Khi học tiếng Nhật, việc nắm vững cách đọc và viết ngày, tháng, năm là một trong những kỹ năng nền tảng quan trọng nhất. Khác với tiếng Việt hay tiếng Anh có quy tắc khá đơn giản, tiếng Nhật sở hữu một hệ thống đếm ngày (kunyomi – đọc kun) cực其特 thù và phức tạp cho 10 ngày đầu tháng, cùng với các quy tắc đọc năm tháng theo onyomi (đọc on). Bài viết này sẽ tổng hợp toàn bộ kiến thức từ cơ bản đến nâng cao về cách đếm ngày tháng năm trong tiếng Nhật, được cập nhật với các ví dụ thực tế phù hợp cho người học năm 2026.
1. Cách Đếm Tháng (月 – Gatsu) – Phần Dễ Nhất
Đếm tháng trong tiếng Nhật là phần đơn giản nhất vì nó tuân theo quy tắc Số Hán Việt (Onyomi) + “Gatsu” (がつ). Không có ngoại lệ nào cả.
Bảng tra cứu nhanh 12 tháng:
Tháng
Kanji
Hiragana
Romaji
Ghi chú
1
一月
いちがつ
Ichigatsu
2
二月
にがつ
Nigatsu
3
三月
さんがつ
Sangatsu
4
四月
しがつ
Shigatsu
Lưu ý: Không đọc “Yongatsu”.
5
五月
ごがつ
Gogatsu
6
六月
ろくがつ
Rokugatsu
7
七月
しちがつ
Shichigatsu
Đọc “Shichi”, không đọc “Nana”.
8
八月
はちがつ
Hachigatsu
9
九月
くがつ
Kugatsu
Lưu ý: Không đọc “Kyugatsu”.
10
十月
じゅうがつ
Juugatsu
11
十一月
じゅういちがつ
Juuichigatsu
12
十二月
じゅうにがつ
Juunigatsu
Mẹo nhớ (năm 2026): Chỉ cần ghi nhớ 2 trường hợp đặc biệt: Tháng 4 (Shigatsu) và Tháng 9 (Kugatsu). Các tháng còn lại cứ đọc số bình thường + “gatsu”.
Cách hỏi và trả lời về tháng:
Hỏi: 何月ですか。(なんがつですか / Nangatsu desu ka?) – Tháng mấy?
Trả lời: 今月は六月です。(こんげつはろくがつです / Kongetsu wa rokugatsu desu.) – Tháng này là tháng 6.
Từ vựng đi kèm: 今月 (Kongetsu – tháng này), 来月 (Raigetsu – tháng sau), 先月 (Sengetsu – tháng trước).
2. Cách Đếm Ngày (日 – Nichi/Ka/ Bi) – “Cái Bẫy” Lớn Nhất Cho Người Mới
Đếm ngày là phần khó khăn nhất vì có 3 cách đọc khác nhau tùy thuộc vào số ngày: Kunyomi (đọc Kun) cho ngày 1-10, Onyomi cho ngày 11-31, và một số ngày “đặc biệt” lẫn giữa.
2.1. 10 Ngày Đầu Tháng (Bắt buộc học thuộc lòng – Kunyomi)
Đây là phần “đặc sản” tiếng Nhật. Bạn không thể áp dụng quy tắc đọc số thông thường (Ich, Ni, San…) cho 10 ngày này.
Ngày
Kanji
Hiragana
Romaji
Phân tích / Mẹo nhớ
1
一日
ついたち
Tsuitachi
Ngoại lệ lớn nhất. Nghĩa gốc: “Tsuki tachi” (Mặt trăng mọc lên). Không đọc “Ichinichi” (đó là “một ngày” – khoảng thời gian).
2
二日
ふつか
Futsuka
Nhớ “Futatsu” (2 cái) -> Futsuka.
3
三日
みっか
Mikka
Nhớ “Mittsu” (3 cái) -> Mikka (Sokuon 小さいっ).
4
四日
よっか
Yokka
Nhớ “Yottsu” (4 cái) -> Yokka (Sokuon).
5
五日
いつか
Itsuka
Nhớ “Itsutsu” (5 cái) -> Itsuka.
6
六日
むいか
Muika
Nhớ “Muttsu” (6 cái) -> Muika.
7
七日
なのか
Nanoka
Nhớ “Nanatsu” (7 cái) -> Nanoka.
8
八日
ようか
Youka
Nhớ “Yattsu” (8 cái) -> Youka (Âm dài).
9
九日
ここのか
Kokonoka
Nhớ “Kokonotsu” (9 cái) -> Kokonoka.
10
十日
とおか
Tooka
Nhớ “To” (10) -> Tooka (Âm dài).
⚠️ CẢNH BÁO THƯỜNG GẶP (Năm 2026 vẫn y nguyên): Một ngày (Khoảng thời gian 24h): 一日 -> Ichinichi (いちにち). Ngày 1 của tháng (Ngày mùng 1): 一日 -> Tsuitachi (ついたち). Ví dụ: “Tôi nghỉ một ngày” = 一日休む (Ichinichi yasumu). “Hôm nay là ngày 1” = 今日は一日です (Kyou wa tsuitachi desu).
2.2. Các Ngày Từ 11 Đến 31 (Quy tắc Onyomi – Dễ hơn)
Từ ngày 11 trở đi, quy tắc rất đơn giản: Số Hán Việt (Onyomi) + “Nichi” (にち). Lưu ý: Ngày 14, 20, 24 có chút thay đổi âm.
Ngày
Kanji
Hiragana
Romaji
Lưu ý phát âm
11
十一日
じゅういちにち
Juuichinichi
12
十二日
じゅうににち
Juuninichi
13
十三日
じゅうさんにち
Juusannichi
14
十四日
じゅうよっか
Juuyokka
Đặc biệt: Đọc “Yokka” (giống ngày 4), KHÔNG đọc “Juuyonichi”.
15
十五日
じゅうごにち
Juugonichi
16
十六日
じゅうろくにち
Juurokunichi
17
十七日
じゅうしちにち
Juushichinichi
18
十八日
じゅうはちにち
Juuhachinichi
19
十九日
じゅうくにち
Juukunichi
20
二十日
はつか
Hatsuka
Ngoại lệ lớn thứ 2. Nghĩa gốc: “Hata” (cánh/đầy) + “tsuki”. Không đọc “Nijuunichi”.
21
二十一日
にじゅういちにち
Nijuuichinichi
22
二十二日
にじゅうににち
Nijuuninichi
23
二十三日
にじゅうさんにち
Nijuusannichi
24
二十四日
にじゅうよっか
Nijuuyokka
Đặc biệt: Đọc “Yokka” (giống ngày 4, 14).
25
二十五日
にじゅうごにち
Nijuugonichi
26
二十六日
にじゅうろくにち
Nijuurokunichi
27
二十七日
にじゅうしちにち
Nijuushichinichi
28
二十八日
にじゅうはちにち
Nijuuhachinichi
29
二十九日
にじゅうくにち
Nijuukunichi
30
三十日
さんじゅうにち
Sanjuunichi
31
三十一日
さんじゅういちにち
Sanjuuichinichi
Tóm tắt 3 “Siêu Ngoại Lệ” Ngày (Học thuộc lòng 3 cái này là an toàn 99%):
1. 1号 (Tsuitachi – ついたち)
2. 20号 (Hatsuka – はつか)
3. 14, 24号 (Juuyokka, Nijuuyokka – じゅうよっか, にじゅうよっか)
2.3. Cách Hỏi & Trả Lời Về Ngày
Hỏi: 何日ですか。(なんにちですか / Nannichi desu ka?) – Ngày mấy?
Trả lời: 今日は二十日です。(きょうははつかです / Kyou wa hatsuka desu.) – Hôm nay là ngày 20.
Hỏi ngày sinh: 誕生日はいつですか。(たんじょうびはいつですか / Tanjoubi wa itsu desu ka?) – Sinh nhật bạn khi nào?
Trả lời:五月三日です。(ごがつみっかです / Gogatsu mikka desu.) – Ngày 3 tháng 5.
Đếm năm rất đơn giản: Số Hán Việt (Onyomi) + “Nen” (ねん).
Tuy nhiên, có một số điểm cần lưu ý về âm thanh (Hatsuon – 発音) khi “Nen” đi sau các số kết thúc bằng n, t, k.
3.1. Bảng Đọc Năm (Áp dụng cho năm dương lịch, năm sinh, niên hiệu)
Số
Kanji
Đọc số (Onyomi)
+ Nen (年)
Romaji
Lưu ý phát âm
1
一年
いち
いちねん
Ichinen
2
二年
に
にねん
Ninen
3
三年
さん
さんねん
Sannen
Nhân đôi ‘n’ -> “nn”.
4
四年
し / よん
よねん
Yonen
Quan trọng: Thường đọc Yonen, ít đọc “Shinen” (tránh trùng “Shinen” – tâm niệm/tiến sĩ).
5
五年
ご
ごねん
Gonen
6
六年
ろく
ろくねん
Rokunen
7
七年
しち / なな
ななねん
Nanen
Thường đọc Nanen (dễ nghe hơn), “Shichinen” cũng đúng nhưng ít dùng.
8
八年
はち
はちねん
Hachinen
9
九年
きゅう / く
きゅうねん
Kyunen
Thường đọc Kyunen. “Kunen” ít dùng.
10
十年
じゅう
じゅうねん
Juunen
Âm dài “uu”.
100
百年
ひゃく
ひゃくねん
Hyakunen
1000
千年
せん
せんねん
Sennen
Nhân đôi ‘n’ -> “nn”.
10000
一万年
いちまん
いちまんねん
Ichimannen
3.2. Đọc Năm Dương Lịch (Seireki – 西暦) – Năm 2026 là ví dụ điển hình
Năm dương lịch đọc từng chữ số một + “Nen”. Đây là cách phổ biến nhất trong giao tiếp hàng ngày, văn bản hành chính, báo chí năm 2026.
2026年 -> 二千二十六年 -> Ni-sen nijuu-roku nen (にせんにじゅうろくねん).
Lưu ý nhỏ: Với các năm 2000-2009, người Nhật thường đọc gọn: 2001 -> Ni-sen ichi nen (二千一年), 2009 -> Ni-sen kyuu nen (二千九年). Nhưng từ 2010 trở đi (như 2026), đọc đầy đủ Ni-sen nijuu-roku nen tự nhiên hơn.
3.3. Niên Hiệu (Gengou – 元号) – Hệ Thống Năm Đặc Thù Của Nhật Bản
Khác với Việt Nam chỉ dùng Dương lịch, Nhật Bản song song sử dụng Niên hiệu (Gengou) trên giấy tờ tùy thân, hợp đồng, văn bản chính thức.
Năm 2026 rơi vào niên hiệu Reiwa (令和).
Công thức: Năm Dương lịch – 2018 = Năm Reiwa. (Vì Reiwa 1 bắt đầu từ 1/5/2019, nhưng năm 2019 là Reiwa 1).
Hinamatsuri (雛祭り – Lễ hội búp bê): 3/3/2026 (Ngày con gái).
Tango no Sekku / Kodomo no Hi (端午の節句/こどもの日): 5/5/2026 (Ngày thiếu nhi/Trau không).
Tanabata (七夕 – Lễ hội Ngưu Lang Chức Nữ): 7/7/2026 (Dương lịch) hoặc tháng 8 Âm lịch tùy vùng.
Obon (お盆 – Lễ Vu Lan/Nghĩa trang): Thường vào 13-16/8 (Dương lịch – Tokyo/Kanto) hoặc 13-16/7 (Kansai/Kyoto) hoặc theo Âm lịch (Kyūbon). Năm 2026, Obon dương lịch rơi vào Thứ 5 – CN (13-16/8).
Tsukimi (月見 – Ngắm trăng trung thu): 25/9/2026 (Ngày 15 tháng 8 Âm lịch).
Lưu ý cho người học năm 2026: Khi xem lịch Nhật (Koyomi – 暦), bạn sẽ thấy cả 2 ngày Dương và Âm in song song. Ngày âm lịch thường in nhỏ, màu xám hoặc đỏ.
7. Các Mẫu Câu Giao Tiếp Thông Dụng Năm 2026
7.1. Hỏi/Đáp Ngày Giờ Chung
A: 今日は何日ですか。(きょうはなんにちですか。) -> Hôm nay ngày mấy?
B: 今日は2026年6月15日です。(きょうはにせんにじゅうろくねん ろくがつ じゅうごにちです。) -> Hôm nay là ngày 15 tháng 6 năm 2026.
A: 今月は何月ですか。(こんげつはなんがつですか。) -> Tháng này tháng mấy?
B:六月です。(ろくがつです。) -> Tháng 6.
7.2. Hẹn Gặp / Lập Kế Hoạch (Rất hay dùng trong công việc)
来月の二十日 (らいげつのはつか / Raigetsu no hatsuka) – Ngày 20 tháng sau.
再来週の月曜日 (さらいしゅうのげつようび / Sarai-shuu no getsuyoubi) – Thứ 2 tuần sau tuần sau (tuần sau nữa).
今週の金曜日 (こんしゅうのきんようび / Konshuu no kinyoubi) – Thứ 6 tuần này.
明後日 (あさって / Asatte) – Ngày mốt.
明々後日 (しあさって / Shiasatte) – Ngày kia (ngày 3 từ hôm nay).
一昨日 (おととい / Ototoi) – Hôm kia.
一昨昨日 (さきおととい / Sakiototoi) – Ngày trước hôm kia (ngày 3 trước hôm nay).
7.3. Nói Về Tuổi & Năm Sinh (Tính theo năm 2026)
Cách Đếm Ngày Tháng Năm Trong Tiếng Nhật
A: 何年生まれですか。(なんねんうまれですか / Nannen umare desu ka?) – Bạn sinh năm bao nhiêu?
B:平成10年生まれです。(へいせいじゅうねんうまれです / Heisei juu nen umare desu.) -> Tôi sinh năm Heisei 10 (1998). Năm 2026 thì 28 tuổi.
B:2000年生まれです。(にせんねんうまれです / Nisen nen umare desu.) -> Tôi sinh năm 2000. Năm 2026 thì 26 tuổi.
A: 今年で何歳ですか。(ことしでなんさいですか / Kotoshi de nansai desu ka?) – Năm nay bạn bao nhiêu tuổi?
B:二十六歳です。(にじゅうろくさいです / Nijuuroku sai desu.) -> 26 tuổi.
8. Lỗi Thường Gặp & Mẹo Học Hiệu Quả (Kinh Nghiệm 2026)
8.1. Top 5 Lỗi “Chết Người” Của Người Việt
Đọc “Ngày 1” là “Ichinichi”: -> Sai. Phải là Tsuitachi. “Ichinichi” là “một ngày” (duration).
Đọc “Tháng 4” là “Yongatsu” / “Shigatsu” nhầm lẫn: -> Chuẩn là Shigatsu.
Đọc “Tháng 9” là “Kyugatsu”: -> Chuẩn là Kugatsu.
Đọc “Năm 4” là “Shinen”: -> Nên đọc Yonen (tránh nghe lầm thành 死念 – tử niệm / 信念 – tín niệm / 博士 – Hakase/Shinnen).
Đọc “20 ngày” (khoảng thời gian) là “Nijuunichi”: -> Phải là Hatsuka. (Nhưng “Ngày 20” cũng đọc Hatsuka).
8.2. Mẹo Học “Thông Minh” – Áp Dụng Ngay
Phân loại học: Đừng học lan man. Học 3 nhóm riêng biệt:
Nhóm Tháng (Dễ nhất -> Học xong 5 phút).
Nhóm Ngày 1-10 + 14, 20, 24 (Khó nhất -> Vẽ flashcard, dán lên tường, ôn tập mỗi ngày 5 phút).
Nhóm Ngày 11-31 + Năm (Dễ, quy tắc Onyomi -> Luyện đọc năm sinh, năm hiện tại 2026).
Luyện nghe (Listening): Tìm video “Japanese Calendar Reading” hoặc nghe báo thời tiết NHK (天気予報 – Tenki Yohou). Người đọc báo sẽ đọc rất chuẩn: “Kyou wa Roku-gatsu Juu-go-nichi, Doyoubi desu”.
Ứng dụng thực tế: Đổi ngôn ngữ điện thoại/máy tính sang Tiếng Nhật. Màn hình khóa sẽ hiển thị: 2026年6月15日(月) 14:30. Mỗi lần mở điện thoại là một lần ôn tập miễn phí.
Viết nhật ký (Diary): Viết 1 dòng nhật ký mỗi ngày bằng tiếng Nhật. Bắt buộc ghi ngày tháng: 2026年6月15日 月曜日 天気: 晴れ. Cơ chế “viết tay + não bộ xử lý” giúp ghi nhớ lâu gấp 10 lần đọc mắt.
9. Ôn Tập Nhanh: Bảng Tổng Hợp “Cheat Sheet” Dành Cho Năm 2026
In trang này ra hoặc chụp màn hình để tra cứu nhanh khi làm bài tập/lam viec:
Loại
Kanji
Đọc (Hiragana)
Romaji
Ý Nghĩa / Ghi Chú
Tháng
4月
しがつ
Shigatsu
Tháng 4
9月
くがつ
Kugatsu
Tháng 9
Ngày (Ngày trong tháng)
1日
ついたち
Tsuitachi
Ngày 1 (Mùng 1)
2日
ふつか
Futsuka
Ngày 2
3日
みっか
Mikka
Ngày 3
4日
よっか
Yokka
Ngày 4
8日
ようか
Youka
Ngày 8
10日
とおか
Tooka
Ngày 10
14日
じゅうよっか
Juuyokka
Ngày 14
20日
はつか
Hatsuka
Ngày 20
24日
にじゅうよっか
Nijuuyokka
Ngày 24
Ngày (Khoảng thời gian)
1日
いちにち
Ichinichi
1 ngày (24h)
20日
はつか
Hatsuka
20 ngày
Năm (Dương lịch)
2026年
にせんにじゅうろくねん
Nisen nijuu-roku nen
Năm 2026
Năm (Niên hiệu)
令和8年
れいわはちねん
Reiwa hachi nen
Năm 2026 (Chính thức)
Tuần
月曜日
げつようび
Getsuyoubi
Thứ 2
土曜日
どようび
Doyoubi
Thứ 7
日曜日
にちようび
Nichiyoubi
Chủ Nhật
10. Kết Luận
Việc thành thạo cách đếm ngày, tháng, năm trong tiếng Nhật không chỉ giúp bạn đọc được lịch, hẹn gặp bạn bè hay điền form đúng chuẩn. Nó là cửa ngõ để bạn hiểu được văn hóa Nhật Bản – nơi mà sự chính xác về thời gian (時間厳守 – Jikan Kengoshu) được coi là đức tính số 1.
Tóm lại, hãy tập trung “đứt gãy” 3 điểm khó nhất:
10 ngày đầu tháng (Tsuitachi -> Tooka).
2 ngoại lệ ngày 14, 20, 24 (Juuyokka, Hatsuka, Nijuuyokka).
Năm 4 đọc Yonen, Tháng 4 đọc Shigatsu, Tháng 9 đọc Kugatsu.
Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ bài viết này, hy vọng bạn sẽ tự tin giao tiếp, làm việc và sống tại Nhật Bản (hoặc với đối tác Nhật) trơn tru trong năm 2026 và những năm sau này. Hãy bắt đầu ôn tập ngay hôm nay bằng cách viết ngày hôm nay lên giấy theo chuẩn Nhật nhé: 2026年X月X日 (X曜日).
Chúc bạn học tập hiệu quả và tiến bộ từng ngày! (頑張ってください – Ganbatte kudasai!)
