru Bokkusu |
Hộp dụng cụ / Tool box / Tool chest | Loại Cántay (Hand carry), Có bánh xe (Roller cabinet – Rōrā Kyabinetto / ローラーキャビネット) – Hệ thống ngăn kéo (Drawer – Hikidashi / 引き出し), khóa tập trung, đựng set đồ lớn. Năm 2026: Shadow board (Shadō Bōdo – シャドーボード) – Bảng treo đồ có vẽ viền (Outline) từng dụng cụ, quản lý 5S trực quan, phát hiện mất đồ ngay lập tức. |
| 12 | パーツクリーナー ブレーキクリーナー |
Pātsu Kurīnā Burēki Kurīnā |
Nước rửa phụ tùng / Parts cleaner / Brake cleaner | Xịt làm sạch dầu mỡ, bẩn, keo trên chi tiết cơ khí, điện tử (loại không để lại dư lượng – Non residue / Non chlorinated – Non Kuro – ノンクロ). Cấm dùng cho nhựa, cao su, sơn (kiểm tra SDS – Safety Data Sheet). |
| 13 | ウェス ウエス |
Wesu | Vải lau / Rags / Waste cloth | Vải cotton hút dầu tốt. Năm 2026: Vải không bông (Lint-free – Rinto Furī / リンフリー) cho làm sạch lens, quang học, assembly sạch. Vải công nghiệp (Industrial wiper – Indasutoriaru Waipā / インダストリアルワイパー) cuộn, khổ lớn, hút dầu cực tốt (Kimberly-Clark WypAll, SCA Tork). |
| 14 | シリコンスプレー 潤滑スプレー |
Shirikon Supurē Junkatsu Supurē |
Xịt silicon / Xịt bôi trơn / Silicone spray / Lubricant spray | Bôi trơn khóa cửa, đường ray, khung cửa, dây curoa, ngăn kẹt nhựa/gỗ. Không bẩn bề mặt. |
| 15 | 浸透潤滑剤 ルブリペネトレート |
Shintō Junkatsu Zai Ruburi Penetorēto |
Dầu thấm / Dầu giải khóa / Penetrating oil (WD-40, Kure 5-56, PB Blaster) | Thấm vào khe hở giải tỏa ốc gỉ, khóa kẹt, đẩy nước, chống gỉ tạm thời. Không phải dầu bôi trơn lâu dài. |
| 16 | ねじロック剤 ロックタイト |
Neji Rokku Zai Rokku Taito |
Dầu khóa ốc / Loctite / Threadlocker | Màu Xanh dương (Blue – Medium strength – 中強度 / 242, 243): Tháo được bằng công cụ tay. Màu Đỏ (Red – High strength – 高強度 / 262, 271): Cần nóng (200-300°C) mới tháo được. Màu Tím (Purple – Low strength – 低強度 / 222): Vịt nhỏ, điều chỉnh. Năm 2026: Loại Surface insensitive (Bề mặt không nhạy cảm) bám tốt trên dầu mỡ, không cần làm sạch tuyệt đối. |
| 17 | ガスケット剤 液体ガスケット |
Gasuketto Zai Ekitai Gasuketto |
Keo đóng kín / RTV / Liquid gasket | Thay thế gasket giấy/cao su. Loại RTV Silicone (Oxime/Alkoxy – không ăn mòn đồng), Anaerobic (Thiếu oxy – cho mặt phẳng kim loại). Năm 2026: Loại Non-solvent (Không dung môi), Low odor, Fast curing. |
| 18 | エポキシ接着剤 | Epokishii Setchaku Zai | Keo Epoxy / Keo hai thành phần / Epoxy adhesive | Hàn lạnh (Cold weld), điền khuyết, đóng kín, dán kim loại, gốm, gỗ, nhựa. Độ bền cao, chịu nhiệt, chịu hóa chất. |
PHẦN 3: TỪ VỰNG CHUYÊN NGÀNH CƠ BẢN – “NGÔN NGỮ XƯỞNG” (KŌJŌ NIHONGO)
Ngoài tên dụng cụ, bạn phải thành thạo các động từ, tính từ, cụm từ chỉ hành động, trạng thái, chỉ dẫn hàng ngày.
3.1. Động từ hành động (Dōshi – 動詞) – Top 30 phổ biến nhất 2026
| Động từ (Jisho kei – 辞書形) | Động từ (Masu kei – ます形) | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ ngữ cảnh xưởng (Reibun – 例文) |
|---|---|---|---|
| 締める (Shimeru) | 締めます (Shimemasu) | Vặn chặt (Ốc, bulon, đai) | ボルトを規定トルクで締めてください。 (Boruto o kitei toruku de shimete kudasai.) -> Vặn bulon theo torc quy định. |
| 緩める (Yurumeru) | 緩めます (Yurumemasu) | Vặn lỏng / Tháo (Ốc, bulon) | まず、ナットを緩めてからボルトを抜いて。 (Mazu, natto o yurumete kara boruto o nuite.) -> Trước hết vặn lỏng nut rồi tháo bulon. |
| 外す (Hazusu) | 外します (Hazushimasu) | Tháo rời / Làm rời / Gỡ | カバーを外して中を点検しろ。 (Kabā o hazushite naka o tenken shiro.) -> Tháo nắp kiểm tra bên trong. |
| 取り付ける (Toritsukeru) | 取り付けます (Toritsukemasu) | Lắp đặt / Gắn / Lắp ráp | 新しいベアリングを取り付けて。 (Atarashii bearingu o toritsukete.) -> Lắp bearing mới. |
| 取り外す (Torihazusu) | 取り外します (Torihazushimasu) | Tháo dỡ / Tháo lắp | モーターを取り外して修理する。 (Mōtā o torihazushite shūri suru.) -> Tháo motor ra sửa. |
| 調整する (Chōsei suru) | 調整します (Chōsei shimasu) | Điều chỉnh / Hiệu chuẩn / Cài đặt | バルブの隙間を調整して。 (Barubu no sukima o chōsei shite.) -> Điều chỉnh khe xupap. |
| 点検する (Tenken suru) | 点検します (Tenken shimasu) | Kiểm tra / Bảo dưỡng định kỳ | 毎日始業前に点検しろ。 (Mainichi shigyō mae ni tenken shiro.) -> Mỗi ngày trước ca kiểm tra. |
| 交換する (Kōkan suru) | 交換します (Kōkan shimasu) | Thay thế / Thay mới | フィルターを交換時期です。 (Firutā o kōkan jiki desu.) -> Đến hạn thay bộ lọc. |
| 清掃する (Seisō suru) | 清掃します (Seisō shimasu) | Vệ sinh / Lau chùi / Dọn dẹp | 作業終了後、機械周りを清掃せよ。 (Sagyō shūryō go, kikai mawari o seisō seyo.) -> Sau ca làm xong, dọn dẹp quanh máy. |
| 注油する (Chūyu suru) | 注油します (Chūyu shimasu) | Bôi trơn / Bơm dầu / Bơm mỡ | チェーンに注油を忘れずに。 (Chēn ni chūyu o wasurezu ni.) -> Đừng quên bôi trơn xích. |
| 測定する (Sokutei suru) | 測定します (Sokutei shimasu) | Đo lường / Kiểm tra kích thước | マイクロで寸法を測定して記録しろ。 (Maikuro de sunpō o sokutei shite kiroku shiro.) -> Dùng thước vít đo kích thước và ghi chép. |
| 合わせる (Awaseru) | 合わせます (Awasesemasu) | Căn chỉnh / Đối khớp / Ghép | 芯を合わせてカップリングを入れろ。 (Shin o awasete kappuringu o ire ro.) -> Căn tâm rồi lắp coupling. |
| 叩く (Tataku) | 叩きます (Tatakimasu) | Đập / Gõ / Bóp (Búa) | ハンマーで軽く叩いて外せ。 (Hanmā de sukoshi tataite hazuse.) -> Dùng búa gõ nhẹ để tháo ra. |
| 削る (Kezuru) | 削ります (Kezurimasu) | Cạo / Mài / Bào / Gia công cắt lớp | ヤスリでバリを削って。 (Yasuri de bari o kezutte.) -> Dùi bàn chà cạo gai (burr). |
| 磨く (Migaku) | 磨きます (Migakimasu) | Mài mịn / Đánh bóng / Polish | バフで鏡面まで磨け。 (Bafu de kyōmen made migake.) -> Dùng máy buff mài đến độ bóng gương. |
| 切る (Kiru) | 切ります (Kirimasu) | Cắt / Cưa / Tách | グラインダーでボルトを切れ。 (Guraindā de boruto o kire.) -> Dùng máy mài cắt bulon. |
| 穴を開ける (Ana o akeru) | 穴を開けます (Ana o akemasu) | Khoan lỗ / Mổ lỗ | ここでφ10の穴を開けて。 (Koko de maru-ju no ana o akete.) -> Tại đây khoan lỗ φ10. |
| ねじを切る (Neji o kiru) | ねじを切ります (Neji o kirimasu) | Tấn răng ốc / Đái răng ốc | このシャフトにM12のねじを切れ。 (Kono shafuto ni emu-jū-ni no neji o kire.) -> Tấn răng M12 lên trục này. |
| 溶接する (Yōsetsu suru) | 溶接します (Yōsetsu shimasu) | Hàn | TIGでステンレスを溶接しろ。 (Tigu de suttenresu o yōsetsu shiro.) -> Hàn Inox bằng TIG. |
| 仮止めする (Kari-dome suru) | 仮止めします (Kari-dome shimasu) | Ghim tạm / Vặn tạm / Tack | 溶接前に仮止めをしっかりやって。 (Yōsetsu mae ni kari-dome o shikkari yatte.) -> Trước khi hàn, ghim tạm chắc chắn. |
| 芯出しする (Shin-dashi suru) | 芯出しします (Shin-dashi shimasu) | Căn tâm / Tìm tâm / Centering | ダイヤルで芯出しを完璧にしろ。 (Daiyaru de shin-dashi o kanpeki ni shiro.) -> Căn tâm bằng đồng hồ cho hoàn hảo. |
| 水平出す (Suihei dasu) | 水平出します (Suihei dashimasu) | Căn ngang / Căn bằng / Leveling | レベルで機械の水平出せ。 (Reberu de kikai no suihei dase.) -> Dùng máy thủy bình/cấp ngang căn máy. |
| 芯合わせ (Shin-awase) | (Danh từ / Động từ suru) | Căn tâm trục / Alignment | レーザーで芯合わせを実施。 (Rēzā de shin-awase o jisshi.) -> Thực hiện căn tâm trục bằng Laser alignment. |
| バリ取り (Bari-tori) | (Danh từ / Động từ suru) | Gỡ gai / Cạo rào / Deburring | 穴あけ後、必ずバリ取りしろ。 (Ana-ake go, kanarazu bari-tori shiro.) -> Sau khi khoan, bắt buộc gỡ gai. |
| 面取り (Mentori) | (Danh từ / Động từ suru) | Làm mặt phẳng / Làm góc 45° / Chamfering | ボルト穴の面取りを忘れるな。 (Boruto ana no mentori o waseru na.) -> Đừng quên làm góc lỗ bulon. |
| タップ立て (Tappu-date) | (Danh từ / Động từ suru) | Tấn răng ốc (Tạo răng trong lỗ) | 下穴ドリルのサイズ確認してタップ立てろ。 (Shita-ana doriru no saizu kakunin shite tappu-date ro.) -> Kiểm tra kích thước khoan dẫn rồi mới tấn. |
| ねじ山を潰す (Neji-yama o tsubusu) | ねじ山を潰します (Neji-yama o tsubushimasu) | Làm hỏng răng ốc / Span răng ốc | 無理に締めるとねじ山を潰すぞ。 (Muri ni shimeru to neji-yama o tsubusu zo.) -> Vặn quá lực sẽ làm hỏng răng ốc. |
| 固着する (Kochaku suru) | 固着します (Kochaku shimasu) | Kẹt / Cứng / Gỉ kẹt (Seized) | ボルトが固着して回らない。 (Boruto ga kochaku shite mawaranai.) -> Bulon gỉ kẹt, không quay được. |
| 焼き付き (Yaki-tsuki) | (Danh từ) | Kẹt do nóng / Kẹt do ma sát / Galling / Seizure | 潤滑不良でピストンが焼き付いた。 (Junkatsu furyō de pisuton ga yaki-tsuita.) -> Do bôi trơn kém piston bị kẹt (nổ máy). |
| ガタ (Gata) | (Danh từ) | Độ lỏng / Độ rơi / Play / Backlash / Clearance | ベアリングにガタが出ている。 (Bearingu ni gata ga dete iru.) -> Bearing đã bị lỏng (hết隙間). |
| 振れ (Yure) | (Danh từ) | Độ dao động / Runout / Wobble | シャフトの振れをダイヤルで測れ。 (Shafuto no yure o daiyaru de hakare.) -> Đo độ dao động trục bằng đồng hồ. |
| 芯ブレ (Shin-bure) | (Danh từ) | Độ lệch tâm / Eccentricity / Runout (trung tâm) | 芯ブレが許容値オーバーだ。 (Shin-bure ga kyoyō-chi ōbā da.) -> Độ lệch tâm vượt quá cho phép. |
3.2. Tính từ / Trạng từ chỉ trạng thái & chất lượng (Keiyōshi / Fukushi)
| Từ vựng | Nghĩa | Cách dùng thường gặp |
|---|---|---|
| きつい (Kitsui) | Chặt, kín, khó vặn, lực lớn | ボルトがきつい (Bulon chặt/vặn khó). キツキツ (Kitsukitsu) – Quá chặt (Interference fit – 搅め合い/ハメあい 過大). |
| ゆるい (Yurui) | Lỏng, dễ vặn, lủi | ナットがゆるい (Nut lỏng). ユルユル (Yuruyuru) – Quá lỏng (Clearance fit – 隙間合い 過大). |
| ぴったり (Pittari) | Vừa vặn, khít, khớp hoàn hảo | ピッタリハマる (Pittari hamaru) – Vừa khít (Transition fit / Light press). |
| ガタガタ (Gata-gata) | Lỏng lẻo, rung lắc, không ổn định | 機械がガタガタ言う (Máy kêu răng rắc/rung lắc). |
| スムーズ (Sumūzu) | Trơn tru, mượt mà, không cộp | 回転がスムーズだ (Quay trơn tru). 動きがスムーズ (Động tác mượt). |
| 渋い (Shibui) | Cứng, khô, khó quay, kẹt nhẹ (do thiếu bôi trơn, gỉ) | ネジが渋い (Ốc quay khô/kho). 渋くなる (Shibuku naru) – Bắt đầu kẹt/khô. |
| 固い (Katai) | Cứng (Vật liệu), Chắc chắn (Kết cấu) | 材質が固い (Chất liệu cứng). 固定が固い (Cố định chắc). |
| 柔らかい (Yawarakai) | Mềm (Vật liệu), Dễ biến dạng | アルミは柔らかい (Al mềm). 締めすぎで柔らかくなった (Vặn quá làm biến dạng mềm đi). |
| 真っ直ぐ (Massugu) | Thẳng, không cong, không lệch | シャフトが真っ直ぐ (Trục thẳng). 真っ直ぐ切れ (Cắt thẳng). |
| 歪み (Yugami) | Biến dạng, cong, vẹo, méo | 熱で歪みが出た (Biến dạng do nhiệt). 溶接歪み (Biến dạng hàn). |
| バリ (Bari) | Gai, rào, cạnh sắc (Sau gia công) | バリが残っている (Còn gai). バリ取り必須 (Bắt buộc gỡ gai). |
| 傷 (Kizu) | Vết xước, vết nứt, khuyết tật | 傷をつけないで (Đừng làm xước). キズチェック (Kiểm tra vết xước). |
| 錆 (Sabi) | Gỉ sét | 錆取り (Sabi-tori) – Gỡ gỉ. 防錆 (Bōsei) – Chống gỉ. 赤錆 (Aka-sabi) – Gỉ đỏ (Fe2O3). 黒皮 (Kurokawa) – Lớp oxide đen (Mill scale). |
| 油 (Abura) / グリス (Gurisu) | Dầu / Mỡ | 油切れ (Abura-gire) – Hết dầu/khô. グリスアップ (Gurisu Appu) – Bơm mỡ/Bôi mỡ. |
| 埃 / ほこり (Hokori) | Bụi, bụi bẩn | 埃だらけ (Nhiễm bụi). 防塵 (Bōjin) – Chống bụi. |
| 異音 (Ion) | Tiếng kêu bất thường | 異音がする (Có tiếng kêu lạ). ベアリングから異音 (Bearing kêu lạ). |
| 発熱 (Hatsunetsu) | Phát nhiệt, nóng bất thường | モーターが発熱している (Motor đang nóng). 異常発熱 (Nóng bất thường). |
| 漏れ (More / Mōre) | Rò rỉ (Dầu, nước, khí, dòng điện) | オイル漏れ (Oiru Mōre) – Rò rỉ dầu. エア漏れ (Ea Mōre) – Rò rỉ khí. 水漏れ (Mizu Mōre) – Rò rỉ nước. |
| 詰まり (Tsumari) | Tắc nghẽn (Lỗ, ống, lọc) | フィルターが詰まっている (Bộ lọc bị tắc). ノズル詰まり (Vòi phun tắc). |
| 切れ味 (Kireaji) | Độ sắc (Dao, kéo, dao mài, khoan) | 切れ味が悪い (Mù/không sắc). 切れ味を戻す (Mài lại cho sắc). |
| 寿命 (Jumyō) | Tuổi thọ (Dao, máy, phụ tùng, mỡ) | 寿命が来た (Hết hạn dùng). 寿命管理 (Jumyō Kanri) – Quản lý tuổi thọ (PM). |
| 不良 (Furyō) | Lỗi, phế, không đạt tiêu chuẩn | 不良品 (Furyō-hin) – Sản phẩm lỗi. 不良率 (Furyō-ritsu) – Tỷ lệ lỗi. 不良対策 (Furyō Taisaku) – Đ対策 lỗi. |
| 良品 (Ryōhin) | Sản phẩm tốt, đạt chuẩn | 良品率 (Ryōhin-ritsu) – Tỷ lệ tốt. |
| 要注意 (Yōchūi) | Cần chú ý / Cảnh báo | 要注意：高温 (Cẩn thận: Nhiệt độ cao). 要注意ポイント (Điểm cần chú ý). |
| 厳禁 (Genkin) | TUYỆT ĐỐI CẤM | 火気厳禁 (Kaki Genkin) – Cấm lửa. 撮影厳禁 (Satsuei Genkin) – Cấm quay ảnh. 分解厳禁 (Bunkai Genkin) – Cấm tháo lắp. |
PHẦN 4: CẤU TRÚC CÂU GIAO TIẾP XƯỞNG THÔNG DỤNG (KŌJŌ KAIWA PATTERN)
Có thể bạn quan tâm: Dịch Vụ Phiên Dịch Tiếng Nhật 2026: Giá Cả, Top Đơn Vị, Review Và Nên Mua Hay Không?
Năm 2026, giao tiếp tại xưởng Nhật xu hướng ngắn gọn, mệnh lệnh rõ ràng (Meirei – 命令), dùng thể Te-form (～て) cho chỉ dẫn nối tiếp, Nasai (～なさい) cho cấp trên nói cấp dưới, Kudasai (～ください) cho ngang cấp/khách.
4.1. Mẫu chỉ dẫn hành động liên tiếp (Renzoku Shiji – 連続指示)
Cấu trúc: Động từ 1 (Te-form) + Động từ 2 (Te-form) + … + Động từ cuối (Masu/Nasai/Kudasai).
Ví dụ:
「これを外して、洗って、乾かして、組み付けて。」 (Kore o hazushite, aratte, kawakashite, kumitsukete.)
Tháo ra -> Rửa -> Sấy khô -> Lắp lại.
「測定して、記録して、報告しろ。」 (Sokutei shite, kiroku shite, hōkoku shiro.)
Đo -> Ghi -> Báo cáo.
4.2. Mẫu xác nhận / Hỏi đáp (Kakunin / Shitsumon)
Q: 「～はどうですか？」 (～ wa dō desu ka?) – … như thế nào?
A: 「大丈夫です / OKです。」 (Daijōbu desu / Ōkē desu.) – Được / OK.
A: 「ダメです / NGです。」 (Dame desu / Enu Jī desu.) – Không được / NG.
A: 「少しきついです。」 (Sukoshi kitsui desu.) – Hơi chặt.
A: 「ガタがあります。」 (Gata ga arimasu.) – Có độ lỏng/rung.Q: 「これ、何ミリ？」 (Kore, nan-miri?) – Cái này bao nhiêu mm?
A: 「12ミリです。」 (Jū-ni miri desu.) – 12mm.Q: 「トルク、いくつ？」 (Toruku, ikutsu?) – Torc bao nhiêu?
A: 「45ニュートンメートル。」 (Yon-jū-go Nyūton Mētoru.) – 45 Nm.
4.3. Mẫu báo cáo sự cố / Bất thường (Hōkoku – 報告) – Quan trọng năm 2026 (An toàn, TPM)
Cấu trúc: Địa điểm/Thiết bị + Hiện tượng + Nguyên nhân ước lượng + Đề xuất/Yêu cầu hỗ trợ
Ví dụ thực tế:
「Aライン、3番プレス、フィーダーから異音。ベアリングのグリス切れの可能性。至急、グリスアップか交換要請します。」
(Line A, Press máy 3, Feeder kêu lạ. Khả năng bearing hết mỡ. Yêu cầu khẩn cấp bơm mỡ hoặc thay thế.)
「CNC 5号機、X軸の振れが許容値オーバー。ボールネジのガタ疑い。メンテナンス班、至急対応願います。」
(CNC số 5, trục X dao động vượt cho phép. Ngờ ball screw lỏng. Ban bảo trì xin xử lý gấp.)
4.4. Mẫu 5S & An toàn (Goi-kake – 呼びかけ)
- 「整理整頓、よろしく！」 (Seiri Seiton, yoroshiku!) – Giữ gìn 5S nhé!
- 「チョコ停、ゼロ目指そう！」 (Choko-tei, zero mezasō!) – Choco-te (Dừng máy nhỏ), mục tiêu Zero!
- 「指差し呼称、徹底しろ！」 (Yubisashi Koshō, tettei shiro!) – Chỉ ngón tay gọi tên (Pointing & Calling), thực hiện triệt để!
- 「危険予知（KYK）、やってから作業開始！」 (Kiken Yochi (Kē Wai Kē), yatte kara sagyō kaishi!) – KYK (Dự báo nguy hiểm), làm xong mới bắt đầu làm!
- 「ヘルメット、顎紐（あごひも）締めろ！」 (Herumetto, agohimo shimero!) – Mũ an toàn, cài cằm lại!
- 「手袋、着用！」 (Tebukuro, chakuyō!) – Đeo găng tay!
PHẦN 5: CHIẾN LƯỢC HỌC TẬP HIỆU QUẢ CHO NGƯỜI VIỆT NAM NĂM 2026
Có thể bạn quan tâm: Dịch Vụ Dịch Thuật Tiếng Nhật Chuyên Nghiệp 2026: Xu Hướng, Bảng Giá, Tiêu Chí Chọn Đơn Vị Uy Tín Và Những Lưu Ý Quan Trọng
Học từ vựng đơn lẻ là chưa đủ. Cần học Theo ngữ cảnh (Context-based) và Theo quy trình (Process-based).
5.1. Phương pháp “Shadowing Xưởng” (Kage-oki – 影追い) – Mới nhất 2026
- Thu âm thực tế: Nhờ sự cho phép của quản lý/mentor, ghi âm các buổi Chổi sáng (Chōrei – 朝礼), Handover ca (Hikitsugi – 引き継ぎ), Hướng dẫn làm việc (Shidō – 指導) của thầy/anh chị先輩.
- Chia nhỏ: Cắt thành các đoạn 10-30 giây (1 câu/chỉ dẫn).
- Lặp lại (Shadowing): Nghe -> Lặp lại ngay lập tức (độ trễ < 0.5s), bắt chước ngữ điệu, tốc độ, nhấn mạnh.
- Ghi chép: Viết lại bản Romaji/Kanji, tra từ mới, hiểu cấu trúc câu.
- Vai diễn (Roleplay): Tự nói lại tình huống đó một mình hoặc với bạn học.
5.2. Xây dựng “Sổ tay Từ vựng Cá nhân” (My Tool Dictionary) – Format 2026
Không học theo bảng từ điển A-Z. Hãy học theo Bộ dụng cụ (Tool Set) hoặc Quy trình (Process).
- Ví dụ trang: “Bộ Socket 1/2″ Drive – Socket Set”
- Tên bộ: ソケットセット (Soketto Setto)
- Cần quay: ラチェット (Rachetto) – 72ギア (72 răng).
- Cốc (Socket): ソケット (Soketto) – 10, 12, 13, 14, 17, 19, 21, 22, 24mm. ディープソケット (Dīpu Soketto) – Cốc sâu.
- Thanh nối: エクステンション (Ekisutenshon) – 75mm, 150mm. ウォブル (Woburu) – Loại cong.
- Khối nối: ユニバーサル (Yunibāsaru).
- Cờ lê lực: トルクレンチ (Toruku Renchi) – 40-200Nm. プリセット (Purisetto) – Cài trước lực.
- Câu nói: 「19ミリのディープソケット、エクステンション150、トルクレンチで80ニュートンで締めて。」
5.3. Học song song: Tiếng Nhật <-> Tiếng Anh <-> Tiếng Việt
Đa số Manual, Catalog, Error code, HMI màn hình máy CNC/Robot năm 2026 đều bằng Tiếng Anh.
- Ví dụ: Torque Wrench (En) -> トルクレンチ (Jp) -> Cờ lê lực (Vn).
- Ví dụ: Runout (En) -> 振れ / 芯ブレ (Jp) -> Độ dao động / Lệch tâm (Vn).
- Ví dụ: Backlash (En) -> バックラッシュ / ガタ (Jp) -> Độ lùi / Độ rơi (Vn).
- Lợi ích: Tra tài liệu Anh nhanh, hiểu manual máy, giao tiếp với kỹ sư nước ngoài, ôn thi chứng chỉ quốc tế.
5.4. Ứng dụng Công nghệ 2026: AI & App
- Google Lens / Google Translate Camera: Quét bảng hiệu (Label), Manual giấy, menu máy CNC -> Dịch ngay Kanji -> Hiragana + Việt.
- Anki / AnkiDroid (Spaced Repetition – Lặp lại theo khoảng cách): Tạo deck riêng theo các nhóm trên. Thêm Audio (Text-to-Speech hoặc tự thu âm), Hình ảnh (Chụp dụng cụ thực tế).
- ChatGPT / Gemini / Copilot (Prompt Engineering):
- Prompt: “Hãy đóng vai mentor kỹ thuật Nhật tại xưởng. Tạo 10 câu hội thoại thực tế sử dụng từ vựng: トルクレンチ (Torque wrench), 規定トルク (Specified torque), 締め付け (Tightening), 確認 (Confirmation), サイン (Sign/Initial). Bao gồm Romaji và nghĩa Việt.”
- YouTube Kênh chuyên ngành: Tìm kiếm từ khóa: “整備士 工具 使い方” (Seibishi Kōgu Tsukaikata – Cách dùng đồ sửa chữa), “旋盤 加工 ノギス 読み方” (Senban Kakō Nogisu Yomikata – Cách đọc thước lô-gi), “溶接 基礎 TIG” (Yōsetsu Kiso TIG). Xem video Nhật bản có phụ đề (CC) -> Tắt phụ đề -> Nghe hiểu.
5.5. Học qua “Sự cố thực tế” (Troubleshooting Case Study)
Mỗi tuần chọn 1 sự cố đã gặp/nghe nói -> Viết báo cáo 5 Why (Go Why – 5つのなぜ) bằng tiếng Nhật đơn giản.
- Hiện tượng: 締め付けボルトが折れた (Bulon vặn gãy).
- Why 1: トルクレンチを使わなかった (Không dùng cờ lê lực).
- Why 2: 「手で十分」と判断した (Đoán “tay đủ rồi”).
- Why 3: トルク管理の重要性を理解していなかった (Không hiểu tầm quan trọng quản lý torc).
- Why 4: 教育不足 (Thiếu đào tạo).
- Why 5: マニュアルに「必ずトルクレンチ使用」と明記されていなかった / チェックリストにない (Manual không ghi rõ “Bắt buộc dùng torque” / Checklist thiếu).
- Đối策: マニュアル改訂、チェックリスト追加、全員への再教育 (Cập nhật manual, bổ sung checklist, đào tạo lại toàn bộ).
PHẦN 6: XU HƯỚNG DỤNG CỤ & TỪ VỰNG MỚI NĂM 2026 (TREND 2026)
Thế giới cơ khí không đứng yên. Năm 2026 thấy sự trỗi dậy mạnh của các từ khóa sau:
6.1. Smart Tools / IoT Tools (スマート工具 / IoT 工具)
- Digital Torque Wrench (デジタルトルクレンチ): Màn hình LCD, cài đặt trước giá trị (Preset), lưu dữ liệu 1000+ lần vặn, xuất Bluetooth/USB ra PC/MES/ERP. Từ khóa: データロガー (Dēta Rogā – Data Logger), トレーサビリティ (Torēsabiriti – Traceability), 締め付け証明書 (Shimefuke Shōmeisho – Bằng chứng vặn chặt).
- Smart Caliper/Micrometer (スマートノギス/マイクロ): Tự động gửi dữ liệu đo lường vào phần mềm SPC (Statistical Process Control) trên tablet/PC. Loại bỏ ghi tay sai sót.
- Connected Tool System (Hệ thống dụng cụ kết nối): Ví dụ: Bosch Connected Tools, Makita AWS, Milwaukee ONE-KEY, HiKOKI Tool Link. Quản lý kho đồ, khóa/mở công cụ từ xa, theo dõi bảo dưỡng công cụ.
6.2. Cobot & Robot Collaboration Tools (協働ロボット / コボット 対応工具)
- Robot Gripper (ロボットハンド / グリッパー): Kẹp robot. Từ vựng: パラレルグリッパー (Parallel gripper – Kẹp song song), アダプティブグリッパー (Adaptive gripper – Kẹp thích ứng), バキュームグリッパー (Vacuum gripper – Kẹp hút hơi).
- Tool Changer (ツールチェンジャー / 自動工具交換装置): Thay đổi đầu công cụ tự động cho Robot/Cobot. ISO 9409-1 chuẩn gắn.
- Force/Torque Sensor (力覚センサ / 力トルクセンサ): Gắn trên cổ robot để “cảm giác” lực, cho phép lắp ráp tinh xảo (Insertion, Assembly).
6.3. Additive Manufacturing / 3D Printing Tools (付加製造 / 3Dプリンタ 関連)
- Filament / Resin / Powder (フィラメント / レジン / 粉末): Vật liệu in.
- Support Removal Tools (サポート除去工具): Dụng cụ gỡ structure hỗ trợ (Pliers, Scalpels, Ultrasonic cleaner – 超音波洗浄機).
- Post-processing (後処理 / 後加工 – Kōshori/Kōkakō): Mài (Sanding), Hấp hóa chất (Vapor smoothing – 蒸気平滑化), Sơn (Painting), Hàn nhiệt (Heat setting).
6.4. Green Manufacturing / Carbon Neutral Tools (カーボンニュートラル / 環境対応 工具)
- Battery Platform Unity (バッテリープラットフォーム統一): Một hệ pin (18V/40V) dùng cho hàng chục loại máy (Makita 40Vmax, Milwaukee M18, DeWalt FlexVolt, HiKOKI Multi Volt). Giảm rác điện tử, tối ưu chi phí.
- Brushless Motor (ブラシレスモーター / BLDC): Chuẩn mực cho mọi máy điện cầm tay 2026. Hiệu suất cao, bền, ít bảo trì.
- Eco Lubricants (環境対応潤滑剤): Mỡ/dầu sinh học (Biodegradable – 生分解性), không chứa chất độc hại (PFAS-free), tuân thủ REACH/RoHS.
6.5. AR/VR Assisted Maintenance (AR/VR 保全支援)
- Smart Glasses (スマートグラス / ARグラス): Hiển thị manual, sơ đồ 3D, chỉ dẫn vặn ốc (Torque value, Sequence) trực tiếp lên kính khi kỹ thuật viên nhìn vào máy. Remote Expert (リモートエキスパート): Chuyên gia ở xa nhìn thấy góc nhìn POV của người tại hiện trường, vẽ mũi tên, chỉ dẫn real-time.
- Từ khóa: 作業支援システム (Sagyō Shien Shisutemu), 遠隔支援 (Enkaku Shien), デジタルツイン (Dejitaru Tsuin – Digital Twin).
PHẦN 7: BẢNG TRA CỨU NHANH CÁC CHỮ KANJI “CHỢT CHỐT” (KANJI MASTER LIST)
Nắm vững các chữ gốc này giúp bạn “đoán” được nghĩa của từ ghép mới (Jukugo – 熟語) mà chưa từng học.
| Kanji | On-yomi (Âm On) | Kun-yomi (Âm Kun) | Nghĩa cốt lõi | Ví dụ từ ghép phổ biến |
|---|---|---|---|---|
| 工 | コウ (Kō) | たくみ (Takumi) | Công, nghề, kỹ thuật, xưởng | 工具, 工場, 工程, 工作, 大工 |
| 具 | グ (Gu) | そな.える (Sonaeru) | Dụng cụ, đồ dùng, trang bị | 工具, 道具, 具体的, 器具, 家具 |
| 切 | セツ (Setsu) | き.る (Kiru) | Cắt, đứt, ngắt | 切断, 切削, 切り売り, 一切 |
| 削 | サク (Saku) | けず.る (Kezuru) | Cạo, bào, mài, giảm bớt | 切削, 削除, 削り出し |
| 研 | ケン (Ken) | と.ぐ (Togu) | Mài, mài nhọn, nghiên cứu | 研磨, 研削, 研究, 砥石 |
| 磨 | マ (Ma) | みが.く (Migaku) | Mài mịn, đánh bóng, tu dưỡng | 研磨, 磨き, 仕上げ磨き |
| 穴 | ケツ (Ketsu) | あな (Ana) | Lỗ, hang, khe hở | 穴あけ, 穴径, 穴位置, 穴埋め |
| ねじ / 螺子 | ネジ (Neji) | – | Ốc, vít, răng ốc | ねじ切り, ねじ山, ねじ穴, ねじゲージ |
| 締 | テイ (Tei) | し.める (Shimeru) | Vặn chặt, siết chặt, kết thúc | 締め付け, 締め切り, 締結, 締め具 |
| 緩 | カン (Kan) | ゆる.める (Yurumeru) | Lỏng, lỏng lẻo, thư giãn | 緩める, 緩み止め, 緩衝材 |
| 固 | コ (Ko) | かた.い (Katai) | Cứng, chắc, cố định | 固定, 固着, 固体, 固有 |
| 緩 | カン (Kan) | ゆる.い (Yurui) | Lỏng, mềm | 緩み, 緩衝, 緩やか |
| 測 | ソク (Soku) | はか.る (Hakaru) | Đo, đo lường, ước lượng | 測定, 測量, 測定器, 予測 |
| 定 | テイ (Tei) | さだ.める (Sadameru) | Cố định, chuẩn, quy định, yên tĩnh | 寸法, 定規, 定盤, 規定, 定期 |
| 検 | ケン (Ken) | – | Kiểm tra, điều tra | 点検, 検査, 検証, 検品, 自主検査 |
| 査 | サ (Sa) | – | Kiểm tra, xem xét (hành chính) | 検査, 査定, 監査, 書類査閱 |
| 交 | コウ (Kō) | か.える (Kaeru) | Thay đổi, trao đổi, giao nhau | 交換, 交差, 交流, 交替勤務 |
| 換 | カン (Kan) | か.える (Kaeru) | Thay thế, đổi mới | 交換, 換気, 両替, 変換 |
| 調 | チョウ (Chō) | ととの.える (Totonoeru) | Điều chỉnh, tra cứu, hòa hợp | 調整, 調査, 調子, 調整弁 |
| 整 | セイ (Sei) | ととの.う (Totonoou) | Sắp xếp, chỉnh sửa, chu đáo | 整理, 整頓, 整備, 整形, 整数 |
| 備 | ビ (Bi) | そな.える (Sonaeru) | Chuẩn bị, trang bị, phòng bị | 設備, 備品, 準備, 装備, 予備 |
| 保 | ホ (Ho) | たも.つ (Tamotsu) | Bảo vệ, giữ gìn, bảo toàn | 保全, 保守, 保護, 保管, 保温 |
| 全 | ゼン (Zen) | まった.く (Mattaku) | Toàn bộ, hoàn toàn, an toàn | 全体, 全数, 全員, 安全, 完全 |
| 安 | アン (An) | やす.い (Yasui) | An toàn, yên ổn, rẻ | 安全, 安心, 安定, 安価, 低安 |
| 全 | ゼン (Zen) | – | Toàn bộ | 全数検査, 全品検査, 全工程 |
| 点 | テン (Ten) | – | Điểm, chấm, chi tiết, kiểm tra | 点検, 時点, 着眼点, 欠点, 残点 |
| 作 | サク (Saku) | つく.る (Tsukuru) | Làm, sản xuất, tác phẩm | 作業, 製作, 操作, 作業着, 作業標準 |
| 業 | ギョウ (Gyō) | わざ (Waza) | Nghề, nghiệp, công việc | 作業, 業務, 工業, 営業, 卒業 |
| 業 | ゴウ (Gō) | – | (Phật giáo) Nghiệp chướng | 業火, 業障 |
| 品 | ヒン (Hin) | しな (Shina) | Sản phẩm, hàng hóa, phẩm chất | 製品, 部品, 品質, 不良品, 良品, 作品 |
| 質 | シツ (Shitsu) | – | Chất lượng, bản chất, thực chất | 品質, 質量, 実質, 質問, 本質 |
| 管 | カン (Kan) | くだ (Kuda) | Ống, quản lý, điều khiển | 配管, 管制, 管理, 血管, 気管 |
| 理 | リ (Ri) | ことわり (Kotowari) | Lý lẽ, điều chỉnh, xử lý | 管理, 修理, 整理, 物理, 道理 |
| 修 | シュウ (Shū) | おさ.める (Osameru) | Sửa chữa, tu tập, học tập | 修理, 修正, 修行, 修士, 修飾 |
| 理 | リ (Ri) | – | Lý thuyết, xử lý | 修理, 管理, 物理, 理解, 理由 |
| 替 | タイ (Tai) | か.える (Kaeru) | Thay thế, thay đổi | 交換, 取り替え, 入れ替え, 替わり |
| 点 | テン (Ten) | – | Điểm, kiểm tra | 点検, 点火, 時点, 弱点, 満点 |
| 検 | ケン (Ken) | – | Kiểm tra | 点検, 検査, 検討, 検索, 検定 |
PHẦN 8: KẾT LUẬN VÀ LỜI KHUYÊN CHO NHÂN LỰC KỸ THUẬT NĂM 2026
Việc thành thạo dụng cụ cơ khí tiếng Nhật không phải là đích đến, mà là nguyên liệu (Sozai – 素材) để bạn xây dựng sự nghiệp “Monozukuri” (製造業 – Nghề tạo ra giá trị) vững chắc tại môi trường Nhật Bản.
- Đừng học vẹt, hãy học “Tại sao” (Naze – なぜ): Hiểu tại sao dùng Torque wrench thay vì Monkey wrench, tại sao Zero-set trước khi đo, tại sao 5S là tiền đề của an toàn. Người Nhật trân trọng người hỏi “Tại sao” và hiểu bản chất.
- Thực hành “Genba” (現場 – Hiện trường): Từ vựng chỉ sống khi bạn cầm đồ, nghe tiếng máy, ngửi mùi dầu mỡ, cảm nhận rung động. Hãy mang sổ tay nhỏ (Memo – メモ帳) đi làm mọi lúc. Ghi ngay từ mới, câu hay, lỗi của mình.
- Chuẩn bị cho “Digital Twin” & “AI”: Năm 2026, kỹ sư/kỹ thuật viên không chỉ vặn ốc. Bạn phải biết đọc dữ liệu (Data literacy), hiểu báo cáo AI, thao tác Tablet/AR Glass. Từ vựng mở rộng: IoT, AI, DX, MES, ERP, SPC, CBM, TPM, QCDSME.
- Tinh thần “Kaizen” (改善 – Cải tiến liên tục): Mỗi ngày học 5 từ mới, mỗi tuần nắm vững 1 quy trình mới, mỗi tháng giải quyết 1 vấn đề nhỏ bằng tiếng Nhật. 継続は力なり (Keizoku wa chikara nari) – Kiên trì chính là sức mạnh.
Chúc bạn năm 2026 vươn tới trình độ “Senmonka” (専門家 – Chuyên gia) không chỉ về tay nghề mà cả về ngôn ngữ, trở thành cầu nối không thể thiếu giữa “Tim Việt” và “Kỹ thuật Nhật”! Ganbatte Kudasai! (がんばってください！)